This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project
to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the
publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.
+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
at|http : //books . google . com/
■?
»i--''j^*- :
•^ j:- >-''^ ^%i*>
I
•-* »
Digitized by VjOOQIC
• •
Digitized'
j^Gc^le. _
i f
Digitized by VjOOQ IC
ir.
SYSTEMA
MINER ALOGICUM,
QUO
CORPORA MINERALIA
CLASSES, ORDINES, GENERA etSPECIES.
SUIS CUM VARIETATIBUS. DIVlSA*
DESCRIBU^fXUI^»
atqvb
OBSERVATIONrBUS» EXPERIMENTiS '
tx FIGURI5:«NEIS ILCUSTRANTUR*
JOHAN, GOTSCH. WALLERIO ^'
EQVItE ORDIN. Re6; \i/A?At,
K£0. ORD. ET £MEH»^Pf.; . y -- j —
AeAB£M« »M#ER. KAt. CCRIOS. UEC NOjf - ' /' '
KR4 ACAD. STOCKKt BT VfJ.
MEMBRO.
TOM. II.
la quo
• MINERS & CONCRETA dcfcrlbontur.
Cum Indice qvadtuplicl.
Editia nova 6? cotretta^
• CtJM PRIV. SeR. EtECt. Saxomia.
VmNNM,
Ex Omeur^ Kkavsiaka , 1778.
/Google
Digitized by ^
Magnanim remm ctiam tenuis notitia in
pretio habetur.
Leibnitius* Fmog^
Sed accidit*
ut ilia* qvaeTe fcirecredas, nefcias,
Et, qv» tibi putaris prima, in experiun*
do ut repudifs*
TfiR£NTius«
"f
Digitized by VjOOQ IC
Benevde LeSor & Minerophile.
Pw trienriium fer6 hit, qvi tatidem lucem ad*
fpicit feCundus Syfteinatis Mimrahgici 2(h
tnus , fub prelo fudavit.
Hoc non ttiea culpa feftumt fed pfaematura
tnOT^l.d. Dite&oris L. Salvii, qvi impehfaa
in fe fufcepic Typographicas ; & fubfeqvem tottus
officiDse Typogfaphic* cransportatio inaliam, a
priori fatis iremotatn domutn ; aliaiqve piurimte »
qufe hujusmodi occanones, * indivulfo qvafi fie-
XU, concomitare folent, triftiores iircumftafltiaB,
non potueruhc noti incepturti teborein, I^pius ab-
rupcum, faspius & iterum continuatutn , nimium
tetafdai^e^
Haec inevitabilia, nonprftvifa, imped^'memat
Tthi. B. Dt^iit & MinetGpbile iion igtiotA elte
volui ; neqve reticere debui , ne aliqvatn mihi im-
putes ignaviam , vel toagna? tne accufes flegligen-
ti«, dum huUaiii, in hac Syjlematis MineraldgiCy
parte ^ Videre Tthi contingit m6ntioneni eofurti^
qvs his pofterioribus Annis^ hac in fciencia, fu&c
obfetvaca & ea^ktiz.
Hanc ob cauilam, firtui perf^afas, plufapoft
hKC dettrgi poffe^ qvibus cognirio CorporUm Mi*
fleralium vel amplificari vel eoiendari pot&it^ In
animum duxi, ft Deus vitatn viresqve conceireric,
in peculiari y^pindUe ilia addere corpora minera-
lia^ cum eorunderadefcriptione, (\mx in hoc Sy»
ftemace vel omiffa vel hucusqVe ignota fiieradt.
Google
Digitized by
P R iE F A T I O.
Ne vero omnia, q7£nuper fuiitobrervata,m^
ta6bi relinqvam,noniiulla, que extra dubitationis
aleam Tunc poHta, Ti^^ venia B. L.heicconHiiemorare
volo , juxta ordinem in Sylletnate fufceptum.
(A) NiTRUM NATivuM,qvodqvidem indicavip.47
Ohf^ a. in Indiis & Peru, j-jxta aliorum re-
lationes, reperiri perfede cryftaJlifatum^ inter
reliqua vero corpora mineralia connumerare no-
lui, donee , certior fierem, qvod jam fadtum
in Act. Stockb. Foh XXXUL p. 171. ubi com-
memoratur in Tartaria Tibet , fub Domnio
Cbinenfi^ hoc ipfum Nitrum natlvum reperiri:
unde, ni fallor, mea confirmatur opinio de^hu-
jus Salis» ad utrasqve partes conftitudvas, per-
feda & fimultanea origine; fimul&;patet,biaaa
hujus falis confHtui debere fpecied*
1} Nitrum KATivuM,cryftaUinum, plus minus
purum«
3) NiTRUM, terra mitteralifatum , vel potius invO'
iuium^ TBRRA NiTRARiA, qv«e^demeft»
qvam defcriplimus pag. 45.
CB3 Circa indo^em Saus alkalini MiNBRALi^t
feu Natron />. 62. obfervandum» trinas jam
efle notas varietates^
(a) Natron cryfiallina facie; cryftalUsprifinaticis
parallelis, aliqvando obliqvis, aliqvando ftriatis,
fecie fere Gypji, Reperitur maxima copia in prO'
vimia Suckena Regni IripoUtm^ ad radicem
montis, ubi ab Arabibus TroM appellatur, ad
Saponificationes apti0imum ; ut indicavit Chr.
Baggb in AcJ. 6teckb. Vol XXXIK p. 140*
(fr, D. Monro m Tratf, Afigl I771. M ^i»
Ad
Google
Digitized by
P R ^ F A T 1 O.
Ad banc Varietatera pertinet Sibericum, qvod ob-
fervavit Gmelw cryftaUifatum , ut ia ohfervth
fume indicavimus p. 62, allata,
(b) Natron in majfa out g^ba concretum^ in pu»
r'oribus fruftulis albis, Terris immixtum, vel
Terrena crufta cin&um^ fads purum, omnia
indida Salis Alkalini mlneraUs cxhibens, non-
nifi parcifliime Sale cmmuit materia Phlogi-
ftka, fern fie marga cotnmixtum , ut expertug
eft N. V. Engbstrobm in A6f^ Stock, VoU
XXXIllp, 172 &c. Ex regno Ham in 71-
heff ubi, qvemadmoduni & a Chinenlibus, vo-
catur Kien,
(c) l^ATRON infuperficie terra efflorefcens. Idem
eft qvod p. 62. defcriptgm.
(C) In refpeduad domicilium, inter recentiora in-
venta yeferre debeo, Sal nbi^trum Acidula-
KB Angucanum, feu EBSHAMBNvSe 9 qvod in
Scblfto in Normannia^ prope Littry, & alibi,
in Pyritaceis lapidlbus, qv?B fua fatifcentia prae-
bcnt y^umen & Sal 'Ebsbmenfi^ obfervavit
& expertus eft MonnBt in A^» Stockb, Vol,
XXXIF. p. ^S7. &c,
Huic obfervationi & illani addere debeo, qvam
mecnm D, Roubllb communicavic Scilicer, re-
periri hoc Sal EhsbamenJ^ aliqvanda efflorefcens
in ftratia Margaceis albis & tarulefcentibus ^ qv^e
inftar Te^i, Gypjo incumbunt; aliqvando fie cum
ecdem inter ftrat^ reperiuntur ad Montmartre in
Gallia y in qvibus ftratis qvantitas Cakarece terrae
eft maxime difcrepans, & ea aliqvando tenuitate
& puritate, utacido Fitriolico tradtaca hoc SalCa-
tbcrticum prsbeat^
''^ •* Digitized by CjOOgle
PH -«; F A T 1 o,
Exiftimat Clariffsmus AuQnr ^ Mok^ket, hact
fua alUt^ obferyatione^ hafm l\ujas Sails Qatbar^
ticij Magnesiam ai^b^m^ cujus mentioaera & de-
fcriptionero fecimus pag. 49 lit. e & p^ 71. fif^.
inter primipales & primitivas coramunerari debe-.
reteTi:as, eapdemqve ut- fw^/e;/w inter Qilcaream
tetram &^argillam,e(\j^ cQnfiderandam^ Facile huio
fent<?a(ia3. aflenfum prajber? vellem, & genericuiu
huic terrjB boc ia Syftemat^ aflignar^ locum, ft
niodo priu? indiQatu.na fuerit, qva terrae loco, per
fe fubiiftena. &; Hofpicans reperiatur; hac etenimli-.
n^ circumftantia & proprietate, eaadem Terras ija-
ter reliqvas per fe fubiiftentes & primitivas irome-
rito qonnumerari , contendo. Sic ^Ikali in Nitra;^
prsefens, nultibi per fe fubfMlens^ fimiliter lerra
jifuminis ^ nuUibi nifi in ^lumine vel min^a yilu^
mnis praefens,^ ftv^ apelletur j^gilk pur$^ live,
^vod re„6lius eft, ad evitandamcpafuGononKS^nj^-
las confeqventiaa;. Terra alumnis^ nullunj inter ue^
Hqva corpora mineraUa obtinere pofluat locum, nifi
priui indic^tum fuertt> ubinam Nitrofufn Alkali &
Terra ajimims reperiatur per fe fuhfiftens. Mini-.
me fufficit, hujusmodi Terras e corporibus qvibus^
dam , mediaate folutionci , plus minus artiJKciofa^
feparari poffe ; eq ns^mqve ipfo non evincitur eas-.
d^m ut pfimogenias & per fe fubliftentes terraa
conliderari d^bere^ Sed, non ujiice haac ob caus-
ft^m jam allataaa, fententiae MoNNftxri aliorurnqve^
idem f^ntientium^ allenfum praebere oondum pos-
fum, V^Uem ab iisdem evi6):um& demoaflracua^
effet, banc Jf^agneftam «lbam non confide^rari poffe^
ut yel a Calearm terra ortam 9 VqI cum eadem co-
gnatam, Jl#egi ^videm nuper a oouaemine dl<:^un^i|
haac
Digitized by VjOOQ IC
PR iEE A TI O.
banc Terrain falfo & erronee haberi, vel pro ar-
lis fcetu, vel ut a Calcarea terra dependence; fed
nullas vidi rationes^ Verba vero nil valen^, eciamd
faifis ftipata effent circumftandis. Id certum eft,
qvod in omni ab Acidis fafta folutione, fe eodem
gerat modo ut Calcarea terra, & non eftignotum,
qvod Calcareas terrae,' non folum per fe, diverfa
exiftant indole , ut alibi demonftravimus » fed &,
fub diverfa folutione , cum uno eodemqve Acido
Virriolico, diverfimode traftaca , diverfara induant
tndolem , imo , reipfa in Sal amarum cum eodem
combinari pofllnt^ Certe, neqve ignotum efle de-
bet, Caicaream vel Cretaceam terram Acido Fitri^
§U prius nuptara, deinde vero feparatam & opti-
me lotam, fe eodem habere modo, cum acidis
non efFervefcens , ut Terra a Sak Ebshamenft fe-
parata & lota. Certe, ut ingenue dicam, qvid fen-
tiam, probabilius mulco mihividetur, Magneftam
aWam uc mediam inter Sal alkalimm naturale &
Terr/aw G?/c^rf ^fw confiderari poffe , qvam ut me-
diam inter Caicaream terram & argillam, qvum
potius ad Salinam qvam terream inclinec indolem,
imo , aqva folubilis exiftat , & rare vel nunqvam
nifi in connubioSalium aut jicidorwnj aut Salis com-
munis vel Nitri reperiatur. Nonne terra Cilcarea,
poft defliliationem Salts Ammoniaci cum die Ftva^
refidua, optime & perfed:e elixiviata, in A-
qva fit folubilis , cum Acidis effervefcens & cum
Acido Fariolico Sal amarum praebeat? Nonne ab
Aqva Calcis cum Acido VitrioUco^ obtinetur re
ipia Sal neutnm Amarum^ iieqvaqvam felenites
nili alio adhibico artiiicioF Nonne haec terra ,Jn
Verum Sal alkalinum^ poft combinationem cum
by Google
Digitized by ^
PR^FATIO;
\M^S! & Phk^k4 materia fit mutabtfis? Hmc;
a nonaullianon inepce vocatur Ttrra Salitta, v«i
Sal Terrwm^ a nonquUis Sal Pmrak* Plura ad-
ferre poflem expetimeoea , Rec^ndoribua Chemicia
pleno ignota, qvibus haexJ ftntentia iHuftrari poflTet,
fed h«c ipfa in aliud differre vqIq tempus. His fun-,
damentisinmxua, qvum nunqvJim aliter qvam uc
^cuknf«liter iramixta ^ffe polUt Magnefta alb^
Terna ^ lapidilnis , a qvibua via humtda feparari
didtur ; opto , wt ac(nira(is obfervatiombua deeifatu
fiat 4 annoQ iila loca, ubi magnefia. repeticur lapi-
dibua iohaerens, oUm fub unda mmm fubftiterinc.
His remotis dubiis, eandem inter Cakareas. terras:
connuraerare vqIo, inter principalis & primii
tivas enim nunqvam Qonnumerari pQteft, m^r-
demqve compellare;
Calcahba terra temipma ,- ^Ibo^ <7^<i [^kr
bills 9 ign( mutabilis^
(P) Bqracis uATivinotitiamnonpriusbabuhniw^
qvam eandem in ^flf, Stockb^ Vol XXXFHK
p. 3^ a, nobis reliqvitj N* v* ENGESTRceM,huqci
Boracem nativum accuratiflime examinans,
qvem.ex Terra va, Tartarico Regm. Tibet , effoi-
ium obtinuic a J. A. Grh^i:,^ Vocatur in lo-
co Pom-xa & oqcurric vel in grannlis mino^
ribus aut majoribus, vel cryftallia femipelluci-
dis, prifmatici$, <J vel 8 lateribus, apicibua u-
trinqveobtufis, Omnis hie effoifus Borajc m
olUs ferreia vel metaUicia, fimplicicodione cum
aqva, absqve omni additamento, liberate a
terra aUidqve heterogeneisadbaereptibus, &cry<.
ftalUfaiur* Hinc difcirows, ^oracm dari na-
tivum > line ulla praparatiooe, eundemqvo re>
pwki, tripUci varietate^ C*)
^ Digitized by VjOOQ IC
PR-ffiFATIO.
(n) Borax nativus purior^ qui (ryftaUiM wT
farinacea alba apparet facie,
(b) Borax nativus , terra grifea iavohttus^
TlNCAL^
("c^ Bqrax NATiyus pingvediw itmhtu^ Tin-
^AL SAPomcKus, qvi eft Saponi fere lijniliS|
iderai ^vem defcripfimus p» 83.
(E) Ad MiNBRAs FsRi^t Aif BAS| p. 2^5 dcfcriptas
addere jam poiTumi|£( ut vanetJ^tem nonam:
(I^ MiNBRA FBRR? AiiBA, ciyfiaUifata, cellularis,
cryftallis lamellaribu^ crJ^ffioribus, fegmentum
ferecifculi referentibus, eyeftis, ^a?B ad figu-
ram Crifla galli accedere videntur, colore al-
bo, ad viredinem parum inclinJUite. De £e;^:
ryprope Bayontw in Mwf<t Pyf^ff:
Hoc loco , bjeviter qvoqve adder© volo me^
tm opiononem de fuhtUiffimo, & nuxiple FoJatili
Sfnritu in /IciduUs praefente, corundemqve qvafi
Animam conftituente, ante ao annos, plurimis iflf
fiitutis expenmentis fuperftrudam, ut ulcerius illu-
iftrencuF, quae de hoc Spiritu diximusp^^g* 6, lit. e»
i^em, fcilicet fpirituofum , a lentz mimra Pyrita*
(f^ cujusdatn fattfietttia derivandum effe, conten-
difqu«. Primam huic raeae fententiae occafionem
de4<c abfenti^ ferri & Fitritli in ompibus genui-
Dui jiddulis} ueutrumnamqve in iisdeookdemoi^a-
ri poteft: nam viridii color, qvem fufcipit Syru»
pus Fiolaftm , 4um his acidularibus Aqvis inftil-
latur, neqvaqyam « Ferra depeudet, fed ab hoc
Spiritu fulpUureo, qvi qunqvam pon eundem Sy*
rupm viridi tin^t colore? ptaBtentia vero ocbra
iR^/Mfij, alibi tenuioris, alibi craflioris, qvama-
qvs addulares deponere foleot, nullo nifi falis com*
}( ^ inu-
Digitized by VjOOQ IC
PR :«F A T I a
WQiAs acido folubtlem ^ ut latiB eft notum^ Ex hap
wbra^ recentiores xiecepd^ Ferrum in Acidulis «;e*
nuiois neceflarioadeflemale fibi parfvalerunc. Pro^
piusilli fcopum attigiiTe mihi videntur, licec mi*
nus ads6qvace &re£ie, qvi /iqyas ferrugineas prar
papare voluerunt, decoijvenda tenutiUmam ocbram
cum aqva pura fontana. His ailatis momeiicis ac«
cedit Hepaticus odor ^ ab ipfis aqvis, domo auc van
fe claufo fervatis perceptibilis, vel in confiniis aci-
duUrUm prorumpens, ut & Sulpbureum ^ qvod
Sbipius k SaUbus neutris acidularibus^ per fubli^
mattonembbtinuit, ut indioavimus p^g^ 73. His
aliisqve circumftantiia exctcatus , ut aliqvo modo
naturam imitari poflTem 9 experimentum , pa§^ 6^
comtnemoracum inftitui cum Lmatu\a Martii 6p
^ritu VitridU Aqvofo^ parum Cakis ad aqvam
b vas refcipiens infufam addendo^. Hinc aqvam
obttnui ^iritu Sulpbureo gravidam in Reciptente^
qvae omnes fere probationes Aqu» mineraUs fufti^^
nuit, fuamqve tenuilOmam, pod aliqvod tem^
pus 9 depofuit ochram, hunc ipiricum fine dubio
concomitantem ^ ab eodem vero deinde avolante
feparatam & reli6kam. Promte & hsc ocbra te-
nuiifima pra^cipitatur, ii huic aqva9 fpirituofse in-
fiiodantur nonnull» guttulse oki Tartari per deU*
gvium^ Syrupi Fiolarum color ab eadem in vire-
dinem mutatur. FateoF, banc aqvam preparatam
fkpore f^iifie naufeofo, meliorem veco Beri pofle
credo, fi plura interponantur Vafa media inter vas
recipiens & retortam, ut tenuior obtineatur fpiri-t
tus. Perfefte autem naturalibus aqvis ceqvalem
fieri non urgeo ^ perfpidena maxtmam efle diffd-
fWtiam inter illum^ qvi per naturam a lenta fati*-
fcen-
V-' Digitized by VjOOQ IC
P R -^ F AT 1 0/
§tenti» Pyrits producitur (plritus, & quern fbr^
ti &violent& ^ervef(:eQtia9 arte obtioemus. Si
qvis hunc Vaporem 9 qyi vel f^b fttifc^ntia Py-
ritap naturali producitur ^ vdl fuh efFervefcentia
Acidi Vitriolici cum ferro generatur, ob ^lajlick
tatcm & volatilitatem appellare velit Aerm fixum^
twt^ ob inflammabiUcatem 9 aerem infiamm^bilem^
aut, ob acidam indolem^ ^(^idum /Tereum^ nobis
perinde elTe poteft, mode in re conveniamua^ 14
onini cum certicudine dicere polTumus, omnes,
qvi alio modo, qvam per indic^tam fatifcentiaiq
Sf. deilruflionem minera Pyritacea fpirituoftim in
Acidulis praefens producere volunt, & Aqvas A-
cidulares arte praeparare, plus minus f^ri^gypfi^
vel' 'uitrioU addendo, oronino a natural! difcede-
r^ via, eorundemqve Aquas neqvaqvam ilia exhi^
bere poflephaenomena, qvae indjcavimus, &plur*
indicari poffent, (i hujus eflet loci ea de re ube-
rius agere, Melius & certius jiqva Acidulares
etiini Pyrmontana^ arte praeparari pofliint, fi cot#
pia Pyritarum in loco 9 a fonte parum remoto^
qyem A(][ya^ fijis |q Yenis fiuentes c^^qfeunc^ de-
foderetur.
EITent et qva^am ad Tbmumprimum adden*
da, inprimis qvod Terras primogemas & princi-
pales concernit , qvas recentiores nonnulli binatjo
vel ternarig 9M6las voluerunt numero^ nimirum^
Magmfia alba^ Terra Silicea & Terra Manganeth
fi; fed, ne Tua^ B. L. abutar patientiaprolixo fer^
mone, id folum breuicer indicare volo , qvod de
prima Magnefia 4ilba^ gratis inter terras funda-
mentales & primordialed connumerata, nuper di-
ximus, qvid obfervanduiQ. Secunda^ Silicea^
majo-
Digitized by Vj005 IC
PRJEFATia
majori jure ad principales referri poffet terras , fi
exiilerec , fed non entis nullae poflTunc elTe afFedlio*
nes; nullibi enitn adhuc, in uUo mundi angulo,
qvantum mihi nocum^ eft reperca, imo pe qvidem
veftigium ejusdem per fe fubfiftentis; minus itaqve
prudenter inter terras primogenias & principales
numerabitur. Inlapidibus plurimis hujusmodi ter-
ram exiftere , notilliraum eft , fed nunqvam non
lapidea indole, nullibi terrea. Qvi ab aliis lapidibus
eandem j mediante Tolutione, feparari pofTe exifti«
mant, fe aliosqve, in prapcipitatis, fuis conclufioni-
bus, decipiuqt, non perfpicienteaqvas mutati ones
terras in folutionibus fubeant* Qvomodo lapides
a terra non exiftente componi potuerunt? De Ter-
ra manganenft meam attuli fententiam Im. h />♦
333. & nullag adhuc vidi rationes vel experimen-r
ta, qvae me ab eadem dimovere poffint,
Haec pro mea jam fufficere poflTunc defenfio^
ne; alia occafione, li Deus vitam viresque con«
cefferit, uberius hasaliasqveNeotericorumaberra*
tiones modefte exaroinare volo^
Utvero fimul perfvafum mihi habeo, non
paucos hoc in Syftemate Mineralogico cum tem-
pore detegi poflTe vel errores vel defe6lus ; itaqve
2i B. L. amice 9 icerum iterumqve oro, praeter*
mifla aut errata , benigne fuppleas vel igno*
fcaSy mihi meisqve laboribus
faveas^ Vale.
Cobovi
Digitized by VjOOQ
*««*«^^ ,.#«%<»^aiC<S©»^ .-f«t««»»v
*W-d'
Cla0s 3fia»
MlNERyE. c§. 6. 3.)
MZNERi£ funt corpora fbbterranea compofitt^ t
terra vcl tepfrfg qvoicunqvc:^ & alia materia aut
jfe/«nfl , vd Julpbwria vcl bituminofa ^ aat jemi-
iTsel^ictf vel metaUica. ^ '
Seqventibus itaqve proprietatihus tcgnofcenda^
fiDO. QonfifterUia font initufra vel t^rrea friabili^ vel la-
pidea duriori) nanqvam vefo ad perfe£Um & fum*
tnam lapidum duridem accedente ; irarios: fluids,
ado. Necefle eft contineant vel falinum^ qvod ftepe faport
femper vero elixiviatioiic cum aqva cognofci poteft;
vol fulpbureum aut bituminojim ^ qvod interdum odo*
re ) fspius in igne fe prodit flammam vel ignem
concipiendo J Veljimiimklieumzut metaUkum qvid,
qvod vel p^^ultari ie prodit colore , vel fufione rite
inftituta elici poteft. Interdum bina ex. his recenfi-
tis ^ interdiim & trina in uno eodemqve corpore prae-
fentia deprehcnduntur.
3tit. Plerumqve reperitur terra vel lapis 5 qvi hujusmodi
corporibus eft mixtus & imprsgnatus, gravior, qvam
purior , de csetero aeqvalis.
4to. Simul & plerumqve diverfo ^ a reliqvis , colore folent
hnjusmodi ad mineras connumerandas terras & lapidcs
cffe.
5to. Perdunt qvoqve miners plurimum ponderis cum a-
qva vel oleo coUa vel in igne combuftaS) nonnullis
exceptis.
Tom. li. A Obf.
Digitized by
Google
Ot/: I. Simwnt vocem Miwbb.^ / alU ftriftiori fenfti, pet
nioeras ilU folom Intelligentes corpora fubterranea, qvae
ftmimtMctaniVX metalliem qvid contineot , q vo fenfu qvld ,
Mi«era fit, ia hujUs Cl^]>s Ord. h mdicare volumus; aln
latius banc vocem exteaouot , fub mineris comprehendeo-
00 infuper A/iM & /«/p*»«« corpora, qv«, «qvali jure
cum metallis «i femimettlUi , ut aliena corpoa terns Vel
lapidibus iininixta coDfiderati debcnt ; qvo fundamento
etiam Minetas a Fossiubus, qvo nomine ladicantur tfct-
ra! & lapidea ftle, fulphure & metallo vel fenumetallo
vacuae & carentu , optime diaingvuntur. Et hoc reafu
miners vocem heic fuoipfimut i Wii aliiet has voces lu-
terpretantar.
Vtobe veio fiinul nofceodom, vix dari tenam aut lapld^
omnr fale, fulphure , femimetallo aut metallo privatum,
ideo uroen hue retertl non poffe, qvum ab ji^dem hujus-
modi corpora felma, fulphuiea, femimetslUca aur metal-
Uca elicl noi^ folcnt . nee cum aliqvaU lucro elici polTunt.
Qhd % Salia, fulphura Imo JemimetaUa & mrfa/ii, non folum
tetrir & bpiiiia/. verum etlamin aijvts ploriroJs, imo
aUavanda in corporibus vegetabihbui & Mtmlihus latere
natam. elt; fed bujusmodi dojnicilia corporum minerali-
- un buc prxcife aoa pettiaent , fuo tamen l<ico indicaofla.
i, 84.
Digitized by VjOOQ IC
JH > O ( M) I
S. 84-
Or do mus', •
SALIA; :■
Sveth. Salt - arter. j :.
Gall. Les Sels
Germ. Salza&tem ^
Sunt corpont pluc minus compoftU) flnida veliblida^
fapida ^ aqva folubilia, , , ,
Oif. MiB proprietaeibuis geaeralioribus addere folent nonnulli
cb€mt€i , Sali'a efle grmiiUU fpecifica & fixitate in igoe, me*
dia inter aqvas & terras; fed hae proprietates, an fiilibus
purilliiiiifl acidia omnitiDS & (aM^ volatili Temper coi](ipe«
tant 9 dubito. Nee de omni fale dici poteft qvod in igoe
fomat .vel fuoditur, qvum deotur noDoulia, qvibua neu-
ccam conpetit«
Digitized by VjOOQ IC
4 tH) O CKI
2/ SALIA ACID A. Gen. 32;
Sveth. Sura Salter. Mineraliska Syror
Gall. SeLS ACiDES. ACIDES MINERAUX »
Gwrm^ Saure Salze^ Mineralische SauRe
Salze
imo Sapore funt noto acido vel auflcro, plus minus, pro
f ratione puritatis'^ pungente & corrofivo.
ado. Cum falihus alkalinu atqve terris & lapidihus calct-
fe'>; effervefcunt, magna ad ilia corpora attraftionc
praedita.
3ti<>- Colorem vegefabilium aeruleum & violaceum in rU'
brum mutant,
4to. Non rcperiuntur per fc fubllftcntia, nifi rarius in for-
ma vaporofa aut fluida , ob magnam ad aqvam attra-
flionem. Temper de csetcro aliis corporibus unita.
§. S6.
I4 SAL ACIDUM VUriolicum^ Acidum Vitriol^
Spec, 225»
jicidum Sulphuris , vel Catholictpn Chemicorum.
Jlcidum Vitrioli purum. Cronstedt 121.
Sveth. WiKTRiLSrSrRA. Swafvel-SyRA
Gall* ACiDE VjxilOLIQVE
Germ. Vitri6l v)^v 5chwefel - SavrG
Hoc Acidum >in^puriffimo ftatu, maxima aqv« copia
privatum feqventibus n^fcitur proprktatibus»
I mo. Confiftmtia craiTum & sttt«£hi qvaii unSuoAim, fine
odore & alio qvam aqveo colore. Hinc nomen oUi
vitrioli obinuit.
sdo. Frigore conglaciatur in folidam cryftallinam confiftend*
am 9 &£;uram aiTuraens vitrioli mortis cryftallifati.
Jtio.
Digitized by
Google
«» ) o C «t 5
}tit« Gramtate fpec^a^ inter omnia nobis nota liqvida,
mercufio excepto^ gaudet maxima, in ptoportione
ad aqvam, ut i,ooo ad i^ioo.
4to. FuHijjuiium de oiiim acido, icd certis tantum in cir-
cumftantiis, fcilicet y in refpcftu ad diverfa cor-
pora»
5to. Fixiffimum in ignc inter omnia falia Acida, fine du-
bio , ob qvanticatem ipfius acidi majorem , forfan &
ob alias particulas immixta$«
5to. C(nnburit omnia vegetabilia & animalia corundem-
qvc part^s^ atqvc in carhonem nigrum vcrtit, ignia
inilar.
^mo. Maxima gaudet vi attracliva ad omnem materiam f«-
flammabilem ^ ^d falia alkalina ^ ad aqvatn ^ cum qua
admixta maximum excitat calorera , ad terras abjor-
henteSy atqve plurima metalla ^ co ordinc & grada
qvo funt cnumeranda»
avo» Omnia fer© metalla folmt ^ fed divcrfimode. Alia
metalla , nifi aqva prius dilutum fuerit , non folvit,
ut zincum , ferrum , cuprum & ad partem plumbum ;
alia metalla reqvirunt hoc acidum conccntratum , ut
argmtum , ftannum , cobaltum , & ad partem mf-
mmbwiiy antimoniwn & arfenicwn ; mercurium vero
folum corrodit aliqva cum folutione ; aurum non
attingic , nifi prius in aqva regis fuerit folutum &
^ ab ifca folutione prsecipitatum. Omnia metalla qvae
folvit, cum iisdcm qvoqve cryftallifatur , undc vi*
triola proveniunt naturalia & artificialia. *
}no. Rcperitur plurimis in corporibus mineralibus prsc-
fens, ut eorundera conftitutivum, aliqvando vagum
cum materia inflammabili combinacum, tarn in locis
fubterraneis , qvam nonnullibi in fuperficie terras.
A3 Ca;
Digitized by VjOOQ IC
^tVAciDUM ViTRioLi cdrporihus mineratibus immixtum.
Rwcritur cum terta calcareii unitura in gypfo & fe*
Uniticis lapldibus ; jCHm' terra aluminari in ahfmine
€c min&ris aluminofis i cum nietalUs in vUrioUs natu^
ralibus ; Qura falihus alkalinis , in falibus neuiris ;
cttin materia inflammamli ^ in fulpbure , bituminibus
nonnullis & Htbantracibus ^ atqve principalicer in
Civ) AcjDUM ViTRioii vagum , fulphttreum.
Hoc acidum maxime volatile occurrit vcl fubtilius vel
craffius ) odore plus minus pungcotc &* penetrantc
fulphureo , aliqvando fuffocativo prasditum ; alibi
vagtiw in aSre hofpitans inprimis fubterranep ^ qvod
fubtiliflimum eft.
(c) Acidt^ vitrioli aqvis mvieralibus immixtum. Repe-
ritur hoc in aqva (pirituofa vitrioli fpiritu volatili ncc
non in acidtilis & tbermis plurimis. Eft hoc acidum
cjusdem indolis cum actdo inflammabili fumo y qvi
tfcendit fub, cffervefcentia limatura mortis cum //>i-
ritti vUriali vcl fulpbure ; fi cteniro , ut per expdf i*
cntiaiQ didici, in retorta tubolata^ ^adem inftitiiitur
folutio vel effervefcentia , ut fiimus in aquam plfrifli*
mam in'i vas recipicns bene agglntinatum infufam tran-
fcendere & in aqvam immif ceri poflity pera3a operatic-
ne, deprehenditur ilia aqva faporc naufeofo hepatico,
fed in experimentis chemicis^ eadem omnino exhi-*
bet phasnomena y qvae aqva acidularis hoc fpiritu gra-
vida. Ars non perfede ubivis naturam imitari po<*
teft.
Ohfi I. Ad pjfitar alio que laptdes molllorif compofitioniSt
in qvibua acidum fulpbureum vel fulphur latet, dum Mh fuh^
terraneut v^i fupraterraneushumidnsi, aut oMa accedit,df-
luirur inde boo fulphur vel acidum latens^ ge oritur aliqva
adtio iQ terram « lapidem vel roetallum, uode rootus iQtrin-
fecus « & calor, a qvo fpifitus fulphuris ad partem difli-
patur,qvi poftiiiodum vel vagtis exlfllt, vel aqvis fmmix-
tus, easdem acidas reddit, undo alii lapides & alia corpora
folvi p ffunt. Hinc litYtvliJicnlin nnturalis^ &pluriumcorpo
niro mineraliam Qoii\\^^iilo\nm gcnttatio^ vel potius mutatis.
Digitized by
Google
t« ; o CkJ 7
0\fn •» lo vegitMliHhis & aumaUhusj jparciut licet In his pc-
ilerioribus, dciVittm ,ade(re, notum eft » hoc ipfum veroad
naturam hujus acidi vitriolici accedere , nondum eft de*
monftratum-
a» SAL ACIDUM ) nUrofam. Acidum Nitri. Spec.
7.26.
Sveth. Saltpeteb • Stra
GalU ACIDE NiTREUX
Germ. Salpetek - SsLure
Hoc Acidum benq concentratum , feqvcntibus gau-
det proprietatibus.
Imo. Canfiftmia eft aqvora tenuis odore peculiari for-
^ ^avi , colcirt femper flavo rubente ^ femper & fyt-
mans , fumum eruttans flavo rubeatem 9 ni^ aqva
ipixtum fucrit»
ado. Gravitate fpecifica^ proxime ad acidutri vUrioli] a^-
cedit, ia propordoae ^d aqvam fere ut i,foo::
I)000«
3tio In eo fuperat acidum vUrioli , qvod magis irapetuo-
fe , cderiter & cotrofive agat in omnibus fuis folu*
ttoAibus , atqve cum inflamraabili materia utpote cum
oteii ignem reipfa concipiat.
4to. Comburit & cortodit omnia fere vcgetabilia, fimiliter
& folvit duriores ammalium pzrtes y plumas ^ cornua^
ojfay dmtes &c. colore ubivis flavo,
5to. Cum /i^M /wira mixtum calorem excitat, & fufcipit
inixtura colorcm coert4iefcentem vcl viridefcentem^ qvi
color taraen cum tempore perit. Idem contingit fi
cum aqva farti debiliori mifcetur,
Gto. Solvit terras calcareas ^ cum iisdem conftituens vel
fal non cryftallifabilc fed aS e deliqvcfcens , vel
fmxtixmphospborefcensi cfr. ohf. circa Calc. Lap^ lAit*
c. Tom. i^p. J4S*
A 4 7^0. -
Digitized by VjOOQ IC
8 l><) o C^
7mo. Solvit omnia metalla dum perfcQc concentratfeth eft
imo, ipfura aurum^ & nocandmn, qvod co prom-
tius ac iropctuofc metalla folvat , qvo magis dc in-
flamm(rfbili participant materia , maxima cum cfFcrvc-
fcentit & fnmo , usqyc dum omnis ilia materia in-
flamraabilis feparata fiicrit Cake: vero metallonim
non aggreditur. Ex omnibus metallis ftcillimc fol-
vit zincum,, deinde ferrum^ cobaltum^ cuprum^ wtffl
mutbum , plumbum , mer curium , regulum antimo-
niif argentmn^ arfenicum^ co fere ordinc & appro-
ximationis gradu , qvo nominata funt. Stannum non
folvit fed impetuofe corrodit. Cum argento , plum-
bo & m&f curio , format cryftallos ftlinas , cum /er-
ro autcm, mpro & ftanmy liqvida fcraper pcrmanet
forma. ' .
livo. Reperitur hoc acidum naturale ac fpontaneum non
folum in aqua pluviali & nivali, confeqvcntcr & in
ahe, eft. Marggraf in Mem^ Berlin, i7f2 ; fed
ctiam in aqva marina nee non in aqvis fonlanis ^ a-
liisqvc qvag in fuperficic tclluris reperiuntur, qva it
re nos convincunt tarn expcrimenta Marggrapfia-
NA L c. qvam fpiritus , qvi aqva regis fimilis a
Sale marino obtinttur ^ juxta cxpcrimcnta Nevm/vn-
Ni aliorumqve. Nonnullibi ctiam naturaliter reperiri
qvafi in mineris contendit Burghart dc Sale Sei-
gnet. p. 41. ubi commcmorat liujusmodi in Ukfania
repiriri. His vero locis vix nudum fed combinatum
fali alkalino^ quemadmodum id deprchendimus vid-
garitcr in nitro & terra nitri^.
Ohf. Stdterraneum acidum nitrofura vel witrum^ nunqvam,
quantum hue usque notum , eft repertum , fed iis folum
to corporibus qv» in fuperficie tellurls reperiuntur, vel
ao Jisdem aliqvo modo participaot*
Nitrum a nonnullis vegetabillbus, locis putridJs crefcentl.
obtfneripofle, expcrimcQU LBMMBRiANA&dcRBaf
aoR in Mem. Far. ijij. allau evincere videntur.
i. SAL
Digitized by VjOOQ IC
3. SAL AdDUM muriatictm^ Acidixm Muriaticum^
Spcc^ 227.
Jcidum falls communis. Cr^onstedt* 127.
Srcth - RoKs ALTS - Sy&a. /
GtU. AciDE Marin Acid^e du Sel commuk.
Gem KocHSAtzs-SiluRE
Sequ«ntibu$ dcprehenditur proprietatibus.
imo- Canfi/lentia eft tenui aqvofa, colore a^vco vcl pie*
mmqve flavefccntc ^ odore forti croceo^
2da. Inter acida mineriLh fubtUijUimum ac penetrantijjtmum
eft, fub dcftillationibus dUBculter intra vafa cogrceri
poteft , imo vitra mtcrdum p^netrat fi fuerat bene
conceotratum. LeviJJhnum qvoqve inter acida mi-
neralia, in aSre fponte & per fe diflipatur ; perpetue
in aSre libero fumanSy domum fumo vilibiU grifeo
fea nebula impleti
3tio. Eft hoc acidum, certis in circniBftantiif , minus for^
U ^ vomm conofivum \it, & minus impetuofum y qvani
reltqva acida mineralia. Hinc minori gaudet attra-
fUone ad corpora inflammapUia ,, ut & ad /alia alka'^
Una & terras > nee adeo fortcm in corpora vegeta*
bilia Sc animalia exferit vim corfodeotem ; cum oleit
in re/mam abit, & coagulat liqvida aaimalia glu-
dnoia , «nde & in folutiombut corpprum animaUum
fecilc gelatinat^
4t^ Sed nemo credat acidum falis in omni operatione de«
biliffimum efle inter acida mineralia ; fuperat reliqua
acida ; majori attraUiom ad metalla alba , argentum^
plumbum^ mercurium^ & regtdum antimoniij qvae,,
per pra^ipitationem feparat non taatum ab acido m->
trofo fed & vUriolico , & cum iisdem ita fortiter coa*^
dnnatnr, ut cum iisdem finrol vel fundatur vel fubli«
Qetur absqve ut feparetur.
5to^ Soperat & reliqva acida mineralia vi fohente cal-
ces metallicas ^ qvas non folum folvit omnium metal-
^ A 5 lorum
Digitized by VjOOQi^^ -
re
rx ) o ( Ml
lorum & femimetalkrum , qvod acidam pitriclicurn
vd nitrofum^ fi vel fortiffima effcnt, praeftarc naa
poffunt , fed & volatilifat aurum , afgentum ^ ftan--
num^ wifmutlmm^ merctmu^n &J regtdum antimoniu
Pcffpicitur hinc qvod tcnaciusf ac forties adharcat
corporibu5 qv8B tamcn difBcilius Iblvit qvara fetiqv^i
acida* Obfervauduin etemm qvo^d f^rrum, zincum,
rigtt/zpn cobalii , & ni fallor , nickel incegfQ fol\rat,,
ad partem rcro plumbum & regiUum arktimpnU ac^
ccdeiitc coftura ; fed wifmutbum^ mercuriumy cu-
prumy ftannwn , argentum & aurum j noti folvit
nifi prius fucrint catcin;^ta. Mixtam cum acido nitri
i conftituit aqvam regis , qva mirum & phHnct fol-
vuntur aKaqvq corpora raineraKa & raetafRca, -
6ta. Reperttur hoc aqidum vix uudimi , nlfi vagum in
acre , fed combinatum vel bafi calcarca > in fak amma-
niacofixo^ in aqva marinsi prasfentje^ vtl fale alkalino
naturali , in omni fale marino & gemmed ; vel dchi-.
qve cum fale votatUi in fde ammoniaco naturali ; cum
argenfo in minera lurue camua. .Qvin ergo & va-
gus hie l^piritus aliqvando in locis fubtcrraneis exiftat^
nullum eft dubium. Dura fontes foLini eflfodiuntur, aci-
dupi falls nofti folpt tam odare qvam vapott grifco
iifcendcns*
4^ SAL ACIDUM minerale Pbosphoreum. Aoiouj* Pho$-
PHOREUM.
Svcth. PnoaPHORESCERANDE MiNERALUK SrRA.
Gall. AciDE Phosphorique Mineral
Germ. Phosphorescirende Mineral SaurE
Eft hoc ipfum acidum falreeenter in ftuoribui mi-
•cralibus phosphorcfccntibus dctcftum , a qvibus pulveri-
fttis, admi]ito oleo vitriolic vel acido nitri aut faHs com-
tnunis in anatica proportione , fcparari poteft , fi ^^^
do parum aqvsB fuerit prius in recipiente injcftum^
quo vaporcs acidi retincri & fufcipi poifunt. Hoc a-
cidum
Digitized by VjOOQ IC
eldura fcqvcntibus gaudet proprietatibus , qvas & indica-
vlt primus hujus acidi inventor C, W. Scheele in Ad^
Stockholm 1771. p. no. & feqv-
(z) Per deftillationem reftificatum & ab aqva liberatumt
enlore eft aqvco , odore veto acidi falls communis*
cum fpiritu vini asqualiter ac cum aqva facile mt-
fcibile , fine fenfibili inutationc vel actioiie in fpiri-
tum vini.
(b) Cum calce^ folutione peraQa , conftituit fiuorem
mineralsm artificialem phosphorefccntem ; qvod & e*
venit dum aqv^ calcis admifcetur usqvc ad prseci-
pitationcm.
(c) Cum alkali fixo coit in gdatinam non cryftallifabi-
Icm, fed poll: clixiviationem & exficcationcm , in
igne fufibilem atqvc in aiTe humido deliqvefcibi-
lem* Cum alkali volatili abit partim in gelatinam^
partim cryftallifabile in tcnuiflimas cryjlallos , qvas
cum aqua calcis^ velfale aminaniaco fixo ^ foluto , vel
& calcis folutione in Spiritu Nitric praecipitant ter-
ram proprietatibus fluoris mineralis praeditara ^ phos-
phorefccntem.
(d) Non folvit aurum , argmtum^ flannum^ plumbwv^
niercurium , mfmuthwn , cobaltum , & regulum anti-
monii ; bene autem folvit cakem plumbi &i mfinutln\
folutionem prsebcns dulcem ; cuprum ad partem fol-
vit, calcem vero cupri perfe6lius, cum qva & gela-
tinat. Ferrum fub efFcrvcfcentia & fwna infiamma^
bili folvit ; etiam ocbram fcrri. Cum zinco codem
fc habct modo ut cum ferro.
(^c} Id fingulare habct hoc acidum phosphorcfceniT,
qvod fub deftilhtionibus combinatum cum aqvofo
vapore , fcmpcr in terrani vilrefcibilem abeat , imQ»
in rcftificationibus , fsepius repctitis , nunqvam non
hujuswodi vitrefclbilem prsbec terram , qvse ad 6-
ncm dcfcillationis vel reftificationis ^ in fuperficic
Acidi
Digitized by
Google
I
tcidi prios in vas recipiensexpdli^N inftarcnifts (br«
snata feperitur. Hsc phssnomena non dependere vi«
dentur a qvadam folutione terrs vitrefcibills in aci-
do phosphor! ^ qvum fi loca aqvfls adhibeatur fpiritus
vini in recipiente > hujusmodi terra vcl cruika vi-
trefcibills non formatur^ fisd potius a mutabilitate
particularum aqvofarwn in hac combinatione^
Obf, Ab experimentis allati^ patefcero arbitror hoc aeidum*mL
nerale. pbofphorefcenr , magna m habere convenienttaa cum
acido phojpbori Kunckelii ex urina* Biidem namqve me*
talla utraqve haec acida foIvuDt; cuprum fcilicet ad parteiOt
ferrum vero' & zincum integre, reliqvis intaftis* Prxterea
acidum pbospbori urina^ aqvofii privatum parte, fortiori
Jgne in vitrun liqvefcit^ hoc vero a^idwn pbospborefiens^
non eodem folum modo , Ted & iofUper in deflillationibui
& reftificationibus iti hujusmodi terram abic. 5ed in pluri*
mis circumftantiis (hnt qvoqve baec acida dlftibfta, ut ab
lisExperimentisqvaeMARoaRAFF tnASI^Berol. 1743 ad*
tulit, con^parati ve cum his allatis facile in apricum poni po-
ted ; DfUemhoc certum, qvod hoc acidum cum calcarea terra
combmatum fluorem roineralem pbosphorefrentem coofti*
tuzt^ absqve alk inflammabiti materia (Uperaddita aut combi-
nara, qyod vero cum acido pbotpbori urnut vlx fieri po-
teft, ucpote, qvod fuo inflammabiU privatum, nullum con*
fiituit phosphorum, reliq va ut reticeamus momenu. An ergo
unam eandemq ve orlgiuem hmc bina babent acida ? Ao utra«
qveab ifcido jalit diverfimode combinato & mutato ? An
ab acido peculiar! a reliqvis mineralibus didiafto ? dicaC
pofterior aetas. Nullum numerum interca ad banc (^iem
adpooere voluimut, donee borum acidorua ori{p\ meliuf
fiierit deteft^.
Obfervationes circa Salia acida miner alia.
Ohf. I. Prster haec defcripta acida mineralia, etiam nonnulla
alia dautur, qvs fills locis defcribeQda,heic veroindicanda.
imo. Saz AcfDVK fuccifd^ qvod eft confiftentia folida, ad«
do-oleoChm terreftre, in Succini varietatibos prcGnis.
sdo. Sal Acidum ambfa^ qvod obdoetur ab ambra, ejui^
dem iodoUs cum priori.
3tio. Sal AciDUac Uthantraeum ^ qvod io noonulUs varieta*
tibua iichaatracum leperitur , noa vero in omni*
Vcl-
Digitized by
Google
Vellent for&u nonnulli hue & referre fal fedativumy qvod
a horracc feparatur , & jioonulUs proprietates cum acidts
[ communes haoere videtur, fed de hoc fale, fuo loco, no-
ftram dicere volumus fententiam, faltera nullo, five fapore
five odore five confifteotia fiveliabitu ad reagentia cum aci-
^ dis commuoi gaudet. ' . a i
Oy*. 2. Acida msnevalia ideo helc defcrtpta; qvum? ut fodi'
catum eft, plurium corporum mineralium compofinonem ia*
gredinQtur, eademqve faepein diverfam a primo ftatu indo<-
lexD commutant* Hie veto effeftus , ignota caufla , bene &
'• perfe<ae nunqvam cognofci poteft, Aclda vegetabiiia &c d-
I nmalia^ in re^no minerali peregrina tarn origine qvam in-
dole, merito e regno minerali ideo excludenda putatnus.
Oht 3. Commuuis fere chemicorura aliorumqve eft fententia,
acida minoralia , vitnolica^ nitrofa & muriatica not] elTe
nili idcutica & pofteriora bina a priori xitriolico fuam habe-
re originem, aiiqvo cum additamento peculiari; ad qvam
fententiam corroborandam binae principales adferri folent cir*
cumitantiae{a) Qvod acidum vitYtoUcum fortius fit reliqvii
acidis, inajori puritate, gravitate fpecifica & iixitate praedt-
tum. (bj Qvod hoc jpfum acidum vkriolicum in acidum
nitrofum & mdrinum commutari poffit, atqve reciproce haec
pofteriora Jh primitivum ftatum vitriolicum redigi- Sed cir-
ca haec allata momenta obfervamus imo, qvod fortitude
acidi vitriolici fit tantum relativa ad diverfa corpora, &iu
proportione ad majorera qvantitatem ipfius acidi in hoc fpi-
ritu acido obviam, unde major gra vitas fpecifica & iixitas in
eodem ad magaam partem dependet. Acidum vitrioii ma-
xime debilitatum majori gaudet attradtione ad infiammabile
in ziKco^ cupro & fetroy qvam fpiritus nitri , Vt\ fpiri^
tus /dii/,qviex adverfo, majorigaudcncattradione, ac.dum
mtti ad oleum pingve vegetabile , acidum vero falis^ ad
cdc€t metallicar. Ad alia corpora fpiritus vitrioti debili-
|atus non majorem exferit efficaciam , qvam fpiritur nitvi
vel Saiii fortior , vel eadeni tortitudinc. cdo. Tr/tnimuta'
tionevi qvod attinet. qvam impugnarenon polTumus, licet plu-
rima adferantur exempla qva^ accurateinftitutam renovatio-
nemreqvirunt» eadem nihil aliud indicate videntur, qvam
qvod haec acida mineralia alternstive ttansmutari pofliut,
unum in alterum,& reciproce, nempe certii in circumftan-
tiif acmiictionibns, ubi acidae particular nunc banc nunc a-
liam iugrediuutur connexionem. Sed qvin hse transmutatio-
nesfieripolTint, absqveut unumabaltero fuam habeat ori-
1^ giocm, cuivis patet, niodo coufidcretur qvod omnia hsc aci-
Digitized by
Google
14 iM^oCKl
da a eomnmni prineipio derivari pofl&nt,a qvo ttfjvalitet ortgL
cem habeot, diveriicatem vefo accipiunt & diverfam qvo
damoiodo iaduuut oaturaro prodiverfitateparticuUruin^cuai
qvibus coadunantur 9 qvae vero particulae plus minus fuoc
ftparabtlcfl. Hinc patet«qvod Kvhvst in AH N. C. l^ol^
Vi. LiMMBRT & Lbursbn ic Sale dmttri aliiqveeodeni
jure acidum muriaticiuM , ut prlacipale coofideraodum judu
caruQt, utpote magia mfiver/ale qvaoi reliq va acida , & ma-
jori ftkaitate prxdicmn ; in omoi regno naturae » aqveo
fnlaerali/vegetabili, anifluli praerena*
HisgenerallrerlmeRiifliiat jam qv(x]ve particulariter paucis
demQnftrare volumos, acidas nitrofim & mwiaticum a vi*
molue ooo depeoder^L
f A) Acidum mtrofum ab dcido vitrioiico fiam ftMhtft mgintm
eo minus probabile , qvo certnis conftat, im6, toagnam
dari differentiam )nter haec acida, tam fipare^ qvam vdare^
tahrty effeHu atqve dlverra relatione ad alia corpora, ado*
ffctdum Trmo/rrum eiTe magis ftibterraneum , nitrqfiim vero.
ftspracdtaneuro. 3tio. Acidum ir/trxo^/rtimmaterlaminflam.
HitbHem mineralem continerc > acidum mtrofum vero ve^
fetAiltm vel animalem. 4to» In Rxivio materno ac in terra
mitrofa minqvam , ne veftigium qvidem vitriolici ;acidi
re^fAtk 5to- Abexperinientis chemicis, transmutatibnem
tfriitf ^trfolfci in nitrofum mdicantibua , eo minus conclu-
di jpoCeftad bujus ori^nema priori, qvo magis evidtum eft»
€C}am acidum muriaticum in nitrofum commutart, ut in fe*
tqventibus indicandum , atqve eodem itaqve jure did poflo
acidum hoc nitrofuifir ab acido muriatico fuam habere origi*
nem ; firaiUter & reciproce » acidum ^fitriolicum a mrqfb
Ajas habere natales, qVum & nitrofum acidum iu vitrioe
licum fit transfflutabile , ot cliemici docent«
(B) Acidum falii communis ah acido vitrioiico fokta igno«
. Xcece adgioMH minua probabile videtur ^^o* Qvod ^ii«
baecce qvam maxime diftinfta, colon^ odore, /spore, tfi'eBu
atqve ulatione ad alia corpora, ftdo. Qvia acidum falis^
certis in circumllantiis, majori gaudet non folum fubtititate
iSr pcnetratioHc, fed & vi atqve ^caeia qvam acidum vitrit^
licum^ ut circa ^usdem defcriptiooem adtulimua. |tio* Act*
dum vitriolicum reperitur folum fubterraneum, fed acidum
faliscommums tam fubterraneumqvam Qipraterranettm, in^^r^
fn aq-ua^ in vcgetabilihus & ammatibui ^ in ti vibiis nulluni
Bcidum vitriolicum uaqvameft repertum; tmo^ftqvitur 4to
avod acidum muriaticum ut magis uuivenfokj vix probabi*
ter origiaea tohM^ pooaft ab alio gMijui particulari, feU|
cec-
Digitized by
Google
cenis tantum locls& corporibus reflrifto acido. ^to. Vi-
dettir qvoqve acidum jmUs ^ aliqvani cum arfenio habere
anahvttm , qvae actdo rnriolico eft denegata ; qv« analc-
pia elucet, /)«rfim in proprietate acidi muriatici -DoUti lifandi
liietaUa> qVam proprietatcm communem faabet cuiu rrmcu'
no & arfemco : parttm in flamma caruko viride/cente ^ qvana
fal comnmne carb )uibusigninsadQ:ierfum producit, qvem-
admodum arfenicum cura nitro deftiilatum , dac fpiritum
niivi caYukum'j patt/m in odore ailiaceo ^ qvi fendtur dum
fal comiiiune in igoe cum carbonibus tuoditur ; panim deni*
qve m odore Spirttus [aits ^ qvi reciproce , lentkur , dum
ar/entcum cum aado latnoUco deftiliatur-
Ohf. 4. Ab hac, in obfervatione praecedenti, demonllrataiu-
dependeutia iinius acidi ab altero, feqvitur eadem ongma*
liter effe diJlinBa* De origine itaqve falium anderum Jiceat
Dobis hac occafioue breviter uoftram dicere fententiam*
Sont chemici qvi diftingvunt inter principium Jalinum , & /al
primordialc feu ptimogenium ; fnaxexlftimant inter principiji
corporum prima feu elementariaconnumerari debere,e3qv«
^lleiimplicitate & fubtilitateutfeparatimobfervari nunqvsra
poffic ; pofterius vero compofitum a falix prsncipio cum terra
• & aq-va combiaato^ bene perfpicientes ab aqva & tetriL fim-
plicUer & per fe uaitis nunqvam fal product poile.
Alii contcndunt principium falinum nihil aliud effe qVatn rom-
pofnum ah atjva t/ terra unitis, qvod evidum credunt (a)
Jk adfinitate falium cum aqva & terra, iBtn ^rfivitate fpe*
€tjica qvam fixttate & folubilitate, qvibus proprietatibus
lalis deprehenduntur ut corpora media inter aq vam & terram,
majori praediu gravitate fpecifica , fixitate & folubilitate
qvam aqva, fed minori qvam terrae. (b) A reduFlione M\um
in aqvam & terram^ dum fspius folvuntur, ficcantur & calci-
nantur, prout chemici decent fc) a decompofitione nitfi fub
detonatione, in aqvam, qvss clyfus nitri vocatur & ttt-^
trm in fale alkalino refiduam, (dj A compojiticme, qvam ia
fale calcate^ fub combinatione calcis viv« cum aqva, fieri
dicuDC ab aqva & terra.
Sed, ni valde fallor, prima fr/«^ momenta conccrnunt unice
falia compoftta vel potius drcompofita neqva€|vam vcro prin*
-cipium lalinum. In falibus compofitis, file alkalino^ tat"
tatS^ mtriokto , nitro , fale communi , fale mtrabili &C»
teii^fa terram & aqvam adeffe , nemo negare potcfl: ; ftd ej
lie tt nou eft qyatilio , fed de fpirita acido fmplki 'X,
pw
Digitized by
Google
15 |xi)^C«l
purtJImo.* Qyrii circa qvartum momentum Confider^pdafll
eft , indicavlmiis in Ol^erv(A* dru Calcartos Lapii. \f Cah
Nos opinaiput priDcipJum falinum foam trahere.oHpnw prlj
mam , ab aqva feu vapore afvcjb turn materia tf^lakmabtl^
mime jmi&o^ Hoc demonftraanis imo^ a. irf expanfiva
fpitituiim acMorum mairiwa^qvaliaexpaofiva vi^B^^qvae.
oec terra fiv-e feparttif fivejuoftis compedt, benev^ro iis-
dein Cuai infiawmabils materia ODitis. ado. vl volattmaU
acidorum fptrittmmmaxlnia>qva, fiooo ombia pleraqve ta.
men acidaaqvam faperaat,«t.novimus ab^soniodam oaore,
ftimo& a praefeotia in ^re, ad aeqValem cum aqveo Va.
pore altitudinem,qvod ab acklo a<*reo , fulphure agreo &
tf ^nitruali , ^tqve elearjca materia fatls eft BOtum. An pas-
fil-'lp ut aqva in comblnatione cuto terra eadero gaudenet
vA^3»-nitate i neqvaqvaiti- stlo. Ab attmHione maxima ad
corpora aoaldga, Aqvam & materiam inpamntitbilem , longe
maorem^ in acidfs f uriorihiis^ ^qvam ad qvatncunqve ter.
ram. 4to. A confiflevtU acid^w tmnqvm in forma ficca «
folida, nifi terreftre aut metallicum admixtum luerit, fed
femper fluida aut vaporofe, A comblnatione mitem-aqV^
cum terra, opinamur, corpus aut folidum aut mediae confi*
llentlx ^Kiucet^tnr. sta Ab efitSu & tst tarn fidyenU
qvam combmente q vcm Acida exferont , igmr ioftar, m a.
nimalk &. vegetabilia, qvalis ^ffedus mmqvam ab^rfwi &
terra juoftis'exfpeaiari poteft^ Vdunt recentiorei inprimit
celebraftjjmui Mac^^ubk kr DsOiotk Cbym. baa Vires dp
duoere ^ nifu particukrum terreflrium elejiientariuia m
conuftum .; fed* ut.ijobia videtur, nimis coafte, prime ct.
enim demonftrandum eft ^qvod ilie uiftjs infect .oSiMtatm
q vandam iarPOfecam, qvum virei corporum & elemratohim
cu juacunqvegeneris i'uedot oeqvaqvaro contundi dtbentcum
^arvitau. Aliud ^ dicetc terram elementatem fimpUcem
eHe nifu in conuaum, vi aitrafti va & ^ravkativa pwhtam,
aliud eft dtce^e id ipftjm eiementum efle aHimn,. aftivit^te
intrinfeca & CponUnea , qrkjaii^ gaudenf. Demtte & dc-
monftraodum, paiticulas inioi»as» qvmaqvam tonftjtuunt,
non effe terreftri tolidiffima aatura & indole, ^^deoqve. q van-
do particul* elementares terre/tres junguotur cum particulis
elemc^tafibus aqiui , ille aifiia turn plene fit;ceiSips. «o. A
vero igne^ qvem acidum m^rfcum okif vegetabiliom ex-
Citat, qvinunqvamproducipafletabafna or terra iwnals^
Idemiudicant iacilfe acc^nfibilitas napbta ,*«/rWi, mtrt
& Jaliu 2Wk Aicnenuioae tuUi ubicuoqvt vapor aqvo-
Digitized by
Google
•t>4 C O ) Kj 17
^:ofc. fijs vel aqva cuflj inflammabili fubtiliilima materia in co:v
nubiurn venire poteft, utpote (a) ab aqiapnya calori fnla.
ri, vafe claufo , expofita, ut obfervavit Hller iniVW.
A«* Meroi. 1747. Hj^KNB in Tent. Chenu i.(b) a geacistione
/tf/iV cakam iq ipfa <;Wrtf, qvoda particuUs aqvofis vaporo-
fis cum infiammnbiii mateiia iu cake exiftente ortum, d«.'
monilravimus io ^tjirv, circa €(»kar, lap If caicem^ Obf
6- C<^J a genera tione acidt fubtilfjjimi aeret , qvud a vapo*
ribus aqvoiis <!k rubtiliHima materia iniiammabiii producl, eo
probabilius videtur qvod terreftres particulae in aerem fubli-
mioreiu afcendere non poflTint, hoc acidum vero fuj pecu-
liari & penetrantiffima indole ab omni alio acido fit aiitin-
^um, uc patet ab Igne & lulphtire tanitiuali atque eieBtico
unde & Prtmogenij titulura obtinuit. (d) A gtnerationey
^cidi artificialiSy quod niotu particularuni intrinftco fcrmeU'
tAtivo produdtur in aceto ^ tartaro^ In&e ^ &c. ad ciijus
produdtionem neceffarlo materia inflammabilis, non vero ter-
leftris, requiritur> Hsc vero acida non majori jure ut nif
tnralia con li d e ra ri pol Fun t, q v a m ipirituofum per fe r men t . t i o •
ne:n vinor4m,& fi I volatile ^ per putretaftionem produdum,
^vo. A deJlruHione acidorum {pirituum dum feparatur ma-
teria pbiogt/iica. Sic detonattone deftruitur fpiritus nitri^
^bsqve terreftri parte; Ul alkaiinum remanens nemo coufi-
^derare pottfit vel debet, ut coiiftitutivum acSdi nitrideftrudi,
. fed , ut bafts ejusdem acidi. Sic & , ab acido ^itriou mix- \
to euro oUo atb€r€o vegetabili fit refina , fub digeftione,
a qva deftiliata nonnlfi aqva, fpiritua acidulus , oleum &
cacbo obtinentur, ft idem fpiriius ulierius mifceatur cum o-
>leo deftiilato ac denuo deflilletur, qvod iterari pcfteft , tan-
* dem nil nifi afi/i obtinetur, remantute terra nt^ra ; fubiiis
eteoim operationibus feparatur pUogtJtica materia, unde a-
adum deftruitur. Plura uc reticeamus exempla deftrudioiiis
acidorum, qvae apud chemicos legi pollunt'. ^no A 'pb:>f'
phorefcentia deniqve terrarum & lapidnm banc coftram
Ifteoriam comprobanms ; ecenim ut noa poffibilis phipborur
urisa^ pbofpbofUT Balduim ^s'c. nee pyi'ophmus fine zc\*
do, lie jure concludimus pkospbvios & pyropboros ab nch-
da fuaiT! trahere oriejineni coaceatrato » aaeoc]ve in eodem
acido raateriam ad*^(le lucidam. Cfr Obf avca ftume^s ^
pboffhorefctntiam. Ubf, j, lOmo. H'ifce momeotis accedit
deniqve maxima anahgia fpintuum andorum cum ignex
unde & plurimi chemici ea tueruat & exiflur^t opinione
qvod i«f/^rtw lit coQtlitueas qvoddam if^nis, ut apud che-
micos leji poteit, pluiimi exen^pU.^ ilLuftratum.
Tm. it: B Hac
Digitized by VjOOQ IC
Hac jam ftabilitatheoria originis acidi, infuper obfervpndum
plurimos darl gradus compofitionis , & ditferentias materia
infiimmabiiis ^ qvas alibi dcmoDftrare Volumus. Hinc ica-
qVe qviQ diverfa producantur acida, nullum eft dubium.
(AJ A tenuiflimo vapore aqveo^ cum puriffima & fabtiliflima
^l, materia tnfiammatili combinato , Ofiginem , fine dubio , tra*
Mi\ bit aci.iiim rubtiliinmum , volatiliilimura, penerrantiirimum,
\^^ qV"d appellatur aadum aereum , fal univerfak , fptritur
Qmi\ mi^ndt^ Avtcula. Jhrmetif J fal centralc ifc, qvod proxi
::^,nje ad c^turam 'dcidi vttrwhci accedit.
CBJ A prindpio InRammMW minerali ^ cum aqva vel va-
pore aqveo/a'yf^rr^fifo combinato , vel cum faU univerfali
aflbciato, aadum njitriolicum ortum Videtur prout tjufsdem
praefentia in regno minerali , indicat*
(C) A prindpio injknmabilt , ve^etdiili vel animili , cuna
aqv<jO> vapore, vel cum j.(/cr ill o awrjej/j// combinato, a.
cidum nitrofum depeodet, qvod ejusdem ori^o^ detonation
nee noQ miners iudicare videtvtun
""'(p) A prindpio inflmmabtli metalUco , vel arTetiicali ,- feii
ludr materia, cum vapore aqvofo , aut acido uoiverfali,
aadum fall f dependere opioamur, utpote praelens iu omai
^!; regno naturae.
xfEJ A pecuUari materia inflammabili, cum acido five falir
^^i communif Jive vitrioii^ combinata , aadum phorphorefcent'
,^ minerale fuam torfan habet originem.
Y^J A materia injfammabili vcfetahile aut animali ^ per mo-
cum circulatorium aut fermeutatprium attenuata, atqve cum
aqvofis particulis vel acido aereo combinata, a^idum, vt-
getabile fz animale & fic porro. ,.
Tandem, ut his noHris ratiociaiis« quae tamen hue praecife non
pertinent, finem imponamus, id folum addere voluraus, q vori,
ut principia inflammabilia, fua origine, ab uno eodemqve
principio prime inflammabili dependent , necede eft, fic non
mirum adda mineinlia mutari pojfe unum in alttrum ^ dura
vel craffiora aitenuantur , vel tenu:ora magis craflam io-
duunt indolem , modo diyerfo.
Digitized by VjOOQ IC
^ C o ) *<| '»^
3. VITRIOLUM. Gen. 33.
Cbalcanthu7n vcl Mrmmntwn vETEauMi,
Sveth. Wiktrijl. Witriou : ^-"^
Gall. Vitriol. ^.^ . J
Germ. Vitriol.
jmo. Sapore eft ftypdco & ingrato , pcculiarfl, ractallico.
Sdo, Ab jEqvali, qvoad poTidu?^ aqvo! qvantitate folubile^
fed plerumqve, fub foiuti^ne,^tcrra^ ^d funduin di» .
snittetis metal Ilcara. "' . *; "^ij. / . j!,/^\.. ...
■Jtio. Cryjlallifabik pro diverfitate -metalli , nee non f u-
ritate , divcrfusode , ut circa fpeciers eft indican-
■dam.
4to. In igrfe liqvefcit; pofttnodam vero , homiditate cVa-
porata, in pulvcretn abit ^ pro diverfa fartitudpnc
ignis & fua indole divetfiiTiode coloratum.
|to. Compofitum acido vitriolico & met alio qvodam , fcilU
ctt fen'Q ^ cupro vel zinco aut his miictis^ rarius m-
Ol'f /. Vitriola nqvldem Jali.^ fnctdlica exiflunt , mo% hioc
arpud chemicos nonnctllos obtinait, omnia falia metfillica^
acfdo njitrif^t prapparata, five fmtumlia fwe anifici dta iwe-
fine, etiara ilia, qvae alijs acidis p *parantur, vitrida appel*
lare. Sed nobis heic fermo eft fcjlum de vHriolis naturali*
tax , qvae fpiritu 'vitrioli & metajlo Conftarit, ab ipfa natuta ^
prodcidis
-Undenani vrtr'K>lr?m fiitim nomen obxmiHt-, an a vitrea fa- -
cie, »n aliunde, parum iios a>ovet. Ab IpGs Hteris 4n1tiali-
huSj nomulli ftqveritemlententam forma re vn Ion t, vifitnn^ ^
do iaie fiord tar a feB'tjicando invents t eccultum lapiim veram
mediciam , fed , tit nobis Videtmr . uimis coafte. Ab
aliis, inprimis antiqvioribus appellator aUamentum^ Viel &
Mtramentum futorium^ oh nigredinem. qvam vitrinlHm martin
ic cum mat^Tlu adftringciue vegerabil! prodncit* A Otae-
cis appeltotnm eft t%tlcannum^ ab av$o< ri >:aA«5> hoC
eft , fiai 4gris , qvo patet i^liu uoauiU vitnoium cupri fuif-
re.
Digitized by
Google
fe notnm; hinc k Cakdano vocatur Cuferosa. Alcbe^
miftica nomiaa videri polTuDt in Eh. Kocnigs^. Min. p»
14 1. &C-& C Mbum^nn I Cb. Pf. Cap. de yitYiulo.
Obs. tt. Vitriola fiqvidem in aqva folubilia & cryftalllfablUa,
jure merito itaqve ad ialia retereada exiftiroamus, id li-
cet oegem Anoklus^ Sala, ^welfbr, Fr, Hoffmait
& BoBRHAAVB , qui oullo jure tiaec ipfa ad feroimecallare-
tuiic- Sed QOQ ideo ad (alia media proprie ficdifta funtre-
feread<i,^qvuin eiiervefcaot cum Uitbus alkalini* ^ ab iis*
dem prxcipiteatur, atqve fubftauciam contioeant aqv^ aon
folubilem*
•§♦ 88.
1/ VITRIOLUM cupri , caruleum^ nativum. Vitrio-
LUM CUPRI. Spec 2l8t
Vilriolum cupri caruleum dodecaechon, v. Linnc 104. a.
, 'Vitriolum veneris feu cypricum^ Cronstedt 122. 2.
Vitriolum veneris. Chemicorum
Sveth. BlSIsten. Bl^ Vitriol • Koppar-X'itriou. *.
Gall Vitriol BLEU ou le Vitriol de cuivrb. v»
De Bomare 304 193.
Gqrm^ RuPFER Vitriol. CyprisChrr oder Romi-,
scHER Vitriol. Blauer Vitriol.
Colore eft caeruleo , fapore maxime auftero & nau-
fcofo m^talhco , ferro polito huraido affricatum , relin-
qvit tcnuera cruftam feu particulas cupreo rubente co fo-
re ferro adhserentes ; aqva folututn ab admixto piUvere gal'^
lanm , fit folutio flavefcens ; adfufo autem fde alkali-
no^ fixo vel volatilij parum effervefcit, Incraflatur & co-
lorcm cfleruleuni induit , cum praBvipitatione matcriae gri-
foo fufcBB. . Debite traSata folutione , cryftallifatur figa*
ra dodecaedrica ^ ut confpicitur fig. 2ff. In igne fpirituxn
aciduin eruftat & colorem amittit , cundem obfcure fufcum
induens. Compofitum ab aculo vitrioiico & cupro^
^a} ViTRioi^uM cupri cryJUUlifatum.
Hoc rariffime occurrit ^ reperitur in fodlnis cuprcis bun^
gqricis , ab aqvis , hoc vitriolo irabutis praecipitatum
' & cryftallifatum.
D^itized by VjOOQ IC
1« ( O ) K| 21
(b) ViTRioLUM cupRi , ftaladiticum,
Datur & opacum & pellucidum , hoc eft , plus minus,
purum , faxis , more ftalaSitarum , adfixura , figura
plcrumqve tarn intriufece qvam extrinftce indetermina-
ta. Rammelsberg. Fablun^
(c) ViTRioLUM cupRi, germinans.
In fbdinis reperiri folet graminis modo vel lanuginis
inftar lapidibus adfperfura.
OH. I. JfVM hoc cupreo vitriolo fo&cund», in fodlnls cu*
preis, appellari folent aqv^ cement AToRi^.i qvibus,
ope fcrti^ cuprum praecipitatur, qvod vocatur Cuprum
Ci«MBNTATUM, qvale plurima pars cupri nativi txiftiu
Tales aqvs re'periuntur ad Ntusol in Hmgaria & Fabluna
heic in Svccia.
Obf, a. PuriflTimum vitriolum cupri vix in natura reperitur, fi-
avldcm nulla nilnera cupri vitriolificabiiis qvae ferro caret
Vitfiolum caruleum vel cypticum qvod in oflicinis & apird
materialldasdi venditor eft on^oe arte faftum. Prxparatur
vero vitriulum hoc csruleum, vel (a) limaturam aut tru-
ftula cupri iq oUb vitrioli fortiffimo decoqvendo , usqve
dum colorem grifeum fufceperitf deinde aqvam puram
ebuUientem adhmdendo ea qvantitate ut fplutio fiat caeru-
lea , <)vx filtranda , evaporanda tk cryllallifaQda. Si ole^
tm vitrioli mifcetur cum pauca qvantitate fpirituf nitr'
& aqva duodecuplo, turn non opus eft forti coftura,taci*
lis fit folutio fupra ignem, qvx filtranda & cryftailifanda>
fed hac via cryftalli obtincntur pallidiores. Vel (b) lami
MS cupri humeftatas cum tulpbure aut pyrste fulpbureo pul-
verifato ftratificando in vafc bene claufo , igne deinde len- '
calcinaodo ufq ve duip cuprum fiat bbfcurum cc rragile^ qvodi «
vocatur iEs ustum, quod pulverifatum cum sulphure ali.
qvotiea mixtuih & in igne tradlatum ut deflagret fulphur,
tandem in aqva calida folvendum ; folutio autem filtranda
ft criftallifanda i Vel (c) fpiritu vitrioli maxime debili hanc
cupri folutionem inftltuendo, qvod diuturnum reqvirit tem-
pus fed roloorem operam. (d) Praeparaturqvo(^ve hoci/i-
iriobm e^ukum nonnuUibi a mineru cupri cafcmatis , vel
In lapidero futpbureum metaUicum tufis-, k qvibus / qvo cli« '
tioribus cupri , eo pulchrius isaeruleum obtinetur vitriolum.
aqva calidiffima id ipfum extrahendo. Sed minori cum lu-
cro haecinftltuitut elixiviatlo. Cfr. Elem, Metallurgia* p. 303-
B 3 a- VI.
/Google
Digitized by ^
1, VlTRIOLUM/^r/i, viride^ nativim. Vitriolcm fer*
Ku Spec. 2^2 9»
VitrMum Mortis. CHEMicaRUM.
Vitriohim ftrri viri(h hexaedrum. von Linnc 104^
Viimlwn Martis fimplex. Crokstedt 122, 6.
Sveth. Gr5k vitrioi.. jERN-VixaiaL,
Gall ViXRIO^L VERp OU \K CaUP£ROSE VERTE NATir-
RELLE V. DE BOMAR^ 30' > 192.
Gcrm^ GRliNe^i vitriql. eisen vitriol^
Eft compofitura acido vitrioli & ferra^ colore viridi^
qvod in calorc folajfi grifeura fufcifxit colorcm & pulvcrii'»
Icntam confiftentiani y fapore auftero atramcntofo aqva fo-
}vitum\, (tm^cr ecbraceam deponens raateriara ^ pragbet fo-
lutioncm qvae addita vegctabili adftringentc feu pulv^xe
gallarum ^ nigrcfcit , cura fale alkaiino fixo parum efferve-
fcit, & viridefcit^ cum praBcipitationc raateria ocbracea ;
cum /ale alkalina volatili coagulatur Si prscipkatur ; fola-
tione cvaporata, filtrata atqvc doinde cryftallifata , dat cri-
ftallos rhomboidales ftu hcxaijdricas ; Fig -xj- In ignc
a^vam & fpintuui acidum eruQat & colorem aroittit , primo
flavum dcinde rubeniem induens. Reperitot ia montibus
ubi veiiflB pyritacM.
Ca) ViTRioLUM FERRi cvyjloLUfatum.
Rariffime naturalitcr repcritur, cryftallis cubicts.
(b) ViTRioLUM FERRi ftolaHtticwn.
Eft figura & tcxtura irregularly parietibus raontium^ii
jodinis adfixum. Fahlun.
Cc) viTRioLUM FERRI gefminctrif.
Eft filamcntofutn fcu lanuginofum, maxiiuc friabile, vo-
cari folet germauice atlas vitriol ^ dixm vitriolo viridi
ut bafi infidet. Hungma.
(&) VixRioLUM FERRI farimceum^
Pyniie folphureo deftrnfto adherens cffe folet*
Obf.
Digitized by VjOOQ IC
|w ( o ) K| af
OhP r. Vitrtohm fcni femper erufia qnadam flava obdaci
folet cum tempore, vocatur haec crufta zona ^trambn-
tI MBTALLict, qva eo citius vitriolum obducitur qyo op-
fcurius eft ; eft veto haec crufta nihil aliud qvam r^'id"""*
reliftum ochracem poft evaporatJonem aqvs & Ipuuus
acidi. , •
OH 2. Pr^paratur hoc vitriolum arte (») limaturam mat-
Us in /p/r7« vundi debiliori vel oUo v,tr,f aq7^..?'»»"»
folveado, folutiooem filtrando. evaporando&cnlJana^ndo.
vitriolum qvod hac via obtinetur vocan folet S^^J"^"
T.s Cb) Laminas ferreat cum fulpbure ftratificando, ut. mi-
Uori igne, acidum fulphuris, In vafeclaufo, ferrum cor^o.
da" qvJd deinde aqva decoquendum ut fiat folul'.o , qV«
eJif^orloda & criftallitanda. Hoc idem fit fi P«J-"/WJ;
r/7^ifcetur cum UmtUura martts & mixtura h"«n*=J«"^
cuffl^««a. loco deinde qvieto reponitur "sqve dum otnnia
moTus ceJTaverit , poftmodum aqva decoqvitur & folutio
SS evaporetur & criftallifetur. (c) Praparatur quoqve i
Se iodinis extrafto.qviin truftula diffraftus, loco e
minentiori, in cumulum reponitur, ut acris& aqvaum
aftionc diflolvatur feu vitriolificetur.in qvem finem trultuia
haec. poft aliqvod tempus invertuntur in cumulo, ut »qva
bilii haec fiat folutio feu deftruftio. Aqva poftmodum ab
his cumulis defluens , vitriolo gravida, per canales , i" ci
fternis vel foveis excipitur, tandem decoqvitur & criu^ui-
fatur. Probe vero obfervaadum Don ab omrai pyrtUMC ^i^
vitriolum obtineri poffe, fedtantum ab iisquimolhoti luo
compofitione, in quibus, accedente humiditate. mo'^s "«,'!)•
fec'us folutorius & expanfivus exciuri poteft. Ab humiao
namque aereo aciium fulpbureum aut vttrioltcum diluitur.
& in aftionem in mateiiam martialem excttatur.- "bi erjro
nullus inzreffus humidi locum habet, ibi & nulla vitriol n-
catio poffibilis roodo defcripto. Alihi , ut heic m^uecta^^
Dylta in Nericia, & ad Scb-nmenlerg in Saxonu , delti.^
latur a pyrite primum fulphur , refiduum. la won u»xu, vei
fine ulteriori praparatione cum aqva excoquifur, vel acn
exponitur ut acidum concentratum aqva d.luatur , t«funi
folvat & cum eodem in vitriolum abeat , qvod elixwatio
ne & criftallifatione purum obtinetur. Altl'i^jynte am-
pliciter uftulato, extrahitur vitriolum ut ad Ge;!eri«6-i>:o
m. rdj Ab aquit foiinarum , in qvibus pyrttet hc,lp;cat.
extraftts & decoftis. plurimum wmo/i obtinetur . «ru;ic lo
^ecia ad Muinum Cupnmontium praeparatum elt, lea mi-
nus fimplex.
• Digitized by VjOOQ IC
W. :f. A-h hoc vitrioir, Atrambntum nigrom scripio-
te hinl Pf ''"■ ' '?• ^^°'^ ^«*^'P' ''°'«"' vitrioliiiridulL
Sr^r,;i ;""' '"■"*'"•. P'^" ""a. /,«/^.„V f<.//ar«« par-
InLT' I •'••' P^"** ^'?*n'' qv^fiof & ultra, cum Mn-
mio fafcbart , ut decoqvantur , aut alumimt.
3. VITPJOLUM zinci album , nativum. VitRiolum
' ZINU.
^«rw/um zlnci album dodecaedrum prifmaticunu v. Lik-
N^ 104,. }.
VitrMum zincL CroNstedt 112. 3,
Cveth HwiT viTRiou Calizensten.
Gall. y.TRlOt BLANC , OC COUPEROSE BLANCHE,
OCT Vitriol de zinc. v. de Bo ma re. 307!
Germ. Zink vitriol. Gauzenstein.
rnTn.f Itk'"*"**- *" ""'^^ ''"""" corapofitum , pellucidum,
cl? r ""'"'' • J^"^'"' P""™ d"J" «^ adftringente
laberccntem retinens , forti igne odorem ingratura fpar-
gens; aqya fofutum fcdiriientnm deponit grifcum aut pa-
rum flavelcchs , ipfa vero folutid ab admixto adftrmim.
movctur & prasapuatur , folutione aotem evaporaU pa-
rnm & cnftallifata dat criftallos dodecaedricas prifmati-
Surrin*'* ^'P'"'""^ i" ropntibus ubi minera! zmci
(») ViTRioLCM ziNci cryjiallifatum.
Cb) ViTwdLUM zmci ftalatliticum.
^Tm^^ ^***'^'* ^w/^wiew^wj in Gemaniai ZUricb
CO ViTRioLuM zmci, geminant.
mms reipta ferro part.clpat, d a /^w wVrM.<i p«cipt
. - (at
Digitized byCjOOSlC
(ata qvidplani ferric poft calciaationem, cum mzgnete extrahi
poteft. Cuffi praefentiam indicat vitriolum hoc album fer-
ro polito affricatura, nee non praecipitatum a folutionehujus
vitrioli, mediante arnco faft urn & edalcoratum qvod /pm-
tum aikalimim volatilem adtufum caeruleo tinglt colore* Plunu
turn praefumitur ut praefens, qvum a minera, qvae plumbuna
contingit, elixiviatur. Sedmihi noa licuit hoc Goilarienfe
vitriolum examinare.
Obf 2, ^rftf praeparatur hoc vitriolum album (a) Eodem moda
qvo virhief dum zincum in olco vktinli aqva diluto fol-
vitur ; eft vero hujus vkrioli praeparatio paulo difficilior,
qvum jn gelntinam folutio abire foleat, vel zincum fub eva*
porationepraecipltari. (b) A minera gotlaricn/i , qvae fimul
ar^cntum f plumbum & zincum continct, prius uftulata, ex-
trahitur cum a^va calida quidpiam vitriolici , qvod extra-
dum aliae minerae adhuc calidai adtunditur, qvod& tertia vi-
ce iteratur, ut debitam adq virat fortitudinem, poftmodum haec
aqva virriolo faturata & k minera feparata in vafe idoneo
relinqvitur ut deponat mucilagtnem ^ tandem in alio vafeco-
qvitur pro evaporatione & fubleqvente criftaUifatione. Eo-
dem modo ab aliis mineris qvae aeidum continent fulphu-
I9um vel vit.ioUcum & zincum , hoc vicriolum obtineri .
poteft. (cj Ab di^vis in fodinis metallicis, in qvibus pyri-
tes & mineva zinct hofpitant , per cofturam feu infpiflatio-
nem filtrationem & criftallifatloaem etiam hoc vitriolum ob«
tinetur, plus minus purum. Ah aquis in fodina magni Ca-^
primGfitii feu fahlunen/i, tres varietates vitrioU albi feparari '
poffuut . colore aliqvantifper difcrepantes.
4. VITRIOLUM diverfts metallis acida ^jitrioUco folutis^ '
campofttum. Vitriolum mixtum. Spec. ^31, ,
Witriola compofita^ Cronstedt 123. i*
Sveth. Blandad vitriol.
Gall. Vitriol mclc ou hermaphrodite. Vitrioi.
MIXTE. V. BOMARE JOg. 97.
Germ, Vermisghter vitriol.
Eft vitriolum cseruleum vel virlde , aliqvando fubens
fed coloribus pallidioribus aut mixtis, a pluribus metallis
addo vitriolico folutis , feu , a folutionibus diverforum
metallorum in acido vUrioli faftisj poftmodum commixtis^
gcneratum.
B5 ^'" (a)
Digitized by VjOOQ IC
(a) ViTRiOtuM MiXTUM, cupro tf feno.
Vitriolum ferreo cupr^uu cyamum, v, Limn^ lo*«4,
lo diverfa proportions color huins apparet, jam magiscaini'^
leus jam magis viridefceas. Sakzhurg. Fablun.
Obf* Hue pertinet vitriolum iungarieum ^ qvod in fodipis ixrnu
gdhcif reperitur, & ab atUptir expetitur. A* aqrdf in /©•
dina fablunenji heic io Svecia feparari poflunt per cofturam
'iiitrtoh qiiae a colore caeruieo io magis magisqve palUdam
viredmeminclinanteperg vel 9 gradus difting\runtur.
(b) VlTRioLTM MiXTUM cupTo fcmo zincsnntih * ,
yitfiolumfirreo zinceo cupreum cyaneum. v. Linn. io5» 5*
Colore eft csrpleo parum viridefcente , quod tameu cu*
. prum terro polito adfricatum noo prxcipitat* Fablun.
(c) ViTRiocuM MiXTUm zinceo ferreum.
yuriolum zifueo fetreum viride. v.Linn^ 105. 6^
Reperitur colore pallide viridefceute. Goslar.
CdJ ytTKiozvM MIXTUM zinced cupreum carukum.
l^itriolwn zinco cupreum carulcum. v. LiNNd 105. r.
Colore pallide caerulefcente. Gotlar.
(e) Vitriolum MIXTUM cupro zincinum . rubrumf pxAchfB
rubrls conftat criftallis^ recenterin todina cuptesi fiblwut^
decedum , leni color germiaat. Hue & flavefcens Hunga-^
rial forfao pertinet.
(fj Vitriolum mtxrvm ferrol^ niekolo.
Colore eft emiacDter viridi. L#/ in Gefirieia,
Ohf. Zineum graoulaturoln folutioneiQ vitrioU martis iojeftam .
Dullam infert In colore mutatioDero» hinc non minim qvod"
vitriolum zinceo ferreum fit viride ; in folutionem vero irf-
trioli veneris inje<Sum zincum granulatum , poft aliquam
moram efiervefcit, cum praBcipitatione & vitrioU caenilel de-
ftru Aiooe, operatione namque ad finem perdudt « oonniA
vitriolum album ab hac roixtura obtinerur. Ferrum in liv-
ludoQcm veneris injcftum praecipitat cuprum , fit phebct
folutiooem vhrioli viridis ; non Immerito itaqve qvaeritur,
cvomodo ^ vitriola mixta , cupreo zincina , cupreo . ferrea &*
cupreo ferreo zinciaa^ absaye pracipitatione , originem babere
peffunt t Vix poflibile videtur alio mod6 qvam folutionc
aimultaoea, boc eft» ab his meullis in una eademqve mi
i^era roixtia.
5* VITRIOLUM terra rnfmralifatum. Terra Vi-
TRIO Lie A« spec. 232^
Sveth.
Digitized by VjOOQ IC
-Sveth. VlTRlOLSjORD, KOPPARROK.
Gall. TeRRE VITRIOLIQVE. V. DE BoMARE,
Geruj. Vitriol erde. Kupferrauch,
Eft aut argilla mimralis aut alia terra vitriolo mixta,
?cl a pyrite deftrufto originem trahens, maxime friabilis^
fapore auftero atramencofo , a qva , absqve calcinationc
vel uihilafionc vitrialum elixiviarl poreft : originem plerum-
qve habet ab aqva vitriolka , qvas terr s iminixta , vitrio-
lum deponit , dura ipfa calore fubterraneo in fodinis dilTi-
patttr & evaporat, '"•^■
i (a) Terra vitriqlica, rubra. ^
(h) Terra vitriolica, flava^
■ Hewing in lithogr. angerb. loqvitur de terra vitriolicay
crufta flava.
(c) Terra vitriouca, nigra.
^- Occurrit , ubi vegetabilia adftrin^entia aqvis vUrioUcis
immixta rcperiuntur*
(i) Terra vitriolica, viridiu . • • - '>•
Plcrumqve eft grifeo viridefcens. Cfr. Henckels Kl,
Scbr.f 541. .-
(c) Terra vitriolica , c^rulea.
Ohf, r. Terrs vitriolica nigrae, flavae& rubentesyJrrKw con*
tineot, vifides & carnlea^ ferrum & cuprum, nunqvana
vero fine mixtnra.
Obf, J. Ad Cremnitz in Hungavia extrahitur vitriolum viride
ab argtlla montana & lapide molliori, abj^qve aliqva hujus
mrnerae praeparatione. Minera yammehhergenjis , ibidem
KurKrRRAucH v oca ca, mox de fori beada , ad partem qvo-
qve hue pertinct.
6. Vitriolum laplde mmraUfatum. Labis atramen-
TAUius. Spec. a33»
Vitriolum mineralifatnm lapide JriabUi. v, Linn^ 106. g-
Sveth. AtrAMent.steh. 'b^^v* x.v
Gall.
Digitized by
rGoogle
28 tX ( o -)«f
Gall. Terre , ou Pierre VixRiOLiqvE proprement .
DiTE. V. Bomare, 3io» i98-
Germ, Atramentstein.
Eft lapis confiftentia folida, diverfo colore, vitrio*
lo immixto imprsgnatus , fapore auftero , aqva calida
folubilis, aSre fatlfcens colorera fufcipiens extrinfece fla-
vefcentem ochraceum.
(aj Lapis atramentarius, Ruber. Chalcitis Plinii*
Reperitur in ttuftulii lapideis , durioribus , compaftls, ruhtif.
iiKerdum intrinfece, interdum extrinfece ftavis^ interducn&
vents alio colore prxditis nee non particuiis pytiticofis fspe
immixtis nitens, fapore auftero vitriolico, in a^re colc-
rem flay urn fufcipiens vel grilTeum. Cypro; Rammelsberg in
Germama.
(bj Lapis atramentarius flavus. Mist Plinii/
MoUiori parum eft confinentia, k prions feu cbalcitif fa-
tifcentia dependeqs, colore interdum fulpbureo^ interdum
aurantioYum : iisdem prsdltus proptietatibus, qvibus prior va-
rtetas gaudet , A qva , folum colore difcrepat» qvem chal-
citis, cum temporct plerumque flavum induic. Rammelsberg.
Maltba, Hifpauia.
Obf. Videtur hie lapis parum aut nihil ab ochra cum vitricih
indurau differre.
Cc) Lapis atramentarius ^ri/Jf</. Sort Fjcinii;
Colore eft cinereo , qvem chalcitis fatifcens induere folett
unde & fspe reperitur Cbalcitim cingens* Cypro. ^gypto^
L,ybia.
<d) Lapis atramentarius ni^er. Mslaktbria*
Reperitur In locis, ubi aquae vitriolics & adftringentia vege*
tabilia occurrunt; in aqva nigrefcit, &, ut atramentnm na*
turale confiderari poteft.
Obf. f. Ad Rammelsberg in Saxonia excoqvitur vitriolum o/i-
ride k iapide concreto^ (jvi ibi Kupfbriiauch appellatur^
in fundo fodin« 4 fruftulis minera^ lapidit fijfiHs^ parti,
culis pjriticojis aliif qve , ab accedente aqva vitriolica coo-
cretis, aqvofo percaioremdidlpato. Haec vitriolica roine-
ra cadem fere eft, qv« kGermanir vocatur Alter Manuj fal-
tem ratione originis. In hoc concreto lapideo reperiuntor
qvoqve lapides colore albo^ rubro^ viridi* fiavo vel gri/eo
tia&i, qui Atrambntstbinb vocanturt qviiaaquaca-
Digitized by VjOOQ IC
lida liqvefcuDt. Occurrit & ibi minera vitrloli, quae Misy
vocatur, flave nitens, in minoribus fruflulis fere lithar^yrio
fimilis. Ctr. 6chlutter yon Hutteniv* p, 576. &c.
HuJQsraodi vitriolicas concrctionesilluflratulteriusexemplum
qvod adtert Cronstrdt §, 91. dicens fe aeftiite obfervaiTe
iQ litore marino, in glebis a ismo t/ argilla cum immixtis
radidtui -vf^aabtlium hoa putretaftis . ab unda marina io
litu5 projedcis & concretis, verum vitriolum effloreicens,
Ohf. 2. Contendunt nonnulli , Swy veterum nil altud effe
qvam vitrioium leniter calciiiatum , colore grifeo; RUfy
elle vitnolum tortius, tbrfaij igne fubterraneo, calcinaturi),
colore liavo;Cflj/n//wvitrJolunnfortitercaIcJnatum, rubrum,-
MtUntervam ei^Q fory Cum httumine mixtum & calcinatum^
prout Lbmbry dicit; qvum eoruodem veterum fententia*
jmy tranfeat io cbakttm cum tempore & chalcitis in mify
Id verum ell, qvod vitriolum fbrtitdr calcinatum rubrum*
feu colcothar vitrioU. aeri expofitum, aliqvando poftmo-
, dum flavefcat, fed fimul verum, qvod grifeum vitriolum
non immediate in rubrum tranfeat, fed primum fufcipiat fia-
vum colorem. A pyxtte efflorefcente vel deflrudo, inter-
dum & ab aqva -uttrtoiica in terrn poftmodum induratis
immixta, qviu hi lapides originem trahaiit nullum effedub/^
um, qvod & contorme obferyationibus Gubttardi in
mem, fur la comparaifon dei miner* du Canada av^c ceux dc
. la Suijfe dicit fe reperille pyriten mtfy natural: cin-
ftum ; qvod & heic ia Svccia reperii mcoilc'aremceoad Kungs
harmt in Uplandia.
Ohfervattones circa vitriok.^.^^^
0*/: /. Praeter enumeratas mineral vitriolicas, habcftitis qvc
que feqvemes, i qvibus vitriola obtineri poffunt
imO. AqV^ VlTRIOI^ICiB
Qvae vel cuprta \ Spec. /. Obf r. ) vel martialef f Spec. 2
Ohf.^.) vel zincing ( Spec. j. Obf, 2.) Si fpecialtter in byl
drologicir dcfcribuntur, '^
«d0, MiNBRA ALVMINAR|8''piS3rLIS*
Sspe vitriolo abundat , quod & ahmini allqvando immifce-
tur, Defcribenda haec minera in paragraphis feqventibui.
3tiO. LlTUAT^TRACBS*
Aliqvando vitriolum contineut inter corpora bituminofa ord.
^ dercf ibenda*
Digitized by VjOOQ IC
30 tMCo)K|
4tO. PyRlTBtf SVtPHURBVS KVDIS-
5C0* Globuli ptriticosi.
6Co« Makcuasit^*
71D0. Pyrites fuscus.
In his pyridcofis lapidibus omnibus acidum vitrinlicum cum
materia phlogiftica combioatum rejperitur, qvod raetallain-
h9fpicantia aggreditur, ut 5. 86- opcc. 22s. Olf. /, explicM-
vimui. Hind vocantur CHAtco Pyrita, qv« inter mt-
ficrss /ulpbureaf wd. 2. defcdbend««
8VO* Miner A zik<:i«
9no« Lapis calaminaris.
Inter mineras tinci defcribtintur oti. j. Conteodit qvidem
yooBjL in S. AJwroL lapidem cataminarm inter mrneras
vitrioU connumerari non pofle, cnumerat vcro minerm
^ rmmclsbergenfm ^ qv9 drgentum & pknthum continet , ut
ttaflicam ^Jrioliaibi, qvum taroen eadcm minera, non in
refpcftu ad ar^cntm vel plumbum^ fed in refpedtu ad it-
fidem cahmitMrtm & r»? W«« «?»^« 9 qvae priores comiutur,
uc referenda*
XOinO« MiNBRA CUPRITE*
Ditiorea* qvae fimul pyritrcorum feofulphnreum eontlnent, la-
ter iDineras cupri defcribends.
IimO.MlNBRALISATA V£GBTA3ILlA, Vitrtolo p»tieWitZ y
in clalT. 4. dercrib^nddv
Ohf. i. yitriola non elTe perfefta falia , qvum Jalibui cum
MMms eifenrefcant & ab iisdena ptscipitentar, fed metaUh
id corapofica ab aeido 'uitriolicb tiu fulpbureo^ x^vo metal •
la folvuntur, Indlcavimus (if* S?. Ohf. /. £5*4.) Qvot er-
^o metalla acidum vitriol vet fMpburii aqva dlliitum de-
biliujj^ vel ajvif fubterraneis aut (Vipraterraneis immixtum
folvere poteft. totidcm qvoqve Hjitriola nstwaHd exiftant ne-
ceffe eft. In defcriptione autem aciM 'uitviolid ( §. ^6, Nro,
Bj dixtmus nounifi.crW«w, jf^fxirtw, & citprum ab bujosmo-
di acido debili integre folvi, plura itaqve oaturaliter non
dar pofTunt vitriola*
OhJ. s* Vfiu vhriolorum eft njixlmus, in msdicii , cbemicU &
pbarmaceuticif y imo mcUllurgieis i in artibus tam tinBo*
riis^ qvam piHoriis ; tifurpitur qvoqve ab aliis pluriaiis
Mrtijicibui,
Digitized by
i 89.
Google
|« c o ; Ht 3^
3. ALUMEN, Gen. 34.
Sveth, Alun
Gall. Alun.
Germ. Alauk.
imo* S(^or« eft fortiter adftringenti , colore tqvco albe-
fccnte , dum purum exiftit , fimul & clarum & pel-
- lucidum; in aere vero fit extriufece opacum, humi-
ditace evaporata.
2do. SolvUur aqv« calidac qvadruplo y fine prflecipitatio*
ne.
jdo, Soltaio Clara aqvea 4d cuticulara evaporita facile m-
fidlifatwr figura oUoednca. Fig. 29*
4to. /n igne primo llqvefcit & fumat, poftca ^ auQo igne>
ficcatur , inturaefcit & clevatur, adhuc tamen, fic-
c\2m licet & afperum fentiatur , integre aqva folu- '
bik.
5 to. Cum inflammaUli materia, vegetabili aut ammali vel
alia admixta , calcinatum , praebet Pyropborum , feu
mittaram , qvae , ad attaOuni aeris , igncm conci-
pit.
6to, Cm'npojliim acido fulphureo atit vitriolico & terra appro-
priate.
Ohf^ A folutione aluminh pr^cipltatuf cuni omni fak alka-^
lino fixQ^ aut votatiti^ terra alba; cum fuhere galiamm po- ^
tius albefcit , nifi xitriolo fuerU inquinatum alumeo , qvo
in cafu nigrefcit, colorem caeruleum de lacmui ^ tornefolif
& Jn papyro caruko in riibedinem ftiiitat , fimul & fyruipi
\4olafum, Kon ergo perfedtura eOe lal medium , evident
eft, qvatenus vero aqva folubile & cryflaIirabiL8,eatenus
exiRiiaamus,jure inter falm numerari, id licet n^a re voluit
Barckusen, Actdum sluminif non perfedufia cum fut
ia/i terreflri ini/lTe connubium, indicat hujus terrae facilis
praecipitatio ; idm If addum^ quidpiam de fua retinere in-
dole, & non plenc effe tr-iftum , evjdens tft k raiitatioac
coioris caerulei vegetabiiium loa^bediaem iodicata*
Digitized by
Google
MfALUMEi^nativum^ Spec* 23 4»
jllwnen nudum, v. LiKh?e 101. i.
Alumm rMivum Jm plumofum. Cronstsdv 1^4^ a»
Sveth. Gedioen alaun.
GalL.ALUK KATIF OU Vl£&G£4 V« DfiCBOMAKE I9B'
Eft alumen tiudum ^ non ea tamen gaudehs puritate &
transparentia qva artefaftum reperitur , *e fua minera cfflo*
fcfcens^) tn% aqVa dixiviatuiQ) & ab hujusmodi aqva alu-
ininari alicubi depofitum»
(a) Alumen* NA2*ivi7A^V7&/^^«^**
Inccrta & irrcgulari figura., Dicitur reperiri in infula
Milo majoribus in ffuftuHs concretum &'ftalaftiticura«
Ad Tavari in Laporiia lultilenji reperitur Hi majja in*
figni; ' - ' -'
(h) Alumen kativitm ,- crijlallifatum. ,
Hoc rariflime reperitur.' '
\ (c) Alumei^ ^ATivvny plumofum^ iTaicHiTES. Dio^
scoR. Aiumm Schifion.
\^ Eft filatnentofum aut lanqgiooruin , fitcilq.in'^fibcas divK
fiblle , reperitur in infula Maltha &c j£gypto.
, (d) ALff >j,EN N/VTivuM , fmnaceunu
. Farin» inftar in minera aluminis efflorefcerc folct. An^
drarutfi in ScHnia. Hunneberg in PFtJirogatHa.
Obf. Circa alumifn flmofum ootanduai , qvpd div^rfae ejas-
dem occurrant defcriptlones, qvae in omnibus non conve. '
nluntt l^BMBKY in bifi. gencr. da irog%^ imph id dpfcri-
bit ufrglaniencisredtis, aibis, crifiaUioisfpUndentibus com.
, pofitum , ore liqvabilc , faporc dulcl adltri^geotCi & id i-
pfum' reperiri In iEgypto, Macddoma & Mih atqve gcnera-
ri & criftalliriri A liqvore albp , laiSteo aluinwQCo* C^tis
inlocis rubfiftente. Cakthbusbr in ekwu^mimal* id. ad
vitriolic, moiti^a ^ Wf*li»: id ipfum appeltaos.^i^iV**
fitri nudum, alburn ^fiUmntqfum , JiUmaUU lim£itudinalt-
Digitized by
Google
tx(o)H» 33
^aJ" , mil kvi[ft$e flixif denfi mitU , qvod ulterius defer;-
bens, dfcit , /^//oj'tf elfe acido ftyptico, ejusderuqve folu*
tionem ab infuf} gnlUrum col o rem viola ceo nigrum fufcipere»
' & a falibus aikaliols admixtis colorem nbfture viridemt
<\v\ mox ill flavum tranfu * in uuoqve cafu cmn turbatio"
ne pelluciditatis & praecipitatione palveris terreftris martia"
lis; (ed exiftimaverim haec experiojenta ad maximani partem
compecere alumim principio martini imbuto. Davila
hoc alamen ad vitriola zinci retulit. Pratterea won retlceadum ,
tjvod in biiius aluminis ptumqfi locum fubftituatur in c^J^ci*
fits fbtrmaceuticis alibi ^ypfum Jlriatum , dercriptum 6))^r-
'SS* afibi bafalm fitn'-^fuX plama:t(^itr defcriptos Spec, i52. a *
«iibi artejtuf rt^idui , defcripttis Spec. 206. qvi iap'des»
fua infolubjlicace in aqva , tacillime ab hoc alumine plu*
inofo difting\i poirant. Cfr. Tournsifohti Voyage de
s. ALUMEN turfa mimralifatum. Turf^ ax-0min\*
SvetH* Alxtn-Torf.
Can. TOURBE ALCrMlNFCSE,
Gerra* Alaun haltiger titrff* '
Eft radicibus vcgetabilium , cum tiacibas avelknis^
Crima & foliis immixtis , compofita ., pyriticofa cuti-
tula & defupcr ftratis diver fis tcrrcftribus t^a^ alumine
dircs. Helfingbiwgi in Scofiia,
Obf. Haec ininera atlominarrs eft deteda a b. tn. N. von
Swab & ab eodena breviter defcri|)ta in nB.ftockk. mol aS
3. ALUMEN mra mmeralifa^um. T£RRa AtuMiKA*
1^15. %eC. U2'6^
Svcth, ALCN-pRO*
Call. Terre A-LUMiHEtrsfiv ▼♦ fcfi BomaRe ^94*
190,
Germ. Alaun-erde. j«.
Eft terra plus minus defifa , tkpon attimVfi&ft-^ '^e»
mmqve in igne uretis & ftib calcinatione cdorem fpafgens ^
fulphurcum , aliqvando minus piiigvis iti ig'u6 toil t^mi
wc furaanu ncc odorem enjittcns. — v<^ -^
2bm.IL ' ..^C . <0
Digitized by
Google
34 fc< c o ; >^
(a) Terra /iLUMm/iRis, nigra^
H^c plerumque pingvis in igne fiagratis ^ plurimiim alu-
minis continet. Freyenwald & Scbwenjel in Gcrma^
(b) TEIIRA. ALUMINARIS , fufcO.
Hsc minus pinguis» Torgati in Saxmia. Duben^ Bel-
gem.
Cc) Terra aluminaRis alba. Terra melia Casal*
BINI.
Eft plui minus alba feu grifea , in ftratis rccumbens,
facie margacea , unde & aliqvando pauio dunor cxiftit
j&i infula Melo^ Solfatara in Italia.
Oif. Margam^qvx repcritur in Solfatara ad Pozzuolo In Italia
hue retereodam exiftimo, qvum tarn confiftentia qvam co-
lore margs fimills exiftat; licet cum acidir non €ifervefC5it»
' fii valde fallor , ob pr»fencUm aluminis & acidi alumlnaris
prius inhofpitancis; praebec namqve h3ec minera fuum alumen
fine omnl praeparatione,*proot banc terram defcripdcatqve
aluminis ex^oqveandi modum Ampliciffimum, qvo utuntur
Itali, foio calore fubterraneo extraftionem alumiols perfi-
cientes, Nollbt in Memoir- Farts*
4. ALUMEN lapide Calcareo albo atUrubente mineralifatwn.
CAtCAREUS ALXJM2KARIS ALBUS. Spc!c. IQy^
jllumen marmoris. v» Likn^. 102. 3.
Minera aluminis alba. Cronstedt. 124.
Sveth. Aluna kalkstek. Hvit kalkartig alu-
MALM. ROMERSK ALUNStEN.
Gall. Pierre alumineuse, melange de terrecal*
CAIRE, V^ OE BoMARE. 206. 2- PlERRE CAt-
CAIRE ALUMlNEUSE.
Germ. Alauk Kalksteih. |R6mischer ai^auh*
*• STEIN.
Eft lapis calcareus albefcens aut rubefcens^ durus^ ftra*
tis recumbens . cum acidis effervefcen$ , in igne lapidis cal*
ca-
Digitized by VjOOQ IC
Car el inftar omnlno calclnabilis ; & , poll calciiytioncm , in
3?re , aqva humcftatus intumefcens & fatifcens , cum efflo-
rcfcentia rubente aluminofa- adcoqve omnia criteria Japi-
dis calcarei exhibens. Kcpcritur ad Alumini&r itUa Tolfs
in Territorio Civita Feccbwin Italia^ /r.is: ia~: • ':
Okf' MACQViiR in DiH^ CL Tit. Ahn de Rom ^ dicit hunc
lapidem non elFe five fyriticofum five <nlcareum^ fed V".
DAt BcMARS L c. contendit eundem omnibus proprieta^
tJbus lapidifi calcarei gaudere tain elfervefcentia cum acidis
qvatn calcinatiooe in igne & extindtione vel fatifcentia ac
intuoaelceutiB poft calciiiationem ctim aqva, qvibus genuini
lapides calcarei gaudent. Haecminera cuin priori in 6W^f/ir«
non Cootundi debet. Ci'r. Boccowe in Muf de Pajica ^
ds Efper, p, ft4<5. Haec eft minera qvae praebet ALc^sibN
KoMANUM rubens , qvod a fnineracalcinata,& poftmodum
efflorefcente extrahitur , ab omni niartiali aut vitriolico
imtaixto, purilDmua)*
j» ALU MEN lapide cakay-eo Utumimfo nigrQ tmntralifatunu
CaLCAREUS ALUMiNARlS NIGER* SfCC. 238,
Sveth* Sw-ART ALUNA Kalksten.
Gall. PlEURE CALCAIRE BITUMlNEtTSE ET ALUMINEC-
SE NOIRATRE.
Germ. Sc«wart2er alaun kalkstein.
Eft colore arro , denfus , bitoiminofus , in igi>e ttdore
gravi famans, cum acidis fortitcr ctfervefcerjs , calcinabi-
lis, alumine dives; reperitur in ftrato inter calateuni graiiu-
larem fpatofum colore albefcence prsedicnm, Andrarmn, in
Oyi Idee hanc mmieraTn a priori fpecie feparavimns » qvod
iiaec prius non delcripta ocrurrit , iiia veto /f^/icrf fpecialia
dudiiTJ obtinuit nomina, praetereaqve omni bitumioe & ter-
ro (it iibeni,
9. ALUMEN S€bilio mmralif^tim* Schistus alumina-
Ris. Spcc» a 3 9'
Aumm fcbijlu v. LiNKi ici. a#
JrgiUa manialis (i phlogijlka acido vitmli i^??h(t^.Ci^t}N-
H^, $T£DT 124. a^^
^^ — c a 5v€th%
Digitized
by Google
36 fc* ( o ) Kl
Sreth. ALim-sciFwfiR«
GalU A'rdoise alumineuse^ Pierre aluniheit-
S£ FISSILE. BOMARE 195* I9I4 f.
Germ. Alauk-schxpfer.
Eft plus minus ddras -^ colore dlverfo , fapore inter-
(dum gaudens aluminofe , inprimis poft fatifcentiam qvam
ubit in aSre humido ^ in cumulis congeftas incaiefcens in*
terdum & ignem concipiens ^ in igne odorem & fumiira bi«
tuminofujD aut ruli>hureum fpargens plus minus fortem, in-
terdum & lithancracum more flagrans , calcinatione ru-
bet.
(a) ScHisTus ALUMiNARis. pingvis ^ niger velfufcus*
Eft fcbi/lus pingvis defcriptus Spec. 159. bituminofa
materia plus minus imprasgnatus , alumine dives^ ^n-
drarum in Scania. Mdeckelby in Oelandia. Kdfwd^
dfm^ Dimbo (^ Billingen in ff^eftrogotbia. Tyfslinga
in Nericia.
(b) ScHisTus KhVMwARis ^ fragUis ^ grifeus. ,
Eft fcbiftus fragilis defcriptus Spec. z/-?. minus vel ni*
hil bituminofi continens , plurimum vero aluminis.
ff^itern in Erfurt & Gotba in Germmia^
Olf. Hie fchiftus aluminarit , 1^ Bavmir u 133* dicitur effit
atgillaceui feu margaceui*
Cc) ScHisTus ALUMINARIS corbMorius ) niger vd fu*
feus.
Eft fchiftus carbonarius defcriptus $pec. 161^ alu-
mine fcecundus; gravis, plerumqve lanugine alumi-
nofa & fapore aluminis prasditus, plus minus martiji*
lis. jindrarum in Scania^ Niis in Jemtia.
Olf* f^ Hae miotra; aluminors, pleniroqve in vicioiis cum
Uthantriue reperiri foleot; fspius qvoqve fchiftus alumina*
118 particulas babet caicareas infperfas, vel cmlUmcalcaredm
fuas inter lamellas tollocatam , uode & plurimis iu lo9is
cum acklii efiervefcere (oieu
' Off.
Digitized by VjOOQ IC
Oif, ft. Ab his tnineris obtioetur aluraen ; ah aliir , expofitio--
ne fubdiali per aliqvod tempuS praemifla , fub qvo tempore -^
dtluitur acidum & in aftionem excltatur, qva decomponi-
tur lapis, atqve friabi lis & mollis redditur& efflorefcensprae.
bet alumen ; q v£ fobdialis expofitio, fada elixiviatione, ite-
rati folet; ab alii s ^pingvior thus ^ ut obtineatur alumeo opus
eft praeraiffa forti ujtione In igne, qva omne piogve & ma-
xima pars acidi fuperilui deftruitur, & minera He triabilis
. & pulveruleata. HisprxmilGs, ado* Praeparata fic mine-
rs ra cum aqva decoqvenda aut extrahatur alumen, qvod, ab
, hujusmodi mineris qvae nunqvam non ferro participant, aegre
aliud obtineri poteft, qvam qvoi ferro aut vitrioio fimul in-
/ qvinatum eft. Hoc prima extradione & folutioneqvodobrl- ^
netur alumen, vocatur ab operariis S a f f i A n, q vod eft maxi*
me corrofivum ob abundantiam acidi inhofpitautis. 3tJo« Ad
heterogenea in hoc alumine immixta feparanda , opus depU'
^ rj/iowtf, qvae vocatur RAFFiNATio,nihilveroal!udeftqvam
renovata folutio, in qva, vei cum lixivif> fjponarir/rum
r^duo vel cum lixivio cinerum clavdlatorunty iut ctncrum
almuniy vel cum urina putrefada , vel cum cake viva-
feparantur heterogenea, Praeftant vero \iznc depuratiouem '
jalia & terra alcahna ^ dum caute & moderate adhibentur-
^ partlm abundans acidum deftruendo , p;irtim & terrnm mar-
tialem praecipitando. Propofuit Profeff, & £71;^/ ori. R. wif,
Bergman in peculiari difp. De confeHione aiumtnii , qvae
inlingvamfvecanam ab eodemtranslata ad praecipua momen-
ta legitur in aB^JloM. vol- XXl^lL nominatum depurandi
modum improbans ; aluminis rafhnationem cum argilU pura
ioftitucndam , fed circa hanc methodum, fuas Faggot &
Swab in iisdem aEl*Jlockb. I. c adtulerunt obfervatioaes*
Alibi depuratio inftituitur repetita folutionc&cryftalliCatio-
ne majori qvantitate aqvae, fine additamentis, qvum alumen
faciliug folubjle&cryftalljfabileqvam vitriolum. frobe ve-
ro fimul obfervandum, qvod omnis folutio in vafi plum-
bets perficienda, crijiallifatio inftituitur in vafi lignsis.
Obfervationes circa alumen^
OV. I. Reperitur prcterea alumen miaeraliratuni val immixtan
aliis ia corporibos mioeralibus; gvc jam eaumeraadc.
DefcribuQtur in hjdralogicis. Coatendit Tou rnbvortio Vo^
yage de Levam T* I. p* 163. ia orieoCalibus regio^ibus inve-
iiiri alumeri liqvidunu
C i «do.
Digitized by VjOOQIC
3« ftM C o ) Kf
Ado. LtTHAKTRAXAI^UMINAHrS.
ReperiuQtur lith;incraces alumiae divitesad Commddau In Ba.'
bemia& In AnglU. Lithaotraces fuac defcribendi ia ord.
gtio. PYRfTBS SULPHUREXJg RUDIS
Drfcribendus In ord. ado. Reperitur ad Dylta in Nerleia
ubi ab eodem dlffrafto, primum dcftillatu;' /w/pW ; i refi-
duo, in cumulis fub dio congeftig, pod aliqvot anoos, eli-
xlviatur vitriolum^ k refiduo poft banc dixiviationem,tari
cxpofito olim el'xiviatum eft alumen^ hodic vero calcinata^
id Ipfum ut obelneatur terra murtialis rubra , qvae terra co^
lorata rubra appelUri folet , qva doroiis plnguntur, U^
rlus procefTus d^fcribendus in ord. 2do. ubi & ipfe pyritei
eft defcribeodus. ^ ^"^
4to. Lapis calaminaris aluvinaris
Defcribicur lapis c^lamioaris inter mineras tinei ia ord* 3«
reperitur ad Tefcbem in Germania.
5to, MiNBRALiSATA VBGBTABiLiA alumiabfa.
Eft fiifcum , bitumine & alumine abundans lignum. Commo^
dau & Alfattel in Bohemia ; IVeiJinia in Hajjia I Mundev.
Obf^ I. Hoc lignum ia acre Igncm concipere folet, uW in
cuiDuIia eftcougeftum, eodem modo & eodera fuadamen*
ut lithantraces.
Ohf. «, Ulterius porro indicandum alumen arte obdneri & pne-
parari per fe.
f'a) Ab A'KQix^i^Ktfvatunqve^ holo alba excepta, cum oleo vitrioli
decoda ad ficcum, & poftmodum cum a^va^ qvae decan-
tanda, filtranda, evaporanda & cryftallifanda. cfr. Obf.
eirea argiUas. Obf. i. *. & Obf s. lit^ a.
(t) A FLUOR iBus MiNBR ALiBus cum oliovitrtoU dccoftls;
(fr^ obf. circa fi^ores mineral obf. i^ a. aliisqve lapUlbus
noonullis.
(c) A TBRRA ALKALiNA , qvap e UqvoTc fiUcuM com acsdo
prsdpitatur cfr, off circM qvartzum ^ crifialU obf. U
tit, b. & obf. circa Jilicet , petrof tf achates obf. ft. Wto.
^.
(d) A Maokbsia vttriariorum^ inprlmiscalcinata, cum cJVa
' vitrtoU traft^ta, ut docuit Pott in iithofr.it. 64, Cfr,
«V WW aw^/ ^fpumm lufi. Otf a. nro, 3,
re) Ab
Digitized by VjOOQ IC
> > o C «t 39
(ej Ab IPSO viTRioLo vfRiDi, fufficienter calcinato, aut
deftillato, a cujus reM\xo, colcothar vocato, elixiviari po-
teft alumen, qvod fai colcbotaris appellatur.
Otf 3. Ab ardiiciali aluminis praeparadone elucet id ipfum
eiFe compofuum acido vitriolko feu Julpbureo , & terra qva^
dam eodem acido foluta , qvod & ejusdem analyiis indi»
cat. Sed ut hoc acidum vttrioli in noonullis miaeris Don
fit inaDifeftum, ut in terra aluminofa alba ^ in ealcareo alu-
minari albo & iapide calaminari ; fiqvidem & a mioera z\M'
minis fchi/iofa elixiviata, duni aeri per temporis fpatium
cxponJtur, iterum alumen elixiviari poteft ,* qvod bis,in-
terdum & laepius iterari potert; qvaeflio hincorta, iindenam
hoc acidum provetjf at 'i An ab aere? ut lentiunt Stahl &
Fr.Hofpman. An in igne fimul cum terra aluminofa,
mediante igne & aere generatum'^ ut opioatur Hbnckbl in
fyrith^ annon potius ut prsfeus in terrift 6e lapidibus, fed
latens & abfconditum confiderari debet, donee humidum ac^
cedens id ipfum in motum excitavent, ut feutitBaANDX
in an, Jlockb,
Ohf, 4 Terra in alumiue praefens a fuo acido llberata , vel
fortifTimacalcinatioije, vei folutione vt?l pr^ciptatione cum
faie alkalino fixe, vel & fulione cum puriffimo fale alkalino
iixo inftituta, fubfeqvente optima & perfedta elixiviacioae,
cujus fit indolis, nondum plene, uc opiaor, eft decifur^u
(A) Stahl, Nbuhan pluretqve alii eandem at calcaream
vel eretaccam coofiderarunt ; uqvidem acidis omnibas aon
folcun folubilis, fed& cumiisdem effer vefceas , & ereta 0^
ko vttrioli faturata fufcipic faporem omnino adftringeotem
& aluminofum* Sed banc opinionem infriaguot aliae hujus
terrs proprietates,fcilicet,qvod recenter calciaacaoum«ftMt
noQ ii'icalefcat; Spiritu nitri iroprxgnata non phospbore*
feat, cum fpiritu falts non producaty^/ ammoniacum fixum ;
neqve cum /Me ammmaco expellat urinofum ; qvs pro-
prietates terrs aluminari denegatae , terris calcareis & ere*
caceis omnino compecuat* Ct'r. MaqGRAPPs Cbjm. Schf-
p. 190. &c.
TB) Baron in Merrin Parif. Terram alumiols dicit elTe oaturi
terrarum metaUiearum. qvod concludit k maxima aeqvalitatc
que deprebenditur inter vitriola Sg, alumen^ ut & magna qva
gaudec attradione ad inilammab:le , terrarum metallicarum
more ; q vibus momentis , aluminte produdio , noa folum
i fyrite puriiiiino, fed & a vitrioto addi poteft.
C4 (C)
Digitized by VjOOQIC
40 |X C 0 ) J^
(C) Baumb in 3f^ff. ^<? Cijw. Macqvbk r« Mem. Patif,
1769, aliiqvc rccentiores cnntendunt terram aluminis elfe
' argiUaceam pur am ; qvia (aj*ab argtiid qvaconqve cum oU^
vJiriGJi praeparari poted verum alunien, ut primus obferva-
v»t Hbllot , confirmavlt Pott in Lithog. 11,64, uberfus
vero demonftrare conati funt MarggraffJo -^0. BeroU
& in Cbt Seb. 1. c. & Macqvkr in Afl* Par. L f. fbj
a terra calcarea cum acido vftrioUco , aliud noa obtineri po-*
left fal , qvam fekniticum y qvod ab alumine maximc eft
diftitufbum. fcj Terra aluminaris bene elixivlata , ea gau-
6et lubricitate & tenacitate, qvge arp;inis competit, unde
& cum a^'a tradtabiiis reperitur. (d) Difnculfer, argil larum
more, exliccatnr, humidum tenaciter retiuens ; (e) fub ex-
ficcationc fiiRirjii, argillarum more, contrahit maximas cum
infigni decremento voluminis. (I) /^«i fortiori dura non be-
ne liccara exponitur, decrepitat & diffilit. fd) Igne lord ia
filiceam duritiem induratur « fimul ad dimidium volumiais
dimiauitur,
Sti hi$ proprietatibus, qvas non airter qram ut extrinfecas &
adventitias confidcrare pofTumus , vtpote qvae&aliis terris
folutia corapeterc poflTumus, totidem» imo, plures aliasoppc
nere poffuoc, qvs terris argilfaceis etiam purifTimis font
<}eQegat£« in antecedum vero obfervante.^ alumen tariHlme,
iiUQqvam,reperlri naturaliter argillisimmixtuni, licet ubivis
tarrarum, tam in fuperficie q vam in vifceribus terr« & moor
tmm freqventjffima fit ar}»;ilia»DuUusqve obfervatur defedluS
f acidi vitriolici vel fulphuris, Qvid ergo impcdit, qvo mi-
nus natura, ab his combinatis priucipiis alumea producerety
fiargilh bafin aluminisconftitueret'f praeterea qvoque id at-
tentione digQum, qvod alumen non folum ab argilla prae«
parari poteft, Ted etiam i pluriiDis aliis corporibus minera-
libus, k nobis Otf. a. indicatis, in qvibus argillain qvi de-
monftrare poteft^ magnus mihi erit Apollo, fcilicet, in
iurfa , hpide caleareo aluminfo , albo St nigro , in litbanifa''
cikus , ligno fiffili , terra a isfvore filicum pr^cipitata , ty*
rite ♦ vitriolo C?f. Terram argillaccaro in his corporiofis
adeflQ , a prseparatione alnroinis demondrare velle, oonne
hoc Idem eft qvod qvaeritur & qvod probandum uigetur.
Et, fi ab argilla, cur ni eciam a boh albo & fieatite aliis-
q ve lajpidibus, qvibus reipfa arglllacea terra ineft, praeparari
poteft? Si qvis dicorst in his argiUam non adefle* certc lu.
dibrio feexponeret, utpotequi teftimonium vifus ^liorum^
q ve experimencorum intVingere veller. His praemiffiSv obifer-
ViOittS vercam aluotioofam froffiitatibui gaudiere in^ri^ficis^
Digitized by VjOOQIC
(jvae ten]$ arglUaceis puris neqvaqvam competunt, fed po*
tius calcareif noDniillis. two* Qvod aqmm fere calcis viva
inftar ab acre atrrahat, niag;na copia, ado^ Acidh mlneT^-
libus & vegetabilibus fit folubilis , atqve aeido nitri auc
falls foluto, inftar calcis fe habet , falem praebens in acre
deliqvefcenteip. 3110. Ciim acidis mineralibus ante calcloa-
tionem effervefcens , non vero poft calcioationem. 4t©. /-
gnc calcinatorio Tnitiori fit fragilis, forti igne indurefcens,
aitqve fortiori in filiceam duritiem concrefcens, ultra dimi*
dium ponderis perdit, poft^^aqve nuUis acidis fit folubilis.
Probe vero ilia indurefceutia qvas a concretione&inc«pta
fufionedependet, difticgvenda ab ilia indurefcentia, qvaei-
^ne minus forti, Tub calcinatlone producifur absqve mutahi,
litatc fii^urse atqve adeo ferifibili diminutione voiuiuinis, cfr^
5- 73* ^V I* 5to. Fortifiimo igne, foUibus excitato, pCp
le fufa, in maffatn coit, ad latera crucibuli non adhaeren.
tem, ut obfervavit Brandt in AH^ Stockb v^h XI^IL p.
310, Eandem t^rram , per fe fufam, in momento fufionia
inflar ^pji fpntho/l phosphorefcentem obfervavit QviST ia
AEl, Stockb- 1763. 6to. Cum argilla admixta fufibilis in
iDaflam albam opacam, ut terr^e calcareae, 7mo, Cum vitra
caemeotata, pr^ebet mafliim porcellana fimilem ur Gypfum^
Svo. Cum arcano duplicato facile fuuditur. 900. Cum terris
calcareif vero, vel crcta admixta, non fufibilis, cum qvi.
bus tamen argillae optime & facillime funduutur. lomo
Cum arena adoiixta ad pondusaeqvale, in igne oon indurew
fcit, fed permanet mixtura pulverulent3,qvaecircumftantia
fola fufficeret alumiofam terram ab argillacea diftingveodi,
Ab bis proprietatibus ut ne qvidem unica argillae pur* com*
petit, adhuc itaque maxime dubium, au terra alumimfii ut
argillacea terra confiderari poteft#
(DJ Geoffroi in Mem. Parir. 1747, exiftlmat ad generatic-^
nem alumlnis reqviri terram ammaiem aut vegetabilem , igne
ftib^rranep yel alias calcrDatam , firoul afferens acorBarrK-
^ca'^lflato, h eiHif eancrornm^ atqve k einerihus vegita-'
hbum , cum aeido Vuriolico fe alumen obtinuiffe. Negat vero
Pott in Litbog. ii« 75. ab his corporibus alumea acqvb
ri , dicens fal qvod obtiuetur alius efle indolis*
(B) VoK Likk6 p. loi. contendit teirsm alumioarem etklu^
mojkm, qrum prscipua matrix zlmiiuiM f fibijiut k terra pa*
Indofa fuam habet originem.
(F) Pott in Litbog^ 11. 74, Anhang. 3a. FortSettungtn S.
Amerbmgin, p. 59. Dicit terram alunuois effa peculiarem icf
C 5 ^««
Digitized by
Google
4*. J»*^oC^
rm fdkafem AibtiDffimaiii^ mutataiD « (k ab 9SdoQB Heidi
^itriolici in terras, nova q vadam accretione vel geoeratione
produ^am, vel abargilkcea terra, vel fuarzofi^ vel bunut^
fa aut fcb(fiofa vel alia*
Flura nos cogunt momenta ad banc feotenti^m ampleden*
dam , qvs inter praecipua funt^ (a) Peculiaris liujus terras
indoles, qvaexaminata patet, eandem non elTe perfefte calcor
ream nee perfefte argiUaeeam fed inter has ambiguam, ad exte-
riora argillaceam ad interiora calcaream. (b^ Magna inter ter-
ras calcareas obrervata diflferentia; alius namqveindolisde^
deprebenditur mineraltt , alius eft vegetabilii & alius animalis
prout prolixius derooiiftravimus in AB. Stockb. Vol. XXL
O MutabilHas terrarum qvae compofuioncm aliorum fa^
lium ingreditur. A fale cmmuni praecipitatur terra cum
acidis enervercens, fed, per Te facile fufibilis,qvalisetiam
hfilibus alkalsnhfixii obtlnetur, qvae terra ab Urb.Hibrms
vocatur terra virginea^ & proxime ad terram aluminarem ac«
cediu Cfi* infersus dieenda in Objfl circa (al comm, obf a- /it« e.
Cum bac falls communis terra magnam babet convenien-
tiam magnefiaalbaf qvam, neqvaqvam reperimus in cor«
poribus* k qvibus nitrum praeparacur, praeexiftentem, ma-
xima vero in lixivio nitrofo praefentem* cfr* obf. circa ni"
trum^ S. d, f. qvam & Marggraff. cbem^Jcbrifu a la-
pidibus fteatiticis & amiantbicis ope acidi vitrioiici obtinuiCy
Ibd e6 minus ante horum lapidum traftationem cum eo*
dem acido in iis praeexiftens eSe potuit « qvo magis oi>-
fervationibuseviftum, eandem terram nulUbi per fe naturali^
ter eflfe exiftentem« atqve obfervationibus aliisgve experi*
mentis extra dubitationis aleam fit pofitum bosfteatiticos la^
pides ab argiUa ftiam trahere originem. Haec mutabilitas terra^
rum,ut pforajam reticeamusexempla, ad oculum patet iter*
ra qvae a fifuore Jilicum obtinetur , utpote , qyae cum aci^s
praecipttata exbibet indicia terra alkaline pou loturam , fi
vero per contiauatam elixiviationem feparetur baec terra a
geUtinay cum afoa pura^ qvae faepius adfundenda & eva*
f>oranda, turn fere immut^ita deprebenditur terra vitriiicabi*
Is. Cfr, obf circa q^. if cxijl alios cbl I. lit^ b- &* obf. circa
fii. petYof. if acb. obf. a- No. 6^. ^
jHis concludimus* tarn in mineris enumeratis omnibus qvam ia
terns & lapidibus, 4 qvibus cum oko t^i^r lo/i alumen pro-
dad poteft, adcfle terram qvae in aluroino&m (it mutabilis.
candemqve inipfo alumine efTe in calcaream indokm mutatam ;
adeoqve nullam inferri pofle concludonem, a produAiont
alumiais ad praefeatiam terrae argiiloCe, niii alia iimul accef-
ferine
Digitized by VjOOQ IC
«>f Co) 1.^
♦a
ferint momenta a qvibus idem evincitur, vel, a denegata
praeparaticiiie aluininis, ad abfeatiam argiilae«
Oi/r^,Alumenpraeparatum vocari folet, Alumhn de rocca,
cujus deaominationis ra»'ionem dedit Lbibnitius in protog»
p. 47. dicens .* Confiat^ aluminis coqvendi artem vix trecenttr ab
Vine annis a Rocca Syriit in Europum rediijfe untie ALUAir-
j^is ROCG^, non intelkBa vulgo appellatio, atqve in Italia
primum exercitatam^ feriuf inGermaniam penetrajfe^ Alumb^
ROMANUJtt id unice dicitur qvod fuperficialiter rubens
praeparatur a cakareo aluminari albo ad Tdfa , qvod omni
imraixto ferro & vitriolo caret, ^ flonnuUis vero dicitut
participate dejale communis
Okf, 6 Aluminis ufus praecipuus eft in atU ttncloria ad eolores
ipfos praeparandos, partim pro bifi , partim pro aitore;
Ktiam in medicis, ut adftringens ; praeterea acf pjyropi&<?rtt«i
praeparandum & plura alia* A plurimis artificibus qvoqvo
lunul ufurpatun
«lMUhUv
.}^
Wt
f. 9^*
Digitized by
Goog]^
44 t>i C o ) k|
§: 91-
4. NITRUM, Gen. 35.
Svcth. Saltpeter.
Gail. Nitre ou saLpetRE.
Germ. Saipeter.
inio. Sapore eft falino , amaro , frigido , colore y dum pu«
rum eft, aqveo, pellucidum, nitens , in aSre clarita*
tcm retinens.
ddo* Solvitur integras aqvas catids dupio ^ fine fedimen*
to, frigidie vero fextuplo.
^do. Criftallifabtle figura hexangnlari prifmatica cum apt«
ce hexaedro, parum ad unum latus indinante. Fig«
4to. Carbonibus ignUis injeQum fcintillulas cum fibilo fpar-
git, qvod detokare dicitur. Si cum ptdvero car^
tonum aut alia materia inflammabili mifcetur ti de«
inde ignito carbone luee mixtura accenditur, etiam
detonat.
5to. Igni , per fe in Cfucibulo aut alio vafe , impofi-
tum placide liqvefcit & inftar aqvas fluit. Fufohuic
nitro dum ptdvis carbmum vel alia inflammabilis ma-
teria-additur , vehemcnter detoaat , &, continuatt
hujus materias inje£tiotie y tandem ^eflGsit detonatio,
& mutatum deprchenditur nitrum in"^ aOudi ^-
Cum fak tanari & Imrace nulla fit detonatio, fed
fpumefcit mixtura in igne.
Sto. Compofitum^Vi^a ^irfo peculiari prius.dercripto j^.
137. & fde alkdino fixo.
Obf, t. Dum auftorei antiqviores & recentiores evoluimuSt
deprebendimut Unas diftinftiflimas Tpecies, vel potius gene-
ra, n/Vri nomine vcniflc. (t) Nitrum vHerum^ qvod in fe-
qveottbus defcribendum , eft Sal alkalinm cum acidis effer
vefcens,
Digitized by VjOOQ IC
%l
vcrceos, idem qvod & natron ei appellatuin. (b) Nitnm
hodiernum » de qvo heic fermo ed.
OIL 2* Hoc nitriun , cujus mineras heic defcribere volumus,
ut in locis fubterraneis nondum eft repertum, fied vix ultri
pedum profunditacem aat in fuperiicie & qvldem in terrai
feu matrice magis ia regno miaerali adventitia qvam iadi*
gena ; hinc plurimi omne nitrum e regno miaerali excluden-
dum . judicarunt , vel potius ut artefaUum qvam n^iiurale
coaiideraodam. Sed hxc momenta nos non movere pof"
funt, qvin in fyftemate miaeralogico defcribamus fal, qvod
corporis & qvldem fails mineralis perfe&as poiTidet uotas
charafterifticas^ atqve ut naturale confiderari debet*
Qbf, i- Nomen nthumy an habeat a nitYia ^gypti proviacia
cfr. Plinu Hift, N. L. 39. cap. lo. An k Graecorum
vi^uv vel yiwTBiv , lavare , qvia veterum erat mundifi-
cans, cir.jBKBAiiws ir«fla(< hoc ia medium relinqvimus*
I. NITRUM terra mineralifatum^ Terra nitr'osa.
Spec. ^40.
Nitrum bwnofum. von Linn6 84# It
Sveth. Saltpeter jord.
-GalU La tkrre nitReuse. ^ '
Oerm, Salpetererde,
Eft terra pingvis panim alkalina vel calcarea , ftipcrfi-
citlis , vix ultra duorura pedum profunditatem , fapore
acri , frigido , carbonibus ignitis injeaa parura fremens,
ferro ignito qvod huic terras immittitur & paulifper ia
cadeni relinqvLtur maculas inferens hinc illinc parum fla-
vcfcentcs.
Ca) Terra nitrosa , humafa.
Hsec freqventiffima eft , humum pro bafi agnofccns.
' (b) Terra nitrosa , ccsmeterii,
Jy['c) Terra nitrosa » cakarsa.
^ ' II. NI-
Digitized by VjOOQ IC
4tf tx(o;«*
12. T^VtRXJM ttrra cokarea mixtum^ tnurU lapidihus out fa-
xis fuperjjcialiter adbarens. Nitrum calcareum.
Spec. 24 !•
NUrum calacreum vel murak. Lister efe font.
jiphronUron CarthEuser in aft. Twog . ii. 359.
Svcth. Saltpetterhaltigt mursalt.
Call. Sal mural hitreux^ Salpetre de houssa-^
OE.
• Germ, SalpeteRhaltiges mavrsalz.
Hoc nitrum unicc reperiri folct aut in tcftudinibus ccl-
larum ^ aut aliis locis ^ muris , lapidibus vel faxis fuper-
ficialiter adfixum , forina falitto Wrr ca , fed vix alibi qvam
in Ticiniis ftabularii .aut alius domus ubi excremenu ani-
snalium exonerantar\ k qvibus urinofum & pitigve calcft«
rcas terras immixtum fieri pdteft; fapore eft nitrofo, car-
bonibus ignitis iajedum fcintillat , cum acidis vero adfu-
fi% inttfrdum cffervefcit interduni non ; aqva folutum cri*
itallirabite figura oblonga tetraadrica ^ apice truncaco , qvs
figura dependet ab immixco calcareo.
(a) NiTRuM cALCAREUM, dlbum.
C«mento adhaerct murarib; in igne fiilraiftat^ cum aci-
dis non cffervefcit A mufo prope JldMdriulh Vpfa*
lia. » .
Cb) NiTRVM CALcAREUM ^ Tubrum^
. Vidctur granulare , rubedinem i tenuiflimb pulvcfc
tegtdari admixto habens^ com acidis non efftrvefcit^
in igne ftilminatt A ^uroin one upfaHmfi.
Obf f. Apbromtrum qvod defcripfit Carthruier » A^.
Mog^ II. 37o> aibo fuit colore * cum acidis e^rVefceas,
terram calcaream in rdutSooibus depooeos, criftallos pr^
bens figura tetraedrica apice truncato, criftallisyW// f^i'
tenjtt fimillimis, k qvibus aqva folutis cum file alkaUnQ
fixo prscipitata eft terra calcarea cum dcidii effervefcen^;
cum cleo ijftrioli autem expellitur ab iisdem Jpiritur nitrh
atqve k refiduo/i/ mirnbiU eft produftura. LudoVici la
jLfK N. C. Dec. I. mm. 4. &* j. hoc nitrum calcarcum
eciam aphonitrm appeilat / ab eodem deftillavlt f^ritum
Digitized
by Google
«H ) o ( Mj 47
mtru Sed exiftimamus, hoc fal calcareum non coofundi
debere cum veterum Aphvonitro^ qvod potius Jphronatron
vocandum, a qvo ffirkus mtrofut uoa obdoeri potefti ai«
il accideDtaliter.
Otf. a. Commemoratur i plurimis in Indiii & Peru reperiri
nitrum perfecfte criflalli&cum, a uatura produ(%um, qvod, ft
ita eft, merito Kixavtn sativum app^tlin debet.
r
Obfervatioms circa nitrum^
Obf. 1. Nitrum iafuper eft obfervatum.
imo, NITRILM in AQUA PLUVIALI & NlVAtJ,
Ctr. Marqgraff ia Mem. Berlin 1751.
ado. NfFRUM IN AQVA FONT ANA.
I^onnuilis in locis. Cfr. Marggraff, 1, c» t**vi.
3to. NITRUM IN AQVA MARINA.
Juxia Experimenca C. Nbumannt.
4to. NITRUM SaXO DESTUCTIBILI immixtnm.
. Hoc faxum, qvod oil gramtei fufcus aere de/lru^ihilif^ Fen^
nonum rapakivi, defcripfiraus inter faxa Spec^ 201. lit /.
ab eodem & nitrum & fal commune elixiviari polfe exper-
tus eft. JoH, BBKGEK , cff. Urb, KlBRSia TentamXhem^
5 to Nitrum Lapidi CaLCAREO nJbo nitentt inhitrenr.
Ita defcribitur minera vocata nitri, qvx reperitur in Ukrani^
polcnica^ plena tacie lapidis calcarel gaudens, a(ire autein
• tatifcens, ad maximam partem aqva folubilis, qvae folutio
f criftallifabilis partim in nitrum partim in fal commnnc cfr,
it Bdrghart de S. Seignett. p. 41.
|k>^ 0. Infuper notandum qvod nitrum reperiatur in doo^
i nuUis vegetMiibuSy locis putridis crefcentibus, amaris, utpo^
tc in najiurtioy funmria^ beccabunga , beiiotrapio ifc< ut ex.
perimenta Lemmbrjana & de Rason in Mem* Par: I7i7»
cvincunt. Hoc nitrum licet impurum, h^ne tamen fuhnt-
oat, vocari folet \ Chemkif; Sal ESSENTIALE SUBNITRO,
SUM AMARUM. Cfr> Spec. 2%6. Nro. S,
^bf, 3. Ante flo. annos & qvod excurrit, Dlffertationem de
origine if natura nitri promulgavi , poftmodum infert%m
in recreattonf [pby/iques t. i. f. 67s, fed ut ab aliis ex-
pecimentis & obfervationibus piura jam reperii qvaBiaallaca
' ibl tbeor&a opus babent aliqva emendatloiie, panels itaqve
lieic
f
Digitized by
Google
4tf ts<(o;«*
12. NITRUM' ftrrj cdlcarea mixtuntj nturis lapliihus out fa-
xis fuperficialiter adbarens. Nitrum, calcareum.
Spec. 241.
NUrum calacreum vel murale. Lister ete font.
jiphronUron CarthEuser in aft. Twog.. ii. 359.
Svcth. Saltpetterhaltigt mursalt.
Call. Sai^ mural hitr£ux^ Salpetre de houssa-^
OE.
' Gcrni. SalpeteRhaltiges mavrsalz.
Hoc nitram unice reperiri folet aut in teftudinibus tel-
larum ^ aut aliis locis ^ muris , lapidibus vel faxis fuper-
ficialiter adfixum ^ fonna falino terrea ^ fed vix alibi qvam
m Ticiniis ftabularii .aut alius domus ubi excremenca ani-
snalium exonerantar, ii qvibus urinofum & pitigve calcft«
reas terras immixtum fieri poteft; fapore eft nitrofo, car-
bonibus ignitis iajedum fcintillat , cum acidis vero adfu-
fis interdum effervefcit interduni non ; aqva folutum cri*
itaUifabite figura oblonga tetraSdrica ^ apice truncaco , qvs
figura dependet ab immixco calcareo.
(a) NiTRuM CALCAREUM, dlbum.
Casmento adhsret murarib; in igne fulminate cum ad-
dis non effervefcit. A muto prope JldbtdariulA Vpfa*
tia. . .
(T>) NiTRVM CALCAREUM ^ rvbrum^
. Videtur granulare , rubedincm a tenuiflimo pulverc
tegtdari admixto habens ^ cam acidis non effervefcit^
in igne ftilminatt A muto in one upfatimfi.
Gbf f. Aphrmtrum qvod defcripfit CARTttRUiER » A^m
Mog^ II. 37o> aibo fuit colore , cum acidis efferVefceas,
terram calcareatn in folutiooibus depooeos, criftallos pr^
bens fignjra tetiaSdrica apice truncato, criftallis/rfi/ fidfi*
eenjji fimillimis, h qvibus aqva folutis cum fals alkatiuQ
fixo pracipitata eft terra calcarea cum dcidis effervefceni;
cum cleo "vitrioli autem expel}itur ab iisdem /piritur nitri,
atqve h refiduo/^/ mirnhih eft produftum- LudoVK^i in
KfK N. C. Dec. I. Mn. 4. &* s* hoc nitrum calcareum
eciam apbrm'trm appeilat / ab eodem deftillavlt fpiritum
Digitized by VjOOQ IC
«H ) o ( Mt 47
Kfr/. Sed exiflimamus, hnc fal calcareum non confundl
debere cum veterum Jpbronitro^ qvod potiua Jlphronatron
vocandum, a qvo fpirltus nurofus uoa obtioeri poteit, aU
fi accidentalicer.
Ctf, «. Coramemoratur h plurimis in Indiis & Peru reperiri
nitrum pertedte criftalU&tum, a uatura produftura, qvod, fi
ita eft, m«rito Nixawi kativum app«^n debec.
ObfervatiQnes circa nttrum^
Ohf. I. Nitrum iafuper eft obfervatum.
laio, XITRILM in AQUA PLUVIALI & NIVALI,
Ctr, Marqgraff ia Mem. Berlin ijS^* .^
ado. NITRUM IN AQVA FONTANA. **»'
Nonnullis in locis. Cfr. Marggraff, 1, Co ^
i
3to. NITRUM IN AQVA MARINA.
Juxta Experimenta C. ^Jbumannf.
4to. NITRUM SaXO DESTUCTIBILI immixttim.
. Hoc faxuiii, qvod eit granites fufcus aere deJirunihUis^ Fen»
nonum rapakivi, defcri pfimiis inter faxa Spec* 20i. lit. i.
ab eodem & nitrum & fal commune elixiviari polTe exper*
tus eft. JoH, BBKGBR, cft. Urb. HlBRKB TentamXhcm^
II. I<5.
• 5 to Nitrum Laptdi CALCAREO ftlho mtenti inherent,
Ita dcfcribknr minera vocata nitri, qvae reperitur ia Ukranin
poionica^ plena- facie lapidis calcarei gaudeiis, aere auteiu
■ t'atifcens, ad maximam partem aqva folubilis, qvae folutio
criftallifabllis partim io nitrum partial iu fal commune cfr,
BcRGHART de 5*. Seipiett. p. 41.
Ohf. tf. Infaper notandum qvod nitrum reperiatur in noQ^
nuUis vegetubilibuiy locis piuridis crefcentibus, amaris, utpo.
te in na/Jurtioj fumaria ^ beccabun^a ^ beliotr9pio ^c* ut ex.
perimenta Lemmbriana & de Rason in Mem* Far, I7i7.
cvincunt. Hoc nitrum licet impurum, i^ne tamen fulmi-
nat, vocari folet A Chm'tcit^ Sal ESSENTIALE SUBNITRO.
SUM AMaRUM. Cfr* Spec. 2%6. Nro* <?,
0^^ 3. Ante ao. annos & qvod excurrit, Diflertationem de
I m^ine if natura nitri promulgavi , poftinodum infert^m
\ in recreations {pbyjiques t, i. p. 672. fed ut ab aliis cx-
perhnentis & obfervationibus plura jam rcperii qvae in allata
ibi theoria op«s babent alioYiffpendatiOue, panels itaqve
*n •-' . heic
Digitized by
Google
4» tx(t>)K|
heic de online nitrl dilferere volumus , uberius hanC rem
ID Chhm. phys. f- «• cap, 3. enucleavimuf.
imo, Lixhium nitri primum , qvod artifices matemum ap-
pellant, qv^ic, a foU terra nttrafa, ibiqve nma'i lUlfcelU
elixiviatur cum nqva pur a per decoftiooein , eft craniiai^
plus minus fufcum , prout terra nitrofa plus minus pingve-
dinis habuerit immJxtum; cum acidis non ettervefcic , met*
cuvium fublmatum non pr^cipltat : cuai fde aikalm zoU*
tiii congrumatur , cum oko tart art p. d. cuagulatur fimul
^dorem mlaxHem feu fpiritum mwiatikm eitiittens ; crijlalli^
fatur in verum nitrum , radiis e ceotro in peripheriam tea"
dentibus dum hujuslixivii gutcula in fcrrum poLitum inftiU
latur, fi vero oimispingve fuedt lioc lixivium, turn abhuju*-
modi j^utiula nonnifi paulifper elevatum fal coofpicitu^;
more autemapud chcraicos receptoiafpilTatum hoc lixivium
& criftallifatiim praebet plerumqve crijiallos iamellrfar plu-
mis baud difQmileSt in acre deliqvefcentes, qv«, raitinri ca-
lore exficcatae, ad partem ia igne detoaant, ad majoreoi ve-
ro partem intumercunt & fpumefcunt cum vrAatiti odore,
qvi & fortior fentitur dum quidpiara oki tartart p. d» ad-
funditur. Ad ficcitatem evaporatum hoc lixivium relinqvit
maffam nigram , qv« carbonSbus ignitis iojefti fnm« & i-
gnem concipit, qvae port deflagrationem , relifta materia,
aqva foiuta, dat lixivium clarura qvod cum oko tartari p.
rf. non coagulatur. Dcftillatum hoc lixivium primum dat
fhkgma cum fak vtiUtili , fortiori igne jpiritum actdum rubra
flavum , qvi praecipitat argenium ex aqva forti euro fHe </-
kaUno faturatum praebet partim nitrum, partim fil commune ai
indolem itaqve aqva regis qvia hie fpiritus accedat nullum
eft dubium, qvod & atteftatur Zimmerman in Neu-
MANNUM p* r40«S. Re/iduo poft hanc deftillationem fi ad-
lunditur /i^ui & de novo inftituitur deftilUtio obtinetur ite-
rum alMi volatik & qvidem fortius qvam in deftillatione,
& ];)o(lmodum afj-^a re^if ; deftillatum lixivium cum oka
'Dttridi dat fpiritum fulphureum, delude aqvam re£U. Cfr.
Zimmerman in C» Neumannum. I. c.
ftdo. Coajrulum qvod cum fak aihlino fixo obtinetur, fiveab ipfo
lixivia , five a fak mtrofo criftallifato , qvod defcripfimus,
aqva folutum, dhnittit ad fundum terram aWam^ & fi evapo-
retur & criftallifatur ha?c eadem folutlo , dat criftiUos
cuhicas & non nu lias m/rr/j/,
3tlo. StfumA fub decodtione lixivi! afcendens nulli veftlgia
fAt toktilis praebet ( cum o/^o ttnati p. d/ co^golftar. Bi«
dem & aatura deprehenditur crufla ahenis nitrarils » ia* qvi*
Ims liJLivium wtxqfum decoqvicur, adiuereof*
Ui3
Digitized by VjOOQ IC
His elucet expcrinientis ia hoc lixivia confeqventer & in
terra uttrofa adeffe (aj piogvedmein , qvae, p^oraajori vel
tninori copia, elt cauiradiffi:,ilioris cryftallifanonishu us li-
Xivii {hj fal volatile & urinqfum^ qvod partim per fe exi-
ft*^,ns deprthenditu- , partim qvoqve cum acido falis in /W
amnmniJcMe oiutatum , qvod concludimus cum k praefencia
filis vol/uiLs&L f^mitus falis p^r dtfliilaiionetn elidu , qviiu
qvia i\iii\d Jaiis communis veftrgia reperiuntur priusqvam al*
kdit fixum luerit additurn, qvo fal ammoniacak decomponi-
tur. «c) Spirttum falis ^ qvi per deftillationem eiicicur , k
qvo cum fate volatili fal aminoniacale producitur (d> m-
rmn/ com pie turn & ad luas partes penedtum, variis licet he«
tcrogeaeis impurum, ex eo eft m^niteflum, qvod ad obti-
nendum nitruaj puriOimum oil aliudreqvirtur qvam iterata
folutin & criflallifatio. f e) Terram qvoqve in lixJvio hoc
primo foiutam deprehendimus , qvae, vei cum alkiiifixa^h
ipfo lixivio praecipitari pot ell; vel cum actdfjvitrttbco, ad
refiduum poft deftiflationes adufout fiat rolutiocuni<iddic<i
aqva, feparari poteft, vel ah ipfomagmate, port cnltall la-
riouem relidto, obtineri. Eft haec terra pecuUaris indoiiSi
Ante calcinationem , cum acido vitriolico elTervefcens , <Sc
cum eodem in fal n.cdium fali angiicanc* fiaiile abiens, prae"
cipiiat calcaream terram acido UAuuni nec non cakem at>
aqva caUis viva; calcmata^ vocatur Magnesia Nitrt,
qvae ab acidis fine efterveicentia folvitur, non feparat ach
dum a terra calcarea nullamqve aqva: c4cis viva inter^
mutationem. Evidens hinc eft, banc terram, ante calclna-
Ctonem, ut pure terram calcansam confidei-ari non polTe, led
\kt t€ffam folubikm y hoc eft, ad indolem falin%m acceden-
teni; uade & pcrfpicuum tcrrarum indolem qvam maxima
kfaiibus cum iisdem coadunatismutari Ctr. Joseph Black
in Ejf, and^ Otf. Edmimrg^ Vol. ii. p« l>7, &c,
0^. 4* Nhri crifiallifati^ tres inprimis Varietates funt diftinftae
Hmo. NiTRUM CocTiONis Fkim^, qVod n&n ra^mtum ap-
pelbri folet, a decot^ione terra nitrf? u\ lixivio pnrao, pet
criftaliiUtionem cbtinetur, colore tA lufco, mtnus pellucr-
dum, minoribus & criftallis praeditum ; aere ficco fit f»pe
larinaceum, humidoaeredeliqvefcens inftar falis communis;
igui in crucibulo impofitum tumat& fpumefcit, tortiori v'
ro igne fluit; cum infiammabili detonat; aqva folutum,
firapcipitatiir k folutione cam ole9 tartar I p, d. rerra k]b^.
D hoc itaqveimpuro nitroadeft (a) multa pingvedo ^ qvam
color indicat, nec non fpumefcencla in igne & tumus. (b^
Tcrra^ roiror^^ tadolis , qvae ab alkaliuis ^libus praedpita-
Tom. IL D tur,
Digitized by
Google
tur , qv» ctuDTa efxiftit qvnd hoc fal aSre ficco fit feffea-
ceum, &humido ddiqvcfcens. (c) l^erumnitrum^ cum ba-
j& alkalim , q v» poft detonationem relinqvitur ac neceifano
prlus nitco inexiftens fuerit. NuUa veil gia ///// uvimfi
in hoc Birco cepeciuocuc ; uade jure conciudimus, urimfum^
qvod Donnulli chemicl In nitro impuro fe deprebendiile di-
cunt, dependere A /i^ amomaco in iixivio exifteace> ac«
qve nitco cafu iaftum fuKTe adbaecens. ^
fido. NiTRUM KAFFiNATUM, pcoducitWT k uHro toRsottif
prima , No. r. duin id , aqva folvitur , dccoqvituc , ablau
fub decodtione fpuoia, deinde filtCituc, tandem evapocatur &
criftallifitur, qvo fimphci modoobtinentuc cnftalli albe-
fceates« remipeiiucidK majores. laceribus nitidis, qvod vuU
gare eft nitcum qvod divendlluc ; cum acidis nineraltbas
non eifervefcic, cum oleo vitrioti ^Mt^m incaiefcit& fpume-
fcit; atjva folutum ^ praeci pita tuc ab eodem com alkali fixo
& voIatUi terra alba. Non opus ut proitxe heic adteram«
qva fimplici via mtrarii fuum nitrum impurum in wtrum
raffinatwn mutant. Sufficit me heic indicafTe, fine omai ad*
dicamento, q^rocunqve, roodo iodicato, nitrum purum
few raffimtum producere pofle, <jVod obfecvare debeat qyi
negant nitrum & multo magis nitrum raffinatum • fine ad*
mixto fde MlkaUnn obtineri poflTe. Si ad eiixiviationem &
depocationem adhibitum t'uerit a nurariii aliqyod fal alkali
vigetabile , vel lixivtum cinerum aut ptponarittm , qvod
compoficioneni nitri ingrederetur, neceflfario nitcum purum
hufusmodi fal alkali continer^t « & nulla prxcipitatio ab
alio identico fale alkalino vegetabili produci poffet.
3tio. Nitrum depuratum, i nitro raffinato No. 2. aqva
foluto odtinetnr per criftallifationem , conftat criftdlis
inajoribus, pellucidis, puriflimis, aqveo colore nitentibus,
nullam terram ab eUo tartars per d. prscipitabilem conti*
neotibuSy faltem continere nou debenC*
^ Obf. 5* Ut jam indicaviraus varum nitrum^ in tota fua com-
pofitione in terra nitrarin adefle, qvod etiam confirmat
nitrum cMcareum (Spec, 2^) ncc non nitrum in faxis & /apf-
dibuf nee non vegetabilil/us praefens (r/r. Obf. /. ^ *•)•
jam nobis enodandum , undenam alkali & unde acidum ntri
fuam habeant originem, & qvomodoprobabiliter ipftim m-
trum a natura producatnr*
(A J Ad a/iirii//qvodadclaet,fuot qviexiftiatant In folutionibus
& ;dec6aionibys terra nitraria aut nitri ncn rajinati^
neces*
Digitized by VjOOQ IC
necefrarluna efle ut cineres vegotablliuin addautur ; fed, licec
negare non poITuinus aliqvando & alieubi ciueres addi ad
collendaiii pingvediaetn ; mtnin:e tamea credendum id fejTj<*
per fieii & abfolute neccfTirium elfe ; podus abhujusmo^i
' additameutis abhorrent nitrarii, perdiuturnam experientiaru
^ couvidi, terrain humofatti, lixivjo terras ivitrariae, poft cri-
ftaiUfitionem relifto humedatam, breve intra rempus, ferri-
liflimam iiitri fieri, fed ab bujusmodi cimrum & iixivii nlki-^
//Ri admixtiooe minus idaaeam reddi ad g^Qerationcm n'r
tri, iiiio, fuaro tertilitatem omnino amittere, hiiicad diri"
fcatioucm Iixivii , utuntur potius ltxi%io nitric data 6i
Iri^ido, poft criftallifationes relifto ; ncnnullibi viuio'
h marcu aut zinci ^ cUrificauoiiem inlticuuuc, Doanuliibi
almnme* §
Probabiliter nos opinanvur , nondum efTe defnonflratum, annon
fill alkiii fixum nitri , nb ipfi natura , tn peculiar i combinations
tiff a calcarea cum fait bus act its produci pujft y fub pulrefd*
H^i& intfinfeco motn 'i Ita fieri poile, aofiin cogifandi
nobis fubminjftrant feqventia mornRata. (a) PecuUaris
indoles mn^nefi^ nitri t ad iudolem nUinam accedenns (Otr/^
J*) (b); Artificuiis buju^ fails alkalini fixi praeparatio a
Calcb viva cum fuiphure decodta, fimiliter & a calcs
cm cum vttrioh aut faU commuui , licet , ab his mixturis
noQ pertedtum fal alkali obt'netur, (c A calc€ , nitd
generationem promoveri , & in omni terra oitrofa , qvid«
plani caicarei adefle ; (d^ Prsfentia liujus falis alkalini fixi
in onmi fere terra truftitWai prout KULSiiL & HiaKxi»
fuflU expert!,
(BJ Acidi nitroji ofigiaem indicavimus in.o/fcrtfiij/on/^a/ cirai
fiiia acidii miiuralia ^ Ohf ^. qvaro coniirnrnac inevitabilia
accejlui aeris nee uon praeteutia Diateri* tnfidmmabilis , Ve*
getabilis aut mineralis.
J<C^ Hifce praemiffis, ad gentrationem ipjius nitri accedimus;
; qvam feqventi raodo fieri , nob-s prob-ibilirer videtur* A
fide voiaiiit^ fub putrefadtioae genernto, combiuito cum
acido a^reo feu principali , tormatur /hI ammoniucde ; hoc
dmmontacale fde non poreft non ipfi ping-v^doy qv« in ter-
ra B/V/7p & Mali voiatiii adeft, fubtilifari ac folvi , & fi-
mi4 in & cum Actdo incorporari , uode nitvofum acidutn
5>roveoit. Ipfa aueam pingvedo feu illud inft^mmabile, qvod
ic acido afibciatur, fecum qvoqvein confortiumtrahit/«^
J* tiltmem terram folubilem caicaream^ ^ qva hdfis dMlna, ni-
tri forraatur, Eo ipfo itaqve qvo fpiritus nitri genercitur
aomeuto, producuur ovoqvetow fua compoucicae ipluna
D A ui-
Digitized by
Google
1% «x;oc«i
nltram ; tain qvoad partem acidm , qvaa Mahm & 10-
fiammdbikm^
Hanc Boftram theoriam Ulufirat & confirmat oftificlaUs nitri
fraparatio iLfllecommum cum cake vha & urina mixto,
aeri expouto , vel , & /ak communi , cum dimidia parte tii-
trtoli & fiU mrinqfo^ vel fie, kfolutionc ttttari in urina cuna
immixto ja/f eommum.
Obf 6. urus frrm' eft aaximua 10 meikit^ & inevitahilis
in pyroitebnicist ^ nitro namgve producitur notiflimut &
fimul oocentiiEmus pulvis pyriuSf cui pulveri hodieroa ars
^eUka integre innititur. uairpatur nitrum etiam maxime
io cbemicis & Sodmjicis nee non in arte vitrmsa>
Digitized by VjOOQ IC
» ) o C «l 5J
5^ MURIA* Sal commune, cen^ 35.*
Sal. AoRicoLia & Aliorvm ,
Sveth* KOKSALT *- *•♦ ♦••ct'! :
Gall. Sel cqmmuh ou sel marin "' ""t^ ^ • '
Germ, KuChensalz j . ,
imo, Sapore ell noto , falfo , colore albo vel dqveo ; cla-
rum & criftallinum dum purum eft, fine adore; in
aere huraido plus minus deliqvefcens , nifi fufficienter
depuratum fuerit,
ado. Aqv(B , five calidae five frigidas qvadruplo folubile,
fme fedimento, qvae foludo faturaca intenliflimo fri-
gore non conglaciatur.
jtio. Criftallifalur figura cubica , angulis nitidis acutis,
4to, Ab adfufo oka vUrioli fumum album, perietramiflS-
mum, eruQat, qvi fumus eilfpiritus acidus hujus fa-
lis^ s . . ,
5to. In igne decrepitat & diflllit in minores teffulas ;
aufto igne liqvefcit & inftar aqvae fluit ; fortiori vc-
ro igne, integre avolat, fumo jiavefccnte , odore gra-
to balfamico vel croci,
6to. OmpoJitumzcidomuriaticOy Spec. j^g. &cjde mkalino
Tninerali inferius defcribendo. ... . . t,^ »
I. MURIA fojfdis pura, Sal GEnnm^ Spccj 241.
Muria nuda fojfdiu v, Linnc 98. 3.
Soi montmium^ Cronstedt i29* ' * *
Sveth. Berg -Salt.
Gall. Sel gemme ou sel fossile. ^V» pe Boma*
re 371. 2oS*
Germ. Berg-Salz , ' '
D 3 • "'•'"^•" "' Re.
Digitized by VjOOQIC ■
Repcrittir in maffa folida , di verfo colore , pluf . ml-
l\us pelluciduiQ ; durum , in igne fordter decr^pitan^,
diflicultcr aqva folubile , folutum vero , a fale alkalino fix^
vegetabili^ raroqvidpiam tcrrcftrc pracipitatur , nulla vcro
fit coagulatio ; in aSre tainen huraido deliqvefcit , feu ha*
midum rcdditur,
(a) Sal gemm;b, criflallis ciAicis.
Eft vel clarum & pcllocidam ; Cra:tu in Potonia^ ve!
^ album & opacum in Ethiopia &t Cappadocia.
Oi^y; NonnuUibi repcritur hoc fal , criflallis rbomboiidUbus
aut fere Nitrojis^ in Polmia.
<' (b) Sal gemma, grantdis confufis. '
Di verfo eft colore, plerumqve fdmipellucidura j co-
lore grileo aut albo, in Polonia^ Rujfia &c. colo-
re fiavo in j4nglia ; colore riibro aut casruteo ia
Catalonia Auftria & Salzburg &c.
OVC Probabllft bit, Jal gemma ^ (Uos c6loi>es diverfbs h vap9*
■ .\ ribut mtnerahbuf htbert. n
(c) Sal gemma , fuperfciale^ Flos salis.
. Reperitur effloroftens , tefto vel parietibus fodinarum
falmarun) adherens , ftHqvando e;tiim in fuperficie;
u monticolis fignuip prasbet venes falinas prcsfentis^
Ohf. Sal jjremma occurrit vel in Jlyath montium % ut In /Wo-
rn j| Catatonia &c. Vel in vents accumulahf ^ ut| ni fal«
Irr, In Sibiria Tranryhanfa ^ 6 .alibi. Clr. Hamb. Mdtajdn.
a. MURIA fojfilis^ wra mjmeraUfata. SaI Fossile.
: - Spec. 043
, Sreth. 5^ALt-JoRD ' .
GalK La TERae de sel gemme. y. Bomare. 3J4.
Germ SALZi-E^Dfe
tft tdrra impraegnata particulFs ranriaticis, iinde mol-
lis & friabilis exiftit ; nofcitur a fapore falino \ elixivia^
tionc fy, codione prasbct fal coxomune.
Obf.
Digitized by
Google
t>< C o ) KJ 55
-O*/. In Pdonh reperitur argilla fate communi fcjecunda, qva
^ ibidem Spatk vocatur. Refert qvoqvc Hasselquist tii
itin. ad paU/i, ferram prope yaricbo , ut & ia Mgyptrt^
(ale communi elfe mixtam.
3. MURIA foJf,lis , lapide mmralifata^ Sax, c^duum.
Spec, 244*
' 5veth.* Salt -5tek
Gall. Pierre mcl^e de sel gemme, v. de Boma-
RE. 334- 2to8. rt\ii
I Gerra. Salz- stein
Hoc fal cadttum iit minera falis gemmiz confidcrari po-
tcft, conftans hoc eodem fale cum lapide interdum gypfofo
intcrdum fpatbofo coinmixto , unde , in aqva difficulter fo-
lubilc aeri libero expofituin aegre & vix nifi ad partem fit
deliqvefcens , atqvc non nifi ford coftura fal ab eodem fe-
parari potcft. Polonia &c Salzburg^
Obi, M-^gnum pondtris incrementum qvod sal caduum , aeqve
ac sal gemma ^ in aere fiifcipiunt, dependet flue dubio ab
bumido & aqvoso aereo qvod attrahuot & retiuent.
4. MURIA marina. Sal marinum. Spec. ^4S\I "
Maria nuda marina, v. LiNwe 93. !•, ..
Sal marlnum. Cronstedt i^^o. ' '^' ^ "^^
Sveth. Hafws - Salt, Sfanskt Salt. Koksalt
Boysalt
* Gall. Sel marin. Sel de cuisine. Sel commun*
V. De Bomare 355, 109.
Germ. Meersalz. Kochsalz. Bozsalz.
In aqva marina , per totum tcrrarura orbem reperi-
tur , fed diverfis in locis ^ majori vel minori copia i eti-
am in pluribus lacubus Tartaric & Sibiri^ atqve alibi ;
aqva facile folubile , aSre deliqvcfcens ^ aqva folutura ab
alktlifixo ^ volatili albefcit folutio & praecipitatur terra.
(a) Sal marinum extremis littoribus adhanns Ha-
LOSACHHE PliXII*
D 4 ^^ .
Digitized by VjOOQ IC
5« t>*yo(t>*i
Eft Al commoue impurum faxis tut lapidibps accretum,
i /puma maris adhterente gencratum,
Obf. Hue, nifallor, pertinet. spurn mariaa qvae corooribM
littoralibutvel aliis. la vicinia maris , incruftata reperl-
tur.qvae Adarci vocatur, fcVamwe plenimqveparticipaas.
fb) Sal marinum in foveis aut cavitatibui littdraUbtu
collelttm. Parjstonium. Plikii.
Dumunda marina, inprimis fub aeftu, ultra fiios li-
mites afcendit , relinqvit delbendens in foveis &
cavitatibus aqvara , a qva , calore folari evaporata.
refiduuni maiiet fal cpncrctum.
(c) Sal maiuncm in fttndis lacutm concretum,
Hujusmodilacus wsperiuntar in Stima, Tartaria St
• alibi Refert Gmelin in- flora Siber. in Siberia
effe lacus pluriraos & magnos, aqvibus. in non«
nullis verum fal commune ad fundum pr«cipitatwr»
in aliis, verum fal alkati^ qvardo iacus hi aftate
exficcantur. "•
Cd) Sai. MARIN UM aqva marina extrc^imu
Kcper tur hoc fal fatis iiopurum aqva marine ublvls
.'- . !""!'''^".'"» f«d divcrfa prdportionc , fcilicet, ma.
jori qvantitate in locis meridionalibus , minori'in
fe tentrionalibus ; diverfp qvoqve tempore plus v«l
rtiii'is. In GrMandia dicitur reperiri naturalitet
criftallifatum in fundomgris;
^*/; '• ^?"*'''«t ??*" ?"'"'''"» viip uUra 4 lothonot f^Iis in ff-
»»» ,nuanutn medttenaneo ad MaUba ; alibi vlx a lotho-
•es 10 libra , ad llttort gallica; nMW » lotb m in aqva ma-
rina ad littora <i^/iM .• ai.bi vix ad i «/ ij M in libra,
lit in fiau Botbntco & ad littora marh Bait but cfr. 7o«r»a/
rrobe rero fimHl oblervandtim , falfcdincm maris, ara/o-
rem referm in diftantia a littore majori. ftu in alto marl,
vubi. minus aqva fluviatlli dJluitur; majorem qvoqve in a.
qvis profondis, & qvo propius fundo, eo majofen. ob
graviNtem falis ; fimiliter, niajorem, veraali tempore, qvam
4/UmA, utpote per hytmem nunus diluu aqua.
Oit. »
Digitized by VjOOQ IC
Ohf. 2. Vt fal ab nqva marina obtineafur criftalUratum , ne-
cefle eft ad illam redigatxir fortitudinem ut in looJlbris ejus-
dem aqvae contineantifr 24 itbra falis ^ in nJnori namqve '
propordone omne fill ia aqva fufpenfnm manet. Ad hunc
fi-^eni obtinenduro va'^ia fuiit excogitara artificia. C^J Ca^
lore sokri in raeridionalibus locis, ab aqva marina extrahi-
tur, fine mf^nis impenfis,dum per canales, feu foveas dedu*-
cirur, fub aeffu, in cavitates terrejfrer^ gallice, maraii falins vo-
caras, in vicinia maris taftas, in qvibuscollefta&evaporata
aqva , fal, ad latera & ia fundo, criftallifdtum relinqvit
(b) Per mach^Tii^s gradatoriai ^ in qvibus aqvae oiarinaeeva-
porat'to Mtenditur & augetur, dunimotii aut lapfu in parti*
culas minlmas qvafi in pluvi^m dividitur, qvo fub motUt
r.ediaote acre, difiTiparur aqvnfum, reli(fto fale in aqva fu-
perftifeadeo concentrator ut in 100 lihris aqvae adefle pnAlnt
S4 3d30 librae fall?. Hac via* minori fumru, poftmodum fal,
igne culfnari excoqvi poteft. (c) Per /r;)f«/, qva viavero
cxpertum eft aqvatn marinam aon ulterinsconcentraripofle
qvamutin lO'^ libris aqvae fint 16 a 17 litres salh ^ nuu-
qvam vero ad earn fortitudinem qva gradacione perducitur,
(d) Calore fod ^ qvod eft nimi^ furotuofum.
5, MURIA fontana, Sai fontanum. Spec. a4<J#
Muria nuda fontam. v Linnc 98. 2. 'z^
Sal fmtanum, CRoNstedt 131. ' *^ j ^'
Sveth. Kall-Salt. Lunkbukger Salt
Gall. Le SEL DE FONTAINE
Germ Brunnen - Salz
Ab aqva fontana plunmis in locis excoqvltur, falc
marino debilius, aqva facilius folubile, in igne minus de-
crepitan>. a cu';::; r:;^r"n:- pr:-ciri^itur cTin ,^^: al^-'y-o
jbco, terra alba; interdum reperitur mixtum c«m gypfojis
particulis.
(t) Suh FONTANUM , majofibus cutis.
JJimburg. Hartzburg.
(b) Sal fohtanum, minoribiis cvhis^
Debilius eft , fed majori obtinetur copia. Halh in
Saxmia. OJlrobotbnia. Bobufia^Arboga In JFeflman-
fiia.
D 5 ^*'»
Digitized by VjOOQ IC
58 tyi(^y^
Obf. Sal^ qvod abaqvb fontanis OJIifoh)tliHenfituf & B^Aufi^
injibus obtiiietur , 6ft duplici figura » nempe vel pyramiiali
qvadrilatcYd Vel paralUlipippcda f qvemadmodum etiam ab
a^A marina^ his figuris aiiqvaado criftallifatur.
Obf. Eadem eft ratio aqvae fontanae ac narins, in eo, qvod
non ubivis aeqvalem Talis copiam concineat. Alibi opus eft
grgiatiotte f ut, in Germania ad'Halle & Luneburj^ &c. aliln
nulla opiis conceotracione , ut io noninillis locis ^n^lia^
iibl reperiuntur fontes qvi -^ imo, fos Partes ialit coq-
tioent-
Obfervaf tones circa fal commune.
Ohf. r. Tnfuper obfervatum eft fal commune^
irno* MuRtA in aqva airea.
rrseCenttani murJae m his aqvis obfervarunt Borrichius
Cfr. JUNCKBK Confp* Cb. 1. /. p. 84s. MopBL l^fL BoR*
RACE pi 29. Marggraf mtm. Berlin, 1758*
fid(K MuRiA in lapide cakareo.
Prsfeatiam hujus f^lis iniapidibus nopnuUis, indicat noa
folum eoruadem elixiviatio^ fed & humidi aerei attraftlo
cfr. Obf€rv. circa Calcarcoi lap. okf* r. & obf. circa Nitrum i*
Nro. 5. .
^tio. MuRiA in lapide arenario.
Keperitur In iis arenariis lapidibus, qvi facile 4eftruuator
a^re apertb. cfr* Ohf. circa aten. tapidis s*
4to. MuRfA In /axo in aerc delitjvefcente.
In eodem faxo, (eu granite ^ qvo oltrum reperltUN cfr- Obf
circa nitrum t. 4-
Contendit Urb. Hibrnb in parafceve , & alit » fal marioum
reperiri in argento^ arfenico^ cobalt 0 ^ forfan &c mercwrio^bd
hoc in foedium relioqvimus^
Obf. «• In vegetabilibus plurimis reperiri Xi/ commtme demon-
. ftrarunt Dodaro 10 mem. pour fervir a rbifi. des pknu U^»
t' KiiHNST in aH, N. C. vol. f^ Model, de Borrace p.
08* LiCHT de fale communi ; inptimls obfervatum eft to
kali geniculatOj ebamomilla , carduo benediHa^ galeopfide ^ ve-
fonica &c. An vero (il hoc commune in plantis fit ge-
Deratum , vel cum aqvd e terca abfocptum % certitudioe
qvadam determioare oon poflUmua.
to
Digitized by VjOOQ IC
MCo)K| 59
In amwitlihuf adefl fd muriatictm , non f n lis folum qvi fale
communi vefcuntar, fed & in lis qvi eodem fale noa
otuorur, ia eorundem urina, fingvine, (Udore &c. cfr.
Pott //« /i/r romoi*, p. ft, HiBRNB paraieeve, p' 83. I?e
generatioae hujus falis in aoimalibus , probabile nobis vi-
detur id geneirari acido zegetaHH^ per meatus circulatorios
mutaco.
Ott . 3. Sal mursaticum compofituoi eft,
(a( Aeidd peculiari & appropriato, qvod acidum feu fpiritut
salis vocatur, cuius inc^plem &originem defcripfimusvipec-
• 38. & i^ 0^'« ^i^c^ 'dia acidii min. s* A^« B. V Oh. 4.
Hoius spiritut sttftaiumabUe .indicant ejusdem odor^ sapor ^ i;o-
Utilitat & corro/ivUas,
(b) SjI alkalino^ qvod diftlrvantn eft a sale alkali no nitri^
& uberiiis in" J. /^ft;* deferibendum,
fc) His bin'rs principiis eflentialibus, affociatur \nsale msrtno
& fontano. terra qvsedaiti, qv^ ab impure fale praeci pita-
tar, peculiar! irtdole , utpote qv» bene elixi viata, cum act-
dis mineralibur ^ ante ignitionfem cffervefcit , non vero poft
i^nitionem vel calcinatibnem , cum aqva forti getatinam
format, in igne facile fluVt in vitrum Chrysolithi colore, cfr*
Brandt in AH. Stockh, 1749; p« 154. I753» P« ftQ. I??^.
p. 309. HsNCKBii \n flor> SiUurniz. p. 2-71* Congruit ita-
qve plurimum cum terra alummi^ ut & cum ilia qv« a
nitro impufO feparatur , ea vc^a cum difiereatia , qvod ab
hac terra, ab acido vitrlolico foluta, producitur,juxta cxpe-
rimeata Pot.ti veruro sal mirabik^ qvod eum pufvere
carbomtmi ip Vf^ni sal alkalinum^ q vale in ^ale communi re-
peritur, commutatur in igne* Magis evidens teftimonlum
mutabiUtatM l'^^ ra/care^, in combinationecum addo^, in
/ai ajj^f tfUNi vix defiderari poceft; unde &, fi bis circum-
flantiisaddatur, qvod p^ius attuUmus ip 0^^/-. oVr^ nigrum
5. 1** A nullum remanet dublum , qvin atkall falls com-
munis a terra calcarea in aqva marina prxfente, actio falis
foIuta,& routaUy fuam habeat originem.
Obs. 4. De oriiine salis muriatici ia mari^ diverfae funt opi-
niones.
imo* Plurim exlftimant id ipfum derivari debere a sale gem*
ma in plurimis montibus , non folum in litore marino ejus*-
qvcftindo praefentibus , fed & in ipfogremio teme, qvod
aqva fohitum per flumina in mare transportatur,
(bj Lbibnitivs in Protogaa contendit globum terraqveunt
ipitiQ toturo fuiflfe fufuro, pofteaqve,ab humore, poftrefri-
gera-
Digitized by
Google
gerationem » globum bune irrdrante^ lal in cioeribus pra^^
fens fuilfe folutum, idqve lixivium originem prabuiHe fal*
stdim maris , iogeoiore cpojiciu
re) Eandem cum Urb. Hi3rnb In P^ssc p. 96. nbs fove-
mus fententiam^ fal nempe marinm in mart C^ qvidem conti-^
nue giverari ; fiqvidem (a) eadem 61is ijvantitas "in aqva
warioa Iiodierno reperitur die |C olim. {hj Aqva pura> plu$
falls omniao pilvere & retiioere poceftqvam in aqva mari-
na reperitur; nil ergoimpedit, qvin reipfamagis foWeret.
fi tanta (alls gemmae adeifetcopia, confeqventer aqva ma-
rina qvo diutiuseo magis iklfa redderetur* (c) Sal wmi-*
num a sale gemma nonnullis in proprietatibus indicatis eft
dKlinftum^ qvae differentia a fimptiei foiutione depeodere
noQ poteft
Fit^autem live TaUt muriatici continua generation ant aeida
atreo^ cum an vis communioato , aut peccdiari acido in &
ex aqVis marinis produfto, axm terra qvadam fimiliter ab
aqvaritiotq vel atcritu genetata , vel a depuflit concbu &
cakarea materia fundam maris, pluriibis in locis cooperien-*
te, combinato, aqvibus, accedente inflammabUi produ*
. cantur $: alkali & acidum murlaticum. Huic theorix/tf/aw
moniachm pxum , in aqva praefcns marina, fa vet, q vod ibidem
generatumnemon^arepoteft, qvod & prima incunabula
faU mmno forfan praebet,- ejr. Ob/l s.lit, ^* . . -
Obf.s. Vfui liujus flills magnus omnino in cbemltis. [ioiim^
flicif^ed maximuf &;inevitabilisinvitacommuni,ob grat^m
filfedlnem , qvam allmentis conciliat ; & ob yfrtutam,
qva gaudet, putrefaSlionefA pifcium & carnium avertendi.
Probe vero notandum V qvod juxta experimenta reeeatio-
, rum, ioprimisa Painqlb ^ Oardanb idfti^ica, majori
copia putrelaftionem avertit . minoii veto proaov^
' qvo tcfpedu fufrefiere didtor.
Digitized by VjOOQ IC
|w ) o C «f lEfl
S» 95-
6. ALKALI MINERALE. natron.
Gen. 37^
Nttrunu pLiNir
Baurach. Veterum
Natrum. v/ Li^nc 84* 14. ♦
jilcali mimrak jixum. Cronstedt 136,
Sveth, Alkaliskt Salt, MiKeraliskt alkalt.
Gall. Sel alkali. Alkali mineral
Germ. NatOrliches Laugen - Salz, Alkali-
scHEs Salz
imo. Sapore eft lixiviofo , amaro^ in aire humido non
dcliquefcitns , aire auteai ftcco fatifcit & farinaceuin
rcdditur.
ado. Cum omni acido effervefcit , & cum eodem in
fal medium unitur; omnein asruleum & violaceum co-
lorem vegetabilem in viridem mutat.
gtio. j4qva duplo, dum purum eft, folubilc-
4to. Crijt',llifatur figura prisniatica polygona , interdam
& parallelipippcda.
5to. In i^ne fluit &l perfiftens ac fixum nianet ; fluit
qvoqve eum arena vel pulvere filicum aut quarzi
in pellucidura vitrum, .,4 „u>^. s.
6to. Cum fuipbure colliqvatiira facit hepar fulphurisi cum
eleis exprejfis coaum facit fapones^
§. 95. /
I. ALKALI MINERALE , impurum terrefire. Na-
tron. Spec. 547.
Natrnm nudum terreflre. v: Linn^ 84* i-
Mali falis communis proprie minerale diaum. CRojt^-
STEDT 136^
5^/ perjtcunu Model. Voge^
Digitized by VjOOQ IC
A> l>< ) o C «J
SvCth. JORDBLANDAT MlHERALISKT ALKALI
GalL Le Natron ou sel alkali terreux , ou
souDE blanche d'Egypte, v. De Bomare
318. 19$.
Germ. MiT Erde vermischtEs Laugen-Salz.
Pleruraqve eft terra vcl falc communi vel utrisqve
mixtum , ea^amen puritate, uc cum acidis femper ef-
fcrvefcat , atqve ad Japoniflcationes , utrificalioms alioiqvc
ufus ut verura fal alkali adhiberi poflit.
(a) Natron in majfa aut gleha concretum.
Hoc, ni fallor, vix reperitur, ni& in fiagnis vcl /b-
veis^ qvae ealore folis exCccantur, earundem fuudp
aut lateribus accretum. Gvinea.
Oif. In JEgypto bini funt lacu^, qvi aeftivo tempore exficcan-
cur, JisgfM, nitrofj appeliata, ia qvorum fundo & lateribus
hoc fal accretum reperitur r^votannii &extrahlrnr, ut com-
memorate v. Dh Bomarb 1. c. Refert qvoqVe Kolbbrq
in Befcbr. desf^orgeb. der ^uten Hojfnung^ qvod in illis locis, ab
aqva lo certis puteisac tbveis ftaj^naate, poft aiiqvas routati-
ones geaeretur tandein p/ /ilkalinum. Gmblin la Flot. Sibcr.
ffitf. p. 48. & iiiitt}t in Merk'n}. R^ijen^ T. IV. comme-.
,roorat in Siberia effelacus. in qvibus'aeftate exficcatis, ve-
xwm fal iixtviofum reperitur fuado accretum & crillallira-"
tum^t SmI per/icum afqvalem agnofcere locum natalem in-
dicat MoDiiL de fak amm. If da Borrace ; fal vcro d/-
lali Ochozkcnfcy dlcic, idem Auftor, in Cbym. Nehtnflun*
dan^ /)• 151. Vc. in rimis montium, magna 'copia reperiri.
Flura qvi defiderat leftimonla, reperire poteft Car* Clusic
de Ex4)t. L. ir, Bbllonii Obf. c. a. Tournbfokt l^oyMg^
de Levante li. Pomet, M^t. Lexic. P. 11 i. c^ 35. Urb,
Hi^KNES Patafcive. p. 71. ejufdem Tentctnf them. IT,
Fr, Hoffmann I opuf. Pi- Med. p. 15ft. &c. & p. ty?.
C. Neumanni Pral* Ch. p, i6iy. Gbopfkoi Mat* Afti.
1. 112. Pott de JUorrace p. 59. Joh. Otto Hsbbiguy
in M. JV. C. am. 9. if 10.. Oij\ i*^6.
(b^ Natron in fuperjicie tena effiorefcens.
BaumerMh A/m. T. j.'p. up. dicit, qvod in ilfe-
' dia cffloreftit ficco tempore vocari Halmyrha^a,
in Tbram efflorcfccns , jpropc urbcm Pbilippi appcl-
lari
Digitized by VjOOQ IC
lari Agrium; in Macedonia qvod invenltur nuncupari
Chalastricum ab urbc Chalaflria^ cfr, Hamb. Ma-
gaz^ VqL ^S* P- -^' P^S* ^^i- Dicit qvoqve Heng-
KEU in Chem. Rediv, p. 17. in loco qvodam in Ahrk
Brandenburg repcrlri alkali minerale crcfcens, qvod ab
aqvis ibi dcpofituai fufpicatur^
OpJ* Hanc , qvani defcriplimuf aikalini mineralif falii fpecl-
] em, tuiiie ViiTBRurii nMrmi & nitYim Plinii, exiftima-
*' verim ab allatis circumftantiis elfe perfpicuuni. Si etenim
conterantuc qvae DtoscoRiDES L, 1^, cap. .f^, Plinius
L. ^/. r. JO, Tacitus L, y* f. 7« ae nitro & natra
attuleruot, cum iis qvae de hoc alkali na'nerali attulimus,
clarum evadic , eosdem hoc fal intellexiffe, plus minus cum
jale communi mixtum, Refecuut namqve id ipfum ad fapq*
nificMiones & vitrificationcs fuilfe adhibitum ; com me mora nt
id ipfum in a*ivii & flagnit reperici, &c. qva? omnia cum
hoc Idle cungcuun*". <Sal commune hulc veterum natro fu-
flTe plus minus admixtum, patet a defcnptione PtiNii, qva
elucec, id ipfum- loco ///// communif fwiife interdum ufur-
picum. Hodieruo qvoqve .die, qvod obtinetuc ab his meri-
dionalibus locis tutron^ ciim fale communis unqvam fua
matrice, plus minus eft commixturo.
1. ALKALI MiNEPvALE in acidulis &? thermis bo/pi-
tans* Alkali acidulare. Spec- 248*
Sveth. ALKALiSKT Brums -Salt .^, ^jih . - .
Gall. Sel alkali de fontaiNe .1- r '•■.
Germ, Alkalisches Brunnen-Salz
Plurimis in acidulis &c thermis reperitur, plus mi-
nus purum , cum acidis etFervefcens , fyrupum violarum
viridi colore tingcns , cum acido viiriolico in fal medium^
11 igftc facile fufibilc , abiens.
(a) Alkali Acidulare purum.
Hoc plurimis in acidulis occurit, utpqte feltzerianiSy
fcbwalbacmfibus , ibplizenfibus , pluriinisqve fveci^
cis & anglicis Sic. a qvibus per evaporatimem obti-
netur purum , cum acido vitriolico coaftituens fal
0)
Digitized by
Google
C4 p^ ) o ( ^
(b^ Alkali AciDULARE wixfaw. F^os salis.
. Hoc fal fapore gaudet falis muriatici, fed acre humido
deliqvcfcic ^ cum acidis effervef it , parti ipans de
alkali mmrali&Lfale muriatico. Ucponitur ad parie-
tes in Tbermis ad Mcben.
3. ALKALI MINERALE calcarea terra mixtum, cor.
jjoribus fuperfifialUer adbarem. Aphkokitrum. Sp^
249*
J^atrwn nudum calcareum^ v^ Lmn^ 88* 2.
^ jllkaHfaHs communis terra calcarea parva portion^ combi-'
natum. Cronstedt 137.
Svcth. MuRSALT. Kalkblandat mineraliskt
alralu
Call. Sel mural^ Aphronatron. v. de Boma-
RE 321. 200.
Germ. Mauersalz. Mit kalchbrde vEaMiscHxEs
MINEHALISCHES LAUGENSALZ.
Eft fal fapore lixiviofo , indeterminata figura vcl ftria-
tum muris am lapidibus ab humido aSreo conteftis adfixum f
calearca terra non foluta participans, non exficcatum in
ignc fpumefcens , non vero poft exficcatlonera , criftallifa*
bile figura rbomboidali aut prijmatica vel pardlelipipeda
qvadritetera.
(^) Aphronitrum , magis compaElum.
Invenitur in crufta vel maffa muris aut lapidibus adfi-
xum, fragile, fapore ingrato lixiviofo. Rcptritur
vel murarium vcl gypfeum.
(b) AvHRomrRvM ftriatum . fcstens. Halimtrum*
fruina inftar muris antiqvioribus & tegulis adfixum,
vel aliis in locis exhalatum , plerumqve , fi non fcm-
pcr, cum fale alkalino volatili mixtum, qvod tamcn
cum tempore avolat , exficcato fale.
Obf.
Digitized by VjOOQ IC
Ohf. I. Jiixta experimeuta qV3& his Cum varietatibus inflltQi,
depretiendi haec lalia, fu) cum na'dir fortiter eliervefcece,
fed fme praecipltationev (b) Jyrupi violarum colorem in vU
lidem mutare (c) mer curium in /pirtin nitri roIiicu(n praeci*
pitare Colore ^a-uo, aliqUjndo& mtiil ab codem praecipitare,
<d) cum folutiont: falu ammoniaci fixi integre coagulari &
in geUtiaaro pelluciiam abire ; (ej Bh oko tartavi ^. d ho-
rum falium folutioncs opacas tied ; (tj igni impofitos falej
recerKes Ucile liqvefcere cum fpuma , & carboni i^nito iu-
jeftos , aeqvaliter fe habere, ctu^din catcare/im carboni adft-
xam relioqueates; rarde vero led bene exficcatos, inline
nee rpumefcere nee tumare oec fdcile liquefcere. DeJUlh-
xnm hdlinitrum dat phlej^ma^ in^rato odore praedlturo, cuiu
Jyrupo vioittrum parum viridefceus , cum acidis vero no i
eft'er\refceus« cum oi€o t&nm p. d. album relinquens prae-
cipiumra, Refiduum polt deftillationem, qoIoxq fufco, liai
odore, igni in crucihulo impolitum, liqvefcit cum TjJttW.--
ftentia^ ac lateribus fie adherens, fapore cauftica^ ^
6i/. 3. DifferenftM, qvam ante haec adtulimus, ab experiment'n
<bemicif, iu regno mineraii J'vec. inter haiinitrum & ^pircr.
mtrum , ex eo ad maximam (> rt^m dependet, qvod ptiar
limul fU alkali urinofmn & volatile coiuinet. po/iaiui vera
oitiil de hoc f ;le participat.
OhI. 5- Ut evitetur <imnis contufio, heic indicate debemu^
i - "brmttri oomiae veniunt, effe oranino tripiicis
(mJ Aphranitrum veitrttm^ qvod eft alkali nfioerale defcriptuia
cum cerm calcarea mixtum.
(b> Apkr^mtfum acidv nitrofo participatis , qvod vocayioius
nurum taUarfom, & defcrlpfiinus. Spec s^a.
(C) Aphfonitrum scidfi 'oUrioKco participaris, proxhne ad tti-
tanm falir mr^ilis accedens , qvale eft apbromtrum jea«i-
fi^ qvod defcriplit Fr. Hoffmat^n in Obf H. Cb. L.
ill, Okf. IX. &L la feqveatibus indicare volumus«
Obfervatimes de alkali mineraii jfixv.
Ohr, I. Rarhis hoc alkali mimrale fcparatum occaitit, fre.
qventius vero deid$ falif, intetdum & %itfioli ool&biaicuiP
reperitur,
Tom. II, E . i?o>
Digitized by VjOOQ IC
66 l« C O ) K| .
%:0f AxKAX.1 JuIviSLALB inbumQtt tertAftftiU*
Hujuf falls prsrenciain io bis terris demonftravit KUlbil
, dfif caufa fertiU tcrr. $. 83,
»}0f, AtXALi «jiiiKBRALB iQ file cimmm.
tloc alkali minerde^ idem elTc qvod cnnflituit ^^« alkalituun
Jalis communis (Ohf. circa fal comm. 3. ///. h) demouftrant
cbemici ab sqvali utriufque indole 19 ii^r^ , iix aqva^ cum
acidify in igne &c.
3:0, Alkali mctvB^AtB in/(i2( mitabili naturals*
Hoc ial mox defcribeodum.
4;o) Alkali Minbralb in Jale perjico borecbm
fidam hoc in (bqiientibus defcribendum.
Ohf t. Praeterea ^ prctparari qvoqve poteft hoc/5/ tfft/i//\ per
incincrationem^ ab ^^r^// martnis^ in prim is i A!j// geniculato^
iinde forfan nomen habet, qvod fal, p^ft incine
raeioni^ impufom, eft fufficienter Scro^ nomine notum,
facile vero per folutionem & criftallKationem ab impuri
tatibus liberari poteft.
Vbf. s. Differentia intet hoc alkali rfiinerale ^ & illiid, qvod
ab alils vegecabilibus per incineracionem praeparatur , /i/-
kali vegetabile diftum, in co confiftir; (a^ quod aere non
- ut vegetabilia deliquefcat, fed calori foils expofita hae:^
nideralia alkalina aqvam & pelluciditatem perdant & in-
, Aar(arlnae fian( (bx gaudeut icaqve minor! ad a^vamattn"
^ione, unde & plus aqvm ad fuam folutionem reqvirunt
qvara alkalis veeetabilia ; (c) qvod b»c miner alia alkalina
actd(h MitricMcd (aturata* producanC ial mirabik Glauberi^
aqva & igne facile folubile, vegetabilibus veto atkalims fa.
iibusfxis^ producatur cum eodem acido^^t4r«xtri^rxo//tr«/y
aqva & igne difficulter folubilis; (d) cum fpiritu mVr/con-
fiiCUiiiQt alkalia mineralia ^ nitrum cubicum; alkalia vegetabilia
vero nitrum regeneratum ; fe) aqva foluca haec falia fixa
mineralia facile criflallifm pofTunti qvod cum Cilibus /•
xis vegetabiltbtts pur is fteri noa poteft.
Ob/' 4* Circa originerH hujus f^Us atkalim mineralisy Xnfaleeom-
muni praefentis, antea noftram dixicnus opinionem , cfr,
Obferv* circa fal commmte lit. e^ fed hinc qvaedio rngveri
poteft \ an boc alkali fixum adbuc dum in natura a priacipiif
fuis generator ."vel generari p(^fit 9 nudum 'i Annon potius /xrr
dfftruSiiimem ^ndam faiii communis naturalem product
fcjjit^
Digitized by VjOOQ IC
daci pojftt ? Priorem leDtentiam licet impugnare non pof-
fumus?, ma^is tamen pronr ad pofteriorem ampleaendam, ft
confideremus 4 fate communi vel fate Glauteri^ per incinera-
tionem herbarum marinarum, reipfahoc falin cineribus feu
fodi reperiri produdlum ve! edudum, infupcr & hoc fal
plerumqye cum faU marim, uti indicavimus mixtum re-
periri; licet nobis adhuc ignotum, qva via naturahaac fe-
parationem partium in iale commnni perficiat.
'• ¥
*•/'■
^5M
E %
Digitized by VjOOQ IC
69. |xC«>)«t
7 ALKALI VOLATILE. Gen. 38.
Sveth. Flitgtigt alkaliskt Salt* R($tsalt
Gall Alkali volatil
Germ. Pluchtices AlrALU Harksalz
I : c Hepericur hoc fal nullibi per fe fubfiftens ^ fed
unice corporibus immixtum, ab iisdem namque fe*
paracum, pededentiin in a^rem diflipatun
It : o , Odore gaudet ford & penetrant! , fimul & oculos
pungente.
3:0, Cum acidis cffervefcit , & cum iisdem in fal mCf
dium volatile abit ; colorem vegetabilium caruleum
& violaceum in viridem mutatj mercurium fublima^
turn prxcipitat colore albp, & cufrtim folvit colo^
re pulchre csrt^uleo.
'4^0, In igne prorate avolat; claufo fublimatur; cum
nitro mixtum ^ in igne detonat.
§* 98.
Ut hoc fal nullibi per fe exiftens reperitur,, nul*
lam ideoqud ejus fpeciera fingularem defcribere poflu-
mus ; indicare folum voluraus id reperiri*
1:0, Alkali volatilb nudum terrisff lapidibusin*
barens^
Hoc deraonftrarunt Urb. Hierke in Tent. Cbetn.
IV. 73 &c. Henkel in Ja. N. C. Vol. K p^
3 If. &c. Brandt in jict. Stockb. 1747. p. 30i^
&c. in bumo^ creta^ diverfis argillarum fpeciebus,
nee non in diverfis lapidibus; ut in nigro marmo^
re, lapide fuilto, fchijio nonnullo. In incru/lato gcet^
tingenfi demonftravit Vogel in Tr. de Incrufl. Goif-
ting.
a:o, Alkali volatile cum acido falk mixtum.
In (sdo ammoniaco naturali^ inferius defcribendo.
Digitized by VjOOQ IC
tw r 6 > «i 69
3tio. Alkali volatile aliis falibus mixtim aqvis inba-
rcns.
Rcperitar in nonnullis acidulis ^ ut in lauchftadienWus.
giesbubclienfibus ^ &c. Detexit & Malquin in acidulis
gallicis. cfr^ ^cl. Pflrf/:i746.
Obfervatio circa alkali volatile^
Mali volatile minerdle eat fiqvidem poflidetproprIetate5 , qvae
alkali fixo coiBpetunt , praeterea vero in igae cum nitro de-
tonat, videtqr hinc concludi poffe, hoc uil compofitum e£e
alkali qvodam mimrali , iotime cum inflammabili materia com-
bioato , qvam noftram hypothefin confirmarc videotut
noa folum hujus Talis prafentia in terris & lapidibus, qvi ah
kalina font natura^ &fin)nl qvidpiam *;>»wi»o/?coutiaent;
fed & experimencum , qvod adfert Malouin 1. c. dicens
ab alkali minerali cam eleo tetne mixto fe pei^ deftillatio-
om obdouiila ^ritum votatiUm , aec non vQldtiltJalto tat-
tari , qv9 cliemicis oota,
Hinc concludimus 9 hoc (al, a natura , J) iisdem principiii^
flempe alkali fixo^ &* pingvi materia gencrari Cr product
pofle. Scd, ut ficnul ab cxperientia iompertum, qvidpiam
fiGs -volatilif geneutri per de/lruSlionemfalir cmmunii, dum id
hwusmodi caia materialibus combinacur, qvs vel materiam
ii^ammabilem continent & ad patrefaftioneni prona ftint, v^l
alia ratione &l commune immutare poiFuntt ficpatet, du-
flirem dari nobis notam viam , qva natura hoc alcall vola-
tile producere poteft Podibile & eft, plures adhuc nobis
ignotas dari vias; qvibus k natura produci poceft.
Urb. Hi ^rnb m Teni. & Luoolfp conf^derant alkali vo-
latile ut (al primogenium, Stakl, Nbuhian, Pott alii-
qve cxiftimant hoc fal unice aut pefignem. aut putrefaclio-
nem product, k particularum determiaata traaspoticione &
combinatione , q vam originem impugnare non poffumu<* c-
tiam in natura (bum locum habere, dubitamus veri, an ubi-
vis, Hbnckrl 1. c. deducit k putrefado fale communis
Qvidqvid fit, exiftimamus nullo reali fundamento, vel Tuffi*
cientecauila Impugnarl exiftentiam lalls alkalini volatilisna-
turaleia in corporibus.
E 1 S-99.
Digitized by VjOOQ IC
70 |x C o ; >^
§• 99-
8. SALTA NEUTRA. Gen. 39.
NatTum. V. Likk£ & aliorum
V Sveth. Medelsait
GalL SeL KEUTRE
Gerrn^ Mittelsalz
1:0, Sapore hac falia neutra naturalia funt divcrfo , pic-
rumque vcro auc ainaro iiigrato , aut fali'no.
^:o. In aire plerumqve facile itiutantur,' fiunt etenim
aut opaca, vel farinacea, aut deliqvefcunt.
3:0, Jlqvafoluta^ plerumqne, ab alkali fixo vt^jHtdhWl
addito, terrain ad fundum deniittunt. iramixtain;
cryftallifationi expofita, diverfimode cryftallifantur^
pro diverfa quancitate terras & pro diverAtate a-
cidi; nonnuUa in cryftallifationcm redigi non pof-
funt, figura funt ut pluriraum prifmatica f. 3 a.
4 ;o ) I^ iS^^ £AciIe fluunt,
§• 100.
I. SAL NEUTRUM compofitum alkali minerali (^ acido
vitriolico. Sal mirabile. Spcrc. lyo.
\Acidum vitrioUcum alkali minerali fiUuratum. Cron-
STEDT I25»
Sveth. Glaubers Salt
Gall Sel admirable. Sel de Glauber
Germ, Glaubers Wundersalz
£11 hoc fal fapore falino ainaro, in aqvae dupio
facile folubile; cryilallifatur figura oblonga prifmatica;
in aCrc fit farinaceura & fatifcit; folutura dimittit qvid-
piam terras prscipitats ab alkali fixo vegetabili- ^dfufo i
in igne facile fluit & cum pulvere carbonum mixtum,
bepaticum in igne fpargit odorem; compofitum ab alka--
li minerali puro, & acido vitriolico. Reperitur naturale
in a^ marina & in nonnuUis berbis marinis.
a. SAL
Digitized by VjOOQ IC
24 SAL NEUTRUM compojitum terra fdlubili alMina (f
' acido vitriolico. Sal neutrum acjdulare.
Spec. 251.
Natrum nudum fontanuniy faturatum^ v. Linn6 89- 3-
Sveth. SURBRUNS SVLT, BiTTERT SaLT* KALK*
ARTIGT MEpELSALT
Gall.^SEL NEUXKE CAtCAiRE, V. PE BoMARE 324.
204.
Gcfm. Sauerbrunnen - Salz. Bitter - Saw»
Kalkartiges M^ttelsalz
/Sapore eft maxirae amare & ingrato ; in a6rc fetifcit
in pnl veretn \ in aqua calidae dujplo folubilc , qvas fo-
lutio cum acidis mincralibus non eflfervcfcit; ab alkali fixo
vegaabili addito praecipitatur terra rtba; cryftallifatur
figura vcl prifmatka vel paralUlipipeda j mitiori ignc cal-
cinatur in pulvercra album, fortiori ignc fluit inftar aqv«,
nifi nimium terras admixcum fuerit ; cum pulven carb'onum
commixtura in ignc hepaticum fpafgit odorem ^ carboni
ignito injeftam immobile pcrmanet, & vpftigiura calpis al*
bs rclinqvit. .
(a) Sal neutruivi acidulaRb anghqanum* Sal
..; EbSHAMEKSE
^•jrEft figora oblonga quadrilatera, in aSrc non fatifcens,
cum oleo vitrioli fumans & cffervcfcens ; praecipitans
yargentum aqva forti folutum; cum ^^ alkalino fixo
^ coagulatur , multara pra5cipitan$ terram ; in igne fluit
.in materiam tenacero; cum carbonibus hcpatizat,
puDgentem fulphuris odorem emittens j aqva folutum
i^^^cryftallos prasbet duplices , cubicas , quae funt falis
" '^ communis 61 prifmaticas ^ qva accedunt ad naturam
"^-'^aUs mirabUis. Obtinetur a magmate rejiduo poft cry^
-^^^Itallifationem falis marini.
^ ^Wl I, Duplex omnino eft ial angKcanum ; , a»«« compoli-
•^tum qvod defcripfimus in aqxa marina przfens ; alterum
^jifi^pl^^i^^f compofitum k terra calcarea alba, feu magnejia
^^i$iba & acido vitriolieo: ab his namqve hujusmodi fal arte
j^ praeparari poteft, fi refiduum poft deft lUtionem lixivii pri^
mi nurofi ex ipla terra nitrofa ; vcl rcjiduum poji criJtalH.
Digitized by
Google
7» J« C 0 ) «J :
tttianem pHinain , vel terra a tak eammtni prccipitata, au*
Ui lixivio, poft cryttaUifttioDem Cilis marini, materno dl!
ao praefeos folvatur oUo vhrioli, eadeniqve folutio dilua-
tur aqva, fiUretiir & criftallirctur. Eft itaque mapoefia alba,
, • qnx eft terra alkalina folubUJi, & aeidum vitriolicum. ayx
; hoc fal proprie conftltuunt.
OtC. a. Hoc fal anglicanm primlhij nt Maturak, qvod in fon-
te ioteno la. AngliA, Eptan sppelltto. 15 milliaria a Lob-
rfjBa m .Sbwm diltante , reperiebatur , confideratiini & ha-
^tum fliit. Refert fit Dai. b in Pbarmcol. hoc fal reperiri
Burnetino! xti MiddelCexia , Nortball in Hardfirdia, &c.^ed
hoc naturale vix eft venale. Poftmodum reUtum fuit,
hoc iprum InJngha ab Hankbwitz praparari, ae omni-
no artijiciale effe. Hinc variae de ejusdem compoQtione or
t» funt conledur?. Phiritni hoc ipfum noDnifi (al mira
tile ene poftuUrunt, peculiar! aliqvo modo prcpantum-
e^r. Epb. AT. C. Centur. III. V ih Obr. 173. Caspak.
Wbumawn, qvi jpcr aliqvodtempm penes Hattekevhz com.
HiOratus eft, refert, iltud pr«parari a erajfiore manute,
qvod port evaporationein & cryftallifationem agva mari-
■ 'TJ'^^-V^^'^' * ^^ *'"■'"'" '"l^^'ntto, vel a catnte mortuo
- poft deftiUaHonem o/« rimotf relifto. Hifee'autem t*fr.
' !>""•>"»♦ qvibus accurariori texaraini fubjeduro fuit mans
t//«i. port cryftallifationem filis abaqvamarioa relidum.
deprehennitn tuit , hoc Cal anglicanm, ia eodeni magmate
naturale rfp^rtrt & obtin-^ri dum magmi hocce ulterlori
evaporatiooi & criftallilationi expoaitur ; vel, dum In-
IpUatur hoc ma^mi, & inrpiffttum aqua pura folvltur,
"n<?'^*";^,***'"'^®^^*P°""'*** cryftallifanda.
Kit ifaqve W anfltcanum naturale, ut taroen eo faciliug
inajoricopia obtmeatur, atqve i reliqvis falibus, in eodef^
magmate exifteatibus feparetur, adhiberi folet vuriolu-n
• '"«'«?*"«; licet, uti diftum. fine vitriolo ctiam obtinem
poteit*
(b) Sal keutrum aciditlare, Sedlitzenfe^ vet Seid-
fcbutzenfe &c.
Hoc, n^ur^ pri,nnatica ^ m co kfale anglicano dlffert,
qvod fit fimplicius^accedat propius ad indolcra falis
mirabUU ^ utpotc coinpofitura magmfia alba & acido *
yitriolico, fulpbureo^ undo fyrupi violarum colorcm
itUcrdum in viredincm raotat , & in igne fluit tc-
•uiter inftar aqv«. Rcpericur in Jontibus plunms
5otc-
\ Digitized by VjOOQ IC
t>4 C o ; Kf 73
Soteriis, Sedlitzenji^ Seydjchi'uzenjty Egrano^ acnon-
nullis tberwis^ tarn in Gernmnia^ qvara alibi.
Obr. Sulphureum acidum, his falibus ineiTe, concludhnus, i
volatiiitate hujus fpiritiis, qvi ab his falibus per retortam
'i?ftiUari poteft, nee non a lulpbnre, quod Seipius id
Trafl. mm Pyrmonter Stahlbr^ p..li4- commemorai ab his (a-
libus, per fublimationein, fiae additdmeato obthieri poffe.
(c) Sal neutrum acidulare , Umeamfe,
Hoc cryftalllfatur, figura paraUelipipcda ^ lateribus
inseqvalibus ; in acre fit farinaccuin. Reperitur ad
nrbem Umcd ^ defcnptum in Act* Stockb. ij^o, p.
3. SAL NEUTRUM compofltum terra cakarea^ (f acido vu
triolico. Sal NEtxTRUM calcareum, 5p, 25a.
Neutrum calcanum efflorefcens. M. R* Sp. ig7.
Sveth. KaLk-Salt. UtvittRAt Kalk-Salt
Gall. Sel de chaux, v. De BomarE 324, 11,
Germ. Kalk-Salz
Sapore eft amaro, ad parietes In nonnuHIs fodinis^
intcrdum & alibU aut in ftriis aut qvafi in lamellis vel
cruftis adfixura ; in acre opacum redditur &l fatifcit , aqva
folutum dimictit ad fundum oko tartan p. d. adfufo terrain
alcaream aut fpathofain ; cum acidis non effervefcit; in
igne non frcmit, nee detonat, nee fulminat, ncc facile li-
quefcitj carboni ignito inje£ta;n non fumat, neqve fpu-
mefcit.
Ca} Sal nectrum caLcareum, album.
(b) Sal neutr^um calcareum , flavitm. l-
O^f. Primuf qvi hoc fal defcripQt, eft,ni fallor, Fr.Hoff-
.MANN in Op, Pb. Chym. Tom. z- p. 343. Scd fateor, non-
dum plene effe examiuatum, in refpeftu ad fuam compofi-
tionem Forfan apbronitro Spec. 949. & acido vUriolico
compo/itum. Qrod ego poffideo truftulum cruftacemn, phu
rimis noa fuSicere potuit experimentis, qvara qvae indi-
cavi.
£ $ 4* SAL
Digitized by VjOOQ IC
74 f><)o(Kj
4. SAL NEUTRUM compofltum terra cdcaria^ & acido
nitri.
NiTRUM CALCAREUM
Hoc dcfcripfimus .inter fpecies nitri $. pa. Spec.
141-
5. SAL NEUTRUM fale alMino mineral^ & acido falls
compofltum. Sal neutrum purum. Spec* 2$3.
SvctK Rent Medelsalt
Gall. Sel neutre pure. v. De Bomare aaj. i^
Germ. Reines Mittelsalz
Diverfa cryftallifatur figura, fcilicet infandibuli
forma^ vel cubica, fapore eft falfo, in acre farinacconi
cvadit, interdum vero claritatem rctinet, proximc ad
naturam falh fontani acccdit, proporttona acidi %d fal
alkali minerale diminuta , bine , aqva folutum , nuUam
ab oleo tartaxi p. d. adfufo prascipitat terrain, nuUaxmivQ
liiutationcm infert folntioni mercurii fublimati^
(a) Sal hcutrum puRum , pyramidale cavum^
Conftat cryftallis pyramtdalibus , qvadrilateris, ci«
vis, unde formam infundibuli qvadrilateri cavi ha»
bet. Reperitur in nonnollis fontibus ia OJlrobotb"
nia & alibi. Fig. 33.
Obf. Saepe obfervavi fal commune c ylalUfatum banc figuram
furcipere, pr^cipue fi prius cum carbooibus calcioatum nieric,
(b) Sal neutrum purum, cuhicnm^ cavum.
Hoc k priori fale pyraniidali qvafi comporitum, ita
ut quilibet cubus , qvi intrinfecc eft cavus , 6 py-
ramjdibus conftarc videatur. Reperitur ad Baden in
Helvetia, cfr. AEla N. G Vol. II. Jpp p. ^6. Scheuch-
ZER. nec non ex Sola gradata a^varum falioarum
in fontibus Hallenfibm^
Obf Hoc M fyrttpi violarum coloretn mutsit 9 aqva Tolutum
txhibet foluiio.em flavcfcentem, gu« diluta klpirituvolu
tf/i uoa mucatur ; graviute fpecinca* duplo minore qvam
lal commuae gaud^t , ob caviucem vacuam.
6* Sal
Digitized by VjOOQ IC
iH'Co.)^ 75
6. SAL 'NEVTRVM terra calcarea^ (^acido falis cmpofi-^
turn Sal ammoniacum fixum* Spec^ 254. .
Jcidum falls terra calcarea faturatum Crpnstedt 12.8. i.
Svcth, Saltaska*
Gall, Sel ammoniac fixe
Germ. Scuep. Figirtbr salmiak
Eft fapore amaro , in aSrc dcliqvefcit liqvorom pras-
bens flavum , aqva folutum non cryftallifabile prascipitatur
falc alkaline fixo tam minerali qvam vegetabili; violartim
fyrtipum tingit colore viridi ; ficcura cum oleo viirioli effer-'
vcfcit; in igne fluit inftar aqvae ; aqva folutura, filtratum
& infpiflatum gaudet vi phosphorefcente^ Reperitur in
octoM & in aqvis fontanis falinis.
7. SAL NEUTRUM terra cretacea cumpirigvU (focido falls
compofitvm. Sal cRET-a» Spec, 25 5*
Svcth Kritsalt
Call. Sel de chaie
Germ. Kreidensalz.
Eft fapore falino, amaro &naufeofo; cryftallifatur fi-
gira oblonga pyramidally qvae cryftalli aSre fatifcunt in fa-
rinam albam cum aeidis effervefeentem ; folutio hujus ab
alkali fixo praecipitatur ^ ringit fyrupum violarum colore
viridi & ^tB^zifit^i^mercuriurn fi^matum colore fufco ru-
bcntc; in ignc fluit confiftentia 'crafla tenaci; C\xm fidphu-'
re nullum producit hepar» Reperitur in ftatu feu agro
fenen/i in Italia.
Ohf. Hujos fails defcriptionem dedifc git is* Baldassari in
Oiftrvazioni fopra il fale delta Creta. &c.
Obfervationes circa /alia netrtra^
Ohf. Ut hapc ftlla antiqviori tempore non fufficienter copilta
tuiflfe probabile eft , fie non minim qvod peculiar! ndmine
generico deftituca, r^centiori tempore, sal i a NBx;TKA,a
nonouUis Salia innominata fueriot appellata* Primus, ni fal*
lor , qvi fpeciem adam feu fa} neutrum acidulare detexit«
fiut 4«ISTBR JO Tr* de/ont. med^ anglia p. 8. qvi id
ipfum
Digitized by
Google
76
twCo)«|
^ ipflimSAL CALCARBunt appelUvit, & poft fonden'obftr.
vavit Fr. Hoffman id Obf Pb.Ch. t.it.p. 5a Re-
liqua heic enumerata fticceffive pottmodum abaliis deteifU
flint, plcrumque in aqvblatentia, vclfuperficialiter aliiscor-
poribus adfixa. Conftant haec falia, ft noiv Qiania.
pleraque tameii hji calcarea indolis five alkaUhi mjnera-
lis cum calcarea terra mixti, uode. ab his omnibus naturalr
bus cum /ifciitttf//ii()/?r(> terra prascipltari poteft vel calca-
rea, vel calcareae indolis. Acidnm in iisdera pr^efens non fo^
lum vitriolicum eft obrervatum , fed etiam in aliit nitrofum^
in aliis muriaticum, unde ratione acidi tripUcis omoino dtf-
ferendx extftunt * fub uno tamen genere, ob bafin fefe
eandenin coofiderari poffunt* Hinc & orizo borum fiiUuiB
eft fatis aperta. ^
^ I0I«
Digitized by VjOOQ IC
§. lOI.
9 SAL AMMONIACUM. Gen, 40.
^kali minerale volatile^ acido falis unitum C&oh'- ^
STEDT 141.
Sveth. Salmiak
0*11. Sel Ammoniac
Genn. Salmiak
r.O) Sap&re eft falino, ingrato, uHnofo, pungente.
2 : 0 , in aere , immiitabile permanet ; quod vero perfeQe
depuratum^ fimiliter & naturale , aere humido inter-
dota d^qvirfcit. :
2:0 In igne tarn aperco, qvam claufo volatile.
4:0, Cum fale alkalino fixo tritom pungencem emittit
odorera.
5:0^ Coinpofitam ocidQ falis c$mnims Si alkali voldtili
I SAL AMUOmACVM in jkres vet taminas concfi.
turn. Saj. ammoniacum cRtJSTosuM. Sp» 4564
Sveth. Salmiak skaRKpa
Gall« SfiL ammoniac ek croutes* v. De Bo*
MARE 339. aiO«
Germ* Salmiaks blume^
Reperitur plus minus^ purutn^ & femipellueidum^
plerumque cum argilla^ terra, aiit lapide adfixo, locis
ttlidioribus , vel in fupefficie terrae efflorefceiis , vel ru-
pibas extrinfece adherens , facie porofa^ aut f ulverulenu
lalina; figura vera incerta & inde termini* Perfia , Cal*
Ohf.
Digitized by VjOOQ IC
78^ t^CoX^
Ohf, Primus qui hoc ftl defcripfft eft Model in VerfuAt
undGedanken iiher einen natUrlicbenod^: g&wacbfencnSaimiak.
An ab excrementis^oiiiKiliDin raliais £ uriuofi^; calore
folis hocfsi, in regiontbu8caltdisnaturalicerpro(iucacur,ia
medium reiiaqvo*
2. SAL AMMONIACUM in glebaSj igne fubtertMed con-
cretum. Sal ammoniacum Vulcanorum. Sp# 057.
Svcth. Berg-Salmiak
GalU Sel Ammoniac des Volcans, v, De Bo*
mare 340. an.
Germ. Berg-Salmiak
Repcritur circa montes ignivomos, ncc, no^ in fb-
dinis lithanthracinis, heterogeneis plerumque miztum^
hiric colore difcrepans*
(a) Sal Ammoniacum VuLcANORUM, flavefcens.
Hoc colore frequcntiffimum eft , a Stdpbure adiiiixto.
(b) Sal Ammoniacum Vulcai^orum^ ii^rwr.
Colorem k bituminofa^ vel alia materia admixta. Jubct^
Cc) 5al Ammoniacum Vulcanorum , viridi^
Forfan a Vitriolico adraixto coloircm habct.
. Repcritur hoc fal ajnmoniacale' ad crones fere montes ,
ignivomos, ut in Sicilia^ Italia &c. cfr. BoccoM
Recherche.' Edam in iod\m% litbatubracis in Nm CaJiU
in Jinglia.
• ♦ . ■'
Obfervationes circa Sal ^mmoniacale.
Obf. I. Sal mmoniacak^ prsetereaTeperitur,
(a) Sal AMMONrACUM in aqvis fontanis.
In t'untibus ad Gieshubel & LAucHgf Sdt to GirmamM;
Cfr. HENKBLy Kl^ Mineral. Scbrifien^ pag, 585.-
^ (b) Sal ammoniacum in terra nitrofa.
Cfr. Objetvat. circa nitrum 3.
Anetiam !n terra aut lapidibur mmixtum ^ i qutbus falvo.
Utile obtlnetur rcfr. •$. 98), qvod cum acidofalii aut fa/-
fbufis combinatum , iisdem roiaeralibus Inexiftere AOonolU
opinantur? ctr, ASla N. C. VoU T. p. ss^*
Ini
Digitized by VjOOQ IC
b PUntis Qoonolli3 adefle conteadunt Tovrkbfokt &
Lbmbrt. /
Okf. d« Ssl mnumaam venak praepantur io Mgypto ab ex-
efemaou ammabwn^ <)vae, absqve ulterior! praeparatione
iiccmtur* comburuntur, deiode k fultginc^ hinc afceodeote
fublimatur /a/ ammoniacum io furnb ac vafis idoneis, proue
proUxius dercriptum eft & Lbmairb & Gkanobr in AFt.
Farif. I73S & ab Ha5S£l qui it ia AH* Stnckh. VoLXlf.
Ea vero bis lo relationibus depreheoditur differentia, qvod
Friorci dicaoc id ipfura praeparari hfuliginc aomin^U, Jals
& KMflii. HassElquist vero cdoteodit id Ipfum a Cola fu-
ligine excreroeatorum aaimaiiuni praeparari , addens , fal
marinum in iplis vegetabiiibus,^qux ab animalibus devo-
rantur, adcffe, confeq venter. & iii excrementis. Sed, for-
&Q uterque modus ufurpari poteft , pro di veriitate teinprv*
m & iocf. In ipfo etenim modo ae apparatu defcriben-
do, de cxteroy cooveniuatt adeo ut oullum UlUutis
leom , judicare poflimua*
Oh/. 3. Origo talis ammoninci naturalis eft adbue maxime du-
bia, fcilicet, an onme h vulcanis & igne fubcerraaeo
depeodet , annon alio etiam roodo h natura produci po*
teft. Quod in niontibus ignivorois reperituTf dubiuroqvo-
qve eft. an ut produ^um ab acsdo Mis communis & alkali
'volatili in terris & hpidibus praefente* vi ignis expulfis
coofiderari poteft ; an, ut in fuperficie produftum, a Lavdjler-
cusammalium qvod jnoutes circumjacet, comburente '/ Ucram-
qve banc cpinionem minus probabiiem reddit [al ammoniacum
io todiois lithantracinis & io ooonuUis aqvis praefens. Aa
ergo i talc communi fimpliciter originem babet i ctr. H£n« .
KEL Rediv. p. if4# ^ *
Alio roodo, neinpe, line igne, naturam geouinum Xal am»
moniacum producere , coorpicirous evidenter in (aU ammo'
niaco in terra nitrotd prae&ote. cfr. Obi. circa nitrum j*
OhL 4. Salsa ammoniacalia illaio genere appeliari folent, qvs
^cooftant acido^ cum alkali volattli combinato. Proutitaqve
difcrepaot falia acida, mineralia, vegetabilia, imo ftanima-
lia, oec noo talia volatilia^ diverfa puritate, fic &diftin-
Aa praeparari pofle falia amtnoni^caUa evideos eft* Hiac
diveria (alia ammoniacalia artificialia exiftunt.
Oftf. 5* VeCerum Dioscokiois, SSrapioniSi AviCBtixfiS
tal ammockiicumt videcur fuiife Ul gtmmM.
QK
Digitized by VjOOQ IC
8o l«(o)K|
Obf. 6* Vaif Talis amiliDhiaefi. ut tbemicumSc medseum ref^
ceamus, eft infignis a variis artificibus, imprimis ad rii.
frum ftanno obduceodum, ali^qve opera ffletalUca. Dici-
cur addibeii k oonoulUs, cum fkiigitte^ ad iodiiranda & ni-
gra teddeada ligoa* Eodem frigui arttficiale, produci polle
uotum eft., dum m aqvam projicitur; idqye frigus magis
JQteiifum reddu ft (al ammoaiacum mixtam cum aoatica
TP^te. mcrcurii fuUinmti Tolvatur ia aceca deftillato*
0^f.7;His, de talibut miueraBuif ad typum transmits, ea
mihi Contigit ioexfpeftaca felicitas f qvam heic reticere
non debeo , fcilicet. non folum videre fed & examinare
^ Mutionem auri in acido vitriolico^ praeparatam k generof. &*
noinliff. vifQ cbiliarcha locum tenente If cqwte ord. R Enpfeti^
J. J. AncharstrOm, qvi hi fuo ]()raedio /-inrfc* Inftrudif*
fimo non folura gaudet laboratorlo , fed iz ipCe iadefefliis
diu Doftuque cbemicis operatiooibuS opet^m navat, omat
exaftitudine fimul & patieotia fuas pera^ens operatibneSt
fuaqve fubjefta operationum , inprimis (alia^ Jofveta cer-,
te methodo^ fed accnratifflma, purificans & cryftallifans-
vnde, ab iisdem ea obtinet eduaa, qvs purlcate, tedui-
tate atqve peoetratione gaudeat maxima. Initia htjtis fo
lution!s auri in eodem vidi laboratorio , eandem yero
deinde, poft aliqvod tempos, coofummatam & ad fineio
perduftam cum oUo tartari p. d. examinavi , q vo, fub ma«
^a efTervefcentia. praecipitatus tuit tenuijjimui fiavefetni pul^
xis^ qvi debite traaatus, verum & punliimum erat aurum.
Haac folutionem heic indfcare debuimns , iic limiccocur
quse in antecedent! bus de (blutione auri in acido ^uitrioli^ di"
Ximus, & qutdem jore, dum metbodo vulgari traAatur.
Etenim, ft operationes chemicae plurimae cerus reqvirunc
inanipulationes, tarn in roenftrui praeparatione « qvam in
aiiH prdeparatione & trifura , nee non in iph folutionb
deinde , debito fub retrimine & debito tempore pcrficicn-
da. Hsc folutio inter arcada alcliemiftica haberi folet, ooa
aliam ob cauftam , qvam q vod juniores cbemici, fimplicio-
ribus folurionjbus & praecipifalionlbus occupati , hujusmo-
di operationes fibi pr^fcriptas non habent- Hiac vero
difcere det)ent alchemiae derifores immaturi, qvod alcbe-
mici ea pracftare pofluntqVde illi ignorant, &a\rod non tarn
in auTO praeparando, ut illi inepte opinantur, iinx occupati,
qvam potius in naturae arcani^ detegendis. Gennini a 1-
ctaemicir uno ore fateufur , fe majoris laomenti conftdera*
re cogoltionem/trrri ab «ttr(».produceadi| qvaia^aria/erro
Digitized by VjOOQ IC
fci^Co)«|
81
Sed hac occafione fimul reticcre non debeo, genemfif^mum vU
rum &f* eqvitim nominatiim noa adao chemicis operatloai-
bus e\Te ibrepcum, qvia fitnal fuara cogcitionem in che-
micis fvasqve operationes, juxta principia cheaiica, exten-
dat ad conjmoda reipublicae promo venda* Hunc in fiDem
primus Jn regno, fuo in prsedio Lindo^ officinam inftituic
pro puherifitione qvarzi ^ tenuiflimum in alkohol, pro
otficinis vUriariis & porcellana ad vitra & 'vitrificationeT nee
vtoa ad encaufticA opera, Hsec operaiio igae &t aqva perfi-
citur- Fro nitro couficiendo flc coqvendo , juxta iliatit
quana chemia fubminiflrat theoriam, in maximuni acervum
feu cumulum contedtum, habet congeftas diverfas terras,
aliiscum materialibusartiftciofe & prudenter iiuxtas,aqvibus
debiie trsftatis, nitrum non foluni majori copia cito exco*
qvi poteft , fed ik coftura fatis purum obdaeri. Optamus
luas manipulatioQes fuaqve iarenta cum publico commu-
nicare vellet.
-f .
^m. 11
J. 103.
Digitized by VjOOQ IC
S* 103.
lo.. BORAX, Gen,4r.
ChryfocoUa nonnullorum
Capijirum auri
Sveth. Borax
Gall« Borax
Germ. Borax.
inio» Saport eft lixivlofo (ed obdi^o.
^do« jTn aere^ dum dcpuratum eft, humiditateni perdit Tea
fatifcit ) non vero aere hamido deUqvefcit«
3tio.*'/n aqva ixjinima proportione folvi potcft fub cof^io*
ne, aqvss vero frigid^e fedecupluin ad fuam folutio-
nem reqvirit ; cryftalliratur figura indetenninata ; ru-
dis vero figura prifmatica o£Iy) vel fex lateribus ; aat
qvadrata oblotiga. Fig. 34. 35.
■ 4to. Cum acidis fpiritibiis non cffervefcit , ncqve cum fali^
bus atkalinis fixis , fy^upi violarum colorcm vero in
viredinem mutat, & praecipitat omnes folutiones me-
tallicas acidis fa£tas , nee non terras*
5to. In igne intumefcit, aluminis inftar, poftmodum li-
qv^fcit in vitrum , qvod vero magna aqvae copia dc;
coQum folvitur, ac in fal genuinum boracis iterura re-
dit , hifi fortiori & ciont'muato igne vitrificatum fud*
rit*
6to. Nondum in Europa eft repertum , fudc ex Indiis &
orietualibus regionibus adfertur ^ qvod puriflcatur -^m-
ftelodamL
!♦ BORAX ctudus faponaaus^ Tincal. Spec. ^58.
Jiorax nudus* v. Linn^ 94. i.
Borax. Cronstedt 139.
Nitrum nativum fci£ile^ Kei^tmak^
Sveth,
Digitized by VjOOQ IC
|« C o ^ K$. S3
SvCth. TlNKAL.
GalU Borax brut ou borax CRud, V. De Bo^a^
R^ 343. lid.
Germ. TiNKAL
Externa facie viridcfcentis aut eieridefcentis ftpo-
nis apparet , fimul vero conftarc videtur aliqva pingve-
dine, in qva involutas & abfconditae jacenc (TyT^aWf tcnuio •
res, cryftaHis falinis aoqvalcs; fapore eft primum duici
poftmodum ur cute ; in aqva difficulter fohutur ob pin-
gvedinera, &: admixtas oarticulas terreftres,- fyrupuin vio*
larum tlngit colore viridi & mercurium fuMimatuoi prae-
cipitat colore aurantio , per dcftillationem prasb^t pbUgms
ii oleum petroleo firnilc^ Brandt in ^cSt. Slockb. iTS6.
P- 357-
Oh. u Hac brevi defcrintfone elucct tincst effe fil ^voidam
aikalenum , cum pingveHne qijadam <ommixtum ; fed , aa
udturaU vel drtificiaie 'i Aa io Cota compofitirme mkierale,
yeU commixtuin pingvedine aninmli aut vegecabili, hoc
ipfum certo dicere non poifumus.
V. Db Bomarb In Mintral p. 34^^ nota commemorat fe
ex literis ab Hifpabun i liana obtinuSfle nocitiam, qvod tivtil
ifi\xhnrax cTudus obtineatur /i/tfwrf/^«/grifeis, piogrioribus m
Perfia & imperio Mogoi ad Golconds & i^ifaponr^ in confr
oils flumlnum atqve ad radices montium prsfentibus, ubi &
0tjvs ladea acris & lixiviofa reperitUr^ Hi lapides^ diverfx
iD)gnitudini8,acriexpofitiJnfuper^ieY colore rubente vel
vindefcente aut obfcuro efflorefcunt , vocannir «/rtrj<tr ^o.
f«n>; forfan Hdem lapides qvl ab HErmanno in Cyna.
Mau Med. appellaotur lapidti nhrofi^ de qvibus c^lciiiatU
& in aqva folutls boracem pr^xparari conteoditj Ms etenim
nominatialapidibus lixivium paratur,qvod?vtporatur adcry*
ftalUfationem , delode in tolTa terreftri per tres meafes^ te«
ftum reIinqvjtur,qvo cempore elapfo€peritut foffa,&ex<ra-
hitur crufta, qva jam conhat Boracb Pinovn Aliqvando
hoc Cal extrabicur ab a<iva fing^ widt^me^ qve iofof*
lis profuodis teperitur, in confinils miner» cupti in Perjiu
Borax pinpit iterum folvitur fufiiciente aqva qvautitate,
& alia ill tofla cry ft alii fa tur, unde borax crvovs feu tin.
CAL obrinetur, qvi ideoqve non afuftciali$> fed inter felia
nMtursita conaumerandus. Hoc fal in Buropam transporta-
Digitized by VjOOQ IC
U fc< r o ) «5
turn, jitttfielodami ulterius depuratur, unde soKACBit ax-
bum feu boraccm depuratum album ^ plerumqve figpra irre-
gular], interdum odaogulari, habemus, qviin aere extrinfe-
ce fariuaceus cum tempore redditur, in igne iotumefcit, poft-.
modum vero ia vicrum liqvefcit, qvod deaup aqva folubi-
lei oift fortius fufum & vitri/icacum fuerit*
Ohj\ 2. piverfie exftiterunt adbuc & exiftuntde haracit indo-
le opinioncf. Thboph&astus farAcblsus boracefflcon*
fideravit UC compoAtum alumi^c ^ fak ammoniaco & tartaro
calcinato. Lbmmbky in Hift. 6* Mem* Parif 1709. fta-
tuit boracem UC pil alkalmum cotafiderari debere, qvam Tea-
teotiam adoptaVit Bbrobk in '(^r. ie Tbermif. C, N£u-
• akAN in flrak Ok pr«cipue vec^PoxT de borace^ aliiqve
exillimaruat boracem ejfe fJ miium & qvidpiam acidi
^itriolici continere. Bakow db HbnouillE in Mem, de
Matth.^tf Pb* T,f^ demonftrare adlaboravic in borace ni-
hil de vitrioli acido reperiri , fed eundem conftare alka^
ii miueraii cum file ftdativo ; qvam fententiam etiam Mo-
dbl in '/V» deboraee detendcre videtur Brandt in Act.
StQckh. 1756. Hatuit ^/il'.W/ boracis e(fe diftindum ab alkali
minerdlit idqve ad faponaceam accedere naturam.
Hanc fenteqtlam vedtati congrnam feqventibtiselucet momen-
tis* C^} A fiponacea facie & indole falis tincal^ (b) ab oieo
. q vod reipOi k fale tincal feparari poted , ^c) A pblegmate
fiponaceo , qvod in deftillattonibus boracis cum acido vi*
trioiico obtinetur* fd^ ^ dejiructione /zr/(for«m mineraliuoi,
praecipue vitrioiici , qvae k mater^ inflammabili coutiugere
foiet. CeJ Qvod borax turn agva q vam c^eo fit Dilubiiis,
imo^fpifitu vinij fi actenuatus ac qvafi divifus cum eodem
bene digeratur, cfn Brandt in Act. Stockk' 175^* p. 300^
Hujusmodi vero folubilicas nonnifi fdponaceis conipetcre pa.
ted corporibus. CO Qvod. more faponaceorum corporum,
addtta materia volatilifante, ad partem v6iacilifatur & fubli*
matur. C^j Qvod in igne intumefcat in bulks ^ ut fapona-
cea foleut corpora , ut conllat exemplis /^rcWi , yi/>(«/r
artificidlis &c. His concludimus , boracem elfe fal fopmia^
eeuM^ compofitum alkalino fale ndnerali , mucato ab iotime &
arftiifime coml)inata materia pingvi*
Obt. 9. Sal SBDATivuMi)Vod attinet, qvod cum acidis, a
'. borace feparari poted , ut in r^rnfiVi/ indicatur ; qvo, ut
peculiari princip/o [x>raceim componi notum eft, nos opi-
namur , id ipfum non folum boraci ejjfe inex{JUns , fed ipfum
^ fal\ boracu f \ qvocumqve^ modo mutatunif & ad acidam ma-
6»S
Digitized by
Google
^ ( o ) «l 85
gis inclioaos naturam. Occafionem huic conjefturae praebuit
deftillado , qvam in hunc finem aliqvaado inftitiiJmus cum
ficcbaro, qvod etiam faponaceum eft, cum oleo vitrioli di-
iuto admixto, qvo in cafu, fimiliter , qvidpiam falls albidi
in recipiente obtinuimus. Corroborari vero videtur noftra
h*ec fententia feqventibus momenti?. imo. Qvod hocfalfe*
iatimm etiam ad partem fpirttu vini feparari poteft , uc ob-
fcrvavit Baron i>b henouillb in Mem. de Mathenu y
Ptyf. 7". i. uode patet acida parum aut nihil ad ejusdem
generation em contribuere* ado. Qyod aqvahbus cum bora*
H gaudeat proprietatibux ^ nempe f^j in refpeftu ad folntio-
nem in aqva calida & cryftalUfationem in triglda, {h) Qvod
aeqvaliter ac borax hepaticum qvid noa producat cum phlo-
gifto, (c) in igne aeqvaii^ exhibeat cum borace phaenomena,
tarn vitrificatione qvar?!^ vitri folutione in aqva.fubcoftura.
Cd) Cum falibui alkalinir mixtum '& deftillatum eadem ex-
htbet produdta, qv3e a borace iisiem cum falibus tradatp
obtioentur, nullumqve veftigium falls volatilis. (ej Idem
& evenit in raixtura cum falibus medtit y e qvibus acidum,
nitfi & iilii ad partem expeiluat *k/i/ /eiani/aw *i ^Jr^r.
Non diffitemur aliqvam differenttam inter boracem 6t fd
fedjtivum reperiri, qvam inprimis extra i^nem oui^rvi*mus,
tam reageniibus ^ qvam praripitanithuf medtis ^ ut in chenii-
cls indicatur, fed hanc diflerentidm ab admixta materia i;o-
Istilifantet extra ignem adhaerente, depcodere pode exilti-
mamus; unde & opinamur deduci polVe, qvod cum Mbur
alkalinif corobinatum, eadem in fdlia neutra commutet , at-
^ve qvod dccomponat fal nitrfjum If mufiaticum* Sedn*c
omnia hypothetice & problematice folum di£3:a fuuto# Dif-
fipatur vero haec volatilifans materia in igne, & dum in fu .
mum Mt^ qvidpiam Jalis Jimid voiatilifat. De caetero ,. qvi-
bus Rotum, qvod falia non folum fed & terrae ab admixtts
iorporihur aliqvam fubeant mutationemi illi non mirari de-
bent idem boraci contiugere.
1. BORAX fale alkdm mimrali mixtus. Borech. "Sp.
Sveth. BoREK
GalL BoRECH^
Cerm. Borech.
Externa facie eft album in majoribus vel minori-
bus firaftulis | qvas maffae calcinates fimilia , cum ad-
F 3 mixta
Digitized by
Google
mixta materia percgrina, plerumqve tdrreftri aut arenofa;
fapore eft acri pvngentc urinofo ; in ain poft cryftallifatio-
nem fetifcit; in o&vif\o aqva folublle, cryftallifatar fi^ura
paralellipipeda aut rhoraboidali; cum acidis mineralibus ef-
fervefcit; fympi violarum colorein cingit colore viridi; /&-
Jutiones metallicas acidis faftas prascipitat ; ^ falibus alkali-
nis non mutatur vel turbatur; cum oleo vitrioli A\t fal ft-
dativum; in ignc liqvefcit fine intumefccntia in maflam
vitrcain.
Okr. Hoc fal aGatfcum Borbch qvod i Turcls Buracb nb
Anhis vera ROra appellatur, ccmpofitam videtur k Bc^
race Vcl mtnera Bnracis & alkali minerali, ut demOnftravft
Baron DE HenouifxE In Mem. de Mntbem £^ Phy/ic. T.
//. Magnam hoc ipftjm habere convenientiam cuai natro
feu alkali mineraliah allata defcriptione patet; nuUumqve
eft dubium qvio ab hoc fale nbtiiieri pofflt borax; pre-
babile hinc eft, h»c ftUa oHm fiiiOc confufa, vel utrisque
hia nominlbus fbrftn appellata, ctr. Spec. a69. 0*f. u &
Spec. 858, Obr. Forfan ideoqve hue pertinec nitri genus,
dc qvo Boracem confici afleruat Cjesalpinus. Aldro-
VANDUS & AGRICOLA.
Obfervationes circa falia.
O*''. r. Ab hac prapmiflTa falium mineralium defcrlptioni, pa-
tet, ut brevtter difla recapltulemus. alia elTe acida^ qv«
cum filibug alkalmis. effervefcuot ; alia alkalina^ qvae cum
^ ftlibu^ acidjs effervfiftuat ; iXxz neutra, qvae vel imperfe-
cla, fcilicet qvorum bJfis non eft D Una, fed vll raetelli-
ca aut terrea, qvafis reperitur in 'vitriolir^aluMine nee Doa
In nonnulUs falibus neutrir, proprie fie diftls ; vel perftEU^
-qvorum bafis eft Ulina^ qvalis reperitur In nitro^ £ak cm^
muni puro, & (alibus neutrit puris.
Alkalina {alia , fotft duplicia , pxa vel voUtilia in Igne ; de
qv\h\i% priora compoUta funt ab acido & ttrratoluta jotime
combrnata, qvae rerra k falibus alkalinis fixisarte foparari
poreft, fo jgns fufibUIs. His principHs accedit materia in--
.fammihtlts ia Ulibus alkalinis volatilibu/j ut IQ cheaicis de-
nicnftratUN
iHInc acid^i omnium firapliciffima, qvx tainen deprebendlmus
compolita ab a^v'ol'a parte & fak fubtlliffimo Inhofpitapta
Hoc aq vis imaixcuui fal vocatur primipiak. qvod, unde
• ori-
Digitized by
Google
origioem habet, noftram adtulimus coajefturam 5a Ohf^ circa
falia acida mtneral obf, ^.
Olf,^, Hue, 'mitt falia referunt noanulli, GypfQfhs lapides,
inprimis/e/tf/«frm, nee non arjemcum^ fiqvidera haec corpora,
more faiiuni , in aqva funt folubilia ; fed , cur feknttem
atqve reliqvos Kypfofot lapides , ia online imo clajjii 2da
alios inter lapides colloeavimus ♦ hoc indicatutn efl ia
(^feftj. 4. circa gypS^fos lap, arfemcum qvod attiaet, ut fub^
limanone re^ulum prsbetfetni met alii cum^ qva in proprletate,
ab omni fale diftinguitur, fic nuUara video ration-?!!!, cur
0on denominatio fiat a potior!, & hoc ipflira inter femlnie-
tallica corpora locum habeat' Praterea obfervandum^qvod
fi omnia corpora inter falia numeranda, qvae aqva fant fo-
lubilia , certe gummata etiam inter falia locum Uabereat*
F 4 §♦ lOf-
Digitized by VjOOQ IC
81
$♦ 105.
Ordo idus.
SULPHURA.
Tblogiftica mintrdlia^ Cronstedt 144^
Svcth. SwAFWEtARTER* BERGFETMOR
Gali, Substances inflammables. B i t u m e s
ET SOUPRES* BOMARE II. ^46-
Gttm. SCHWEFELARTEN. EnTZUNDLICHE
K6RPER
Sunt corpora , plus minus compofita ^ diverfa. con-
fiftcntia , fluida aut folida , non aqva fed oleo folubilia^
qvas in igne aut per fe , cum fumo & odore flagrant , aut
materiam in igne flagrantem continent^
Digitized by
Google
, t>* ( o ; ►^ 89
BITUMINA. Gen. 42.
Svcth. Bergfetma. Jordfetma
Gall. BiTUMEs/ V, De Bomare Ii. 447.
Germ. Bergfechichte Korper. Bergfett
1 : 0 ) Sunt am/iftentia diverfa^ fluida tenacia , fragilix vd
dura.
3 ;o , In igne flagrant, qvo magis liqvida eo fortius, cum
fumo nigro, odore fortt minus ^rato & vapore fuf-
foc^te.
3:0, Colore fluidius bitumen eft diverfo, tenacius vero &
durum ut plurimum nigrefctnte.
450, jfqvis hasc bitumina, nifi hctcrogcneis gravioribua
mixta fuerint , innatanc^
I. BITUMEN fluidijjimum^ levijjimum. Naphtha. Sp.
ft6a#
Sitwnmfluidum albUons. v« Linn6 109. i*
Naphta. Cron«tedt 147* A. i^
Sveth. Bergbalsam^ Naphta
Oal!^ Naphte* V, De. Bomare 11. 153^
Germ. Naphtha, Bergbalsam
Eft purum ac tenuiflimum oleum mlnerale , tam llib*
tilitate, qvam claritate, &puritate fpiritui vini fere asqvale,
ca fimul & levitate) ut omni liqvidortiam fpirituofo inna-
tet) in aqvam effufii guttula expanditur; odore non
ingrato; flamraam e longinqvo attrahit, ctiam amum ex
^V^-regis^ dum in folotionem auri effunditur \ cum tempo/
rcodorem, confiftentiam & colorem perdit, fit flavefccns,
craffum oleo fuccini aB(ivaIe , . qvo fimul iBfiammabilitatis i
longinqvo potcntiam petdit.
F s OUT.
Digitized by VjOOQ IC
5» 105.
Ordo idus.
SULPHURA.
Pblogijlica mintralia^ Cuonstedt 144^
SvCth. SwAFWEtARTER* BERGFETMOR
Gall, Substances inflammables. B i t u m e s
ET SOUPRES. BOMARE II. ^46-
Germ. Schwefelarten. Entzundliche
K6RPER
Sunt corpora, plu^ minus compofita^ diverfa. con-
fiftentia , fluida aut folida , non aqva fed oleo folubilia^
qvas in igne aut per fe , cum fumo & odore flagrant , aut
materiam in igne flagrantem continent^
$. log^
Digitized by
Google
, t>* ( o ; «j S9
I- BITUMINA. Gen. 42.
Svcth. Bergfetma. Jordfetma
Gall. BiTUMEs/ V, De Bomare Ii. 447.
Germ. Bergfechichte Korper. Bergfett
i:0) Sunt amfift entia diverfa^ ^md^ tenacia, fragiliavel
dura.
J ,
3 :o ^ In igne flagrant^ qvo magis Iiqvida eo fortius, cum
fumo nigro, odore fortt minus ^rato & vapore fuf-
foca^te.
3:0, Colore fluidius bitumen eft diverfo, tenacius vero &
durum ut pluriroum nigrefctnte.
450, jfqvis hasc bitunrina, nifi hetcrogcneis gravioribua
mixta fuerint , innatanc^
I. BITUMEN fluidijjimum^ Uvijpmum. Naphtha. Sp.
26a#
BUtmm fluidum albicans, v. Li2^n6 109. i*
Naphta. Cron«tedt 147* A. i*
Sveth. Bergbalsam^ Naphta
Gal!^ Naphte* V, De, Bomare 11. 153^
Germ. Naphtha, BergbAlsam
Eft purum ac tenuiiCmum oleum mlnerale , tam Aib*
tilitatc, qvam claritate, &puritate fpiritui vini fere asqvale,
ea fimul & levitate^ ut omni liqvidortiam fpitituofo inna-
tet; in aqvam effufii guttula expanditur; odore non
ingrato ; flamraam e longinqvo attrahit , ctiam aurum ex
<iVM-regis% dum in folotionem auri cffunditur ; cum tempo/
re odorem, confiftentiam & colorem perdit, fit flavefccns,
craffum oleo fuccini asqyale, . qvo fimul iafiammabilitatis i
longinqvo potentiam petdit.
F s o«r.
Digitized by VjOOQ IC
9Q t>^ ) o ( ^
Obf. J. Maxima naphtha abundantia reperitnr in penm/Ua md^
ft I Cafpit^ quam KjemTFER in Ammit. Exa. Fafi. ic«
Reh I. p.' 271. &c. ckrcribit& appelljat Okefra; Heni.
Backer in Employm, for the microfcopy fecundum relatione^
Jac. Mounseu & Jon. Hanwaii, vocat ioCuUm S'wte^
ten , forfan in refpedu v^l ad diverfa notnina vel ad di-
verfas lingvaf. In hac pcninftila & pcUucidlflima ac pu-
ra naphtha & petroleum craffiM^ ac oi|;ruiD, diyer(» in locis,
ex ipfa terra icaruriunt. CoUig^ncuc in cifternis, ea
copia , ut ad relationem K^^Ml-FERr U c p. 879. qvo-
tidie ultra 90000 libr. haberr & vendi poITiftt. Qvod &
convenit cum relatione Backer communicata, qva con-
Itar, petroleum ad 0 vel 9 ped* altkudioem alRirge^e Ac
ultra, coslo nubilofo e-xiflenle.^
Repetitar etiam naphtha elara in monte Zibio in Modena Tta-
liae« qvs parum fiavefcens • inodora, nee non in monte
Ziaro in confiniis Plic^fL qvae albefcens ex mente ScK^
fiofo obtinetur. cfr* Franc. ArioSTI de oko numtis Zibini •
&c PsiLaNDERHielM in Mem. de PAcai, des Scienc. de Pa^
fis 173^-
Olf, d« Spirittij vi'tti reFlifcattffimut 9 li^cum oko vMoS mSx-
tus & digeflus deCtilletur prijdejiter, prxbet bxc mixcura.
primo fpiritum anodjuum^ dehde oleum ittberetmy(\'VQA napbthm
^imo/< appeilari foletf, ji nonnulUs Co/, iisdeniqve g;au«
det proprietatibus cum naphtha naturally fcllicet, fua levita*
te, clarltate, inflammabilitatc e locginqvo, nee non po-
tentia aumn ex aqva regis attrahendi^ An ergo naphtha
naturalis fimiliter compofita aeido vitriolieo voTn^Ui^ & am*
teria inflammabili'i
Olf. 3. Kampfer 1* c. conunemorat napltam i Petfis & Tar-
CIS adhiberi ad conciliandum nitorem & fplendorem ver^
nijjis kfandaraca & oleo lini praeparatae, qvaro ▼erniffam
diligenter cum naphtha agitant ut fpuroercat, fie aglUUAv
& probe dtlutam fuper opera qvaevia llgnea vel charta-
cea , coloribus prius pifta , ope penicilli moUlflimi (bbd*
liffime extenduuc & ficcant
a. hlTUME^ ^ fiuidum Qraffius. Petroleum. Sp. ttfi^
Biumen iigvuliufcUlum , fufcQ rufefcens > . von Lihn6
109. a.
Petroleum. Cronstedt 148* 1#
;Svcth.
Digitized by VjOOQ IC
t>^ ) o ( H^ ft
Sreth. Berg - oljA
Gall. HuiLE Petuole. v* De Bom^re ii. 254.
Petrole-
Germ- SteinoL
Eft oleum minerale craifius , oleo craflt(M-i asqvale^
odore fete Terebmtbina ^ vel potins oleo fuccini aeqvale^
iapore acido ftnGtxznti^ fpiritui vim ^ dum purum eft, in-
nacans , in Jgne flamma c»rulca ilagrans ; cuin tempore
odorem, confiilentiasi) & colorem perdens , fit nigrefcens
piceum.
(a) Petroleum flavefcens.
Eft levins , maxime volatile. Afodena ItalicB^
(h) Petroleum ruhefcens vclfiave rubens^
Eft gravius. Ad Gabian in Gallia , &: in Alfatia^.
Obf. De hoc priori oleo fcripfit Bovillbt in Memoirefur
r Husk de Fetrolc en general if particulieremen$ fitr celle de
Gabian. De pofteriori, Jo. Th. HbBFFEL in Hifloria Bah
fimi mineralii Alfaticij C Pctrolei vaHii ftli Lamberti
(c) Petroleum mgr^/?«ny, vel fufce rufefcens^
Prioribus gravius, frcqvcntius & occurrit. Anglian
Italia^ Gallia^ R'ittmkj Dalecarlia in &ueciay ubi in
cavemulis lapidis calcarei hofpitat^ vel fub glohulis
calcareis. cfr. Tilas in j^H. Stpcki?* ^740. p. ^oj.
Obf. I* PetrokumrepQTitnt alibi in rlmis montium fluens; ut
in Alodena halite ; alibi ipfis lapidibus vel faxis plus mi-
nus infenfibiliter immixtum. In igne, Interdum & calora
folari aut fubterraneo, exfndans; alibi terra mixtum & in
eadem profluens , qvod oleum terra appellari, ft)let ; /tlihi
aqvis ionataoscum iisdem profluens; ut xnfonte ardent^
fctce Catbarina ad EcoJJe in Scotia &c.
Olf. a. Per Deftilktionem^ qva referente ^J'eumanno Edit»
Kcffel Fol. IK P. L p' 930. dlfficultcr inftituitur, tranftil-
lat a petroleo aliqVod pblegma^ hoc feqvitur oleum ^ qvod
non« fine additamento « colorem mutat* In retorta relin«
qvicur outerta nigra terreflris ^ qvanticate differens, prout
petroleum plus vel minus purum fuerir. Hsec reli^a ma«
mia ooudufli plene ett explorata } ab Henckclio autem dtcitur
elle
Digitized by
Google
92 t>* C ^ ) ^
cCTe calcareAf qv» poft deftillatloiwn omniuiti bitumlnum
mineraihim relinqvitur* ctr« Henckel ia MetalL redh^
ObC* 3' Ufuf pctrolei eft vnrttm ad larppadea & ijnein alen-
dum lib! majorl rcperitur copia, uc in Perfia, referente
K^MPFER !♦ c. partim in artilUria ad igue* artificiofos
coDcipieodos; an hinc Ignix gr^cur^ in roedium Velinqvi^
mus ; partim ad fumigatorta* KiVlEit dicic petroleum loco
Uponii ufurpari pofle, & ad G^tum repenri truftula refi-
nofa, qvibtis mulieres loco faponis utuntnr, fed reftejif.
dicat VOGEL in M^ 5. p. SM- hujusmodi rcfinofii froftuU
efle mixta, atqve nf purura petroleum confiderari non
pofle* Van Helmont contendic hoc oleum gaudere v|
infij^ni ven-js fngus, & nemtnem« hoc olea inunftum^ in-
tenfiflimo licet firigore , frigefcere poflre«.
s Probe vero obfervandum , raro genuinum petroknm fit offi-
cinis pl^armaceHticis repcriri ; qvod ibi occurrit plerum-
qve eft adulteratum, atqve MEUMaNNO judice^ nonnifi
oleum pini aliqva ratione in Hollandia mutatum , Vei aliud
qvoddam mixtum, ab oleo athereo terehhthina cortl all.
qva portione petrole?. n Adulterium veio fpiritu, vini de.
tejci poteft, qvo folvitur oleum vegetabile noa vero .mi-
nerale.
3. BITUMEN yigwe, crajfum , nigrum^ Maltha. Sp.
Kedria terreftris. j^xungia ternt^
BUumtn tenaxy nigrum, v. LiKwe 110. 3.
Pefroleufn tenax. CuoNsrEDT 149. B.
SvctB. BergtiSra
Gall. POIX MINERALE OU MALTHA. V^ De BoMARB
II. 2^7. .
Gently Bergtheer
Eft confiftentia cr afla , tardc vel non fluens , tenax,
iiigrum. KedrifiB haud diflimile, in ignc flagrikns odorc
forti ingrato, foam ob fegnitiem vel tcnacitatem corpori-
bus adhsercns; infpiffatiiJne, qvcmadmodwra . & cum tempo-
re in picem mutabile.
(a) Maltha , tarde fluens.
Eft craffa , tenax ad rubedinem indinans , tarde flu-
ens^ Darmemora in Uplandia.
Digitized by VjOOQ IC
f>i ( o ) K| ' 93
(b) Maltha ,, unax.
H«c non flucns, maxime vcro tenax, pici artjficiali
omnino funili$. Norberg , in IVejimarmia^ Dannemo.
ra. Helvetia.
OhL !• Maltha fluent rcpcritur in Auvergne in Gallia^ ut v.
lit BoMaRE /• C' rctcrt/ la Leberthalin Helvetia adhibetorad
inuogeados currus, cfr. KOncg regn.mneraL p. 385. Pro-
pe Btckal io biberia reperiuotur 4 iooces lea putei (ulpburei^
ubi a mari, in coulinio, evoraitur pix tenax , qv» colli-
qvatur, & fub liqvacione defpumacur, poftmodum vero
ad iampades conficlendas adhibetur« cfr* GmeliN fter Si*
her. in SaPiViiung Het(e zu lVa£ir uni Lande. J\ l^L p*
516. Rdert d5r K/EMPFER 1. c. oleum nigrum qvod repc"
YKur in Peninsula Ukefra ad ^osdem ufus adhiberi* Coid^
merooratur qvoqve, in locis orientalibus & domut &
naxigia hiice oleis imiogi , «^vaiiter ac ut apud nos Ke
stria fieri folet* Andqviores an maltha tenaci , loco cae-
menti, vel in mixtura caementi ufi fuerint, & « an turrii
' £akelica bujusmodi camento exftruda fuerit, in medio re-
lioqvimus- Makba^ qv2 ex infula Barbados In Angiiam
transporcatur', vocatur pix harbatica. Conflat & ab iti-
Derariis picem mari nwrtuo innatantem craflam & tenacem
efle.
Oht a. Si maUU fluens cvaporctur & tenacior coUIqveiur,
ad fundtim tieponitur ctauior materia qvs inftar picis Tub-
fifiic, fuper eandem vero oleum purum, Mroleo obfcuriori
qvani maxime a&qvale reperitur. Hinc elucet, maltbam eiTe
petroUum craffms nigrum^ plurimis particulisferytfy?riiii/ cora-
mixtuo , & ab eadem picem Cormari, unde & pleruroqve
in unoeodemqve loco reperiuntur, Difftrunt itaqve mpbtba^
petroleum & maltha (a) ratione puritatis partis vleo(ii feu
phic^i(tic£ materia?, (byratiooe materia* heterogeneas plus'
iBious admixtae, (^cj xatione confillehtiae,
Ob{. ). Tarn foetidum ob odorem, qvam tenacitatem, eft
hoc bitumen k Germanise Teufelsdreck^ h, e. Stercus Diabolic
vocatum ; qvod non cum aja foetida contundi debet, qvae
etiam ab iisdem Teuf'eUdreck vocatur, (k exinde a noftra-
tibus Dyfveisdrcck.
4* BrruMEN ybWiiOT ^ coagulatum^ friabile Asphalt um.
Spec* ^63.
Pifafpbgltttm NotN^au Bitumen judaicum, Karabe Sodoma.
Digitized by VjOOQ IC
94 iw > o C «1:
Mumia mineralis. Fix montana.
Bkumen fubfriabiU piceum. v. Linh6 i io. 4, 5.
Petrokum induratUm. Crosstedt 150/ C^
SvetK Bergbeck. Judenbeck
.- Gall. ASPHALTE OU blTUME DE JUD^E^ V, De fiOMAa&
. !!• 263.
Gerin. BEacpECH* Judenpech
Eft bitumen folldum , d fole , tempore vel igne coa*
gulatum , nitens fradura, & atro colore fplendens , fragile
& facile pulrerifabile , aq^vis innatans , in igne fumans &
fiagrans odore faccinco.
(a^ AsphaLtum, purum.
Hoc , in tefta fcorificatoria in igne , vel carboni ignito
inje£ium t>rinio fumat odore fuccineo ; mox liqvefcit
& flagrat Clara flamtna, nihil refidifi, nullosqve cine*
reS) veL impurhatis poft deflagrationem relinqvens»
Damemora in Uplandia. Brmberget in Weftmannia.
(b) AsPHALTUM, iwpurmu
Minus nitcns , faepe & granulate apparet ; in igne /b«
mat odore faccinco & flagrat ut prior varictas , poft
deflagrationem vero relinqvit , qvafi coUiqYatam cru'-
flam fcoriactam. Mosgrufvan in fTeftmannia^ ^fpbal-
turn officinale ejusdem indolis dcprehendi. Qvod re-
peritur in Comitatu Neufcbatel , fufcura, granulare, de
codem traftavit Eirini de Heirimis in Diff. fur
tAfphalte ou cament natural iiecouvert au VaHr avers
dans le comth de NeufcbateL >
OJa '• Non negare volo, dari afphaUum . qvod referente
Mbumanno edit. Zjmmerm^ p*ia5i ad ignem non liqvr-
fcit, fed fumat, ac qv«fi in pulverem i^-mnf , tu mo facile
ab igne admoto accenfibili , qvod &igoi imporitum,fuf/>
vel/frn inftar ignitur, ab igne vero remotum & frige*
faSum in pulvcrcm abit. Perfvafum etenim nobishabemus
dati nmnino afphaltum aliis mifteralibiis ac terreiscorporibus
plus vel miau2> Quxtunu Mefcio autetn aonoo hocce aNsu-
MAWNO '
Digitized by VjOOQ IC
jffANKo dercriptum afphaltum, major! jure appellandun
iuvfa bituminiSa vel terra Utuwsnofa^ qvam pix miner alts ^
Qvod 10 fodina d^nefaartnji reperitur afphaltum , poft de-
flagiailoQem relinqvens materiam qvafi Brftfrnvel fiftulo-
Jam, haiid diffimilem materiae^ qVam dcfcribit Schbuchzbk
in bRucKMANNi Magn. D. T. It p> 59. videtur eH'e
afpbaitum fubeti montano mmixtum ; faepiffirae eteuimia
haic tbdioa/a^ mamoBum afphaUo mixtuoi repcritur.
Off. a. Keyeriixxr itfpbaltum^ vel 'afjvif imatani ut in' mart mof"
tuo & plurimis lacubus in China; vel layidibus adfixum,
ur in noftris fodinis fvecaais otiminat is ; vel terra mtxtum.
qvae pofteriotefs Varietates nfpialta fnjjilia appellari folent!
A mai'i morttw olim ajphajti te vocgto y qvod hoc iitumini
eft tere teaum , fuum nomen habet. IpfumVero hoc mare
w locum deflagrata? terrae qVinqve urbium feu Pentapolis.
cflc produauro, hiftoria tam facra qvam profana refert*
cfr. Ger.XlK & Esdrnt 11^, Accolae hujus maris divea"
dunt hoc bitumen ad Damnfcum, uhi ad tingendam lanam
JdMbenar, cfr. Hassblqvist, ifiW. p>^;79.
Okf. 3. Cbemice examinacum a/pbalttim feqventi te hab?.t
modo.
C^J ASpMtu wni Qon folvitur, Bill ille fpiritus cum qUo vu
tTiob mifceatur.
(b^ Ab okfs deftillatif, utpolc ani/t^ ierelMina, nec n6ii
ab ckir exprejjii^ ut oleo oihvaraiw folvitur, fed plus mintis,
prout magts vel minus purutn & ab beterqgeneis admlxtis
liberum hicrin Hinc & cum pice artificiali bene commf*
fceti i oteft, |d licet ncga 1 1) a i. e c k a ai p i u s i n Muf. MetalU
Jlirtruand' f. 369. qvae mix tura merho pififtbaltiwi voca-
. tur, iltqve k nounuUis Uinmen arahicum, cfr. AHi Nat^
Curioj: VoU !• Appendix p. 150* DifTerentia vero utrius-
qvcpft:// detegftur/j>imtf viniy qv'o pix arcificialis adma-
gnam partem dillblvi potcft ; pix vero naturalis flavum
uantparcotem iaduCere eidem fpiritui cblorera , non vero
ab eodem folvi.
(c) Per d<fiiUanon€fn praebet cfphaltum primo phlegma^ qvod '
(eeondum experimenta Urb. Hisrnb in Fentam. Chem.
II' p. 83- urinofo fmdet faporc, praecipitat dercurium fubti'
matum colore ^bo; t\nz\tffrupum violarum colore viridi ;
deiode ptodit oleum ^S % partes totius maffae; refiduum.
nec cum acidis elfervclcic ^ ^c jjrupum 'violarum tin^it*
Stcua-
Digitized by VjOOQ IC
95 fc«ro)Ki ^
Secut&dum cxperimenta C. Nivmanni ed^ Zimmerm^ p, 5S«,
prodit ab afphalto primum parum pblegmatis , deiode oleum.
qvod abafpbalci uociis qvacuor oponid ad tres drachmas
obcinuic, petroUo xqvsiie y Ced mvAtuta cmpyr^umaticum. Rt"
fduum poodiere uociarum 3? igoe aperto calcioaCuin , pr»-
bet f per elixivatioiieoii qvidpiam/a/fx alkalini^ fcihcec ad
> noaaulU graaa«
.Dacur vcro, juxta aUorum experiiAsnta etiain arpbdbnmqvoA
odore fulphureo gaudet, & •leum praebet^ k qvo acida fe.
parari poteft aqva , qvae cum iaU alkalino contrita, exbl*
bet tar Ur urn vitnoUtum ; ipfum licet afphaltum cum fptritu
nitri glaubehaao cffervefcat* cfr, VoObl Syfttm. Mineral.
His exp«riiDentis elucet, l:o, non omnem picem mtneraUm e«-
dem ejje puritate^ qvum alia varietas nihil refidui prabet,
alia aliqvid, alia porro plurlmum, oode & caufaeftma-
nlt'efta cur i diverfis .varietatibus dlvcrfa promanaac e-
. duda*
Elucet & ft: do u^laltwn nihil aliudeOe,. qVam yel petrekwm
coagulatum • vel maltbam infpiflatam 0 reliqva vero per de-
ftUlatiouem eduda cfle aecidentalia.
Obf* 4» Bnlfamatimet cadaverum apud antlqvos praecipuc
JEgyptios ab ^f^alto puriorl & maltha vel pifdCpbalto fa,
fta tuiffe indicant Mumla. Negari vero non poteft, qvas^
dam bAliamatioues nobilioruro & regum faftas fuifTe pecnliari
Varictatc, qvae Mumia nativa perfica^ feu Mumia minerdif
appellari folet , &, quae reperitur in Cancafi montis caverna
in Perfia^ ubi ab imperantibus mlrifice cuftoditur. cfr.
K^MPFBRi Amoenit. p. 516. Hassblquist It. p. 557
' Qvin & aliqvae ball'amationes opobaKamOy mjrrba^ & Aloif
nnt faftae, nullum eft dubiuni- De baliamatiombus Fete*
rum. ctr. Mail let DeUript. de I'yEgypte.L.X. Roubdlb
in Hift. de tAcadtm. des Sciences. 1750, Db CAYtus la
\}\ Hijl. de rAcad. des Itifcript. T.XXllL B1BI.10THEQUB
des Scienc. ^ des Art. 1. IV, p. 262. & T. IX. p. »79'
GoTT. Skob, iV. C. l^ol. I. Appendix.
5. BITUMEN terra mitieralifatum ^ foHdum^ friabile.
Terra bituminosa, Spec, 264,
Turfn ViOntana ^ j^mpelitis. VhoffrK^is.
£ituvien buir.i turf a. v. Link^ ho. 6.
legetatilia letrolcofeu aj^baUo impragnata. Cronst, 1S6.
5vcth.
Digitized by VjOOQ IC
t« C O ) «}: 97
Sveth. Bergbecksjord* Bergtorpdj^ Bititminos
JORD
Gall. BiTUME MELEfi A hK TERRE OU T£RR5
TOURBE BITUMINEUSE. V. De BoMARE II, -6 1.
Germ, Bergpecherdb^ Bergtorf. BitumincIsb
EaDE
Eft terra diverfa indole , colore ftifco aut nigro , bi-
toniine vel petroleo impraegnata , recens in igne mcVius
flagrans , odore bitutninofo , minus vcro ficcata, multu:n
'«leo& fub exficcatione perdens.
(t) Terra, bituminosa, bumacea^ piaoria. Umbra.
Mumia "oegetabilis. CroHstedt ^gy. lit. b.
Eft haec terra defcripta in clajfe i ; ma ord. i : mo gentu
ixmo. Spec. J. Tom. L p. IS.
fb^ Terra B1T17M1N0SA , bumacea^ putverulenta*
Hsc non cohaBrens, nee piftoria, in igne flagrat, odo^^
re bituminofo, ficcata in pulvercra abit. Alfatia. cflr,
DAViiA. Rujia*
^c) Teara BiTUMiNosA, tutfacea.
Gteba groLianopolitana. Wormii Muf.
Twrfa par^o fiu afpbaUo irnpragntUa. CKomt tot
Eft limo aut turfs fimilis^ colore furco aut njgroi fplida^
granulari adfpeQu , interdum & cefpitofa^ tenax &
itacohaerens, ut in fruftula qvadrata, aut alia, exficca*
tione formara retinentia, ficcari poflit, recens me-
lius in igne ftagrans odore bituminofo. Scania irt
Svecia^ Zurich in Helvetia, cfr. BruckmAn Magn^
D. T. II. p 57^ in Ddphinatu ad GratianopoUm eft,
WORMH Muf.
C^) Terra BitaMiHOSA , fijjtiis argillma,
jlmptlitis AgRicola. Pbarmnciiis.
Eft terra fiflilis , porofa, argillacess indoUs , atrbl du*
rior, alibi molliori in igne flagrans, odore bitu-
Tim. H Q ' miuo*
Digitized by VjOOQ IC
98 «« C o ) H^
Ininofo, plus minus, pro majori tcI minori qvanti-
tate petrolei inhasrentis; Baurin. cfr. Davila. II. p.
6o2. No. 9. In monte Hiblees in Sicilia i^dJEtnatn.
BoccoKE Reob.
(c) Terra bitumikosa^ arenacea^ auifalulofa.
£lt arena aut fabulum, petroleo velafphalto imprasgnai^
turn. cfr. Davila. i. c*
6. BlTlJMEl^ lapideum , Jchifto vel aliis terris tnixtum (f
induratum. LithantRax. 5pcc. atfy,
Carbo fojfiliu Noi^NULtoRUM
Bitumen fMftofum. v. Linn^ hi. 7.
fhlogifton argilla mixtunh Cronstedt 158.
Sveth, Stenka^l
Gall. ChaRbon de liERRE^ ou HoUiLLE. V. deBo-
mAre II. 249.
Germ. StElNKOHLEN
Eft lapis ) plus minus duriis , ifaepius fragilts ^ colo^
re nigro vcl fufco, intcrdum folidus, interdum lamellofus,
ignem tardc concipierts^ Ted diu rctincHs & intenfum produ-
censcalorem, cum fumo & odore afphaltino; poft defla-
grationem relinqvens aut cinerts ^ ^tit materii^m fpongiofam
fcoriacedm^ aut maceriam nigram y^i/^moya;;^ ^ qvafi carbo-
naceam^
(a) LiTHANtRAx ligneus.
Eft genuinum lignum vegctabile ^ fui$ fibris , cifcUiis
concentricis , nodis^ cortice facile dignbfclbile, qvid
petroleo eft penetratum. U^urttmherg. Boferup in
i>cania^
Ohs" Hsc vatietas pf oprie ad eUffem ^^m referenda , fed at
reliqvaa inter litb/iuthracis varietates in ftratis montiuoi
occurrit , eandem iuqve heic nominate voluimus.
(b) LitHANTRAx terreus.
Eft levis , iragilii , ignem faciU coHcipt^ns ^ fed mU
nus vivaciter ardens ; occurrit in ftratis rninu^ pro*
fundis J galliee vocatur cbarbon de terre. Scania.
(c)
Digitized by VjOOQ IC
^e) LiTrtANTRAx petrofus.
Eft folidus, durior^ gravis , nitefls ^ fed ttiiilils pingvis^
tafdc atdcHs ; gallice vocatur cbarbon de pierre^ Oe*
landia^ ff^e/tpbalia^ jiqvisgrani itt Germania^ 4n^
gUa.
Vocatuf p^oprie fchifius cathdnariut ^ conftat liirtlUi
craffioribus vcl tchuioribus ^ fchifio qvam maxime fi*
inili$) pleturnqvie .fimul almnmoAis. CullerifeH iii
DalecarUa^ Scania.
CO LltHANtRAX ptVto^*
Eft maxima piiigvis & eompaftuj ^ diii ignem faftiflet^
eundemqvc magnum ^ pici flinili^ , pdlicuram ariqvan«
da admittit; 4 nonnullis mpelites vocatur; ab jin*
glis Kennel CoaU Lambaft&r k flintlhin in Jnglia.
Ob/erwiioms circa Uthanthraces ^ petrokm^ tnaU
thorn & afpbaltm.
Oi/1 t* ReperiudtUf lithaothraces In ftfatU terranim & mon-
tiura diVerfae Craflitiei, fcilicct albi cralTitie a aut 3 poll
alibi 40 & ultra ped. plerumqve/ri&f/fo tefti alilsqve 7?ti*
ti> iiuraeropluribus, /trf/!4^W/* dtgtilateis aliisqVCi rarlus,
fi unqvam^ in ^,enis^ ovantum nobis notuni) dccurfunti
cfr* TfelE\)«?'ALD in AB. Stotkk Aum 174O1
O^t ft» h Aift qvidpiam exhalant lithanthtae^^^ fitnut ^
perdunt de materia (\ia inhammabili^ ujide> li diu a^rifue*
rint cxpofiti , ioprlmls lithAnthfacti tefrei ^ nod eadeAl vi*
vacitate igaem Concipiunt & fuftinent ut recenieSk S«*
pe iguemrponte concipiunt, ac fumnm praebent inflamma*
bilcin* Ad lioc eXhalantfe/wwo, c^vi in fodinis lithaathri^
cum reperitur, producitur file ignh, qvi tartta cum cele-
Htate^ Viotentia & exploRonei candela Vel Igde admo^
to , accenditur & moraentadee deflagrat > fumo vijt^ili re-
Ijfto, qvstfi k litbantbtaeibus ComhuHi&^ck HeRGER in Btpb.
KMCBH vott Steinkoblen. UkB-. HiltRlte de calbrc ^ i^m.
p. i9h ftOT BiP. A- 111. pag. i4i»
O % Obi.
/Google
Digitized by ^
lOO fc>< C o ) wt
ObC. 3* Igm apertOf in tefta fiarificatofU^ in furmo docin^
ftico plurSoias lithantbracuoi varietates cxaiQiaavinius &
feqveotia obfervavimus phsoomeaa.,
(a) LiTHANTHRAX UGKEUS, Scanenfis. de ligno Vcgetabill
& qvidem yiif 0, qvod exail'e fua ftruftura retert, to igaet
primo /«m/it, deiode vero ftadm flammain coacipit, fiinul
vero tntumt^cit, eadem ratfone ut alumen vel borax^ particu*
lis , asqvaiiter ut ifihs in Ikiibus , cohsrentibus ; deflagra.
done fafta^ diu ignitae permaoeDt reliqvke, qvs fenlioi
diminiuintur, urqve dum pauxilum dc eintre faXcoMmiffi* ,
mo refiduum fueriC Ab uncia Umis honim lictiaDtUracum,
obtiDUimus noniiifi fijana a cinerupi^ qvi cam acidii miaera^
itbuj noQ effervefcuoc , qvod omoioo mirum videtur« H*
qvidem in durioribus vegetabilibus praefens omaino terra
calcarea , nee non magoa qvaaticis tdlu alkalint ab iisdem
combuftis haberi folet.
^b) LiTHANTHRAX FissiLis, etlaitt Ccanenfif^ primo^-
mat^ deind^ cum Hatnma flagrat, pofl deflagratlonem diu
Ignitus pcriHanet, rolinqvens tandem terram dbamlcnem if
[ubtsUm^ pandere gran, ig, eX'Uncia [emit litbanthracum,
qvx cum acidii non effervefcit, licet qvam maxime (imi
lii terrae calca%€a vel Cfetacca^ nec ab iiidea feafibiliter
folvitur,
(c) LiTHANTHRAX PtTROSuS , eX Scotia \ fomat, flam-
mam coocipit, iutumeCcit ut litbanthrax ligneus, fed poft
deflagrationem & ignitionem relinqvit partim majfam nigrum^
porofam^ qvaii tcoriaceam ^ purftici fere (imilem, partim dm-
resgtikof^qvas refidua conianftinieranr poadere Ccfupuli
miuSf ex uncia temis lithanthracum; neutrum vero ex his
refiduiSf Cum acidis minerahbut movebatu^ KURELLa ia
Chem^ i^eri* dicit, k refiduo hocce (toriaceo cum aqva re
git Hz cum aqva farti , martiaUf extrahi polTe particulas, &
ab iisdem cum minfianmabili ateria mixtis & caicioatis, cum
magnete verum feparari pofle ferrum; cum vitro (aturnino
ea^^dem fcorias commixtas vitrum producere fufcum, falva .
[>eilucidate. £x hif exiftimat nominatus auftor, hocce re *
iiduum conriderari poiie ut argillaczum qVid, particulis
marcjalibus impraegoatum.
(d) LithaNTHRaCES boru/Jtci. relinqvuQt poftcombuftkuieni
cinercf rubros fubtiles, ctr. BresL Samml* ijlS* ^ulii art.
Xll^ qvi cin^res eUisdem efle indolis vidcatur cum illls
qvi ^ litbantbrace fijjili r//>. b*) obcinentur, commixi cmn
martiali materia, vude rubedinem babent.
e) Li-
Digitized by VjOOQ IC
rwCo)Kf lot
ie) tiTHANTHRAClS qvi io diftrlftu Naffaulenji reperiuntur,
diciincur inr Hiji. de l^ Acad^ de Paris 1750, poft deflagrado-
nem & ignitiooem relinqvere carbonem^ carboni vegetabilium
omiuao «q\raleinf fed « an hi carbones debitutn & ad A-
nem igaitioni^ luftinuariac igQem» dubito* .
CO CaSP. NeumaN ed. Zimmerm- p. 1^53. dicit litbanthracum
^ ,:i L.i. ^olt calcijiatiooem ponderafle uncmm unam,
drachmas 6 & grana 16, a qvo refiduo per elixiviationem
habuit falii fixi graua 7, Sed nee ego nee Kurella
1. c, qvoddam veftigium faJIs alkaliDi, repetitis experi-
mentis iavenire potuinius, ne qvidem terrae calcarea?. Exi-
ftiiDaiDus lithanthracem, qvem examinavit NeumanNus,
neqvaqvam Urhanthracem fuilFe, fed vel pyrtten dertru-
dum, vel fcbijli qvandani fpeciem, vel allum lapidem,
fiqvidem deftillationti nihil oiei ab eodem obtinuit, fed ii-
qvorena fulphureum & fulphur fiavutn fubllmatum*
Olf. 4 Actentione ^ntno aigna videtur eircumftantia, qva
iionnullae g;audenc lithanthracuna varietates, in igne intu-
mefcentety aJuminit injlarj qvam antehac nemluem obfervjfle
deprebendi. Liccat heic noftram adfcrre hac de re proba-
bilem fencentlam. Qyum fcbiflus aluminaris omnino iuiiam-
nabilis ae faepius iguem coneipieos & alen^ exiftat, qvunn
A Istbantbracff faepe alumlne irapraegnati, atqve tam Ikhan-
fhraces qvaoi fchiftus aluminaris plerumqve in uno eo-
demqve diftriau reperiantur; fiqvidem porro terra litban^
tbracwm^ in qvantum cxperiri potuimus, raaximam habeat
convenieociam cum Urra lapidis fibifti & cum terra alumi*
«f/, unde & in fodiois tegumentum Itthanthracum ilapi*
defcbijlo efle folet; videtur his circumftant'is & momentis
COQcludi pofie proprietatem illam tntumejt''.ndi ab eadm terra
nemps aluminif vel lapid'is fcbijii dependere; eandemqve
Urram effe c at ear earn ^ fed ab admixto pingvi^ if aJiis'materiif
omnino transmutatam. iJaltem, hoc perfpicuum elle videtur
ab lis litbanchracibus, qvi irrefragabilitertoriginem ducunt
i duriortbos vegetabiiibus terram ealcaream reipfa conti-
nentibus, a qvibus tamen nulla cum acidis eflfervef ens
terra obtinetur. efr. Obferv* circa fcbiftum Clajf. 9. jj*. 6a.
Okfi 2. tf Qbf. area tUumeu §. 90. Obf. 4.
Olf. 5. Quemadmodnm ftib deflagratione, & in igne aperto
diverfinode ie habent lichaatbraces ; fic & igne claujh^ jo
defiillatiombus.
x:o. Alii litbanthracef fyb deftiUationc prabent (a) prim
fbkgma, fea fpirituofum qvid, indole alkalina^ utpote fa-
6 z pore
Digitized by VjOOQ IC
pere acrl amaFO, odgre fpiritos fulig;in!i« eflfervefceos cum-
^fidii^ ioprhnia ciim fpititu nitric (yfupum violarum lingeoa
colore viridi, cum calce viva cootritum volatilcm emit*
tens odorem ; uode alkalina mlatilit hujus (^iritus natura
fufBcicnter patet. cfr. HiEKNi^in Tentam. Chcm. T. II.
f.7q. &c, Fkidr. HoFfMANNi Ohs. Pb. Ch. L.IL Obi.
^Xir. KuRELLA I, c. (b) Deindc oleum qvod primum
ftillat tenue ac fubtile, flavefccns, pitroUo xqvale, fuc-^^
ceffive vero gravius & craflius prodit ♦ interdum cdore
gaudens JUlpbureo, iDterdum cum sak tartars contricum, odo-
rem volatilem fpargeos, (oj Tandem provenit okum tenax^
craffum & piceutn, qvod plerumqve collo retorts adbsret,
edore g:audens empyreumitico velfulp^wreo^ maltha haud difli-
mile. [d] Cum hoc oleo fubllmari folet/o/ volatile^ qvod
syrupi vwlarum colorem non niutat« tamen cum W^o tart art
f. d. qvodamnaodo cffervefcit , ftmllirer & cum ipirhu
salts ammoniaci vinoso^ qvi & exinde rubrum fufcipic co-
Jorem, cfr, Hier^ne 1, c, Fi^, Hof^ma>^ 1, c,
9 ; o . Alii UtbanthraceXi primo aqvam acidularem^ deinde jpiritum
fulpbut€umUxg\wu\xt ^ qvl ftpore & odore fulphureo gau-
det, & mxta eRatum ScnvLTzrt ia Gedanken vonStcinkob^
lenp.^& p. 96. Colvit omnia metalla eodem Qiodo ut
fpiritus virrioli; pfflmodum oleum flavefiens yoUt\le\ tandem
fortiori igne oleum grave nigrum, una cum sale acido volatili
cfr, ScHULTZ 1, c, &L pR. Hoffman"!, c. p. «o4. qvi
comparat Oil hocce cum/a/^^rr/nr, Hujusmodi lithanthra-
ces pyrkicojm qvid & fulpbureum contioere, in aprico eft.
3 .-o, AHi litbatitbracest]ie^dem fere eduAa ut indicavimujiprs-
bcut, fed nnllum fd volatile acidum^ ut Kurella exper.
^ tus eft cum littianthracibus nonnujllis anglicanis, wettinen-
' fibur &; fiiefiacir. Contendit & Neu MAN fe nihil hujus
a^di folit iaveftigare potuifle,
4;o« Caput mortuum poft deftillationea reliftum, lofgoeapec*
to ignitur, fed non fligrat necfumat; ulterius calcinatumt
pra^bets per elixiviationem, aut alumen^ juxta experimentt
Neumann f, & alionim, qvi obfcrvaTunty^rf/w^jrtfw qvod
deponuQt a<jvat litbantkracina , feu in fodinis lithantbracum
obviae, baftn alumints conilituere ; mt fal feleuiticum^ juxu
experimenca Ukb. Hi erne 1. c, fcilicet cryftallos acu-
minatas feu cufpidatas, aqva noa folubiIes«
Ab his experimentis & circumftantiis patet, omne saHmtm tana
alMimmt qvaoA acidm vokHle, qQq qvam maxime tMiri>
Digitized by VjOOQ IC
f)< C o ) «* *03
kUtt & qvafi alternare, (klva maneate lithanthracum natu-
ra; adeoqve hxc falia oon aliter qvam vt accidentalh con-
fidcrari poflc. Sal alkali volatile originem forfan habet ab
aUcdi minerali^ qvod in terra vel lapide cum oleo combi-
n%tiUD exiftic; sal actdum volatile ^ analogam cum sale sue*
cfW habet origioem, & heic accideatalem ; acidum sulphtt-
fcm dependet fine dubio \ pyrite admixto & vitriolico vel
slwninoso acido. NoQ alia itaqve partes efjentiales lithan-
thracum eSe po Hunt qvam o/(?ttOT combinatum ctim Jjiiori
vel molliorl terreftri Cr lapidta materia^ vel lignum ve^etabile
terra fubmerflim peaetraos^ «
OJ/. d. Oleum in litbantbracibus praefisns non cfle diftinftum
i petroko vel oleo in maltha, & asphalto prapfente probata r,
(a J abaeqvali tam adore qvaii\ /tf^or^^petrolei, cum tenuio-
ri oleo qvod ^ lithanthrc^cibus obtinetur , & i petrolei
degeneratione in maltbm^ atqve malthas in arphaltum* un-
de & dependet, qvod petroleum , maltba £^ aspbaltum uno
in loco plerumqve reperiantur^ (b) Ab bprum oleorum aqva-
li indole & natuxa five deftillata five naturalia examiuen-
tur,Srqvidem i :o., ab xqvali indole in spititu.vini ^ in
qvo non folvuntur , fed eundem tingunt ffavo colore, t :o,
xqvali & habitu in oleis exprejjis^ Inqy'ibus folvuntur, 3 :o»
aeqvall n^tura in igne. in qvo flagrant odore gravi, f^d non
iograto, fumo nigro, crafib. 4 ; o. Cum spiritu ni tri fumante
flammam non ' concipiunt , nee ab eoclem aut rel^vis
^4is mjn^raUbm r^^niftcantietr^
Non itaqve ratione olei funt difllnfta. Petroleum , maltba
aspbaltum^ & Ittbantbrax, fed ratione particularum admixta-
rum, ac terra vel lapidia feu matricii , qvibus immixca&
coojunfta reperiuntun
Obi. 7. De origine bujuf olei If litbanthfocum, non eadem eft
j^yficoniiA i^uteotia^
Exiftimaot plurimi^ lithanthraces uihU alind eOe qvam Ugna
vegetabilia^ qva ab acido minerali vitriolico fuerunt trans-
mutata ; oleum qvoqve omne minerale , non aliud qvam
vegetabile^ k qvo tam petroleum qvamreliqva corpora bltu-
minoCi fuam habent originem. Hanc opinionem conftrmare
Itudent [jk] i JlruElura litbantbracum Ugnea, fcillcet, fi^
bris, ramis & rami^it corttce aliisqvecriteriis vegetabUium
EroprJis. [b] A oarbonibus pod combuftiouem reli&is, car-
onibus vegctabiliura fepe aqvalibns. [cj Ajitu If. loco
uatali; Icilicet, qva4 in uno eodemqve monte reperianciir
G 4 limul-
Digitized by VjOOQ IC
104 {X C o ) K|
fimulfanef, vigetakilia ac hgita petrifcata, & lithMfhrnceu
& plerumqve tenuiorum vegetabilium vefti^ia feu impref-
liones, fi oca in lithantbrace, tamen iafcbiflo lafide^ qvo
fodiu» lithanthracinae funt tcft^?. dr, Joh. Gottl.Kru-
gbr von Suinkohlen p. 24. (d) Qvod i corporibus mioe-
ralibus nullum produci qveat oieum^ qvum prinoipia oor-
porum mineralium huic generation! Ant loidonea; tiinc
i^e) nullum corpus vere & fine controverfia minerale re*
peritur, in qvo qvidpiam oleofi demonftrari poteft*
Ab his momentls tripiex oritur qvaedio,
1 ; o , An petroleum orighem haheat ah oleo vegetahili^ &* a f ar-
knnihus vigetabilium , vel , vegetab'tlibut aut animalibut deffru*
cliff annon a lit Bant braces / . ^ oUumi petrolio habent *{
Ad lunc qvseflionem refpondemus, oleum minerale ab
oleo vcget^bilt viy 0mm U-Ahp.re originem |^a) qvia oleum
minerale eft maxime diflinftum ab oleo vegetabili , non fo-
lum odore & fapore , fed etiam particular! indole in igne^
Infolubilitate in /piritu vini ^ (blubilitate in oleis txpreffif
&* ddffilhtis vejretabiliura, mifcella cum fpirku tdiri fu^
tnantf, ab^qve flanfim^ & absqve red nificat tone , uc ant-
ea ipnuiraus (Obf, 6. [b] Reperitur ea qvantitate^ In lithan*
thracibus , afpiialto, maltha, petroleo, imo gagate & fuc,
ctno, ut now pofTibilc videatur, qvod a deflruaif vegcta-
bilibus depecdere pofTit, inprimis A confidecemus fogenlem
qvanHtarem, qvap qvotannis confbmitur, & hucusqve
per qvater mille annos eft confumta. [c] Reperitur lis iq
locis , utpote ajpbaltum in lacubus a/iatieis & alibi, in clau*
ps mnntibuf & fodinif , tthi ne veftigium qvldam deftru-
dae fylv« cujusdam apparet; imo, iis in locis, in men-
tib'is ac fodinis nempe , ubi lapides & faxa^ ira cnm
maltha vel afphalto combinata funt, ut facile perfpici poflit,
cadem Amuitanee eflfe qvaft concreta , adeoqve ab ipfis
tere incunabulis montis extitiflTe. (d) Per experlmenta cum
fetroUo^ maltha^ afpbalto & litb^jntbracibus inftituta, nihil de-
prehendi potsft, qvod proprium regni vegetabilis did po-
teft. (e) Vegetibilia In terra fubmerfa fl in lithanthraces
wutarentur, proprium retinendo oleum, id non fieri pof*
fet Ane alia aliqva materia antecedente^ qvae banc transrouta*
tionf m olei xef^etabilts perficeret ; cadem itaqve In omn'
afpbalto, & //l^mr^r«ir<feflet Temper & ubiqve praelfens* qvod
tamen experiaiantis allafts repugnat, qvibus elucct,
& acida & alkalina elfe tantum accid^rualia & ad effcn*
tiam ithiAthracum nihil contrlbuere icfr.(Mi^f.\ [f] Vi-
gttHbilia proprium oleum perdere non aliter poffunt, qvam
^kX evufo/stioacn, qv4 oleum di(Iipattir& i terra adjacent^
Digitized by VjOOQ IC
fH ( 0 ) K5 105
abrorbefur, node vcgctabllia non poflbnt non deftnif, nifi
tibi acc^lTerinc bujusmodi materiae, qvibu/ vel hituminifan^
tur vel petrificantur. Saepe alias vegetabilia permaaere fu-
lenC incorrupta^ terra fi bene fubmeria fuerlot.
ft • o , An omnes lithanthraces confiderari Pojfunt ut ^igetahiltA
hituminifaU i Hoc ipfum eft qvod a pluriniis urgetur,
qvi provocant ad obfervationes la antecedeacibus allatas.
fed contra banc opinfonero obfervandum, [skj e^principia
k lithanthracibus obtineri* qvs nunqvaai in vegecabilibus
reperiuntur, ut patet ab aUo qvod non eft ve^etabile,
& k hafitenea^ qvae non ubiqve vegetabilis cxiftit. [bj
Utbantbracet reperiuntur, faltem ad partem, parum di-
fiiafti kfcbi/lo pingviort\ vel fcbifto aluminwi^ qvi lapides
vel In confialo reperiuntur vel obtcgunt lithanthraces*
Cc] yena ^ pata lUhanthracum ejusdem indolis ac natu-
rae reperiuntur cum alils venis & firatit metaliicis^ onde
patet, priores non magis accidentales confiderari pofle,
3vam pqfierUreSi d'fl&culter & demonftrari poffe, venas &
rata, ordinaria , a vegctabilibus conftife congeftis, produ^
cl pofle, Neminem qvoqve crediderim fundamentaliter
explicare pofle, cur & qvomodo uno in loco, ad 40
pd. craflitiem fe extcnderet fylva fuhmerfa^ alio autem la
loco nonnifi ad % vel 3 poUices, ut & uadenam fadtunu
qvod in uno eoderaqve loco diverfa fint formata ftrata,
Jliis ftratis lapidels interjedis. Kxplicatlones a repetita
revolutione & mutatione geocofmi defurotas, qvis, fin-
cere judicans, aliter qvara ut prccario aflumtas confide*
nre poteft %
Partem veto litbanthrdcum deftruftls vegetaWHbu<? fuam de*
bere orlgiaem, circumftantispriusallatae fufficienter indicant:
J ;o, Att oleum minerak a pmcipiss miner althus product pote/t
Ad banc qvaeftionem rcfpondemus , naturae non magis ad*
verCiri, in regno mmerali, oka producere^ qvam inreliqvis
regnif naturs, a principiis cuicunqve regno propriis,
unde & diverfitas olenrum promanat. OUa funtcompollta
i materia qvadam hflammahsli. mediante acido cum 4^1;*.
combinato, k qvibus principiis in regno vcgetabili olea
producuntor ; cur ni etiam in regno minerali, ubl nemo
negare poteft haec princlpiaadeflc? In at/va marina datur bi.
tuminofa & pleoft materia qvpm Ludv. Barbbk lusin Rod
coitafOppJ.Filo/: T. 41. exiftimat generari k faUmarino &
tifilari (eufalh agendi W, nos vero exiftim?«mus producl
ab ipf:i nqva^ fub putrefaftione, dum materia q-nrsdam in*
fmrnbiliSfmodAB^tQaQlio combinator cum ^qva. Hlnc
G Si pro
Digitized by
Google
lotf ^ C ^ ) ^
provenit, qvod, cum afv^ efflorefcunt^ feu fuim (bbeant
transmutaf ioneiD , Temper oleum teoiie, aqvis inaatans ia-
ftsr cuticul* reperiacur. Noq neceflTarlura itaqve arbi-
tramur, oleum minerale a vegetabilibus deducere, nee
neceflarium ut fupponacuc, omne oleum minerale, inpri-
mo rerum flatu iuiire creatum, qvum hoc, aeqve ac alia
corpora naturalia « fu^im & geaeracioaem cootiauam,
fuamqve & deftruftiouem habet^
//;/ omnilfus cnncluiimus \ mphtham e;enerari ma.ter!a fubtllidi'
ma inflitmmabili miner ali^ cum aqva^ median te acfda. combU
naca* A napbthay fua acidicate terram qyandain» forfan r^i/-
cavcam, folvente, & retinente , petroUum produci\ Ab hoc
oUo cum admixta terra noh folubili, maltbAemttg\t^^q^^%
interdum & a petrolea (bio infpiffato & exficcato, prove-
nit afphakuniK Ubi vero petroleum hocce^ in vifcenbus
terrae circulans, terram qrandam foecundarerit , oritur
exinde terra bittminofa \ ubi major! copia, terram aut mate*-
riam lapidcm yel (iinfioa^ penetrayerint «. oritui: Iftbambrax,
. diverfu, ,
Obf. 9^ De lithantbratihuf uUerius conAiIi pofTunt Joack.
BiLLiNGER de bitumine if ligno foffill Math. Z, Bix^^In-
Gius de Bitumine if ligno bituminofo. Biibnling fylva"
fu't^rranea* Joh^ Gottl. Kkugrr von Steinkoblen
SciiuLTZ'us von Steinkoblen. Tii^i^y exploration dnebarbon
7, BITUMEN durijfimumy purum^ polituram admUtmSy
Qqyis innatans. Gagas^ Sfcc. a66i^
Succinum nigrum.
Gemma Satmothracta. Pw>^u
Gangitis. Strabokis.
Lapii Tbracius. Diofcoridts.
Bitumen folidum^ purum^ natans. v. Link* Hi. 8.
yegetabiUx ligneum^ litbantbrace imprt^gnatum^ Crqki
STEDT £85[.
Sveth. Gagas.
G31IU Jalis ou Jayet* y. D£ BomaRE U. 26(J. Sp".
318
Germ, Gagat
• Eft bitumwi maximc compaQum ^ absqvc rimis &;
ifCans ^ non tragil^ fed inftar lapidU durum , fraQurt
ni-
Digitized by
Google
IW ) O ( K|
107
mtens , politnram admittens, aqvis fuam ob levitatem in-
natans; igne flagrans fumo obfcuro* craflTo, odorc bitumi-
nofo ; attritu bitumen qvoqvo rcdolet & inftar fuccini ele-
aricum rcdditur. Anglia. ff^iirtemberg.
Obf.i. Eft Gragas roaxime fimilis acbata nigro ^ Ucile^vero ab
eoden dignofcitur, pardm ioflammabilicate, partim levi-
tate , pactim opacitate , partim & minori duritle chalybe
exploranda. /Vr deft'tllationem praebet pblegma i& duplex
oleum ^ tenuius & crafiiut , litbantbracuiD more.
Oif. 2- Di verfae de Gagatis origine funt opinloaes ; «/iV dl.
cunt eundem efle bitumen minerale, purum , calote fub-
terraueo induratum ; alii contendunt eundem fuam ori^i-
nem habere a fuceino^ magna parte petrulei, a caloce fub-
terraneo private, & exiade colore nigro imbutum effe,
qvo fundamento gagatem ad (uecinum referunt ; alti porro
exiftimant cuodcm efle lignm bitumine impra^natum, &
materia terreftri admixta, induratum, qyo irefpeftu nil
niG duritie, differt i litbantbrace ligneo. Forfan nonnuUis
in locis litbantrax Utneut folidus , a qvo vafcula , moni-
lia« allaqve utenfiha tornari pbiTunt, pro gagate habetur ;
alibi vero bitumen minerale purlflimum, folidum, indu-
ratum, k qvo itidem, qvemadmodum a fuccino, diver fa.
tornari pouunt Yafcula & uteniUia, unice jpro gagate ba«
betur*
i. loft.
Digitized by
Google
198 f>< C o ) ><t
S* io8.
,. SUCCiNUM, Gen. 143.
5veth. B3RNSTEN. Rap
Gall. SiTcciM. V. DE.BaMA.RE II. 3x9.
Gerra. B£rn stein
1:0, Eft confiftentia dura y fed fragile y friabilc atqve
tornabile.
Z:o y In igne flagrat cum denfo fumo, odore non ingraco.
3:0, Cglore principali gaudet flavo aut ad flavedinem in-
dinante, nunqvam nigro; pellucidum^ nifi heteroge*
neis inqvinatum-
410, Aqva pura fubmergitur ^ in aqva vera falina bene
faturata innatat*
5 X Oy Gaudet vi eU^ica^ & fine dubio^ primuin eft, qvod
oceafionem dedit aliorum carporum vim eleOrkam
explprandi,
§• 109.
I. SUCCINUM^ duriusy europaum, sugcihcm Sp%
Karahe^ jtmhra citrina. Eledrum.
Huccinum. v. Lihh^ log. lo.
Succinum. Cronstedt I4(S#
Sveth. BftRNSTEK, Raf.
Gall* SucciK. V. De Bom are ii. 319.
Germ. Bernstein
Eft conCftcfttia duriori , folidura fed fragile , politn-
ram admittens , in igne flagrans cum fiirao denfo albo^
odore non ingrato, qvera etiara attritu fortiori fpargtt;
frictionc, qvemadmodum & attritu fit eleStricum^ paleas &
papyri fruftula attrahens.
Ca) SccciNUM, peUucidtmi.
Diver-
Digitized by VjOOQ IC
^ C o ^ K| 109
DWerfb eft colore , fcilicet , albo , flavo , eitrino^ fa*
lerno aut rubro> majori vel paulo mmori pellucid!-
tate . gaudens , minori vero vi eledrica.
Qlff. Succimm peUucidum fiUrtumt^ an idem q vod anCiqviores
cbfyfeltHrum vocarunt^ aliis difcutiendum relinqva lis
gaudet hoc fuccinum praerogativis, qvod ouaqvam'^ue
arte clarificacum confiderarl poUic, qvum oome arte da*
rificatum colore eft pallidiori.
Qf) SucciNUM , opacum.
Eftdivcrfo colore, albo, flavo aut fufco,- i qvibuj
pofterior varietas inaicime vulgaris & vilior raefito
habef;ir, utpote terram continens pcfegrinam, i qva
colores obfwri dependent.
Obf. Succinum opAcum & tmms peiluaiata ab artificibut da*
rifieari folet divcrfo aiodo. (a) Mi fruftula fucclnca pa-
pyrn iovoluta in balnea arertft, per 40 horas & ultra, fi opus
fuerit, camenfant & qvafi digerunt* :Cb) Alii cum oleo ra*
fdrum fuccioum per M horas, decoqvunt , graduiu igoia
fucceflive augendo. Cum oleo lint id non fuccedere nonnuUi
contendunt, affirraat vero Hbl-v^ing in hresU Samml 1716*
mf^Httio, Dicunt St noonulii tiaoc clarificationem fucce-
dere ♦ ft fucciuum decoqvatur in jn/ca/o carn(/b Vel pifci'^
urn. (c) Am dicunt hanc. clarificationem fieri poflTe fucci-
num JQ rHufia fortiori^ per ad hora^ decoqvendoi Kxperi-
menta ipfe ialtitui « fucCinUm tarn, in muria fatii tommuniSf
qvam falis tmrabitis per 5 boras decoqvendoy fed ab«?qve
omni m fuccino mutatiooe obfervahili* Nefcio^ an pecii*
iiaiem encheirefio reqvirat & particuUre moderamen \%fXi^
(c) SircciNUM ♦ ctloratum.
Infolito gaudet colore , viridi , casruteo aut Varlegato^
ab admixta 'Vel adhsrente materia peregrina depen^*
dente.
•
iJbf u Dari artifices, qvi diVerfos fuccino imponcre pof.
funt colores, rubrum, C9ruleum> vioiaceum, purputeum,
Viridem, altmm, ut /^mar// fimile reddatur, atqve ad varla
oroamenta ufurpari pofnt, notum eft ; f^ darl etiam Oa"" '
turaliter fiQ tiada irudula fucctai, extra cootroveifian
eft. cth Kbntman NomcncU Fo£lDAyiLak> iaC'^i^a/. Tx ti.
f. 605. Nt 0 779. a.
Digitized by
Google
lid ^ Q o ^ ^
Obf, 2. In Jucftm iaprimis pellucido non raro iavediantuf
recondica & inclufa varhi inJeHa , nee non vegetabilia vel
eorum partes; vocantur hujusmodi curiofa frufiula, fuccU
mm infeHifirum. Adaib. Tylkowski contendit, h»c
qvs apparent aoimalia vel vegetabilia incliffa^ nonnifi
pbantajmata Teu potius ludipria effe , eademqve non ipfa
oatura» fed arte potius fifta & fada e(te» Verum Jtioc de
' omni faccino infedifero non valet, ut autopfia docet. ctr.
Hartmanni btjl* fuccin. Piruff L. l. Cap* ^* L. ii!
Cap. 5- L. II. Cap* 5. Th BARtHonN in AR. Hafn^
\6it Cr i57»./)* 118^ Db BoMaRB in Mem^ Parif^ 1705. &c.
^^ SUCCINUM tnoUius, Indicum. Copal* Sp. 163.
• Succinum africanum^ MoNNVLLift Succinum indkum*.
Gt/MMt copals 0
Sveth. Co^AL
Gall. Copal
Germ. Coi*At
Eft c6tifi(ientia panim molliori, 'unde polituram ml*
tius perfcftura fufcipit; de csetcro, colore, gravitate fpe*
fica , eleftricitate & odore cum fbccino duriorc cotive*
niens. Rcperitur in provincia Benin in Guinea in arena
fepultum ; & alibi*
0*/; Jott. G* LehI^K In Jpby/.Cbym. Sehti/ti p. 73* &c. pri.
mus ni fallor bocce fuccinum bene defcripfic , idq ve pro-
be diftnxiti gummi tefindj etiam CofAL vocata, exfdan^
ta copalifera^ qvam V. htvue In Spec. PU vocat: Rbus to*
palinum; foliis pinnath iiitegerrimis^ petiolo membranace0 or*
ticulato.
Obfervationes ie Succinb & Copah.
ObL f. Reperituf fuccinum (^a) in maris fundo^ qvl arena vel
lapide aren^rio conftat, ad 30 vel 40 pedum profiindita-
tern, ad litora marts baltbid^gernianieaj unde pifcatoret
cum red fuccinum extrahuht, eo praecipue tempore, qyo
antecedens' ventus borealis cum unda marina fuccinum
propius ad litora propellere potuit; vocatur hoc Succf.
wuM HAusTfLE, qvod plcromcjve qvafi lotum & poll-
turn e(fe folet. (b) In ipfo Ittore hujus maris germanico^ dani'
€0^ frtfwVo&c.aut nudum auc in arena fepultum, colligitur*
qvod
Digitized by
Google
qvod vocatar Succinum lectum plerumqve fuperficie
rugola, iosqvali & toraminuloCi prsdicum. ^c) In ftratis
vcl viiccribui terra^ iaprimis io Borujfia^ ^^/fia &aiibi| ubi
ia ftratis annacas vel bhuminofit occucrjt, qv« alibi icbijlo
atumittori & litbantbrace tettai alibi sabulovel argslla vel utris-
qve; hoc vocatur Succinum fossilj& qvoa (spe cruda
vel cortice qvodam vhriolico praeditum ; imo ita ab acido
vUriolico nonuuUibi in j^nglta penetracutn, reiereuteHiLL,
uc in aere aperto in fruftula ac tandem in pulverem dila-
baftir. (_d] In rmis ac fijfuris montium, ut in Frovincia Gallia^
qvod itidem Sbccinum fossile vocatur, fed ranflime
occurritk Vix autem dtlmiio fuccini prqp (fentia iu montium
riiiils adrcribi poteft^ ut opinatur C. Neuma>^n ia JPral.
dc Jucciuu^ fed potiusalii accidentali cauilx.
Ohf. 9. ("htmict examinatum Tucxicumi feqventia exhibet pbd-
(KJ In iejla fcorificatoria^ ealbri expofitum ia fiirdo doci-
maftico, prlmum Jmat^ od.ore non Ig ato > ttlox fl/immam
concipit, & tiutgft deflagrate fi purum ac pcllUcidum tue»
rit, absqve remanentia^ foluni macula fufca intefta relida;
fi vero opacum fuerit^ telinqvit pauxiilum refidui^ nempe
cmeres rubto fufios ejuadem fere indolis cum lis, qvoS
Irtbaaibrax itgneus relinqvit. tfr% Obi. area Utbambracts ^jrV*
obt. a. i^' ^
(B) Solutio iiicc)ni eft difficill<» t>6. In spiritu vlni reaiB-
catiflimonon folvitur, multo minus decomponirur, licet
suprrficUliter immifcetur, unde tinFlutft vel tffentia proma.
nant, a.-o^ Olen txprtffa parum aut nihil vatent ad f/rtr-
fcationem licet contribuant. 3> o , Ab olds atbtreis Veto ve-
getabilium, accedente digeilione. iV>lvUiir fuccinum. aut
iotegre aut ad partem, inprimis ab oleo atbeno terebintbtna^
cum q^vo in kccam ijtrmffatn redigi poteft, 4:10 in napbtba
vitriols nt & oko vini pertede folvitur. Eadem eft ratio
Copali.
fO Cum nanetalihuf Acids t & qvidem. i^'O , Cum old vu
trtoli albs partibus 6 fi mifceatur (bccini pulverifati pars
una I nigrescit ram ackJumqvam ipfum fuccinum, ac appa-
retmixtura ioftar^^i^ velm/i/^i^^f. Dum decoqvitur inbaL
neo arena?) intumcscit & spumescit mafla ultra marines vitr'i
humilioris, & mutatur iu maffam carbonariam nigtam, t'ra.
g^em9 inter digitos pulvenfabilem , eosdem denigran-
tem ; cum dco vitriols diluto mollius redditur fuccinum &
tan-
Digitized by VjOOQIC
fit In ( o ) K*
tandem folvitur, qv» folutib tamen a^vs facile praeci pi tart
poteft, dum pulvis grifeur hindum petit, qvl ^ulcoratus
& ficcatus, carboni Ignito ipjeftus , iiqvefcit & odorem
picis fparglt. «;o. Cum ^piritu mtri fumante, in baloeo
orens decoftum intumefcst & ffumefcit^ atqve accelerato
igne, imlurerch in cruftam pulverifabilein ; igne autem mo-
derato & fenfim audo , Johitur foluttone flava^
[D] Per deflillatimem prudeoter inftituendam praebeff i : o*
phlegma circa | partem fuccini afTamti. Hoc phlegms , fii-^
pore & odore eft empyreumatico & parum acido* Si pec
evaporationem concenrretur, deinde cum fale commum de-
Cfepitato mixcum, deflilletur per cucurbitami luUimatur sat
Mum^ qvod in hoc phlegmate latuifle, hinc pateC. 9.-0,
Oleum ad | partes ; qvod fucceifivo gradu ignis « mtgfe-
qve obfcurum evadit & craflum, odcrre & lapare nee noa
reliqvis proprietatibus convenic cum oleo k litbantbracibuf
deftillato, sulpbureo vel alkalino odore exceptis ; cum sale
communi decrepitato mixtum & deftillatum, praebet qvidpiam
salts volatilise 3:0, Sal volatile^ qvod interdlim cum oleiSt
'interdum ante olea (bblimatur; mitiori etenim igne plurl-
rimum fiilis phlegma infeqvi folet, fortiori veto igne ne-
ceflario olea comitari neceife habet, qvum accelerato igoe
non pofTunt non omnia confuCe deflillari* Hoc (ai proba
per elixiviationem colleAum « & deinde filtratum & cry-
uallifatum, colore eft fla vcfcente, textura iamellari, cum alka-
Urns tam fixis qvam volatiUbus effervefcens ; syrupi violarttm
Colorem nee in nibrum nee ?ln viridem mutans; tam
atfva qvam fpirita vini folubile ; in igne volatile ; cum
ialibus alkalinis combinatom conftituens sal medium; prae-
cipitans argentum ex aqva forti^ idqve in lunam eornuam
mutans. Eft Itaqve fal hoc fuccinii acidum volatile sapo^
naceum* Sed, con omne fal fuccini, eo« qvo indicavinmt
iDodo» fe bal)et. Sal succini prxparavimns per elixiviatio-
nem ; banc folutionem filtratam in calore folari evapora*
virons ad ficcum ; remanentram iterum folvimus aq va de*
llillata, filtravimus& evaporation! in calore folari expofui-
mus; ftc obtinuimus yi/ suceini album^ qvod ^^poff fere falli
communis gauaebat ; cum alkalinis fixit & volattlibus non efFer-
vefcebat ; cum oleo *uitrioli effervefcebat & fumabat, fimili«
ter cum spiritu nitri funusnte ; fortius Vero cum Jpiritri
falis; cum alkali volatili abiit in mixturam Hqvori C C.
ana/ogam & sqvalem ad faporem* 4:0, cj^ut mortuum^
qvod relinqvitur nigrum , eft durum tf soltdum^ g^'g^i
baud dmimile 1 ft deftiilacio tiieric accel^raca & ad nnem
non
Digitized by
Google
^ C o ^ K} /113
non perthiAai aHaj^verop©r«/iwii&yr/if//fteperItor, ttave
rcjpfe , nihil allud eft qvam oifum fixatum feu comhujium^
qvod fecit differentiain inter rffiduum port fuccini deflagra-
tionefn ia aperto igne [lit. A.] & hoc .refduum poft deltil-
latiooem. Terrejire adeft oibil in fuccioo puro.
Obf. s. Oleum^ per deftillationera a fuccino ftillans [Obf. a.]
prinio fiavefcens clarum, deinde rubfum^ tandem objture fu^
fium iqvomodo re^lificandum, cbem'icl docert. Nos folum
heic indicaie Voluixius rcHiJicationem cum JpirituJUis, qvacn
Glauber niagnopere comroendat, nobis non fucceflilTe;
cteniiB, H reccns faHa mixtura deftiUetur per retortam; jpu*
mejcit ac integre in vas fecipieiia -tranfcendit, ibqve fie
ioftar picis adhaerens & noo nifi maxima cum difficultata
cxiroi poteft ; fi vero relinqvatur mixtura in Iciii dige-
ttione, ac raiti calore per cucurbitam deftilletur, vix nifl
Jfiritui Jilis dulcificatus liaberi poteft , cum pauco oleo
crafliori, prout uirumqve modum cum damno experti fumus
Oy^. Cum nitro detonat fucclnuui fortfter, qvocirca ob-
^ iervandum : r .0, Si «//r/ pulverifati partes binae: mifcean-
tur cum Juccini pulverifati parte una. ut in crucibulo igni-
todetonent, a refiduo, poft detonatidnem, duplex fal, per
elixiviationem fe obtinuifle allerit Bovroelih in Mem,
Parif. 174a ; nempeyi/ alkalinum k nitro dependenS/ & yi/
medtum^ cuhicumy feu vetumjat commune. 2:o, Contra lf«c:
cxperlmenu Fr. Aug. Cartheuser in j4EI. Mo^uhU T.
II. p. 379. &c. tnonuit, primOf ad pleaariam nitri alkalifa'
tionem, reqviri/ttrr/w partes ana ticas, k majori Vero pro-
portione, ootineri. poft detonationem , partira verura »/*
trum, partim alksli nitri ; Jicundo ^ fe neqve hac nonanatt
proportione » neqve (jva ufus eft Bourdelin qvidpiam,
jmo ne veftigium Jklii cuhici deprehendere potuide, fei
ex adverfo, refidmm praecipitafle mtrcurium ex a^va fhrti
flavum & cum acido vitriolico exh buifle fpecjem arcani du-
plicati. Kxhis coutrariis experlmentis non aliud conclU"*
di debet, qvam qvod fiiccinum ioterdum c\XTt\J'aU rn^rin)
faltem fuperficiallter commixtum elfe poflit, qvcd uc fe-
paracum qvid ac diftinAum ab ipfo fuccioo^ fub ejuddeiu
detonatioae cum nitro, noo deftruitun
Ohf 5. Circa indokm fiVt fuccini ^ qvod per deftilhtionerti
obtioetur [Pbf2. L/r. D. 3.] diverfam fovent chemici feu-
tentlam. fa] C. Neumann aliiqve contendunt aeidiim
'tntriolicum heic latere, qvumfal fuccini non cffervef cat cujti
oleo titrioH ; & fal medium qvod ab boc Jalc producltur
Tm.U. H cura
Digitized by
Google
icum fdh alkalxno fixo^ ab affufo oko vitrioli decomponi noa
poiTit, qvod tameii neceflario fieret (i nittojum vel muria*
ticum faladeffet ; praeterea & fucctniim reperiatur iisin iocis,
ubi lithanth races 9 qvi acidum vitrioli cum continent, ho-
fpitant. (by Contra banc opinionem urgec Bourdelin
in Akm, Pdrijl 174*. Sal fuccini acidum muriutici Jaiis
continere> qva in opiuione ante ilium t ait Boccon, &
qvidem feqventes ob cauflas; qvia poft detoaationem
cum nitro , fat muriaticum obtineri folet ; (ctr. Obf. 4) ;
phlegma a fuccino deftillatum, cum a{}va forti mixtum,
commutat eandeni in aqvam regir, qva aurum folvitur; Jal
fuccini praecipitat argentum ex aqva forti^ idqve in lunamcor-
nuamtnutat; reperitur fuccinum pleruroqve in mari vel
In confinio maris; atqve fufcipit /^/y«fa«/ Tub cryftalli-
fationibus faepe cubt^am figuram. rc) Vogel iu Injh Cham.
§, 6a5. has difcrepauces featentias conciliare ftudet, exi-
{i'imaas fil Juccinif ^b utroqV'e acido \ vitriolico & murMico
conftare; ob experimenta ab utraqve parte allata, (0
Pott in Menu BcrL 1753. ixciu fd fuccini non de vttrio-
lico nec de muriatictf participare acido. Nam negat velli-
pia i nterdum 7/i//V wKnW/fi deprehendi, exiflimat vero id
muriaticum fal elFe accidentale, a fale marino ext.'iufece
interdum adhaerente. Conicndit ^ir/V/ww Jklis Juccini potMjs
convenire cum ncido ^egetabili & fimillimum exillere flo-
ribui hemoe. (e) Nos opinamur hoc J// fuccini cfle mere
acctdeiitale, certis in circumftantis, ab oleojh & atjvofi p^r-
te fuccini, invicem combinatis produftum, interdum fale
marino incivinatum. In bac opinione confirmamur i .0,
> ab anologia fucctni cum lithanthracfbus & reliqvis bitumi-
nibus mineralibus. arc, A uon fohim poflibili fed &
aftualicoagulatione olei feu petrolei in fuccinum absqve aci-
do; qvod confirmat copal aqvonihil falini obtineri potefl.
3:0, A differenti & qvantitate & qvalitate hujus falls,
, 4:0, Ab, hujus falls analogia cum jhlibui legetabihum^ tam
folubilitate in afjva&Jpirttu Wbj qvam effervefcentta cum
acido luinerali, fi futlicieater depuiatum tuerit, l^cfr. Obf,
2, L. />. N: 0 j\) ; omnia autem falia vegetabilium in ipfis
plantis efle produdta, ab aqvofa & inflamnifibili materia,
negari non poteft. 5:0. Ab hujus falis ditferenti Indole
ab omni fale minerali. His concludimus, hoc fal fuccini
non ab acido vitriolico^ nec a mnriatico fuam habere origi-
nem, fed, vel/ofa ac caiore Jubterraneo generad, magis ia
* unoj^qvam alcero loco, vel vapuribur aqvofis plus miout
fe atlociantibus.
Obf. 6.
Digitized by VjOOQ IC
0< C O ) K| 115
ObP 6. Ori^inemfuccini qvod adtinet » deprehendimus plures
& aonqviores & recentiores phiiofophos, ea effe fenten-
tia, q\rod (wccxxwxm ad tnineralia corpora non pried ft pertineat^
fed fuatB agQofcar originem knutUria ping-vi vegetab/Ii vel re-
Jim/a Jubjiantia^ qvse vel fub terra, vel, in mm, a Vege*
tabilibus tuerit feparata & aliqvam lubierit transmutafo*
nein. Hypothefeos fuae fundameota a feqvearibus defu-
munt circuniftaiuiis .• prtmo^ qvod k titimintl/ us & buumino-
Jis corporibuf in regno minerali obviis ejusmodi elicin ur
priucipia , qvae regno minevali no a comp stunt, txe? itx
aliis mineralibus reperiuntur, fed cum ve^e tab ilium princi-
piis proxime conveniuat, utpote /it/, ahum & aqva, Se^'
cundo qvod vegetabilia reipfa fubterranea reperiautur, Vel
plus minus deftruda, vel petrificata vel bitumloifata. Ter*
f/», in confiaiis horatn vegetabilium fubterraneorum & li-
lhaatbracum iaveuitur fuccinum ; qv^trto qvod fal fucciai
maximam habaat coavsaieatiam cum fale vegeubili.
Circa banc nominatatn hypothefin, ex adverfo, monendum;
fa) Id ipfam praecife elfe in qv^ftione, anaon a minerali-
bus etiam ejusmodi principia obrineri polFint, qvae a Ve-
getabilibus habentan Qvrd impsdit qvo minus oleum &
pingve etiam in re^no miaerali r^^mnwv'i jtqva^ jhlia^
terra obvia fant ia omai re^ao naturae, cur ni & oleam'i
Olcj vero ia regno miaerali generari polTe, aeqve ac in
tegi\o nqvea & vegetabiii j nanqvam negari poteil, qvum
noa deficiant principia olei in regno mineralh (r/r. ObJ^
circa litbanthraceT ifc. 7. A^;o5). fb) Non negari vegeta-
biba fubterraaea dari, fed exinde noa feqvitur, qvodomue
cleum fubterraneum ab oleo vegetabili deduceadum, r/r.
Ohf. circa litbanthr. "-J^e. 7. JV:o 3). C^^) Succinum in ii-
thaatbracum coafinio corroborat eim fenteatiam, qvod
utraqve (laec miaer-ilia originem hdbeantk petroUo^ nunqvam
vero qvod originem habeanta vegetabilibus, fiqvidem It-
thaathraces reperiuntur, qvi impoilibiiiter a vegetabilibus
deduci polfuat. (d) Sal fuccini qvod adtinet, demonflravi-
aus eiTe accid-^intale, &, pofuo qvod eliet ia fuccino ef-
fentiale, qvaeritur, auaou falia in combiaatioue aliis cara
corporibus apqve traasmutari poffint ac terr« , adeo ut lal
minerale aliqvam heic fufcipiat aeqvalitatera cum fale Ve-
iretabilj. Annon & in regao minerari geneiari polFit fal
aeqvale fall vegetabilL
1:0, Succimm mice ah oko generm, ^sl gmrari pajji abs-
Qve fale& absqve terra demonltramus C^) ^ P^^"^ dertagra-
tione. In aperto igne, dum purum eft, liae refiduo. (0} a
dcfeftu & falls & terr« iu copah, qvod umeaiareUqvis
1^ 4 oraQi*
Digitized by
Google
1I6 l>* C <» ) *<J
I
omnibus proprictatibus cum fticcinoconvcnit[c]Qvod fi iq
IbcciQoreperianturbecerogenea corpora, mineralia^vegetahilU
& animalia ioclufa, qvs nifi fuccinam priiis flui lum CuiC-
fec, iocludi non potuilTent. [A'] Apelluctdate fuccini* unde
patecad partes ejus ellentiales nilqvidpiam peregrini per-
tinere vel accedere. ^e] A moUitie ^ qvsL faepe reperitur,
iDterdum& cum iocluTo vero petroUo. cfr. Cha&lbtok
de foffil. pag. 287. Hartmann de fuccino B. C. s* I. i.
HzAcKziNSKi bift. not. JfoL p, I77« ValentinI b\fior^
fmfl. reform. Ifc.
t : o 9 Oleum , qvo generatur fucdmtm , ejje petroleum exiade opL
nor evidum fieri. [a3 Qvod in regno minerali nondecur
aliud oleum qvo product poteft. [b] Gau'dec fuccinum
seqyali fumq , odore & if^ne cum bituminibus mineraiibus.
[ej Oleum fuccini ilsdem gaudet proprietatibus cum oleo
litbantbracum & petroleo. [djPlerumqvc in iisdem loclscon-
jundtim, vel in confiniis reperiri folenc licbantKraces &
fuccinum , vel etiam petroleum & fuccinum. [e] Ordinariii
flratit gaudet fuccinum xqve ac reliqva mineralia corpo*
ra. [I] In hituminojam indolem redit^i poteft fuccinum tarn
deftillatione qvam acido vttriolico; fimHiter & oleum ftic-
ctni , qvod acido minerali in bituminofiim noa vero re(i-
Dofiim conGftentiam redigitur.
8;o, 3fodum^ qvo fuccinum a petroleo generator, difficulter de-
terminare poflumus. Plurimi exiftimant id fieri coa^ulationc
qvadam« fire acido vitri$lico rivemuriatico. Nos arbitramur,
nanc coagulationem five indurationem petroleiy fieri polTe yfo^
omni acido \\xt indicavimus. No. 1. vel caltre fubterraneo^
vel exhalatione mat^ris tenuioris, vel utrisqve bis con-
junftim , vel deniq ve alia nobis adhuc ignota caufTa. Haoc
Doflram oplnionem confirmamus ab afpbalto indixntOj qvod
reipfa ut fuccinum nigrum vel gagas cbnQderari debet « exi-
ftentia licet hujus a piurimis fie negata. Probatur etiam ab
induratione c$pali nee non fpontanea r^nortt^f &gmnmatum
induratione in vegeubilium cortice'^ bsrentium.
Obf. 7. Akhemia fuccini ^vocatm ars fuccinum folvendi ut cla-
rttatem retineat, in folidam rediens conjijlintiam. Hac ratione
corpora fuccino includi poITiint & i putrcfadione prae-
fervari, fimul vero per pellucidam cuticulam fuccineam,
qvafi ad vivum confpici. Antiqviores banc artem calluiflTe
demonftrarevoluitGESNER in comrnent.foc. Getting. T. II.
zh Ijerodoti^^ Diodori Stculi efiatis;* commemorantibus« ab
JEtbio-
Digitized by VjOOQ IC
r«Co) Kj
11'
^/oft»tt/,ca4rvera,pf»vla oooditura vitro clrcumfufa
luifle & 4 corruptione fervata. Kbrkrinoio candem
Dotam ftiiiTe nonnolli dicuat. Vogbl in Jnft. Ckem. dicit
banc artem Petzoldo Cbem. Profejf. Lipf. notam ruiffe
Aa vcro o/^a iM/)f ita refolvi poffit, qvemadmodum fu-
fpicare Videtur Vogbl I. c. ia refpedu ad afTertiooem
Sbndblii mEUar. MiJJ. 3. §. la. dicentif; oleo napi
plures minores glebas fuccini in unam cogi poll-, Jeui
accedente calore, hoc ultpriori relinqvimus iodagini.
Henckel exiftjmat fuccinum ita difponi polTe ut in //)i-
rtt. vtm reHificatiJf. integre folvatur cfr. Betbesda Portuoja .
Obf. S. De fuccino partlcularlter (bripferunt. Andr. Au-
^7"^"^? *'^^'^ yicfifff. JoH. WiGANDi biftoria Jucci^
in kffruffici. Samubi. ^chblwigii tbejei de Juccino
Thbod. ScHBNCKius itf yiicriiw. Gborg. Fr, deFran
^KBNAU rf/^^rrr. dejuccjno. Phil, Jac. Hartmanni
J-MtiOa fuccint frujftct bift. H. von Sanden de fuccino
eleBrorum prtnctpe. Nathan Senoelu bift. fucctnorum
corpora altena tnvolventtm, fijuao£M eteElroloEUK Jo. Bau-
MBR differt. de Juccino.
t V J i
H3
f. no
Digitized by VjOOQ IC
Xlg ^ ( o) Ki
§• I'O.
3. AMBRA. Gen. 44.
Svcth, Ambra
Gall. Ambrk gris. v. Dk Bom are ii, 3^0^
Germ. Amber
1:05 Eft confiftentia nnnqvara dura, fed plus minus mol-
li atqve tenaci , contufionc non pulverifabilis ; mafti-
cata dentibus inllar picis adhsBrccj iaterca taraca
frangibilis*
S : o ,• Sapcfre non gaudet pcculiaru *
3:0, Colore eft divcrfo, plcrumqvc obfcuro; fempcr
opaca.
4:0, 0/iof« gaudet fortiori, grato & peculiari, qvi odor
magis fenfibilis redditur attritu , vel igne.
5,0, Mitiori ignSy liqvcfcit & fuiriat, faciera rcfinae af-
fumefts ; ad ignem candela? flammara concipit ; ferro
ignito injeaa, fi purafuerit, tota avolat, fine rc-
manentia.
6 : o ) ^ivis innatat,
I. AMBRA binis velfrinis coloribus variegatar AmbR a
GRxsEA. Spec, a(59*
Jjmhra grifea. v. Linn^ 107. i.
jimbra grifea. Cronstbdt 145.
Sveth* SprSklio Ambra
Gall- L'Ambre de plusieurs couleurs. v. De
Bqmare II. 310. I.
Germ. GesprenglichtE Amber ^
MacuUs, ftriis aut punftulis eft haec ambra albis,
nigris vel flavis praedita , extrinfece vero crufta grifea
vel obfcwa cinQa^ fub microfcopio granularis apparct,
in
Digitized by
Google
k igne tota fine refiduo avolat , grato. odorc ; ?inmixta fae-
pe habet corpora peregrina ab avium plumis , pifcium offi*
bus aliisqve ejusmodi rebus etiam yegetabilibus.
(a) Ambra GRisfEA. maculis flavis.
(b) Ambra gkis'r a. maculis nigris*
Obs. Hsc ambra^ ioprimis qvae maculfs aut punftdlls fla-
vin praedka merito pretiofiQima confetur, utpote odore
gratifllmo g;audens« unde & uncia dinnidia ad 16 imperiales
& ultra aeflimatur. Reperitur laprimis ad litora afrtcaud
mcridiQttfllia^ (z\ Maia^ascat acqve «SW<r4advehi folet.
a^ AMBRA micolor^ Spec. ^70.
jhibra unkoior fufco nigricans, v. Likn^ 107. 2.
Sveth. Enfergad, Ambra
Gall. L'Ambrk d'une seule coleur. v* De Bo-
MARB II* 32rO. a.
Ccrin^ EiNF^ai^aB^GK Am^er
HasQ interdun^ minus grato^ interdum fere nullo aut
debili odore gaudet ^ fub microfcopio vel fariuacea vel fo-
lida inftar refins apparet , ig;ne deflagrans plerumqve qvid-
piam terreftr^ relinqviu
(a) Ambra unicolor, alba.
Adijpe£lu fere farinac^a, leni igne liqvata refinsB flavse
forraam affumit; candenti ferro injefta prorate liqvef-
cit cum intenfo fumo ^ defluit, & avolans pauxUluin
pulveris nigri relinqvit^ Nicobar.
(b) Ambra unicoi«qR dwrea.
(c^ Ambra unicolok, flavefcens. ♦
(d^ Ambra v^icoiuok fufca^
Eft facie refinofa, extrinfece crufta alba; tarde fupra
ferrum ignitum liqvefcens & fumansj poft deflagra-
tionem pulverem nigrum relinqviu
(t) Ambra vnicolor y nigra^
H 4 ^^^^
Digitized by VjOOQ IC
110 ' !^< ( O ) Kj
Fcrfo ignito injefta tardc & parcc fomat , liqvefcit,
crullatn rclinqvic fpongiofain , qvae vero igne aperto
& fortiori integre avolat. Nicobar.
Obf, H»c ambrae fpecies vilior, prctio prioris fere dimidio
aeftimatur, A Coromiindel & Ben^la^ aliisqve locis adpor-
tarl folet. Reperftur etiam nigra & fufca interdum ia pif-
cibus ex cetaceo ^enere, unde & minus grato odore ills
variecates praeditae, & extriafece qvafi politae apparent.
Obfervationes circa Amhram^
Obf, f^ Reperitur ambra^ ut fticcinum, non folum in ipfi
Urta & Utore marim , licet nunqvam in vifceribu? terra?«
qvantum nobis notum, fed etfam in mm in locis meri-
Oionalibus, inprimis ad Madagafcar ^ infuUs Moluceams &
ad litori atbiopica cfr. Helbig in Epb. N. C. Dec. /. An.
IX i^ X. p. 459. RuMPHius in Amboin. Rar. Rom. p. 26i.
Valentin I ^ind. Sendjcbreiben. Fr, Hernandbz. Sed
mvenitur etiam, licet rarius, in vifceribus pifcis cujujdam
ex cetaceorum genere. cfr. Trans. AngLf^^^. N:o 385 CfV.
^ I7a5- J^'O 33T. KiSMPFERi Anurnit. Exot. Fafc. III.
p. 635.
Obf. ft. Qvibus ca ambrae fuit copia, iit eandem per deftiUa-
tionera examlnare potuerint, referunt fe ab eadem obti-
nuiffe, pritno' phUi^mu , fapore aliqv-itenus acido; deiode
oleum flavefcens ut^ifal vohtrie acidum% remanente pauxil-
Ja qvantitate terr^^ fcilicet ad granum iinum ex drachma.
dr. Grim, in Ephem. A^. C. Dec. II. An. I. p. 405. CaSp.
NEuaiANN Prat, de Ambra. Browne deftillavit ambram
cum pulvere a fiflulis tabacariis roixtam, & hoc modo
obtinuit />A%/w^ , deU\de fpiritum colore cerevifiae, poftea
oleum obfcurTori colore, ta/idem & balfamum nigrupi , qvae
. pofteriora diclt ex afle convenire'cum oleo & kalfama a
J'uccino deftiliatis ; oleum etenim cralCus nigrum apellac
balfamum. Salts vero nihil fe obtlnuiffc innuit. Geofe-
' roi eadem defllllavit ab ambra edu£ta» oihii ,vero & iUe
falis obtinuit; phlegma folum acidum.
Omnes in eo confentiunt , qvod hsec per deftillationem ab
ambra prnvocata edutla, omnino cnnveniant cum illis, ijxa a Juc--
cino dejlillamur i ut if ^ qvod oleum mbftf ptttoka ft
^qvale.
Obf*
Digitized by VjOOQ IC
JX ( O ; |>^ 111
05/r 3. De mgine amhra diverfiffiml font auftdres « noiiflul-
li & ridiculi. OgLVBN ambram k meteorica materia ge-
neratam exiftimat. Fimum ejje avium contendit Fbrdin.
Lap. db Castagnbda atqve odorem dependere h come-
ftis odoratis herbi^. Favum ejfe apum vel aliorum infefto-
rum fufpicantur Dbnis ; Monconys, Lbmbry; Pomet^
&c. Uc gummi vel refinam arborum ^ aliqvo modo muta^
tarn, coQuderaruQt Dioscoridbs, Pltnius, Stlvati-^
CVS. Fungum ejJe marinum exiftimavit Scaligbr. Ejus-
dem vero adverfarius Card anus dixit cfle fperma cetu
LiBAVius & Wkcker pro /puma maris habuerunt. A^o»- "
nulli recentiores exiftimaot ambrain ut rectementum animate
. & qvidem ceti coofiderari debere, eodemqve modo ean-
dc!D g'enerari ; qvo mofchuf^ zibetb^ bezoar in animalibus
terreftribus, cfr. Tranf. angU 1744. N :o 0fi%. & I7»u.
N.-o 387. AvicBNNA, Agricola; Woodward; C,
Nbumann omncsqve recentiores mineraloji^i contendunt
ambram effe corpus minerale bituminofum, fiqvidem. [a] Ea-
dem fere edu&a obtiaentur per dedillacionem ab ambra,
ovs k fttcciiio. [b] Eadem fere & proportio partium con-
KituentJum utriusqve deprehendicur , nempe Tuccini &
ambrap, excepta mdiori Copia parcicnlarum terreftrium, qvae
poft deftillatiooem fticcini relinqvitur. [c] Utraqve h«c
mioeralia, ambra & fuccinum k mari projiciuntur in ter-
ram, ut reteriint Helbig, I. c. ftuMPFius, 1. c. Liba- .
vivs in J^ngul. L, 11^. Nierembero Hifi* Nan* L^ lU
C. 59, p. 64. ScHOTTUs in Pbyf. curioja L.X. C 10. (Aj
Ambra ea non conttnet principia qv« animalibus vel ve-
getabillbus competunt; neqve ut cera confiderari poteft,
ob maximam ab liis corporibut differentiam, tarn reCpedtu
totius, <jvam olef. fe) Ab oleo fuccini redificato, cum
Jimtu nitric producitur mixtura refinofa vel coagulum,
jortijjimo mofchi edore praeditum, qvod vix alio cum oleo
five animali five vegetabili fuccedit, faltem nonduro eft
obfervatum. His concludunt: ut maximam habet am-
bra convenientiam cum bitumine miaerali, inprimis yttff/ifo.
fie & probabiliter eandem af;nofcere originem, k petrolea^
rtiqvo cumdifcrimjne, qvod ab admixtis forfan dependet,
unde ilia, qvae fuccinum & ambram iutercedit, difierentia
promanat,
Oi/;4« UJiu zmbr^e prscipuus eft medieusSi zd odoramenta.
H 5 0*-
Digitized by VjOOQ IC
122
fc* ( o ; K|
OK f'^ jldukirm folat ainbra, fraua vera dete^tur criteriia
genuinae ambrs §« ilo. defcriptis; qvibu& addi poteft, [al
caletaftam acum ia verata ambram iotrufam, odoremfpar
gere gratum , nihil vero refmofi adhxreotis babere dum
eximicur. [b] la CQChleari atgetUeo^ fupra Igoein candelc
liqvefcere gc qva(i ebuUire* [cj Igoi <andeU tdmotam
ilatini Igiicm coacipere« iDtegre daAagrare absqve rema-^
Dencla ; aduluratam vero nuaqvatn noa carbonaceam re^
liuqvere inatertam vel cioeres^
$. HI.
Digittzed by VjOOQ IC
|X C o ) ►^ 1*3
§♦ ir2»
4. SULPHURA, Gen. 45.
SvCth. SwAFWEL
Gall. SoUFR£» V. Db Bomaee ii. 178*
Germ« Schwefel.
1:0^ Eft corpus folidum ^ fragile , peculiar! odore fu^ at?
tritu praeditum^
1:0, Colore flavo, vcl flavo viridi , dum purura eft.
3:0^ Mitiori jgne liqvefcit & inftar picis tenax redditur;
vidctur & fub fufione pellucidura , rubro colore , &
odorera fpargit fortem, ipinus gratum,non tamen pun-
gentem} poftfufioncracongelatuin, perdit colorera^odo-
rem & conftftentiam noininataiD) & fragile iterom ut
prius redditur^
4:0, Fortiori igne flaramara cserulcam per fe concipit»
absqve ut accendatur ^ hoc & fit fine calore dum
igne vel ignito corpore accenditur. Sub hac de-
flagratione odorera fpargit & fumum , penetran- .
tera , pungentem & majori copia fuflFpcativura^
Diutius & flagrat qvam ulla nota inflamraabi-
» lis materia ^ tandem vero integre confumitur absqvo
refiduo.
5:0^ Fafe claufOi igne moderato, integre fublimaturi non
vero decomponitur vel mutatur.
6:0, In aqva fubmergitur*
Objl Hoc fulpbnr non confundi debet com chemicorum prin-
cipio fulphureof qvod ettam fimpliciter ytt/p6«r vocari folet,
reipfa vero nihil aliud eft qvam fubtiliflima materia injianh
mabilifj in omni regno naturae prafens, ^^qvo & omnis
aftivitas dependet. '
I. SULPHUR nativum^ purum ^ fiavum. Sulphur
vxvuw FLAvUM. Spec. 27 1.
Pyri.
Digitized by VjOOQ IC
1^4 |>< ( ^ ) ^€f
Pyrites nudus diaphanus. v. Linn6 1 13. i*
Sulphur nativunu Cronstedt i%i.
Svetb. Gedieckt Swafwel
Gall, SOUFRE VIEROE OU NATIF. V. De BOMARfe
II. 180.
Cerm. Gediegener Schwefel
Eft fulphur purum , plus minus pellucidum , colore
flavo aut pallide flavo vcl flavo viridi , ignem facile conci-
piens & ut plurimutn integre deflagrans,
Ca) Sulphur vivum, jplavum, cryftallifatum.
Eft pellucidum , inftar falls cryftallifatum figura alumi*
nariy fpatho aut lapidi calcareo adfixum. Hifpania.
Obf. S\ leni igne liqvatum fulphur firigori moderate exp(>-
aitur ut tardecongclefcat, turn cry ftallifari folet, cry/laltir
fibrofis horizontalibus^ qvafi radlis i ccntro ad pcriphe-
riam tendeudbus ; ioterdum facient antimttialcm bis fuis
fibris fufcipit.
(b^ Sulphur vivum, flavum, glehofum^ pellucidum^
Crjrftallina eft fere facie fed non cryftallifatum^ pella-
ciduin, colore vcl citrino vel flavo viridi, Hunga.
ria, Italia. SicUia. Ruffia prope ff^olga. Betb m
Helvetia,
Obf. Hue & pertintt Sou/re deGvadalupe; Soufire A Gvidmm
vel Qyko, &c.
Cc) Sulphur vivum ^ flavum ^ glebofum opaeum,
Picrumqve pallidiori eft colore citrino, parum aut ni-
hil transparens, fspe fpatho vel iapidi calcareo inhae-
'•ens. Italia. Siberia. Helvetia.
(d) Sulphur vivum, flavum, oapiUare.
Reperitur in rirais & fiffuris raontium ignivomorum,
interdum forma ftriata aut fibrafa , interdum pulveris
inftar. Hecla. Fefiivius. Bevieux in Helvetia.
Ohf. H oc fulphur capillare videftjr efle calore fubterraoeo
Juhlimatum^ & ut fios fulphurit confiderarl pofli?.
(e)
> ' Digitized by CjOOQIC
t>< C o ^ Kl "5
^c^ Sulphur vivum ; flavum ^ ptdurulentwn, aqvis
efflore/cens.
Vocatur hoc fulphur memo Flos sulphuris, eft
etcnini bpacum, forma pulverulenta, ex aqvis qvaji ef*
florelcens^ atqve parietibus vel aliis corporibus in ca-
nali adhaerens. Aqvisgrani in Germania.
Obf. Hoc fulphur qvod ^\n mineralibut aqvis tk tbermis nour
nullis reperitur » ooq ut ab aqva folurum, coufiderari de-
bet* fed ut peculiar! modo ia iocis fubterraoeis immixtum»
qvod rpoQte in aere, ab aqva adaliqvam qviccem redaitta
leparatur & qv^fi avoiat.
%, SULPHUR nativutn^ arfenicale, rubrum. Sulphur
^SAT1VUM RUBKUM. SpCC, 2^2.
Svcth. RoDT Berg-Swafwel
Gall. SOUFRE ROUGF.
Germ. Rother Bergschwefel
Eft fatls compa£lum & folidum , pellucidum , rarlus
opacuro, rubro colore, qvera ab arfenico forfan babcc^
Usdem vero cum fiUphure puro proprietacibus prsdituro.
(a) Sulphur nativum rubrum , pellucidum.
Ex infula Milo. Cvadalupein America, Infprug^ Italia.
(h) Sulphur nativum rubrum, opacum.
China.
Ob}. Qvatenut hoc fulpbur rubrjim^ ea, exhibet phaeaomena
io igne, rdllcet funone, ilamma & f^imov qvibus i rifi-
^allo feu mSBera ^rjinici rubra , fuo loco defcribenda, di-
ftiogvitur: non icaqve fine fuodamento bocce fuljphur in-
ter reliqvas fulphuris fpecies aos collocaile exiftimamus.
J. SULPHUR nativum^ tnixtione ' peregrina color atum.
Sulphur mixtum. • Spec, 273.
Terra fulpburea^
Sulphur minerolifatumy Nonnv^o^uj)^
Sveth^
Digitized by VjOOQ IC
ia6 t>< c o ; ►*!
Svcth. SwAPWEL-BLANDNlNG. SwAFWKL-JORD
Gall. SouFRE MeL/vNc6. Soufrb melee a de lk
TERRE OU DE LA PIERRE, V. DE BoMaRE II.
Germ. SchwefelvermisChitng. Schwefelerde
Eft lUlphur, terra aut Japidc, vcl alia materia intrin-
Icpe raixtam, unde difficulter vcl non, igncm concipit, ni-
fi prius fiat Ailphur feparatom; interdom vero carboni
ignito injeSttm flamraam oftendit casruleam^
(a) Sulphur mixtum ^ album.
Eft fulphur terra calcarca^ vel margacca, aut alummtfi
mixtum., colore vcl albefccntc vcl cinereo^ faepius
moUiori confiftcntia inftar argUlaB* Italia. Angha.
Helvetia. Mannsfeli.
Obf. Hoc fulphur mixtum, qvafi mineram fulphurls confti-
tuens vocarl folet tend fulpburea. Eadem vero eft terra
ad So^atara Italia^ e qV2Ljfulpbur eliclfur, e qva etiam altmeit
obtlnetur. ctn Nollet In Mem. Pari/. 175a.
(b) SiTLPHUR MIXTUM,, vitid^,
Interdum aliqva gaodet pcUuciditate. Infula Milo.
Fefuvius in Italia, cfr* BrUckm. M. D. 1. p. ^4.
Ce") Sulphur mixtum ^ nigrum.
Bituminofa fbrfan materia mixtum. cfr.. ^Ektm an.
4* SULPHUR ferro mineralijatum^ miner a difformi^ pallide
flava^ nitente. VrKiTES sulphureus. Spec^ 274.
Pyromachus. ^ Veterum .
Pyrites mineralifatus , amorpbus , fcintillans. v. Link6
II?. 4-
Sulphur marte faturattm. Crokstedt 152.
Svcth^ KiEs. SwAFwEL • KiES. Jern ' KlES
Gall. Pyrite sulphureusb infoRMe. v. Db Boma-
re. Spec. 2Z^^
Germ. Ki£s» Schwefbl-Kibs* £is£K*Ries.
Eft
Digitized by VjOOQ IC
|H C O ) Kt 1^7
Eft minera flilphurea ubivis fere terratum obvia, plus
minus dura vel fragilis, colore ut plurimum pallide flavo,
rarius albefcente , niteus ^ ad chalybem femper fcintillans,
odore forti fulphureo; in igne didilic & flagrac flamma css-
rulea, cum odore fujphureo pungente; colorcm qvoqve
& nitorem in igne amfCCit, induens obfcure rubrum vel
furCum y continet 40 ^d go pro centenario fulphum^ &c
BO, 40 vel 50 imo ultra ^irri\ qvod ignitum fragi^
Ic eft. '
(a) PY-RltES S0LPHlTRftUS, fiuius ^ folUuS.
Omni admix to vel immixto lapide carens ; intrinfeca
textura gaudet a^qNrabili & polita ; ad chalybem for-
titer fcintillat, in aSre nitorem amittit ; cum tempore
& loco humido fenfim fatifcit, unde & interdum ex-
efus videtur & crufta ochracea prasditus. Dilia in
Nericia. Dannemora in Uplandia. tJomm Cupri-
mont, in Dalecarlia.
Oil Hic, ni fallot, eft veterum ppatmbus^ qvo ad ignem
obtinendum funt ufi.
(b) Pyritks suLPHURKt^s, mdm %ranularis.
Majoribus aut minoribus granulis, freqventius figuram
cubicam afFe£lanlibus concretu$, omni tamen hecero*
geneo faxo vel lapide adraixto caret ; fragilior hinc
exiftit, & ad chalybem minus vivaciter fcintillat.
Dannemora in Uplandia» Fablun in Dakcarlia.
(c) PrRiTfis suLPHUaEuS) nudusy ftriatus, feu capU^
iaris.
Conftat ftriis i centro ad fcrlpheriam tendencibus, iis
in locis obvius ubi in cavitate qvadam prsBcxiftente
generari potuit ; eft maxime fragilis ^ de eastero pu-
«us & ab omni heterogeneo liber. Freyherg in Cer^
mania, jinglia ubi vitriolum ab epdem elicitur.
(d) PxaiTSs SULPHURS us , nudus^ Jldacticus^
PigU'
Digitized by VjOOQ IC
MB fc^ ( o } ►<^
Figura eft vd conica, vel fiftulofa, vel alia qvacunqvc,
qva coiifpicttar eundem ftala3itarum more eiTe gene-
ratum. Scbemnitz Hungarian
(c) Pyrites sulphureus, petrofus^ folidus.
Eft pyrites, qvi forma folida in glebulisvel^venis, faxo
* aut lapidi tatnqvani matrici inhasrens reperitur; hiac
non adeo facile aere xieftru3ibilis , nill prius fuerit.
calcinatus; ad chalybem bene fcintillat, utpote non
fragilis ,' undc merito pyrites petrofus durus appellarl
potcft, Garptnberg in DaUcarlia. Pielis in Fmnmia.
Danmnwra.
(f) Pyrites sulphureus , petrofus , granidaris.
Eft pyrites faxo vel lapidi in granulis infperfus, hinc
minus firma connexione gaudens , sgre ad chalybem
fcintillat, & acre facllius deftruitur. Pklis in Fen-^
nonia.
Obf. MuUipUci modo differt pyrites fulphureus , adeo ut
omnes enumerare varletates vix aliter fieri poffit, qvam
plures conftituere fpecies. Differt etenim pyrites.
i.-o, Ratione matricis^ qvo refpeAu reperitur, vel nudms^
hoc eft, ab^qve faxo aui lapide adroixto; vel petrofus^
hoc eft cum matrice faxofa aut lapidea admixta; ^ qva«
vet durior occurrit y duriori lapidf, ut quarza inhxreoa ; vel
tenax , in f^xo tenaciori , ut comeo , mica^ afuefton bofpi-
tans, vel mollis^ in lapide molliori, calcareo ^ Jpatbnfo vel
alio praefcns. •
t:o, Ratione textura intrinfica^ qva reperitur vel folidur^
vel textura cbalybea^ minimis pundtnlis nltens, vel grauuU'
ris^ majoribus ant minoribus granulis ; vel Jlriatus , qva
diverfa intrinfeca textura non fr)lum in pyrite nudo oc-
currit, fed etiam, qvoad texturam folidam h granuUrem
in pyrite petrofo.
3:0. Ratione duritiei, qvo refpedto omnis pyrites; vel ia-
rior , ut pyrites nudus folidus^ nee non pyrites petrofus du'
. fior, lapidi duriori qvarzofo inhaereos; datur qvoqve py-
rites, qvi ea ^audet duritie, utrimasin vitro faciat, qva-
lis reperitur \ufodina Sulbereenfi. Vel nwllior^ qyalis pyrites
Jitlphurens nudus granularis &JiriatKS^ nee non pyrites fut-^
fhureus petrofus lapidi molliori iulisrens. Hujusmodi py*
riUf acre a^erto bumido feollm fatifcit.
4:0,
Digitized by VjOOQ IC
^|H Co ; «i 129
4^0 1 R^ionecohfis; Eft qvidem pyrites falphareufl utplu*
rimum palliie flavut ; dacur vero etiam dbefc^ns abeqve
feiifibili arfenicl veltiglo^ qvi in igne flamnaa csrulea fla«
gr^t, odore forti fulphureo,' & plerunjqve cum tempore
in acre oclira fiifct obduci folet; qvahs rept;(icur Dannc^
mord io UpUndUi Flmtpire in AngUd.
%, SULPHUR ftfro mimralifatum ^ minera globofa coHcre'^
turn. GlOBULI PYRITICOSI. Spcc, ^7?^
pyrites mineralifatus ^ aggregatus y figuratus. v. Likk^
114* 4*
Sveth. Rl£$B%LLAR« BeRgSco
Gall; PvRitEs EN Globules. v. Dje Bom are
Spec, a 16.
Cerin. RiESRirOELiir. KiESKtfiae^
Eft pyrites diverfo colore , in globulos ^ f enes^ cy*
lindros aut orb/culos ^ majores^ minofes ^ (yncretus; in-
trinfeca ftrudura jam folidus ^ jam ^ranularis ^ feptus
ftriatus ^ raf 0 lamellofu$ , fulphure & ferro in eadem pro
portione^ qra antecedent fpecies ^ conftans ; non ubivis ad
chalybem fcintillan$ ^ ucpote pier umqve eittrinfeca crult*
ferruginea velalia veftitus.
(a^ GlobUli i^YtiiTicost ^ Jpbu^ici-
Figura rant fphaerica^ plus minus regulari^ ittagnltu-
dine diverfa; colore utplufimum pallide flavo, vel
furco ochfacefb^ aut alio ; fupefficie interdum aeqva*
bili^ intcfdum qvafi cryjiallis compoSta, interdum
inaeqvabili ; intrinfcca ftruftura vel radiati ^ radiis k
centro ad peripheriam tendentibus^ vel folidi.^ vel
minofibus cryftallis compofiti \ ad» chalybem fcintil-
lant ) niG aliqva criifta fuef int vefttti ; in aSre Ten*
fim fatifcunt. Jndrarum in Scania, XJplaniia in au
giUam fttatd ad panieciam BMingt. jinglia.
Olf. Hujosmodi gtobuli pyntkoji k nondulHj vocantur ilfff^W-
«//^^ NucBS MAROACEi* cfn A^^ N^ C. VoU t^L ap-
pcid.
Digitized by VjOOQ IC
ISO fw C o ) wj
(b) GLoBtiLi PTRiTicosi^ bmi/pbiSBricu
jntrinfeca ftrn6^ura funt vel lamellares, vel ftriati, co*
lore pyriticofo vel ochraceo ; de caetcro , excepta fi-
gura^ cum priori varietate conveniunt*
(c) Globuli pyriticosi, oblongu Rekbs pyri-
TICOSI.
Vocantur renes pyriticofi ob figuram qva gaudcnt rcni-
formem oblongam; colore funt vel pyriticolb vel
ochraceo. Lexfand in Dalecarlia.
Obf. Globulos pyricicoros oblongos Francktnbwrgenfes cootea*-
dlt Henckel Iti pyritboL p. sd6« Arsenicum concinere.
Biai ab his globulis ad invicen coacrecj , ceftiCQlos refe-
rentes, vocantur Diorchites.
("d) Globuli pYRiTicosi, in botryitem cMcreti.
Figura gaudent botryttica^ a plurimis globulis fea mam-
nillis concreti.
(e) Globuli ptriticosi pyramiddUs^ ftu cylindrici.
Cbraunias Nonnull.
Pjrramidali vel cylindrica funt figura, intrinfccc ftriati^
ftriis h peripheria ad Imeam diagonalem tendentibus.
Surrey in Jnglia^
Ohf. Nonnulli ab his^ membrum virile referentes, ^ria«
poLiTHi vocantur; alii t\xntfiftuhji^ ofteocollam tefer^tes*
CO Globuli pyriticosi plant *vel cwnpfrejfu
Crifts galli interdum asqvales , interdum alia orbicu*
lari gaudent figura comprefla.
6b f. Difierunt globuli pyriticofi , non falym extrinfeca figiH
la • ut )am indicayimus ; fed &,
I : o, Rutione intrinfica JtruHura , qvo refpeftu^
(a) Alii foiidiyi^lts^m minimis granulis compofiti; Andf it-
rum in Scania^ Cornwall in Augfu.
(b) Miftriati^ radiis k centro ad peripheriam tendendbos*
Dalecarlia.
(c) Alii ad uoum hemifphsrlum JlriMti\ ad alterum granuU^
reft qvalem poflidea repertum mjirato argillaceo^ in pars-
oia Baling Uplandl«.
(d)
Digitized by
Google
^ C o ^ ^ 131
(d) Alii minoribus cry/lallit, mtcrofcopio bene cblbrvandis, ^
conpofici* apicibua eleyatis. iamela inEsnnoma. Hiffonu.
(e) Mi ftruftura lamellari gaudeat*
• :o, Jiationc coloris ; qvo intuitu , reperiuotur*
O) Giobidi pyriticqfi, p^llide fla^i ; qv\ optime ai chalvbem
iciatillant ; ia moiu.bus cretaceir & allis obvii efTe folent.
<b)GhMi pyritacei trigricaattf. tn:nera martis f<Uari* hiffac^
Jixtrinfece nigrefcentes, iBtriofece flavefceotes €lfc fo-
lent, acre facile dearudUbile?, ad ch4lybeni aoa fcjnUl-
laoc, in fiTHis . argillaceit occurrunt.
In Andrarum Scania reperiuotur ghbuli pyriticofi, extrinfec^
^^™*^ nigra plurimis ia locis veftici, qv« alicubi cam
•qvii foru effervefdt,
(c) GL03X7LI PTRiTicosi vatiegati . Pyrites ANGLicus.
Colore fuatcioereonitente, in aere non fatifcuiit oecai
^alybem fcmtaiant. dr. Woqdwakd Att. T.I. p,274,
(d) Globux.1 PyritI cosi colore fufco veJ ruhente.'
Hi maxime vulgaree funt; ad chalybem aon fciotiUant.
nijfmud^ Ci'uecta. Germanat,
C SULPHUR ferr^ ^nineraUfMum fwma cryftam/ata. Ma r^
CH.\51TA Sp^^^ 276,
Cryflalli pyriticofa. Drufa pyriticafa. ' . '
Pyrites mineralifatus , cryjlaliyhtus. v. Linn4 irg 3.
Sulpbt4r ferro faturatum ^ cryftallifatum^ CRONSTEEDr
1^4. N:o 4,
Sveth. Marchasitbr. Kies - Crystaller
Gall. Pyrites crystalhs^cs ou MaRcasites. '
v^ De Bonare Sp. nj.
Germ. Marcasite. Kies- Crystallb
Eft pyrites, diverfa figura^ falium more, cryftallifa-
tus, cryftallis pallidc flavis, velnudis, vel crufta qvadaitt
obduais ; ad chalybem nudus fcintillat, igne, & odore ful-
phareo; in »gne cranes flagrant flamma caerulea, deinde
nibent vel fufci redduntur & a magnete trahuntur; /«/-
pbure & ferro participant in cadem proportioned qva pyri*
tcs fulphareus rudis.
i» (0
Digitized by VjOOQ IC
(a) Maechasitj* UiraeirUa^
Hanim unum latns bafm conftituit , rcliqva latcra ia
apiccm fc tcrminaiDCj hinc qvadrangularcs cxillunt.
Karo occurrunt.
(b^ MakchKUt M bexoidrk^B^ tejjulares.
Sunt VUlgatiflimJB & raultiplicicer variant : externa fu-
pcrficie confpiciuhtur vel nuda &, qvafi polite j vel
ftriata vel lamcllofae j colore aut pallide flavo , aut
fufco Vel rubehtc*
OW:Hicpertltiet HifpAnarum PiEDkAi)H tos Ingas. qvi ex
J^eru IB Europam transportari folct politus, roaxime folidui
& compaaus ; ncc nonGtrmanorum MEKGELn'iHss^inuccs
fnaredctai k Scbaumburg ad l^ifurgim, av^ minoribus cubJS
vel coruadem apicibus in fuis Uteribus funt brnnae. noa
conftlndendae cum nuciHs mdrgM^eis defcnptis Spec, ajs*
ra) Vbj:
(c) Mahchasitjb bexaeJra prifmatica.
Sunt figura oblonga , parallelipipcda. Iribourg.
(d) MAKQHh^\TM.bixdidra rbmboidaks^
iEqvali figura cum vitrifflo^ Freyberg.
(e) Merchasita hexaedrica cellulareu
Favis apum fimile^^
(f) Marchasita o£toedrU(B. '
Figura funt aluminari. ReperiunttUp ifltcrdum in minera
wartis^ grifea^ interdum in la^de calcano. Norberg in
Weflmannia. Riddarbyttan. Batbeau in Sommerfet
in j^nglUt^
(g) MARdHASitA decaedrica.
Conftant duabus pyraraidibMS^ tivadrilateribus ^ trun-
catis. bafi conjunQis.
(h) Marchasita dodecaedrica.
' Planis conftant pehtagonis^
(i) Marchasita decatetraedrica,
Sunt cubi, qvorum omnes anguli funt truncatl«
(k;
Digitized by VjOOQ IC
^k) M^itCMASiTA irregularis.
f igura utplurimum polyedrica vix determinind** Negu
in Ftnlandia. Surrey In jinglia.
(0 Marchasitj* in cangefie cryftaliina. Dausa mar*
CUASITICA.
/^ cryftallU vel lamellis inordinutt congeftis cempefits,
uade d^vcmofiE^ if, drM&cc fuat«
(m) Marcha$itj& hraSteata.
Sunt lamellis compofitae , in cqrtam tamcn ii^uram for-
matsB, fuis proprieu^ibij^ m^xim^ fimilcs pyrita
fufco mox dcfcritfcndq^
OiJ. N aido marebajstce raaxime amWguum pyriu eryjlalii/atd
impofuirnqs , moDticolas fecud , ut determmacam accipe«
ret nc^ionenit Probe yero obfwvandum, k pbarmdceutis hoc
notnme wfiniuba/n indioir}; ah atcbcmi/lis hoc vocabulo
iadicari metaUum imrnUutum^ & ex hoc t'undameuto, pjri-
tern fulpburcum on^uem , VQCtri mifcbajitam ferri ; miner iti
cupri fidvam vel flavo viridem^appell^ri marcbafitdm cu-
prj; zincum^ qvod cuprum flavo tia^at colore, unde fu-
fpicatt (line immacurum In eodem latere aurum, marcbajiiam
Muream vocari ; tVifmutbam ^ qyc4 orichalcum albo ting^t
colore & e^caltet' ft^nnum tam colore qvam foiio; mar--
€bafitam tkfgentem nuncup^rl. Theophi^. Paracelsus
omaem mineram pyrkicofam , appeUat marcbnfitm. •No-
men ab Arakihus €ft inventaoi , forfan* ab Hebrsoruoi ma^
mkf qvod ^ixi^catfl^vefiere, vel alluadc.
7. SUI-PHUIV ferra min&ralifaium ^ minerafvifca vel bepa-
tica. Py^itks fusqus. Spec. 177.
Pyrites aqvcfus^
Pyrites mineralifatus lividus^ v. Linn* ti(5. 7.
Pyrites colore rubefcen^e. Cronstbpt i??*
Sveth. WATTENKIE5. TbNNBKT. LBFWaR5LA«
Sail. Pyritb bhune^ martiale. v. Dk BoMARt^
Spec. 118
Germ« Wassbrkibs
Eft colore obfcuro ad hepaticum acccdente , param
& obfcure nitcnsj ad chalybem parce, vcl non fcincil-
I 3 ^^^h
Digitized by
Google
134 ' |X Co ) kj
lans, in ignc non flagrat, odorcm vero fpargit pirngen-
tcm fulphureum , fed absqve fcnfibili fumo ; calcinatione
cxtrinfcce pj^rum rubet', intrinfece caBrulefcit, & magnete
turn trahicur; abundat ferro^ parum vero fulphuris con-
tinet.
, Ca ) Pyrites fuscus , folidus.
Vidctur intrinfeca ftruftara folidus & compaOas, Dan-
mmora. Novum Cuprimontium. Tamtla in Fennnnia.
(b) Pyrites fdscus, granulans^ particulis minoribuSy
Wi^o in Fennonia. Stolh^rget in IVtflmannia. Lap^
ponia plurimis in locis rcperitur.
(c) Pyrites fuscus , granulans^ particulis majoribus^
Hie ut teffularis intcrdara confpicitur. IFeJiJilfwberget
in H^eflmannia^ Angermannh. Dalvoall.
' (d) Pyrites fuscus, lamellofu^.
Acccdit ad marcbafitam bracteatam. Spec. 289. lit. m.
Obf, Differt & hie pyrites ratione coloris ; alsui pallidiori eft
colore, feu albefcente , qv\ k monticoUfl fvccanis voca.
tur Tenbett, qvafi imtnixtum haberet qvidpiamy7/f»w,
qyo tamen caret; alius colore mas^tg ohfcuro, fere hepa-
ticoj vnde k monticolis fvecanis L^-W/'/^i^appellatur. ry-
rju aqvofi nomen eapropter, ni tailor obtiuuit, qvbd
mk humidus flit afflatu oris ve( alia ratione » vlx ullo
confpicuus eft nitorc.
j; SULPHUR ferro mineralifatum corporibus peregrinis in»
barens^ Petrificatum pyriticosum* Sp. a78»
Pyrites figuratiis.
Petrificata pyritico/a. Cronstedt 187.
Svetb. KlESWANLlNGAR. KlESHALTlGE PETRlFICA"
TIONER
Gall. Vegetaux; et animaux P£netr6s de Sub-
stances PYRITEUSES
Germ. Kieshaltige Versteinerungen. In Kies
VERWANDELTE GEWACHSE UND ThIERE
Sunt vegetabilia vel animalia aut conchylia diverfa,
qvts pyrite fulphareo funt pcnetrata & indurata.
Ca)
Digitized by VjOOQ IC
Ca) Petrificatum pyritiCosum lignewn. Pyrites
LITHOXYLOIDES.
Carlsbamn in Scania. Normandia in Gallia.
(b) Pbtrificatum pyriticosum ^ CQtaUorum. Pyri-
tes CORALLOIDES*
(c) PETRiFicAfUM PYRiTicosuw , zoopbytorum. Py-
rites zoophyloides.
(d) Petrificatum pyriticosum^ concbyliorum. Py-
rites COKCHYLOIDES*
Ab his obfcrvatt font , cochlea , iurbines , cornua am-
tnoniSy ojirea. pe£tinita^ echini pyriticofi, feu materia
pyriticofi pcnctrati, i qvibus & nonnuUi reperiun-
tur ad Andrarum in Scania^ Alios adfert Henckel
in Pyritol. ftonnullos & Davila in Catalogue.
Obf. Tota haec fpecies at adveatitia , pcrtinet .praecife ad
claff. s. &* ord. a, heic tamen enumerare voluimus > uc (1-
mul pateat genefis pyritx ; hodierna, & omaes fpecies
uaQ obtucu cogQofcaatur.
Obfervationes de Sulphure & Pyrite^
(?*/♦ I. Sulphur infaper reperitur^
1:0, In aqvis fidphurcis ; qv» in hydrologicis defcrlbontuc.
Hbwckbl In Kkshijl. p. 4^0, &c. demonftrare conatur
JO aqva marina etlam fulpbur adefle, qvod concludit tam i
{mgvl vifcofa materia , qvs in fundo marino {reperiri fo-
et, qvam a lixivia poft ccyflallifationem falls communis
ab aqva marina, reIifto,in qvo fulpbureum qvidjadeife
opinatiir.
t:o, Nonnuliis lapidibut adhaerens, imo, in Uva^ feu ma-
teria i montibus ignivomis effluente & coagulata.
3:0, In mioera m^rrflfii, cinnabariua.
4:0, lo minerii arfenicalibur ; auripigmeato , rijigalh V pyrite
Mbo arfenicali.
5;o, In mineris cobalti nonnuUis*
6:0, In roinera niccoli.
T :Oy In omni mioera antimonial'u
8''o, In mineris wr/miaM nonnulUs«
9:0. In minera zinci pfeudogalenica.
I 4 ' 10: o^
Digitized by VjOOQ IC
i3« tH C 0 ) «^
10 I o/ To niineris ferri ^ qvibus obtfoettnr fmfm rtHkm
frajjUa, ,
11 :o. In oilneris rM/)ri pluriinis, inprimis in minera ^upri
fiav^ yel flavo viridi^ qvaBideo& pyrita cuprea a oouaul-*
lis vocantur ; nee nan in minera cupri vitrea.
IS : o, In miner is pIumH , gahnica^ & plumbagine^
13:0, In minera tfr^^»^/ vitua; minera argenti rubra E^r.
14,0, In minera auri pyriticoft, qvx pyriui aureus voca*
tur ; Imo, rariores funt mlnerae, qvibus nihil fulphuris in-
hsret. Potifiimum adhxret inter femtmetalla mercurio &
antimonio ut conftat h cinnahari & mineris antimoniii inter
metalla veto ferro & cupro pot'iut qvam reliqvis^ hinc
& dicitur , qvod fubpbur Jmat fcrrum v cuprum in mhcrm
& pyritcm.
^ Ohfervatienes de Sulphure & Pyrite^
ObJ. f . Ut & (\ilphurc deflagrante nil aliud obtineri poteft,
dum punim eft, qvam fptritut acidut^ eadem natura qva
gaudet actdum vitrioHcuw, perfpicuum hinc eft, id ipuim
ab acido vitriolic pum materia infiammab'tli flagrante, crimbi-
nato efle compolitum. Hanc rheorlsm confirmat artifieU*
lit compofitio feu /yn/ieryfx Dilphuri^. Arte enim prpducitur
^a) Juxta experimentum D, Eqv* Boyle fi oleum vitrioti
prudenter guct(<tim admirceatur ad olei terebtnthtna qva?
druplum & poft digeftionem inftituatur deftllUtio per rc-
tortav, turn ^uAo ad flnem igae fulpbur fubitmatur \n
colic retortae. Idem fit ab loleo vhrinlt cum reJiwjRs vel
/aiBWf)/?/ oorporibii.t , imo, cum Jpiritu vini reSlijicatiffimo
in oftupla pr^portione addito, digeftis & deftillatis. (b)
Juxea experimentnm Gl^ubeki & StahIIi, fi Jal me^
(f/««, acido vJtrioIi particlpans, ut tartarnt vitrioUtur^
Jhl mirabile^ vel aliud qvodcunqve colliqvetur cUm parte
anadca cinerum clavelhiorum aut falii tartari in crucibulo,
^ delude in maflam turam ingeratur pulverit carbanum circa
J vel \va x^Sif^; producitur hinc maffa rubra, qv» ve-
TUtti bepar fulphuris court ituit, qvod aqva folutum^ filtra*
turn & acido qv(Kunqve prapcipitatum dat lac Julphuritt
qvod edulcoratum, flccatum &deinde, ii opus tberic, fub*
limatum , verum praebet fulphur. Eodem modo produci
poteft flilphur a gypfo & felenite^ imo & qvacunqve terra
vel corpore minerali , in qvo acidum vitriolicum ha-
ret infixum^ fcj ^'\ limatura martis purlffima folvatur oka
vitfioli^^yf^ dilutOi finita (Qlutione, fulvis niger ad fuo.
dtta
Digitized by VjOOQ IC
dam prawipitattir, qvl , folutlone per charttim *ltrata,
to filtro remanenS) deinde ficcatus & fublimaeus verutn
exhibet fulpbur, Zf'ncum Unutum mixtum cum tartaro -w-
trioiOoM vd Jak mitabUi aut alio Tale 'vitriolifo^ per
retortam deftillatum, prxbet forti igHe falphur. Hoc
fulphur qvod ab his metallls cum acido vitrlolico
cbt'metur, prius iisdem inexiftere nunqvam demoaftrari po-
t€ft 5 necefle ieiqve ut arte produ^uni confideretur. (d)
ExTEMPoRAH^iTM SuLPHUR, obtinctur arte produftum
fi earhni igmta jnftillentur nonnull» guttul* oki vitriolu
unde lUtim odor fulphureus percipicur. Praeteresi gedbl-
jium fulphur & plurimia metallis, modo, qvem cbemici
traduntt magia vel minus artificiofo , imo ab ipfo turpe^
tba m'ntrali^ ounqvam vcro fine w4a vitrioHcM^ praeplUari
poteft,
Ab bis diverfis experlmentif & generatlonis modis (lilis e-
lucet, julpbur mineraleefk componturo corpus, ab aeida 1;/-
trioUco & maeriafura inftammdbili ^ atpote fine qvibus nul-
lum ftilphor producl poteil. Tertefiye in fulphure puro nil
adcft . fiqvidem flilphur purom nihil refidul poft deflagra-
. tfonem vel fubliroationeni relinqvit« nutlam & fitltg^tncm
fub defl^graeione prsbet , atqve ad gcnefln (blphuris ar-
tificialem nulla reqvlrieur terra, Unde ergo tolldltas?
J&uofum In Tulphure non demonftrari poleft. Sine aqva
(blphur produci poffe indioavimus, & reiplk produci com^
probat indoles acidl vltriolici, partem aavofaro, in com-»
blnatione cum materia inflanuMbili, excludentis. Aqvo^
fum inffiirttu vitriol^ fubipCi ckftlUatioiie ab aSr^ com-
municatur cum acido«
Proportin addi in rel^ftu ad materiam snflammahilem ititulphu-^
re difficulter determinari potefl. Nos perfvafi gravitatem
fpecificam acidi cancMrati multls vtcibus fuperare gravi-
tatem fpecificam materia? fnflammabilis , exiftimamus maP^
fam hujusphlogiftlcaBmateriaB e(fesqvalem, fmon majorem,
2vam ma(fa qvae ab acido tbrmatur. Videtur enim impof-
bile ut k parva qvantitate materia inflammabilis um din
durans Ignis haberetur a fulphure, qvalis tamen reverare-
peritur ; ut retlceamus fulphur (\ia in compofitione, »qva-
li fere vf attradiva ad inflammabilem materiam feu oleo-
fum atqve ad alkali fixum gaudere , qvod vix fieri pof-
fet, fi acidum eflet domlnans. Qvid impedit qvo minus
dicamus fulpbut nil aliud efle qvam iuflanmnbile concentratum
forma folida feu terreftri, fi fimul confideremus aeidi vi-
triolki indolem in f>)rophoris ac originem a aobU ladica-
Um §n 86. CUjl circa aciik mimralia Otf, 4,
15 o^
Digitized by VjOOQ IC
138 . tH(o)«$
Olf. 9. Ad indolm fulpbwrU qyai attineC ^ brocket iadiea-
re volumus.
C^J Qvod ititegre filvatttr ah oleis txprejjis ^ defl'tUatis^ acc^
dente calore^ uc indicant chemici. Hinc malTa vel mix-
tura producitur plus minus tenax, proot ma^is vel minus
diluta fuerit , colore obfcare rubro^ qv« Ibaljamtu fulpburh
appellatur, atgve ob colocem & odorem mfratum. Hepar
fulpbttfis okofunL
(b) A Jalihut alkaiimt fixh folvitur etiam fuiphur inleg:re,
unde bepof fulpburifJaHnum producitur; qvod vi^ JUca
praeparatum, pet fhfionemjulpburis cum aaatica vel dupla
parte ytf|(/ aVcalim^ fucceffi ve in crocibulo ignito cochlea-
f im ingerendo , & madam deinde bene fluentem in Upidem
marmoreum efiiindendo, eonftituic mafJam fuTco rubentcm,
foetehtem, firagil^m, aqva & oleo roluhilem* bepati ^mi-^
lem, unde & nomen obtinuie. Viubumida obtinetur aoalo-
gon , (i decoqvatur rutphur cum forti Uxivio alkalino^ qvod
vocatur beparjUpburh Uijvidum. Gaudet hoc bepw Jklpbu-^
fis falinum in(igni vi omnia folvendi metalla, eeiam ipfum
aufum^ & iu folvere ut fluida absqve corrofivitate uant
Hinc elucet falsa alkaUna non adbiberi pofie ad prscipi-
tanda metalla, per fufionem, i mineris fulphurelsnon, auf
imperfefte calcinatis« qvum k ftilphure praefente vel re-
lido non poteft non cum (ale alkaliuo fixo produci k-
par fulpburis^ qvo fcorificantur metalku
(c) Solvitur qvoqve fulpbur a calce^ mitiffimo Igne dia con-
tinuato* unde prodit maffa fragilh gri/ia, qvae hepatico
exiftens fapore, bepar fulpburir calcareum vocsfturf qvo re-
fraftarii in igne lapides ad fufionem facile redigi polTunt.
ObJ. 3. Circa aEliwem fulpburh in mtalla tf femimetdlU qv»
maxiroi eft moment! in fundamental! cognitione minera-
logica & metallurgica, ut fciatur, generaliter indicare vo-
lumus feqveatia momenta, (a^ Qvod folvat omnia metal-
la, auro^ platim & sdnco exceptii • Hinc origo plurimaruni
venarum metallicarum ; m/ff^ra argenti vitrea^ mintrm
cutri latrea, plumbago^ minera auiimoniif cinuabarist imo
iple pyritef, (b) Non folvat cineres & crocos metallo-
rum, auc eorundem terram, exceptis calcibus plumbi ^ nic^
coU & wifmtUbi; fulpbur etenim* hoc in punfto, non alit^
agere pocefl q vam acidum vitriolicum. Hinc nulla terra nul«
la calx metallica cum fulpbure minerali(ata adhuc eft re-
peita* (cj Qvod omnia meulla non aeqvalem ftifclpianc
Sul-
Digitized by VjOOQ IC
fnlphuris copiam. jlrgentum , plumbum ^ mereurius SLy^vif-
mutbum vix ultra 7 partem fulphuris retinent; cMprum fere
j partem ; ferrum I* partem ; regulus antimonii iere oimidiam ;
jiannum dimidiaro fere fui ponderis qvantitatem fulpburii
fufcipit, fed nihil retinae, prxterqvam portiunculam qva
fcoriticarur. (d) Sulphur metallis'adbaerens, pro diverfa
metallorum nacura feparari poteft. I : o , Tojlione feu uflu-
Utione^ admiolculo aeris inllituta , hac via fadle fepara-
tur ^h argento, plumbo^ flanno, wifmutbo; difficulter k reguld
gntimonii; difficillime & nunqvam complete k cupro &
ferro. a:o, Detonatiouc cum iiUro; prout cbemici iodi-
cant. 3:0-^ DaoSiione cum acidis mineralibui^ qv» raro
locum, habet, qvo & iu cafu calciuaatur metalla 4 men-
ftruo feparaoda* 4:0; Decoftione cum forti lixivio alka-
Una qvidpiam fulphuris ^ metallis nonn»llis feparari po"
tcft. 5-"0, Pracipitatione fu/arta inftituta , J!v£ cum foHbus
tf^Urrif alkaHnis , qvo in cafu pracipitantur metaila for-
ma calcinata ; plerumqve & firoul fcorificantiir ab hepate
Julpbufit^ qvod formatur vcl k Jhle vcl i ealce . metallum
folvcQte; five cum metallit^ qvo folo cafu praecipitantur Jk
fulphure foluta metalla ^ forma perfe<9;e metallieay non ve-
ro caicina^; in hunc finem fertum conducit, qvod ma-
3d0Ui nudet attraftione ad fulphur, idqve k reliqvis me-
tiQjb HifEcienter feparat (a) Hinc patet, qvod iotegra
vetalla fulpbure folvantur & fulphuri immixta inexiftant;
alias etenim integra, & forma metallica , fine reducente
materia prscipitari non poflent. Hinc porro ftuit, 'qvod
calcinatiofies metaiiorum k fulphure non fiant fub folu-
tione fed fub fulphuris feparatione^ (f ) Non tamen omnia
meulla a fulphure avolante calcinantur ; etenim aurum^
" mgtttttim & mercufiut k ftilphure five (blvente five avolan-
te catcinari non poflunt , ita licet videatur ; fine omni
^ namqve reducente materia refiitui pofiunt. Idem valet
ydc platiua. Plumbum qvoqve nonoiU incomplete calcioa-
•fur; ftatmum pot'us fcorificatur qvam calcinatur. (g^Sul-
^phur oon volatilifat metalla^ fed eadem potius in igne con-
fiervat vel fcorificat, veU dum vaporetcnus feparatur,
^calcinat.
wf 4- Pyritem qvod adtinet, ut nos breviter expcdiamus
i|inprimi9, cum Hbmckblio, qvi in fua pyritologia eundem
laboriofe es^mfnavit, obfervamus ratione co/orix plures efle
fflineras, qv£ hoc nomine compellari folent.
0) Pyrites pallide flavurfulpbureuSt qvi idem eft qvi i non-
nullis vdcatur pyrites martialit . vel pyrites vttriolicus 2ut
pyrites aluminaris , qvum ab eodem & fulphuc & ferrumi
qvi-
Digitized by VjOOQ IC
14^ ^c o;Kf
qvibus ut ptrtibufl conftltutlvis eft compofitus « ohtineri
poteft , arqv© alio ©odo traftaeus, fulpbur^ vhriolum & aluri
' men ab eodem pneparari pofTun^ Hie eft, qyen\ defcripTi,*
mus Spec, 287, '8B fie t89«
(b^ Pyri^^' Mc^f* qvi flib priori Q)ecie i nonnullif com-i
prehendi folet, qvera HififCKEL reticuiffe videtuift qvi
ininori copia (blpliuns, maiori autem ferri conilat, adeo-.
q¥e fi Qvif alius, bic cert^ pyn^9i marm/ixappelUixdus;
& bic eft qvem d^fcripfiinQS Spec, apo^t
(c) Pyrkcf Mut^ qvi pyrites Mrfini^lk appdhrl iWet, utpo^
te /errum arfaUco filutum contineos; col6re eft aut albo
atH einereOf & loter minfitar dtfenicalet defcribltur, ubi vo*
catur ninera arfinki alffi^, & mineta tktjtnici cinerea^ Hip cuia
vera pyrite fulphareo coofundatur^
(d) PyriUf fiavus vcl fiavo vifidif; vocatq? alias pytitef CU"
fri; rcipf* vero eft mineta cupri^ qv» cuprum pyrite ful*
pburea folucum coatinet Hac itaqve in minera, ipre py-
rites confiderandus ut medium roiaeraliratioois, in qva nii-
oufl fulphuris adeft, cuprm vero ut acci4tatale.& ^dyeor
titium Tolutum contiuet,
Pyrites auri^ qvi vocatur , etiam elkftavo. colore ^ ad mine^.
ras nuri referendus « durum ^ pleruo^qve una quqx cu^ra^
pyrite falpbureo follitum conftineos^
'His elucet, omnem pyritem vet nt minermn confidertoduiii,
qvx ferrum fulphure. aut arfenico folutum contioet, adeo«
qve duplicem dari pyritem , nempe fulpburtum & drfem-
caiem^ qvi to eq conveniuat qvod ferrum contineant;
vel ut medium mineralifaticmis conQder^ndum , utpote dir
verfa metalla foluta cootiaeus.
0\f. S« In omni pyrite prster partes conftitutivas « i no-
bis nuper iodicatas contendit H^nchb^ & plurespoftil*
lum,dari terram ^vnndam non 'metallicam^ eanderoqve ut py<
ritem conftituens confiderari deberej fed conviAi fumus
hu)iismodi tcrram non - metallieam, I matricediftiaftam, oeqve
per analyfln neqveper fynthefm demonftraripolTei eteoim
\i pyrite fulpburea, nil nifi fulphur & ferrum nbrineri po-
teft; & fatis notum, pyn'tem artificiatem ^h limatura mar-^
tis&fulpbure praeparari poiTe, ut reticeamus, mctalla cum
huiusmodi terris noa^ metallicis nunqvam corabiaari pofle,
nifi prius fuerint min^raHfata, Teu a ft<itu metalUco in alium
(latum rcdada. cfr. Element. MetaUurg, p. 179, Eft itaqve
fua nacura verus pyrites Julpbureus uil niii ferrum fuipbu-
rdtum^
Digitized by VjOOQ IC
i>< C 6 ) l4 «4^
riium^ ejusdem fere iodolis cum aliis tti^illis (blphuratis,^
& pyriUf albus oil Dili fcnum atjcnicatum , ^ ejusdem tere
iaduiU cum aliis metallit arfcmptis. Pyritem ergo qvi
dicunt ^ miueris diftiogvenduDf^a ^aliena ab Uiis eile in-
dole, k via defleftere videntur^
Ohf. 6. Rtperiiur pyritis fulpburetu^ iiort folum Iti tsrtdhm
Jhstif^ utpote 10 dfgillAf xrcta^ mdrga^ in rent bus, gieb;s
aut truftulis feparacis; fed & in diverfis lapidibus dlverfa
forma & figura inh^rens » utpore in iapide ^akdreo^ fpatbo^
foatzo^ Jitice ^ petrofilice^ zetditbo^ baJUte^ fciifto^ torneo^ mi-
c«, faxis ^c. Ktiam bituminofis corporibus, uC iitbmtbracct
imo, pctrificatis plurimis, ujide ejusdem geneucio hodidrna
pilet. Keperitur qvoqve venax conftiaiens, Vel Jditarie:
hoc e(l> line alius metalU admifcelU ; ut ad Dyha io Ne-
rictd & alibi i Vel folutum contioens aUvd metalluin^
adeo ut vix dabilis fodina metallica, in (]va pyrites al-
terutto roodo don hofpitet , tarn io protuudiflunis locii
Qvam io fupetficie & in die^ Adeii qVoqve in Jhratif
fcbiji & titbantbr4eiu
Ohf. 7^ PyriU futpbuYei tidio in Mtdlldi fi nott major, tJ*
men aeqvalis cum tortidimo bcpate juipb\}fUy qvo omnia,
Dt indicaVimus Obf. a*, lit b^ folvuntur metalla% Hinc
000 nriiruro% qvod plura meralla pytite ^ in qyo fulpbur
exiftit fixatum;. foiuta & mioeraliVaca reperiantur, qvam
fulphure folOi Pytium fen ferrum jkipburatnnu folVere<iarii«
antea inoutrndSt \^tiit pyrites wri; /)/A/foM fimiliter foU
vi, ab experientia didici ; atqve i reiiqvia met^Uis & fe-
mimeuUis vix uoumdatur, qVod aon pyrite folutum alt-
qvaodo in fodiois occurrat
• ;o, XJt pyritds facile fufibtlis^ fie id fufiooibaft mldera*
rum metallicarum, omnem jcoriam metalUcam fecum te«
buiter flueatem faCit.
3:5^ Potiflimum inferVit pyrites ad metalla fulphurata pro-
ducenda> in qVero fioem mineris metallicis additur, ubi
DOn teperitur. nattiraliter vel oon fufficieoter admixtui*
4:6, Praedpuus domitor/J-m, id ipfum gf^rtim fub uJluU-^
tiombuSj parcim fub fujionibus dedruic
S > b » Mineras in lapides fulpbureof thetallteot redigens folvi^
& receptaculum prsbet cupro^ argcato & auro fe io bos
lapides recipieadl « uode ab omoi mecueado peiiculo li-
krantun
Obf.
Digitized by VjOOQ l"C
i4a fo^ C o ) K}
Ohf. 8. Fntijcentia pyrita in Mire depcndct ab aftione fiil-
pburis in terruoh, accedente humiditate aeris , ut patet a
limatura martis artific!'* liter cum (bipbure mixta, & bume-
Oara. Fie vero hsc fatifcencia celerius vei tardius, plus
vel minus « pro ratione qvantiucis fulpburts & prouc
connexio partium fueric laxior aut fortioft atqve matrix
dura vel mollipr, ut iadicavimus *?/>fr. 287. Obf, N:o 3.
Hinc reguls Hehckelii In pyritol. explicari pofTunt, di-
centis } pyritem^ qvijimul cuprnrn V arfentcum ctmtinet ; noa
fine pravta cakinatione in aUre vitriolefcere ; pyriUm vero m
cttpro y arjenico libtratum , feu fyritem Julpbureum^ vitrioUJce^
re atsfve pntvU cskinetitme. . SuD bac tatifcentia & intria-
feco motu ia P7rice» producicur calor, & afceodit ab
eodem vaper eUfticut^ inflammahilit^ qvi iocluftis, dum ac-
cenditur, magno cum impetu & explofiooe in inftaoti de-
flagrat. Idem fit, fine dubio, locit fubcerraneii, accedeoce
aqva. Hiac cdar fukterraneuSj ignis fubterraneue ^ term
motus.
Oif. 9. A minerif dercriptis eWcltnr fulphur t :o, ieftillatione^
qv« diverfimode peragitur pro ratioue Ipfius mioere,
slibi peragitur bxc deftilUtio in vafis vel urms etgiUi^iit^
4 qvibus n^inera fulphurea repleds, per canalet atbendit va*
for fulphureus ia alia vafa argiUacea extra furnum pofita,
qvibus, per foramen io vas fubditum exdjllat /ulpbur,
qvoddeQUodeftillandum,ut purum babeatur. Hanc deflil-
landi modum ad Solfatara iu ItMia ufitatum defcribit No l let
in Mem. Pat^ 1752. & v. De Boma&b io Expof. miu. lu
p. tt84- Similem fere deftillandi modum per canales , ia
Erzgebirge^ ufitatum defcribit R5sl£R in Bergbeufpieg. &
VoGEL in Minerahgia p 315, Hetc in Svecia ad VyM in
Nericia^ peragitur deftillatio in ollis fetreis^ pyrite fuipbureo
contufo repletis, qvibus %lix ollstenes minorts extra
furnum adglutinatae. in qvibus ^Ipbur eliqvatum coUigl-
tuir; qvod, leoi calore denuo liqvefcendum, ut ad iiin-
dum deponantur beterogenea, purum vero in formulas ef-
fondendum. Rejiduum in retortis terreftre, martiale, a^f
per fexeonium expofitum , ut diluatur acidum , dat, per
elixiviationem vitnolum viride^ atqve, poft banc clixivia-
tionem, ab ejusdem lixivii r^iiduo, cum iixivio cinerum mix-
to & coAo, alumen , bodierno autem die alumlnis codio
omiflk; ejus lA:o, atenui terra martially per loturam fepa*
rata, vei fub vltrioli cryftallifatione ad fundum depouta^
prxparatur forti calcinatlooe cokr ruher terreut^ qvxmocbra
ferri ruhra^ tenuis^ qvo domus piogi folent ; exficcatione
autem folari calorfia-nus terrcusj qvi eft ocbrafcrri flava,
itidea
Digitized by
Google
t>< C O ) K| I4J
Hhfem ad pifturas ofualis atq ve ad CioTOnda Coria. a ; o , Per
tifluhiiottem i roioeris cupri friglde ufiulandis , prxparacut
flilphur, id ipfum iu foveis in ^umulo uftulatorio faftis col*
ligeodoy deiode vero liqvaado & deftillanda uc purun
fiat. cfr. ScHf.UT£R vOm Hmitnve. & Yoqel ia Mm.l-c.
Qvooiodo alias fulphur tarn k pyrite qvam aliis mineris ar-
tificiofe ac cheoiice feparari poifit, boc iadicavimua (Obf.
3. lit. d).
Ohf, lo. Sulphur eduftum oon eadem eft puritate.
^a) Sulphur fiillatitium vocatur purillimum, q vod ia ipfum vas
recipteos tetretim , fub deftillatiooibus , tranfic; ed hoc
pulcbre fiavum ac Jhbsiliffimum^ Vocatur qvidem Julpburjtil^
uitttmm etUm iliud qvod fub uftulationibus (lillac io vafa
repofita ad (oramem fub cumulo uftulatorio faAum , de«
inoe vero, per fufioaem depuratum ; fed hoc Don eadem
eft puritate ut prius. Sulphur fliilatitiufn etiam i montico-
lis id appellari foiet, qvod io fodiiiis nonaullis parietibus
idhcret , forma fere ftaUSitica.
(b) Sulphur vujgare id yocatur» qvod colore flavo vel flavo
viridi, modis defcriptis, eft reaovata deftillatione velfu-*
fiooe depuratum. Interea tamea ia hoc ipfo fulpbure all-
qva obfefvatur diiferenda ratiooe puritatia, uade & ail-
qvaodo tertia vice deftiliandum.
(c) Sulphur cabbatinum eft grifeum, aut viride, impurum 'reft-
duum in retortis per renovatam deftillationem relidtumt
adeoqve mixtum, terra^ fulpbure^ aliisqve heterogeueiF.
Obf. II. Ufus Julpburit eft amplifllrous ia tbtmicisy mcdicit
nee non I plurimis artificibus; ad fulphuranda vafa qvi«
bos vinum iotuodendum, oe in eftervefcentiae motum ve-
niat / ad dealbationes Jirici & lanae; ad pulvctm pyrium at«.
qve alios igoes artficialcs.
/♦ 114-
Digitized fey VjOOQ IC
14* ix C «> ) >^
S* 114-
Ordo ^tias,
SEMIMETALLA.
SVCIL HALtfMKtALL»a
Gall. DEMIMETAU2C
Germ. Halbmltallb
{ : O ^ Sunt corpora miaeralia i^ diverfa eonfiftentia ^ parum
ttut nihil dudilia, fed ut plurimum fub malico fragilia*
i:o^ Nitore\ dum pufa fiint^ gaudent mctallico. .
3:0^ In igne vel volatilia funt vel fujibilia ; nitorem re*
tinent metallicum, & poft fufioncm rcfrigerata, co»
cunt Temper ftpcrficic convcxa , eodcra nitorc ^ ut
prius ^ absqve omni mutatione.
4 : o. Cum unis vel lapidibuss aut aliis hetcrogenciS corpo^
ribus ^ fub fuiione ^ in metallico ftatu ^ non func
mifcibilia.
5:0^ In igni diutius retenU> calcinantur & qvafi tcrream
indolem fufcipiunt , calcinata vitrificari pofTunt, &
cum aliis heterogeneis ^ terris vel lapidibus , in fu-
iionc mifccri^ In priilinum autem (latum raetallicum
.& nitorem reftitui polTunt^ dum mi^ta cum infiammt*
bili materia fub fufione incorporantur,
(5:0^ Gravitate Jpecifica gaudent diverfa; majofi tamcft
qvam reliqva corpora mineralia , terrea aut lapidea*
Obf, I. Plurlros, ab his proprlctatibus tam metalUs qvam Ji*
mimetallis competunt ; differunc tamen pofteriora k prio
ribus inprimis duSiilitate^ qva carent femlmetalU, nee non
Jcrfijientsa in igne^ qvae major ia metalUs qvam femimetal-
is plurlmis reperitur , prx^erea qvoqve in nonnullis .alilj
circumftantfiSt circa qvodlibet genus defcribendis*
Ob/.t. Omnia haecj femimetalla , qvettiadmodum & mefallt«
full rep«riuntur in locis^fubterraneb* Vel/orm fluida.la
' non-
Digitized by VjOOQ IC
fx ( o ) X} 145
nonnullis'tffi;// atqve in alia fluida materia guhr vocata,
fed hoc de paucis inetallis dici poteft ; vel forma vaporofa^
qvod miderae ejxefie & corrofs comprobant; vel for-
mi foltda in minerii. Miners vero femimetaliica yel metAl'
lica ilia appellantur corpora inineralia, qvs cohtioent (aj
'uel nudum aut naiivum femimetallum , qvales minerae raro
ia Datura occurruQt, (b^ vel id ipfum calcinatum, feu for-
ma terreftri, aitore metallico rpoliatum contioentt qvales
etiam, exceptis mineris fetri & cupri^ raro occurrum qvs
& ounqvam jcum fulphi^re autarfeoico vel pyrite mioera-
lifata reperiuncur, (c) vel deQiqve/b/ji^ti/if & combinatuoi
cum fulphure aut arfsnico, vel his utrisqve, aut pyrite
fulphureo vel arfenicali, xnmatrice terreftri aut lapidea.
H«e pofteriores miners funt treqventiflimae, in qvibus fe-
miruetalla & metalla non forma calcioata aut terreftri, fed
forma pura metallica efl'e immixta, mdlcavimns in Qbf. de
fulphure V pyrite Obf 3. lit. e. infuper vero demonftratuf
ab eliqvatione eorundem k fua minera, ab^qve inflamma*
bill materia reducente, & notum de reguh antimonii^ wifmu^
tbo^ mercurioy plumbo , Jlanno , argento^ Muro. cfr. Elm. Me*
tdliurgia^ p. 17a. Obf.
ifetrix vocafur terrB aut lapis ^ qvi mineram metallicam 10-
fperfam aut immixtam habef. Hinc, unius [metalli mioera
fnterdum matrix alterius efle poteft , & reipfa fspe iave-
Qitar.
Ipr«ergo miners metallorum &femimetallorum non lisprs-
ditae proprietatibus, qvasdercripfimns, fiqvldem igne fa-
cile aut in fcoriam aut vitrum fundi poflunt; eatenus vero
hue referendse atqve defcribendae, circa qvodllbet metal-
lun & femimetallum figillatim, qvateaus metallum vel fe-
mimetallum continent, qvod ab iis eliqvari aut feparari
poteft* In docimafticis indicatur qvomodo mineral proban-
ds ^ beic, utoculis occurrunt, cum nonnullis fuis pro-
prietatibus, ut bene agnofci poftint, funt defcribends.
Olf. 3. Semimetalla, ante noftra tempora nondili fuifKiye fue-
runt numer^ta, mercurius^ arfenicumy regulut antmonii . wif-
mutbumy zineum, hodierno autem tempore bina accelTerunt
deteda, cobaitum & nickolum^ unde numerus promanat fep-
teaarius.
Eadem eft ratio metallorum^ qvs olim nonnlfi fex fuerunt co-
{^ita, ferrumt cuprum^ plumbum^ fiannum, argentum^ awrum, qvi-
bus noftro 9VO acceflif platinaj unde & feptem habemus
metalla^ Sed, qvis dlxerit adhuc plura noa detegi poITe?
Tom. U. K 5- tif-
Digitized by VjOOQ IC
lU >^ C o ) >^
Ordo pias.
SEMIMETALLA.
Svcih. HALtfMEtALLUR
Gall. DfiMlMETAUX
Germ. HALBMLtALLtt
S : O ^ Sunt corpora mineralia ^ diverfa eonfiftentia ^ parum
aut nihil dudilia, fed ut plurimura fub mallco firagilia*
tiOi Nitore\ dum pufa funt^ gaudent mctallico. .
^:o^ In igne vel volatilia funt vcl fujibilia^ nitorcm re*
tinent metalUcura , & poll fufionem rcfrigerata , cO»
eunt Temper fuperficie convexa ^ eodem nitore ^ ut
prius ^ absqvc omni mutatione.
4 : o. Cum terris vel lapidibus^ aut aliis lietcrogenciS corpo*
ribus ^ fub fulione ^ in metallico ftatu ^ non Ibnt
mifcibilia.
< : o ^ In igni diutius retenta , calcinantur & qvafi terr earn
indolera fufcipiunt , calcinata vUrifaari poflunt, &
cum aliis faeterogeneis ^ terris vel lapidibus » in fii-
fionc mifceri^ In priftinum autem ftatum raetallicum
& nitorem reftitui poflunt) dum mixta cum inflamma*
bili materia fub fufione incorporantur. - -
(S:o^ Gravitate .fpecifica gaudent diverfa; majofi tamcn
qvam reliqva corpora mineralia , terrea aut lapidea»
0*/; I. Plurlmae, ab his proprietatibus tam metallif qyam y5r-
mimetallis competunt ; differunt tamen pofterlora h prio-
rlbus inprlmls duMitatty qva carcnt femtmetalla, nee non
{erfijletttta in igne^ qvae major la metalUs qvam femimctal-
\s plurlmis reperitur, pr«rcrea qvoqveln nonnullis .alilJ
circumftantfis, circa qvodlibet genus defcribcmlis.
Oi/.t. Omnia hacj femimetalla , qvettadmodum & meraUc«
iuii rep«riuntur in locis fubterraneU. Vel firm fiuida, \a
' non-
Google
Digitized by
{X C O ) Kj 145
nonnvlUs' afvif atqve ia alia fluida materia gulr vocata,
fed hoc de paucis metallis dici poteft ; vcl form^ vapotofa^
qvod miilerae exefae & corcofae comprobant; vel for-
fsj fdiia in mineris. Miners vero femimetaliica yfei mettU-
lic^ ilia appellancur corpora mineralia, qvs cootioent (aj
vel nudum aut mthum femimetalium, qvales miners rare
ia oatura occurruac, (b^ vel id ipfum calcinatum^ feu for*
iDa terreflri* nicore metallico fpoliatum contiaent* qvales
etiam, exceptis mmeris fetri 6l cuprt\ raro occurruot qvs
& ounqvam j:um rulphi^re autarfenico vel pyrite mioera*
iifaCa reperiuntur, (c) vel deQiqveyb/»fiMi & combinatuai
cum fulphure aut arOsnico, vel his utrisqve, aut pyrite
fulphureo vel arfenicali , jo matr/r^ terreftri aut lapidea*
Kcd pofteriores miners Tunc treqventiiTims, in qvibus fe-
mimecalla & metalU non forma calcioata aut terreftri, fed
forma pura metallica efle immizta, indicavimns in Obf, de
fulpbare tf py^ii^ Obf. 3. /it. e. infuper vero demonftratur
ab eliqvatione eorundem k fua mioera, ab^qve inflamma-
bill materia reduceate, & notum de regulo antimottii^ wifmUr
tbo^ mercurioy plumbo , Jlanuo » argento^ auro. cfr. Elenu Me*
Ulittrgia^ p. 17a. Ob/l
Matrix vocarur tenM aut lapis ^ qvi mineram metallicam in-
fperfam aut immixtam babef. Hinc, unius [metalli roinera
ioterdum matrix alterius efle poteft , & reipfa fspe iove*
oitor.
Ipfs ergo miners metallorum & femimetallorum non iisprs-
dits propriecatibust qvasdercripfimos, (iqvidem Igne fa*
cile aut in fcoriam aut vitrum fundi poflunt; eatenus vero
hue referends atqve defcribends, circa qvodlibet metal-
lum & femimetallum figillatim, qvateous metallum vel fe-
mimetallum continent, qvod ab iis eliqvarl auc fepararl
poteft. In doemafticii indicatur qvomodo miners proban-
ds « taeic , ut oculis occurrunt, cum nonnulUs fuis pro-
prietatibus» ut bene agnofci pofliat,fuat defcribends.
Obf. 3. Semimetalla^ ante noftra tempora nondili ^inqye fue-
nint numer^ta, mcfcurius^ arfenicum^ regutur antmonsi ^ wip-
wttitbumj zineuM, hodierno autem tempore bina acceiTerunt
deteda, eobaltum & niMum^ unde numerus promanat fep-
teoariua.
Eadem eft ratio metallorum^ qvs ollm nonnift fex fuerunt co-
gnita^ ferrum^ cuprum^ plumum^ fiannum, argentum^ tfvrnai, qvi-
bus noftro svo acceflit platina, unde & feptem habemus
metalla, Sed, ^vis dixeric adhuc plura aoa detegi polfe?
Tm. U. K 5- "f-
Digitized by VjOOQIC
I4i tH C o > >4
§. 115.
i.MERCURIUS. Hydrargyrum.
Gen. 45*
ARGENTUM VIVUM.
Svcth, QUlCKSILPWER
Gall. MERCU&B ou ViP ARG^(fT.. V. De-£oha.>
RB 48. • *
Germ. QuECKSivBER
1 ; 0 , Eft corpus opacum , coLort ^rgenteo nitens ^^ fluidum
fed non madefaciens , .minimo atta^a in giobulos ma-
xime mobiles divifibile.
jt;0),/H eure ^ Jft;^ immutabilc pefmanet; a^ris niajori
calore cxpanditur, minori condenfatiir; fummum ve-
to frigoris gradum cxigit pfiusqvara folidam fufcipcre
poffit confiftentiam', qveraadmodum expcrimcnta Pe-
trapoli primum*inftituta circa congelationem ejusdem
luculenter comraonftrant ; a qvibus patct , /ngi^ na-
turale intenfiflimum licet , non tamen mercurium in
corpus folidum condenfarc potuifle ^ priusqvam frigo-
re artificiali , niediante nive & fpiritu nitri fumantey
niagis intenfum ac fortificatum fucric. Frigore fic co*
agulatus mercurius , plumbo^ facie, roollitie & mallea-
bilitate fimilis evadit, fed, diminuto parum frigore^
iterum fluidam aflumit priftinam naturam & confjften-*
tiam, & hoc in modofe inftar aqve & altorum li-
qvorum habet» Hinc elucet mercurii fluiditatem efle
a calore»
5:0, Gravitate fpecifica pfoxime ad aurum accedit; crania
namqve roetalla & femimetalla raercurio innatant , ex-
ceptis auro & j^latina. Eft vero ejusdem gravitas
fpecifica in proportione ad aqvam ut 14,000 vel
15953:21000.
4:0. In igm non perfe£le calcinabile ^ multo minus, vi-
trificabUe; avolat ignis gradu paulo majori qvam
Digitized by VjOOQ IC
Iw C o ) wH 147
qvo aqva cbullit. Eft taraen in pidverem nigrum^
fineigne, mutabile, mediante tritura & motu ; in
puliwem autem rubrum , in igne , aut per deftiUatio-
ncm, aut per digeftionem & fublitnationem, qvas po*
fterior operatio leni igne infticuenda ^ ac din, per
menfes , fucceflive colorem augcndo , continuanda.
Hi vcro pulveres nigri vel rubri, fdrtiori igne ad
maximam partem iterum in mercurium currentem redi-
gi poffiinc, absqve reduccnte materia.
5:0, Sdvitur ab acido vitriolico concentratiflimo , fub co-
£lura , & in calcem albam mutatur , cujus pars aqva
felvi & crjrftallifari poteft, pars vero infoluta ad fun-
' dum prascipicatur & flavum fMfcipit colorem , dum
calx calida in aqvam frigidam efFuhditur. Haec flava
prscipitata calx .edulcorata, eft qvas vocatur turps-
tbum minerale.
^:d, Solvitur fpiritu rritri vel aqva forti^ fine calorc; k
qva folutione mercurlus praecipitatus cum fale alkgUno
volatili & fale communi album induic colorem ; - cum
alkali fixo, autert^ prscipitatus ^ flavum fufcipit colo-
rem. In hac folutione eft alias mercurius facile cty<
ftallifabilis. Qvoraodo ab hac folutione arbores Dia-
na ^ kn vegctationes mercurii haberi poffunt; hoc
indicavi in J£t. Stockb. Vol. XV.
7.*o, Solvitur qvoqve aqva regis 61 fptritu falis^ fi acido
nitri prius fuerit calcinatus, Hinc mercurius fubli^
matus. .
!:o. Cum fulpbure contritus, vel in fulpbur leni igne
fufum dura fucceflTive^infunditur & raixtura bene ^gi-
tatur , coit cum fulphure in maffam nigram, qvoe vo*»
catur atbiops mineralis ^ a qvo> per fublimationem,
cinnabaris pbtinetur.
9**0, Solvit mercurius, fi non omnia tamen plera^ve
metalla, mediante tritura & adjuvantexralore; ai"-
turn , (^gentum t ftannwn ^ plumbum, zincum^ vsifim ?
K % tbumi
Digitized by
Google
M8 fW ( o ) «l
ibumi difficiliuS) cuprum^ & adhuc difEcilius, /errtm
& regulum antimonii &l qyidem nonnifiprsvia qvadam
hbram prssparatione. Hae folutiones vocantur amal'
gamata^ .qv» , pro qvantitate mercurii , majori vel
minori gaudent molli & firagili confiftentia , fab fa-
cie bomogenea materia vel maOa. Ipfa autem operatio
vocatur amalgamatio. ^^maigama auri eft qvo aari-
fabri ad imtirdtiones argenti & aipri utuntur. Fun-
damentHm Vero hujas inaurationis confiftit in volatili'
tale mercuruj unde, acfcedentc ^calore facile in auram
diflipatur, remanente auro* .
Ohf. Mtrcutium reterunt alii ad met alia, fciliceC, ob ejusdem
puriutem, immutafoilitacei^ ia igne & gravicatem rpe^ifi«
cam, oec aon dudil'Cacem, dum congeiacus eft, qvibiis
proprietatibus pcoxime ad metalla, Imo, in noonuflis, ad
mecalla perfeSa accedit; alii ad ftmmetalla ob ejusdem
maxitnatD I\ibtilitatem> volatilitatem in igoe & deteftum
malleabilicatis in ftacu aaturalk Alii ad oeutrum ab his
metalUs Vel femimetallis, referendum )udicant, ob com*,
snuoes qvasdam , cum utrisqve, proprieeaces. Alii deni«
qve dicunt mercurlum etk principium metaUorum. I^oscui-
cuoqVe lubencer fuam relinqvimus fententiam, exiftiman-
tes vero eundem prDpltis ad femimetalla qvam metalla ac-
cedere, ob proprietaces iadicaca< & defeftum duftiUcatis
in ftatu iiacurali, fed primum aflienavimus locom » ut, fi
placet, feparatim ^confiderari pol^^
i« MERCURIU5 lArginms. Hvb&AacYRUM itativum.
Spec 279*
Hydrargyrum nudum fluidum. v. Livsi ii^.u
Mercurius nativus virgineus. Cromstedt a 17*
Sveth. GfiDlG£T QwiCKSlLBBH
Gall. Mercure vierge* v» De Bomars^ Spec.
Germ* Gedieg^kes Qubcksilber
Eft mercurius fluidus ^ roetallica fua forma ^ fine
peregrina mifcella, terris, lapidibus^ velmineris infper-
Digitized by
Google
f>i ( o ) K} 149
fas; 9ciilis inprirois arroatis conlpicuus, fuo i domicilio^
leai calore, inierdum colore manus^ cxftillans, qvod &
QoncuiBone cvcnit.
(a) Httdrargyrum nativum, purum.
Forma raetallica, fine mifcella, in fiffuris &. rimif
montium fluens reperitur, & in cavitatibus in fundo
vel parietibus coUigi poteit Hydria. ^America.
(b) HyDRARGTR.ui^ NATiyuM) t^a mixtum^ Ter-
ra M£RCURlALlJi;»
Eft terra, ajba, rubra ant casruIefQens, calcarea aut
argillacea, maxime gravis, in qva mercurius pie-
rnmqve vifibiliter , faltem terra difflraQa aut coptufa^
hofpitat , majori vel minori eopia , interdum ad 70
pro ccnten^riQ. Hydria in argilla^ Almada in Hi-
fparm
(c) H^DRARQTRuM NATiytJM, lopidi mmixtum. La-
pis. I^ERCUR^IALIS^
Eft mercurius. in diverfit lapidibus ^ qvarzofis^ ollaribus^
micacHs vol aliis , minimis guttulis, microfcopio, in-
terdum & nudo oculo confpicuis, inl^erfus, fub con*
cttffione lapidis vero facile exftillans^ Hydriaiy in
oUarififftli nigrQ: jdmerm in qvarzo* Tofcana in
(d) Hydrargyrum nativu% mineris immixtum.
Reperitur mercurius interdum mineris argenti albis slut
rubriSy iuterdiim galena , aliqvando minerx arfenici
alba y interdum & cinnabari infperfus, majori vel mi^
nori copia^
Olf. u Salberga lii Wefimamia repcrtus eft mercurius , anno
H60, 1689 & 1690, aliqvando & cum argento :<malgama-
tus. cfr. AHaErud. Uffal. 1700. Tfim. 3. ?• 55- Hue nl fal-
lor, referendum bydrargytum flriatum^ qVod defcribit v. De
BOMARE. ^/)^r. 253. JV; 0 4.
Obf. 2 *H» receofit9 varietate^ neqvaqvam ut miners mer-
curii con&derandx, fed ut diverfa receptacula & domiciliay
iQ qvibus mercyiius pnrus* accidentaiiter, forfan fuo Tub
K a fluxu
Digitized by VjOOQ IC
ISO t)^ C o ) Kj
fluxu fiiit infpt Ais. Hinc tot cxiftunt , fahcm e^iftere
poffunt varietates domicilii hydrargyri, qvot dapturdivcr-
IX terrae, lapides&nriaers iisinlocis ubi fluxus occurric
a'. MERCURIUS fulphure mineraUfatus ^ minera rubra.
CiHKABARlS. 5pec. 2gO.
Minium. Plinii & Diofioridis.
Hydrargyrum tnintralifatum pyriticofum. . v» Likn6
119. 3.
Mercuriuffulpbure mineralifatus. Cronstedt iig.
Svcth. CiNNOBER^ Berg-Ciknober
Gall« ClKKA^RE^ OU MINE DE MeRCURE ROUG^. V.
DI^BOMARE 254,
• Germ. Cihhcber
Eft minera mercurii raaximc gravis, colore rubro
vel rubcnte , qvo cdlore & digitos aliqvando inficit ; at-
tritu autem vel pulverifatioiie color ruber exaltatur , ni-
torem vero firaul perdit ; tcxtura intrinfeca repcritur vel
llriata vel fqvamofa vel mihimif perticuiis nitehs, plerum-
> qve opaca raro pellucida; in'igne forti tota fua compofi-
tione voljitilis ^ compofita fulpburis parte una & mercurii
partibus 5 , 6 vel 7.
(a) CiKHABARis friabiliSd
Terrca eft confiftcntia, ochrae rubrae fimilis, interdum
fuperficialitcr cinnabari ftriats adhaerens, gr^is, di-
gitos inqvinans. Hydria. ZweybrUcken^
(b) CiNNABARis , ftriata^
Ha;c puriffima , artificiati cinnabari ad ftruQaram fi-
mills eft , colore pulcbrc rubro nitens , confiftentia
lapidea fed friabili , figura extrinfeca utplurimum in-
certa , interdum fpbarica feu renali ,. unde cinnabaris
renalis appellatur. Almada in Hifpania. ZweybrU^
cken. Japan. Trq/ijylvania.
(c) CiNifKBUKis fqvamofa.
Hasc tarn colore qvam puritafe & confiftentii proximo
ad prascedentem cinnabarim fttiatam accedit ; videtur qva-
^planis nitens. Hungarian Japan^
Digitized by VjOOQ IC
(d) CffivfABfiVii^ granularis^ obfcure ruhra^
Colore ell obfcure rubro feu mbro fufco, fraQura mi«-
n'lmis particulis nitens; facpe hydrargyrum nativuta
limttl iafperfum habet. Altnada in Hifpttnia, SU*
benburgen. cfr, BrUckm. M D, T.I. p. 67.
(c) Ciif s KB \Kis compa^a^ colore fpadiceo.
jsft minera mercurii , maxime gravis , folida & com-
pa3a, calore fpadiceo , hasmatits fere fimilis , fed at^
tritu & rafura rubra; fimul. hydrargyrum nativum
(f) CiNNABARls terra bolari intime mixta , 'bomogenea^
Eft colore rubente , Conftans mercurio fulphure mine-
ralifato & in argilla bolari immixto , facie tarn en ho-
mogcnea, textura chalybca vel lamellari. jfdria cfr,
Sco?oLi de Hydrarg. Jdrienfi.'
Ohf. Hehckel in mm. p, loi. dicit, a minera qvadam mer-
curii fpadiceo colore ad ^ partes & ulfM mercurii ohti-
neri, atqve poft deftillationem rellnqvi terram nieratn
cartonariam^ Don tamen bituminofam ; an liaec eademqvam
defcriplinius dicere noa polfum.
(g) CiNNABARlS CRYSTALLISATA.
Eft forma cutica, pellucida, rubineo colore. Z^^eyhrUcken.
3» MERCUPvIUS fulphure (^ cupro miner all fatus , minera
nigrefcetUe. Minera mercurii nigricans, Sp. 28 U
Hydrargyrum petr&fum. v. Likne 120. 5.
Mercurius cupro fulphurato miner alifatus, Cronstedt
219,
Sveth. Sghwartacktig QwicKSilfwER- Malm
Gall. Mink 0e Mercure noire
Germ. Schwarze Quecksilber-Erze.
Colore eft haec minera nigrefcente , feu grlfeo nigro.
fragilis, intrinfecc folida & qvafi vitrea , gravis, in igne
maxime crepitans, in fchifto^ oUari vel qvarzo habitans. cfr-
Zweybrikken. cfr. Cronstedt Mimeral. 1. c.
K 4 Ofe-
Digitized by VjOOQ IC
Obfervationes de Mercurio & Cinnabar U
Olfn I. Inter metalla & femfmetalla, mercuriut eft * qvi par-
ciffime in fodinis rcperitur, Pracipuae fodinae funt in Ja-
pan^ Cbina^ America in Guaneavilla & alibi; in Europa ad
jllmada in Hi/pania qvs antiqvlilima & ditiilima liabetur,
utpote de qva loqvitur Plinius in Hifl. M. L, XXXIH.
Cap. 'Vlf, HydfU inCarnioUa^ Carintbia^ Frioul^ PaUti-
natu^ BipotUio^ Tranfylvama^ Hungarta. Adeft qvoqve lii
nbnnullis aliis fodinis, fed parce, qveiaadmodum in fodi-
na argentea Sablbergen/g, ut indicavimus C^pec.291. lit d.)
& in aliis fodinis i^etmauicis « ut indicat M^THESlt;s in
Sarepta ;imo in ipfa^tcrra aliqvando inventus, utnonaulU
reterunt, n^c non in Vep;etabilibus dr. Epb. N. C. Dec. III.
arm. IL Obf. ^^. Manfredi in AR. Oldenburg. N:of.
C.5. Bbguini T. Cb. Sfed ea uon repertus, eft copia, ut
fiatui polEc reliqva meulla ab eodem fuam trahere ori*
RineiD,
Obf. B. Obtinetur mercuriut virgineur^ eoiUnfione temmm Sc
l^piduni qvibus inhxrec, qvs in adaptatis valii perficitur
oedeiluar ; contuftonem excipit lotura per'cribrum^ ut mer-
curius gravior feparetur & ad fundum vaus prscipitetur.
A reflduo poft. loturam iteriim contufo , feparatur mer*
curlus adbuc inhasrenS} deftiUatione per defcenfum, in ollis
accommodatis.
B Cinnabari obtinetur per deftillationem, qv« vel .in retor-
tis ferreis infticuitur cum additamento calcir ut feparetur
fulpbur; v*el« ut in ////})jffi4, line additam^ento, qvumipfa
minera ealcareo participat iapide/ infticuitur deftillatio ia
funri ita conftruilo, ut loco retort* effe po(it» iqsrcpec
canales feu aludeles in cameram, loco recipientis » afcen-
dit meccurius. cfr* Jusiieu in Mem^ Par. 1719.
Ob/^ 3. PurificAtur mercurius diverfimode & qvldeni (a)
prejpone aut per pannum denfum a lana faSlum^ aut per
corsumt ut pulvia adbsrens & heterogeneum terreftre fe-
paretur» imo, aqvofum^ fi adfnerit, qvod percorium non
tranfit, (b) Lotura qvf iuftituitur, vel forti lixivio /apo-
nariqrumt Vel muria f'alif communis^ ut pinf^ve & fulphu*
reuin abftergacur ; vel fpiritu viai reHificatiJJimo , ut nito-
' rem fufcipiat. (c) DeftiUatione^ qva perfefte deporatur, et-
iam k metallis immixtls'. . Hxc deftillatio inftituitur cum
talce vel limatura martis^ ea inprimis ratione , ut prius
(;ombinetur cum Jt^ifiLufC in (etbiopem miner akm- Fafta
deftUlaiioae, metiiodu a chemicis praefcripta, mercurius di-
inde
Digitized by VjOOQIC
l>^ C ^ ) ^ ^53
fnde Uvmiut^ ut indicavliDiis/ Signa bene purificdti mercurii
fuDt imo, uc nulla cuticula fit te&UH ado, in ehartam pu*
ram preflTus digUo , celeriter fit mobilis. nulla fui vefti-
gia relinqveos. 3110, Cum aqva tritus, eandem non in-
- qvlnet. 4to, In cocbleari ferreo fupra ignem, non crepi-
tet, fed integjreavolet, absqve aliqva relida materia, fto. In
' aqvaforti Tolutus, nullam ad fundum praecipitet terram.
Obf, 4. Ciwnaharim artificiakm h, combinato fulphure cum mer-
curio in atbiopem mmeraUm prsparari, antea indicavimus;
cxinde vcro deducere, qvod omnls cinnabarii naturdlis igne
(ubterraneo fit fublimata , uC nonnulli contendunt » fine
exceptione fieri Vix potefi. Cinnabarii naturalis namqve
repentur utplurimum fuis in venis ordinariis ut reliqvs
minerae metallic^, fspe & in glandulis ac renibut aiiis
mineris in(\>erfa, ubi nullus fublimationi locus exftitit, nul-
lusqve ig.ais fubterraneus fuit. Annon-natura fine igne id
praeftare valet, qvod ars, cum velfine igne produci pof-
ut^ Id refiexionem meretur, qvod reperiatur cinnabaris
ID Jpatbo calcareo^ belemuitit repleto in bipontio^ atqve Ittban-
tbracibus inhsrens ad llmenau. cfr. Da Vila Mujl unde e-
lucec eindem hodierno etiam tempore generari.
Oif. 5. Ad indolem mercurii propius cognofcendam feqven
tia obrervationc digna runt moment?.
(gj Qvod olea & pingvia tam vegetabilla qvam animalia-
loagnam in eundem babeant potentlam & adtionem. Tri-
tura fi cum iisdem conjunjritur , non folum omn^m per-
dit Bobilrtatem, fed & plene exflirigui^ur & in mafiam cum
iisdem coit nigrefcentem, qvafi plumbeam, k qva poOjno-
dum odn omnis feparari pofiit mercurius. Dige/iione qvo-
qve cum oleis combinatur, unde varis tinHura haberi pof-
font Ad bleo lint integre coaR:uIari pofiit , ut indicat M.
HOFFMAKH in A^. Labor. AUdorff. Kessler in Centur.
JUHCK£R in Ca«/p. fi, T. I. p. 991. hoc ulterior! relinqvo
experieatiae; mibi hoc experimentum fexles repetenti non
fodcelfit. Qvidqvid fit, his omnibus magna inter plum^
bum & mercurium patet analogia. ^
^y^i^btbmvitrioli mercurium fol^ere ab experientia didi*
d; nifrlpit oamqvein calore naphtha crafiiorem, confifien-
tiamcum colore grifeo, & deinde, poft evaporationem
Jiaphthae decantatae, relinqvit refiduum facie terrefiri & fa*
' pore met^Uico.
Tc) Okumvini cum mercurio agitatum, faporem fufcipit r^yf-
lio/w, & fi decantetur atqve evaporetur, praebet refiduum
: ftfuut fimlle, colore irubcnte & faporegratu.
K 5 (d>
Digitized by VjOOQ IC
154 t><Co)«f
(d) Saih atkalina fixa aUqvam in nercuriom liabere aftion^ i»»
fi prius fiierit calcluatus vel folutus doceot, chemici;
eundem Vero k forti lixivio faponaridrum vel lapide cMuJlic&
coaguUri, ut nonoulli dicuot, ia. medium relinqvo. Sm^
piua expertus fum, dum id ecucibula fluentt fali alkali-
no mercurius io cochlear) ferreo caleCiftus adfundicur*
maximam merci|rii partem io auras dtffipari, partem vero
in fale alkalino remanere* imo, continuato parutti igbe^ ia
regulum praeci pitari , qvi plumbo ex afle limuis ui aciiis
miAerallbas vero mercurit pbxnomena exhibet^ fdlicet,
cum acido vitriolieo prsbet turpetbum minerale ; cum acida
nitri dat pracipitatum ruhrum. Sal hoc alkalinum mercuriale^
aqva folutum, vel aeri expofitum ut deliqvefcat, prae-
bet lixivium mereuri-'le^ (apore metallido adftringente,, cum
addis mineraUI;>us vix effervefcens, nuUumqve prsdpU
tatum praeben's' prxterqvam ab oleo vttrioli. Sed haec ex-
perimenta qvte 'prius vel vigefies repetii, poftmodum fuc-
cedere non voluerunt Unde evenit, qvcd experiments
cum mercurio Inftituta, non fempet & ubiqve futtcedantt
An omnis culpa in experimeot^torem tcjicieodalt Ihoq
crediderim.
Obf. 6^ Ad coagttlationem mercurit , qva in folidum redi^t«r
corpus, qvod adtinet, dudnm obfervavimus eundem fitnl-
liter coagulari ab' oleo lini Ccfr.Obf.f. lit. a) nee non /ixi-
lio faponarinrum atqve file alkalino Jixo (^cfr.Obf.f. lit. rf)
heiq addere volumus euodem in folidum corpus mutariCa)
dum in /fanno aut plumbo licivato, in conj^elationis. punfto^
efFormatur cum parvo cylindro vel fruftulo li^neo fovea
qv»4am, iu qvam mercurius^ ftatim effundendus* & re-
lioqvatuf delude in qviete & moderato calore. Hoghe«
I.ANDUS hanc coaj^ulationem pio plumbificati one habet» fed
Crbulino de Aureo Vellere S. IV. p. 30. contendit fe
hinc qvldpiam nobilius obtinuifle. Plurimi dicunt bane
coagmationem nil aliud efle qvam amMzamationem mercurii
cum flatmo vel plumbo. Cb) Ab oleo martis feu liftme iwr-
ti/ 7?fp/fVo coagulari mercurium, indicat Vooel in Cbem.
(c") Cum aqva qvadam gradatoria, non feme^ fed fiepitfs co-
agulavi mercurium, & qvandocunqve placet, coagulare
poflum t & ita coagulare , ut ad magnam partem
in cupella fubfiftat. Hoc multo labore didici i
Crextlino in Aureo Vellere. Ve mereurio coagulato fiavo
feu auro Jhpbijlito confuli poflTunt chemici. ^
Obf. J. AurnElio mtrcurii videtur inter falia, %d aeidum falis
ii!axima; inter metalla^ (a) ad awrum > qvae fortior qvam
mague-
Digitized by VjOOQ IC
iDJgflretis ad ferrum; adeo ut nonnnlli contendant* mer-
curium parietem traqfire &^fe auro io alia camera tufo
immircere ; (b) ad argentum^ qvod v1 bujus attradionis a?-
qve ac aurum, cum n\ercurio vegetat^ diverfis modis. re)
Stammm io qvod furfum etiam teudit metcurius. [d]] Plum^
fccm, ii qvo tacilius qvam' k (lanno feparatur. (O ^^cum
qvod vero excurbatur amalgamate k plumbo. CO fVi/mu-
tbum difficilius amalscamabile qvam zincum. (g; Cuprum.
(h) Ferrum /^i? repilum antimonii^ ad qvem nulla tere at-
traftione gaudere videtur.
Obf.S. Magnum meretur attentionem Jimilhndo q^a inter
aqvam V mercurium obfervatur. [aj Utraqve eadem tiacie
gaudenc« excepca opacitace mercuril. [b] Mitiori calore
utnqve fiuida, frigore coagulantur, ea Tolum differentia,
qvod mercurius io proportionead fbam {;ra vitatem & den-
iitatem, maximum reqvirat trigus. [c] Utraqve tam tritu-
ra & motu qvam calore io folidum vel terreum corpus,
aqva pertefte, mercurius vero iroperfeAe, mutabilia. [d]
Utraqve isefolvuotur calore in vaporem^ in fumum maxima
elajiicum^ qvi, incitato & accelerato igne vafis claufi»
contineii non poteft. A mercurio eft fumus ille in vails
cUufis vifibilis , fed ab aqva roluno in vafis apertis.
Ilioc forbn diet poteft 'eandem efle rebitionem aqva ad
leliqva corpora fofQlia, qvs eft mercurii ad metalla. cfr.
^Iekckblii Kl. Schrifteu, p. %66. Hrac & plurimt che-
ttiici eziftlmarunt in mercurio reipfa aqvam d^ri^ & ab eodem
t^X^ti poffe. cfr. Rob Bayle in Cbym: Scept. Seft.
il« €X Nbuuan in Cbem. Dogm. Exp. Edit. Zimmerm. pag.
1366. URB. HlBRNK. &c«
€Jtf. 9. Majoris moment! eft eonven!ent!a qvs inter mercurium
V flbaatim obfervatur. Provoco [a] ad ceqvalitatem cum
plumbo^ qvam ubiqve fufbipit mercurius co/igulatus; qvae
fufficiens efle poflet ad banc seqvalitatem utriusqve me-
' ttUi demonftrandam. Infuper autem {provoco [b] ad co-
t&nut ia lHumbo fufo & mercurio fere seqvalem« [c] gra^
'^dmtm Jpeeifica'm utriusqve paruro difFcrentem [dj ad fm-
'^hrem iMoim Ce facile & intime cum 0/^1/ combinandi,
.ucriqve fere aeqvalem, [e] aqvalem indolem in igne^ in fu-
'•'inunj abeuadi, [f] aqyalcmfere indolem in acidis minerali-
Jbus , & attentione dignam xqvalem mutationem in colon-
hui^ qvam in plumbo deprebendimus igne produci , fiavum
. ) & rubrum^ in mercurio autem acidis diverfis , Ted eosdem
colores. Calx plumbi in acido nitric fortiori igne flavefcit^
aiiAo vero deinde ign*,. liqvefcit in ^ilrum partim riAro
fufcumi partim /«v««i luculento indicio, qvod, fi non ad-
eo
Digitized by VjOOQ IC
If 6 rw c o ) Ki
eo prottum eflet fuliooi , eosdem aflumeret calory ut mer-^
curius cum acido nitri; [g] sqvalem ineptitudinem ad calcU
nacionem completam & perfedtam ; calces eunim mercurii
ut & plumbi , line reduc^te materia utplurimum reditu!
EolTuQt, [h"} Ad fagikm ' deniqvt transmutatimum unius ex
is metaliis la alterunu Hiac fluit, principia conftitutiva
mercurii & plumbi parum aut nihil dllferre, uifi in pro
portione,
Obf. 10. Ob dlfficilem analyfim metallorum & fenioietallo-
rum 9 inprimis mercurii^ qvi« in qvacunqve fuerit forma,
Temper tamen integer Hia tacie reftitui potell. plurimi ea
fuerunt & funt opinione, qvod hie protbeut ut corpus fin^
plex vel mattfia eiementaru metallorum fie coniiderandus.
Alii vero dicunt ecmdem effe compofitum k terra volatili
'vkrificabiU ^ feu i terra arfenicali mercurificante^ ztqve k prin^
clp'io Jklpbureo. cfr. Basil ti Valbntin, Tr. de Rebus Na-
tur. Cr Jnper Nat. Tit. de Spirttu Mercurii, Breslauer SammL,
i7»i, Gbopproi Mat. Ated, T. L p. 2^o. Sed h«cn)itto.
id folum dicere volo ex allatis circumftantiis aliisqvei
^ pbsnomenis, probabiliter feqvi mercufium tffe comfofitum^
& qvidem
[aj A principio fuodam terreo ^ qvod extra dubitationis ale^
am ponitur ab ejusdem denfitate, gravitate & calcinatione^
An vero hoc principlqm terreum fit indolis vitrificabjlis,
an alkalinsi non lacile diet poteft.. in piumbo analog
terra alkal\ncs Indolis effc vldetur^ ^
[b] A principia falino addo-^ qvod la mercurlo adefle jafte
demonftravit Kvmckel i corrofione & calcinatlone me*
tallorum in mercurio; ttqva Bokkfchpus k feminine,
qvam ferrum in mercurio attrahit. Hoc principium fobnum
acidum idem ofle qvod in fale communi reperitur^ mercuri-
jicationes indicare vldentur & fortlor attroElio mercurii ad
acidum frits. Ab hoc acido forran (bluta & attenuau eft
terra [lit. a}» ita tamen ut lacidum hoc Ajperpondium ha*
beat« Ab bac corrofione dependet difficilis amalgamatiofer
rij qvod prompte in mercurio calcinatur^
[c] A materia it^ammaUli , qvam eo ipfo demonftravimua
qvo evicimus in mercurio adefle principmm Cilinum;
• Infuper vero evinci poteft h Jhlpbureo^ qvod generatur
Tub abftradtione clei vitrioli k mercurio^ vel a turpetbo mine^
roll fortl igne.
Digitized by VjOOQ IC
^( 0 ) »^ 157
§. 117.
2. ARSENICUM. Gen.47^
Sveth Arsenik
Gall. Arsekio ^
Germ. Ab^senik
I. Jrfenicum eft materia metallica, falino calcarea^ fragilis,
intrinfece clara« vitro fimilis, extrinfece sqvabilis,
opaca, colore lafleo.
% In aere arfenicum pellucidum fit magis magisqve opa*
cum r absqve incremento vel decremenco ponderis^
& , absqve ut perdat sqvibilem fupcrficifm & iic-
cam naturam.
3. In aqva & omni liqvido folvitur, accedente diglsftione
& coctura; reqvirit vero aqva 15 ad 20 partes ad
faam folutiottem ; fpiritus tini^ aceti & okwum partes
75 ad 80. ^
4. In aqva folutum , more falium cryfiallifatur ^ cryftallis
minimis ^ flavefcentibus, figura cubica.
5. Gravitate fpecifica in proportione ad aqvam^ eft ut
3,076 : : i,oc>o« Fitri autem arrenici gravidas fpecifi-
ca ad aqvaTp , m 5.>ooo?: I^ooo.
6* In- igne tam aperto qvam claufo liqvefcit ^ & totum
fublimatur > CAim odore fcetixlo , venenata , alliaceo.
. Vafe aperto^ fuino albo fublimatur & loco frigido for^
ma florum accrefcit^ calido autem loco adherens, for-
mam metallicam alTumit; vajis claufis pulveris vel
farinie inftar fublimatur.
Si liqvatum cito refrigeraiuf, congelatur Aiperficie pla-
na, corpore femipellucido
7* hiixtwn cum calce^ creta vel cortice ovorum; itidem cum
argilla vel terris vitrificabilibus & igne liqvatum , ad
partem figUur & fiiQditur in corpus forma & confi*
ilcntia vUua;
%. Ab
Digitized by VjOOQ IC
g. Ab olei vitmli partlbns binis folvitur; fi hoc acidum^
fub co^ura ab arfenico abftrahitur . & refidiium, ad-
fufa aqva calida diluitur.
9» In aqva forti difRculter folvitur; rcqviruntur hujus aci-
di partes 50 ad arfenici partem unam ; neceflc qvo-
qve eft ut hoc acidum dividatur, & *triiiis vel 4 par-
titis vkibus addatur, qvavis vice aqvam fortem^ fub
coQura, ad ficcum evaporando. Hsec^ qvs tandeta
obtlnetur perfe£la folutio cryftallifata dat cryftallos
figura qvadrilatera^ refiduum vcro coagulatur in cla-
ram^ tenacem roateriam ^ gummati fimileni, undeap-
pdlaturgammi arfenicu
10. ^cidifalis ad fuam folutionem exigit p*id; qvs fa«
cilis eft.
II • ^ lixiviis alkalinis^ ntpote oleo tartaric p. d. Lixivia
nitrifixi^ folutione falis foda , omnium optime.& £1-
cillime folvitur, Coagulantur hs folutiones in caIo«
re 9 fiunt cenaces, colore fufco, imo, foI;dam in-
duunt coufiftentiam. Hinc bepar arfenici, qvvd igne
' in vitrum opacum fundi poteft.
I a. Cum ftdpbure combinatum ^ -fufcipit arfenicum colorem
ajit flavum aut rubrum^ prout plus vel minus fulphu-
ris fit cum arfenico combinatum» Farina arfenici
partes 10 cum fidpbnris parte una^ atqve cum ad-
ditis cineribus clavellatis bene mixtas, & deinde (hb-
limats prftbent arfenicum citrinum^ vel riJigaUum.
Ejusdem vero farinas partes decern cum futpbtpris
par tibus binis conftituunt mixturam igne facile liqva-
bibilem a qva aut per fimplicem fufionem ^ aut deftiU
lati^nem producitur arfen\fum rubrum , feu tifigdllum
rubrum.
13. Cum omni metallo eft mifcibile in ^e; eorundem ve-
ro tollit maUeabilitatem J eadem4ve dura & firagilia
reddit; fimul Si colorem mutat '^ cuprum icferrum red*
dit albi; argentum^ aurwn & zincum facit grifea;
ftanmm vcro fuo colore exaltat.
14-
Digitized by
Google
14, Hsc defcripta falino calcarea «nateria , eft in formam
metalUcam reducibilis^ fi cam addica injlammabili mate-'
ria fiat combinata , qvod duplici fieri poteft modo.
^a} Fu/km i fi magna portio , nempe ad nomiullas un-
cias. arfenici , pulverifata , cum duplo faponis & ^u-
plo cinerum claveUatorum mifceatur, & in vafis be-
ne daufis forti & accelerato igne fuudatur. Hlnc ob-
titfetui: regulus , colore flavejcente^ confiftcntia teffu--
lari & larnzUofa ^ colorem fra^us in aSre tamen din
retlnens; ad flammam candelas accmfibilis\ in igne
facile liqvabilij & minus volatills. Diu in igne (i >^
rctinctur, obducitur tandem crufta vitrea^ flava, /;*-
tbargyrio haud diffimilis ; facilius in acidi$ miner ali-
bus ac in lixivio forti alkalino folubilis , qvam ipfum
' arfenicum.
(b^'Sublimathne^ fi farina arfenici mifceatur cum ana-
tica parte fluoris nigri^ & inftituatur fublimatio in
vafis claufis igne forti & accelerato* Hinc obtine-
tur regulus fublimatus , qvi conftat cryftallis , figurae
9EtitedricfZ , maxime fragilis^ & vix ullam habens fo-
liditatem ^ in aire ^ intra nonnuUas horas facile fatif*
cens i in igne non liqvabilis , fed parva flagrans flam*
jna, avolat; gravitate fpecifica in proportione ad
aqyam ut 8,308:: 10, i^Ooo; in a^va forti cum of-
fer vefc^ntia /o/wW/f & cryftallifabilis ^ figura, cryftallis
mgtnti fimili; mixtus cum cryftallis luna & cum iis-
dem bene contritus , pyropbormn exhibet , qvi acccn-
dit chartam in qvam effunditnr. cfr. Hkhckelii
KU minerals Scbriften^ p. 96. &c.
Ejusdem fere inddlis regulus , fed majori qvantltate, &
in a^re melius perfiftens obtinetur , li arjenicum mi-
fceatur cum oleo lini ^ vel oleo olivarum , aut fapone
vel alia qvacunqve pingvi materia ^ in confiftentiam
pultaceam, ac deinde in retorta^ vel cucurbita aut
aliis vafis inftituatur /{^/imoXio. cfr. Bit and t in Jd^
Erud. Upfal.
pigitized by VjOOQ IC ^
l6o t» ( o ^ n^
• S* ii8.
I. ARSENICUM nfltiwm, albums, falino calcareum. Ar-
senicum kativum album, Spec^aga*
jSrfenicum^ nudum cryJidHmm purum. v^LiNwiiij^
Calx arfenici nativa pura. Cronstedt 140*
5veth. Gediegbn h^^it Arsenik
Gall« Arsenic viekgb ou Arsenic blanc^ v. De
Bom ARE. Spec. 217.
Germ. Gediegener weisSer Arsemik
Eft fubftantia mineralis falino calcarea^ arfemcalis,
colore albO) aqva folubilis; in igne fumo & odore allia-
ceo avolans ^ fapore tarde dulci«
CaJ) AasENrcuM nativum Ati^VNt ^ farinaceum.
Inftar farinse albas lapidibus adhaeret ^ i. roinera arfenU
cali , fine dubto , exhalans. Citsbiibel in Saxonia.
(h) Arsenicum kativum album, cryftallinum.
Conftat cryftallis albis femipellucidis , figura . polyedri-
ca pleruraqve indeterminata ^ facie externa qvarzofis
cryftallis vel qvarzo potius qvam vitro funilibus^ in
a^re mutationi non ebnoxiis, qva in circuroftanda ab
artificialibus difcrepant. Joacbimstbal In Bohemia^
jinnaberg In Haxonia.
Obfl Si miners arrenicales , inprimls qvae fulphure limul
participant, in cumulum congeruntur & fopius aqva cali-
da humeAantur ; vel hujusmodi mineral in aqva reponun-
cur loco calido , & evaporata aqva, nova additur, tandem
in fuperficie efflore/iens apparebit arfenicum inftar farinaet
interdum & cryftallifatum. Hinc lotelligirous uode vapo-
res arfemeales , qvi reperiuntur in fodinis, qvanim ipioerae
arfeoico abundant, utpote drgenti didores, Jlanm, cobalti^
fuam habent orlgineni. Scilicet, exhalant hi vapores fpoD-
te i roineris, dum motu intrinfeco per aqvam, at^rexn &
caloremfubterraneum, excitato, k (uis^ domiciliis feparan*
tur, & in a^em fodinarum condenraturo elevantur ab eo-
deoiqve folvuotur & fuftentantur. Hujusmodi vaporeis
venenati k roonticoUs, Gernianis, Sebtvaden vocantur. Ali-
qvando etiam hi vapores o igmem habent 2icaIore& igne
qvo monticolae ad difiringendas mineraa utuntur.
a- AR-
Digitized by VjOOQ IC
fc=< C o ) K^ 1^1
ft. AMt^lCUM nativum^ fernta metallica^ nigrum; Ar-
SBNICUM NATIVUM NIGRUM. SpCQ. iS J.
Affmicumbitumimfum^ cadmia bitummfy. Aqricolj&.
Arftnicum nudum fragmmtis porojis nitentibus. ' r. Lin-
Ne 117. 3.
Arfemcum natimm^ friabiU (f pmfim. CRt)N5TEDT
239. G.
Svetlu Swart AKSENtK. PliIcen-PitlveR.
Galk Arsenic ndir natif^ v, De Bomarb*
Spec» 230*
Cefm. ScHViTARXER Arsenik. Puegen- Pulver^
MUCKEN -PuLYER.
Ha»c tnincri arfenicilis, eft verum arfenicnm form*
nctallica, natura produanraj Colore eft obfcure grifeo^
ftruftura intrinfcca compafti, aut tfiiata vel micani^ re*
ccnti fraSura apparct ^colore fere plurabi ,^ qvi metallicis
color cito* in aerc pent, iibi nigrefcentcm vd obfcure ci-
nercom fufcipit; in igne flammara concipit, & ifltegre
av^lat , cum famo albo, & odore alliaceo*
(a^ Arsenicum kativum nigrum , friaUU. Cp-
BALTUA SPECULARE*
Eft colore nigrefcenre, friabile, rciflite, fraQora cu-
ticula qvadam nitens , unde cobalti /Ocularis nomea
obtinuit. Annabtrg in Saxonia.
(h) Arsenicum nativuMs; ftriatum.
Colore eil grifeo vel parum casrulefccnte y corapaQum^
ftrudura ftriata aut micacea, fradura inftar plumbi
receftter fraQl nitens^ plerumqvc in fodinarum arfe-
nLcaliufn fomicibus hofpitans. Frtyberg in Saxgnis.
Kungsberg in Norwegia.
Oif. Bitnminofi qvid in bac minera adcffe fufplcatus eft A*
GLicoLA, unde cadmiam hituminofam vocayit; fed,'pr«ter
ii^mmabile qvod ncceffufio in regulo arfeolci ^ feu acfeai-
CO in tormaiQ metallicam redafto, adelTe debet , nil hu^
jusmodi biciKDioornm^ nifi forfaa accidentaliter aliqvando
admixtom , in hac reperitur minera. Vocatur b«c ea-
dem minera a noaaulUa cf^/i/^anf ttfiacium^ Scbtrhn-Cobali^
rm.ll. L qvod
Digitized by
Google
l6t ft* C o ) «i
> qvod Aio ninine caret fundameotb, ut nox indfcsn*
dum ; hh aliis alio compeliatur nomine, uritatiirimuin
eft QermaQis eandem voCtire FlUgen* Puher vel Muchtn^
Fulvet, ob vim mufcas & pulices uecaadi dum aqva folu*
' u lis ponigicur,
3^ AR SENICIjM nativum^ fmta mtaOica. ufiaceum.
Arsenicum tbstaceum. Spec 284*
Cobaltum teftaceum. NoknulloRum .
Jlrfmcum nudum fragmentis convexis concavis^ alhldis.
V. LlKK^ If 7.
. jirfenicum nativum particulis impalpabilibus ^ tejlaceum.
Crokstedt 139. a. /
Sveth» SCHERBtN - CoBOLt, SCHIRL-COBOLT.
Gall. CAiLLotr arsenical. Pyrite appell^ Ar«
SENIC TESTACil V. Dk JBoMARE. ^^$•
Germ. Schkrben-Cobalt*
Eft etiam in hac mincra verum & purum arfcnicum
forma mctallica, colore eft cinereo, recenti autcm fraQura
inftar plumbi vel mctalli hitens , qvi color in acre pcrit;
Compofita laroellis craffis feu fragmentis cbrtiiavo convexis^
ut in radice ceptB, qva^ particulis minimis impalpabi ibu«
conftant , unde compaQi & gravis c3tillic & aliqvando fo-
Slum edit percuffa ; iii tefta fub fo^nice flammara oftcndit ;
de cetero ^ fi pura fuerit ^ integre iii igrte avolat ^ cum
fumo albo & edore alliaceo. Amaberg in Sixonia.
Obf. f . A defcriptlone data dare patet haot mlot r^ro, ad fua
intrinfcca principJa, a priori fpecie non differre } folum
ftruftura & denluas faciunt d ffereotiam , qvam, ut la h>^c
cafu receptam, obrervare voluimus.
Obj: 2. Nomen g«»rmanicum k cobalto ho?ce arfcnicum nati-
vum obtinuir, qvem in mincria c b^lti utplurlmum eft
repertum, prsterea & p^rticulam cobalti Imerdum admix*
tamhabet* ;Sed hoc injutte taftum inrcaum tamen fieri .nc-
qvit. Nomea itaqve impofitum tarn germanicum qvam
fvecanum necelfarium ut retineaoiua. Ferro non partici-
pate ut jam didici.
4- AR-
Digitized by VjOOQ IC
tw ( o ) >^ 163
4. ARSENICUM nativum^ fulphufi mixtum ^\rubrum.
KisiGALLUM. Spec/ 285.
Sandaracba. Realgar. Arfmicum fubrum, Sulpbur ru-
brum. Ai^TiquoRuM*
Arfmcwfn nudum ^ rubrum^ fulpbureum. v. LiNNi 1 17. 4,
Calx drfenkt ftUphure mixta. Cronstedt 241.
Svcth. RausChgelb.
Gall. Arsenic roc;g& ott Realgar* v. Pb Boma«
RE. Spec. 229.
Germ, Rauschgei^b.
CoHftat hse ifiinera arfeniQO & fuIptiurCv intime com*
binatis , iinde compofitnm oritur Ncof pus ^ rubmm ^ com-
paQniq^ durum, glabrum, niteHs^ in fruftulis vel glebis
inajoribus aUt minofibus ^ in fodini^ prsfens^ in igne cs-
Iruleo Ddore inflammabile^ fuftbile » Volatile ^ odore allia*
tec & fulphiireo*
Ca) RlsidAttitM bpacuihs fuhtum^
Saape cirmabari ^ interdum & minera itfgBnti rubrx fi«
mile. Eiben/iock in Saxonia. Rodtndabl in Elfdalia.
Qy) RisMalium ^ femipellucidum. ^
Hungarian
Qc) RisidALLiJM pellucidam. Rubikus SuLtHURis.
Tranfylvania. ' Hungaria.
(d) RisibAtLuM cryftallifatum^
Fi^ura cryftallorum eft indetefmmati* Joocbimithol in
Bobemia. Brdnsdorf in eadem.
Ohf. t. Q^fomodo hoe ri/tgaUam Ifulph&ft rntivo fuh§ diftin-
guendum 1 k defcriptioae otriusqve patec, fit indicavimus.
Spec. '
OWTa. Q^omodo ftjigalluni arte produci poiTit. indlcavimut
l$* t^%l in Defcriptione Arfemci merali\ heic addere Volumus
id facillinto jpoQO prxparart ao arjenieo teftiCeo [Spe^. a84*l
cum Tubtritft proportione Julpburit bene mlxto^ fit vafd
clauro coUiqvatiSf
5. ARSENICUM nathum^ ftdphure mijrtttW, pUrtU tnu
• cans, flavum. Auripigmentum. Spec, ij^*
L a Jr/e-
Digitized by CjOOQIC
i«4 IX C o J l4
Arfmicum eitrinum. Dioscoa. Plikiu
Pyrites fmdus flavus^ micis auratis^ v. Lii^^ ii). 2.
dlx arfemcifulpbtdre mixta ^ fiava Cron^tedt 241^ a.
Svetli. Operment. Auripigmbnt.
G^. Arsenic jaunb ou Oprimbnt. v. Db Bo*
MARB. Spec. 22g.
Gerill^ OPERMENt.
Eft colore flavo aliqvando ad rttbedinem aliqvando ad
viredinem inclinance, fulphure & arfenico conihins una
cum lamellulis mica flavas & fpatbi particulis , unde majo-
ribttf vel niinoribus planis nitet; in igne obfcurum reddi-
tuf ) & flammam edit csruleo albefceatetn , cumfumo al«
liaceo& fulphureo fuSbcacivo; igoe fortiori ad partem
avolat) ad partem relinqvit materiam terreftrem viridem
qvafi arenaceam: vafeclaufo^ accelerato & forci igne fu»
fbm, coUiqvefcit I in rubram maffam rijigallo fcnfandara^
cba fimilem.
(a^ AuRiPiGMBNTUM titrinum.
Colore eft davb aureo , vel flavo vit idi > compaQtlm
fed maxime friabile^ fra3ura nitens. Neufobl in
Hungarian Servia. jifia.
(b) AuRiPiCMBNTUM Tubro flavum
Colore eft flavo cum tindura qvadam rubente, vel
aliqvando venis rubris penetrata y aut rifigallo mixta
ftrudura I;unellari| receilti fradura nitens. India
orientalise
Ohf. I, Arte 'qvomodo arfemcum flavum poftlt prspidrar], dl-
€t\im in Defcript. Arjenic. genet. (§• 117. Nro. 12J; heic
indicare volumus iianc prepatatioaem optime inftituicum
faritia arjemci & pyrite fulphureo^ ant 'hujusmodi mineriSt
qvs arfemcum una cum pyrite fiilpbureo cootinent , mox
dercribendis, rublimitionem idocleis vafis rublimatoriis in*-
ftituendo. In officinis mnjoribus ad fodlnas, opa alia ufua-
lis eft mixtura, q vam dida farina arjinici & yyritM fulpbu^
rei^ veLJioriarum JUpburearum.
Obf. 0. Solvitur « aurfpigmentum iixivto fnrtif unde , cum
additamencp calcis wW, pr^paratur atrdmeutum Jymp*-
tbeticum; flimitur vero duplom eal^t viva lad auriptgmeu-
tum^
Digitized by VjOOQ IC
JW C o ) «l 1^5
tum^ & coqvitur h«c mixtura io lixhsi alkalini fortlorls
partibus 8« poftmoduln fiitratur. Dum liters fcribuocur
aceto litbafgjrii. iovifibiles, Tpongia vel alia ratione admo-
to hoc liqvore fiuat prompte vifibile8» colore oigro.
Loco lixivii alkalini fumi poiTuot a^va fura parte3 ofto «d
auripigmenti partem unam & calets vtva partes binas, UC
fiat per coduram folutio, gvae fiitrata vocatur lifvor vini
probatorius^ q vo, litbargyrio Vel aliis plumbaceis produdis
vioa adulterata , fpeciiice probari pouuift. ^
Utraqve hapc praeparata, hfpatico gaudent odore & tin vim^
diu fervratai ctyftailos dant Ditriformes inliqvido iooatantcs.'
0^/I9.U^urpaturaaripigmentumta1n naturale q Vam arte fiiduiii
ad pigmentaflava^ feu aureo colore, unde, fine dubio, qo«
men habet. Alii ^dfices utuntur ad flavedioem Ijgnia
albis coaciliandum, uc inftar buxi appareaot A /«r«
iii aliiaove Orientaiibus dicitur adbiberi ad toUendos cri«
roes io lummitate capitis & eum in finem mifceri cum
aUe viva^ lixivio forti alkalim & oleo Jpic^. Hoc plilo*
tluum k Turcis vacatur rufma vel lu/ma^
Objl 4. Auripigmenti naturaal & iodolem examioayicPoTT
in Difp* de AuripigmefUo^
6* ARSENICUM, ferro mineralifatum ^ minera alhe/cmte^
graniUU vel plants micante. Mikera arsfnici
ALBA. spec. 287#
Pyriits alhus. NonnulloRum.
Jrfenicum tuineralifatumy fragmentis planis nitidis v* Liw-
Ni Ilg. 9.
Arfmicum metallifortne ferro mixtutn. Cronstedt 243.1B.
Sveth^ MisspiCKEU Hwit Kies« Arsencicausck
Gall. La Pyryte blanche« ou Mine p'Arsekzc
.BLANCHE, V. De BoMARE. Sp. 2ai»
Germ. Misspickel. Weisser Kies. Arse^^ikali*
scher Kies*
Eft minera arfentcalis • k ferro & arfenico compofita
ejosdcm indolis ,. qva arte per ftifionem preduti poteft'*
a limatura ftrri cum arfenico ^ fine adraif 'ella folphum*
colore eft albo , fere Jianni inftar nitciis » partipulis auty
,L ) cufpi-
Digitized by
Google
i6(j rx ( o ) «i
cul^idibns minoribus ^ v^\ plants majoribos colorem in aS.
rcretinens; cuin aqvt^ faHi plerumqve effecvcfcit, citus
vel tardius; arfenicum ad 30 & ultra pro centenario con-
tinet qvod in forma metallica cum ferro ef^ mixtum \ ma-
gnate noQ tr^hityr*
' (fi) MiNKUA ARsenici alba gramdaris^
l^Iinimis p^rtiqulis feu cufpidlbus videw compofita*
Saxmia. Danmmora;
(b) MiNKRA Arsenic;, ALBA,^piintf micans.
In hac mincra qva^ majora apparent plan^ nitenda,
Riddarbytim, & ff^efifilf'^bergef in H^eftmanm.
Olf^ Arte Qeri poteft baeo mioera* inprimis miners wfe^
niei alba graaularit I fl limatura mart\s, , colliq yetur cum
lldmittQ ^ffenico & fluere nig^o ; yel , fi atfenicum
fixum ingeratur ad limatutam mortis in crucibulo igoi-
tam & ftacim te^atur. Ferruo^ pamqye retinet arfenicum,
qvod per pblogifton ferri in metallicum (tatum leducitur.
Hinc inixtura metallic^ ferreo, arjimealis , qv» fragilis &
h magqete ppq trahitur, fimllis Qiin^r^ qrfcmcialbe defcriptse.
7, ARSENICUM ferro minerafifatum , minera albefcente^
cryftallifatum. IM^i^era ^AaSEi^tci ai-ba crystal-
LisATA* Spec,. 288.
^rfenicwn mir^alifatum y^ cryft(^lUf(^m ofloedrumj rdgri^
cans. y. Linn^ h8» 7.
. Arfenicum min^^li/afum (ryflallifatum cubiaim. v. Lin-
^rfenicum metallica forma ferro, mixtum cryftallifatum.
Ca^ONSTKnT 243. B, 3.
Svcth. Crystali-iserap Misspickel.
Call» MiKTC d*Arsenic blanche crystallis^c.
Gcrip^ Crtstai-lischer Misspickel.
- H^Q minera arfcnici in omni proprietate cum praice-
denti Quper derpripta cqnvenit^ ab eadem vero., eodem
fund^n^^nto diftioguitur , qvo p]rrites fulphureus rudis a
pyrite fulphiireo cry(lalIifato« Sunt vero hujus miners
9ryiUUi utplurimum cuibicas v^I Q£loSdricas rarias po<i
Digitized by VjOOQ IC
f« ( O ) Kj X67
lyedrirs vel indeterminata figora, femper albo colore ni-
(aj MlNERA A&SBNICI ALBA, CRTSTALLISATA , CM?
bica.
Figura eft cubica , facie fere galenas , alba , extrinfe-
ce veto colore plumbeo. Salberg. Dmnemofa.
(b) MlMfiRA AR5BNICI ALBA , tRYSTALLlSATA,
oEtoedrica. Tbssbra arsenicalis.
HaBc extus, colore livido nigra , interdam alba vel
pallida ,- vocatur ob ^guram , tejjira arfenicalis.
Liusnedabl in fodinis meridionalibns.
Cc) MlNERA ARSENiCf ALBA, CiiYSTALLlSATA | ^ft.
fwatica.
Coniuc prifmatibus majoribus yel minoribus nltentibus
colore albo. Salbtfg. Uio.
Cd) MlNERA ArSENICI ALBA, CRYSTALLlSATA , Cty.
Jiallis indnterihinatis. Pann^mora^.
Obf. Hffc Itinera, vel & praepedens cofll^[l'x^^ cum pyrite
Jhlpbutea^ praebet fub calcin^tiont* arjenicutn flavum Vel rU'*
bfu^ fubli|Dai(uiD ^ pro qyaqtiute pyrita admlxci.
g. ARSENICUM /tt//>iMre fif /erro mineralifatum ^ minera
(Hffarmiy granidis cinereo canUefc^rUibus micante*
MlNERA ARSENia CIHERBA. SpeC* 289*
Pyrifes albus. Cobaltum. Pyrites (;inereus. Nonnullo-
RUM,
jfrfenicum mineralifattm ^ cinereo catulefcens^ tnicans. v.
\.iKsi! J 14. 5.
Jlrfenicum ferro Jidpburalo mineralifatum. Cronstedt
143. <*•
Svetlu Cra arsbn|Cal|SK Kibs. Rauschgelb*
Ribs. Wattbn - Kies.
Gall. La Pyr^b ?iBRREUSB d'Arsbkic, ou Ptritb
CENOR^e. V. Db BoMAiiE S^ec. 226. La mim
JPArfmic pyriteufe cendrie.
Germ. Graubr arsenikalischbr Kibs. Racsch*
CBLB - K:bs.
L 4 ' Eft
Digitized by VjOOQ IC
t6t {» C o ) «l
Eft haec mioera arfemci colore cinereo, aliqvatenas
csrulefcente , folida^ aut particulis minimis micans, ad
chslybem fcintillat odorc alUacco , in aerp pbf.uiior red*
ditur, baud diffimilis mineras cobalti^ plerumqve cum aqva
forti cflfervcfcit & falutionera pr«bct , qva literas, poft ex*
ficcationem , flavfie fcribi pofTunc « confiat drfenico y fulpbu^
^nii^ferroy (ea pyrite fulpbureo ^ qvo arfenicura eft folu-
tura y hinc &^ fubUmatione> rijigallutn prjpbct , fine addi*
tamcntQ,
(a) MiNERA AwENici ciSEKU\ y folida.
Chalybea eft fere base mincra foliditate y tamen miaU
mis pirticulis nitens. Lqfaofen in Dalecarlia.
(h) Miner A Arsekici cinbrea , granularis.
pi&m&is gpranulis eft compofita. Salberg. Tavafiia.
in Fennmia.
9. ARSeI^ICUM, pyrite Julpbureo wineralifatum y fotidwn
flavefcens. Mihera arsenicalis flavescens.
Spec. 290*
Svcth GUML ARffENlCALlSK KlBS. GiFT - KlES.
Gall. La mine d^Arsenic, pyriteuse, jaune*
Germ. Germ. Gelber arsekikalischer Kies. Gift-
KlESv
Eft base roinera dctifa & folida y recens fr a£bi eolore
flavefccntc , fed in a^re obfcure flavura fufcipit y qvafi
fuliginofiira, ad cbaiybem non fcintillat, ncc cum aqva
forti, efFervefcit; in ignc furaum fulphurcum& ingratumar-
feni alem emittit^ cum flamma casrulea, unde propo^tio
pyritas verfiis arf^icum major patct^ cum vitri pulvere
mixta & fufa dat regulum fulphiireo iferreum arfenicalem,
fraftura nitentem, Salberg in Wtjlmanma ; ubi k ip^nti-
coUs male appellatur MifpickeL
r Okf. I* Ut baec rpecies in plurimis proprletatibds mdicatis i
priori differt , ideo ♦ in utrifqve licet pyritico/nm fulphu-
reum cum arfimo adfitt tamea. fub una fpecie compre-
bendere non potuu
Ohj: 0,
Digitized by VjOOQ IC
ix C o ; Kj. 169-
Ohf.9. Magna fuit & tdhoc eft confclTo de ven pyrita no*
tiooe, qv« exinde orta qvod hoc nomeo ad plures fpe-
cies imo ad plura diftiofta genera fuic extenAim. Utevi-
fetur hste coofufio, ab hoc nomine, qvantum potui, ab-
llinui ; eatenus folum, ob defedum alius nominis compe-
teotis, id ipflim noonullis hia roineris actribuere volui,
tvacenus reipfa pyritem fukhureum continent , q vemadmo^
urn revera adeft in hac & priori fpecie; eft vero &boc
flftum cum additis neceiTariis epitbettSf ne hujasmodi mi-
nerae cnm pjrsti vero confuodantur.
Obf. 3. Haec minera, qvemadmodum & praecedens, indicant
HBKCKELii regulam, dum dicit, qvo plus arfenici tue«
tit in minera eo minus Tulpburis in eadem reperiri , noa
efle fine'exceptione; qvemadmodum-& bine p^tet, dari
mineras qv^ftUpbun Gt arftmco participant, absqve uilo
cupfi veftigio,
10. ARSENICUM iirra mineralifatum Terra ARSEmCA-
MS. Spec. a9i*
Svcth. SCHWABBNGIFT^ ArSENICALISR JorD
Gall Terre arsekicale. v. Oe B 0 m ^ r E« Spec.
^31-
Germ. Schwabbngift. Arsenikalische Erde»
Eft terra qvccunqvc arjinico iramixto participans^
qvod fumo & odore aUiaceb in igne facile cognofci poteft* .
C») Terra Arsenicalis margacea.
cfr Hei^ckei, in Efb, N. C Vol. IL p. -564. & ia
Kl. mineral^ Scbriften, p. 7^4. '
{b^ Terra arsenicalis argillacea.
cfir^ LuDwio de Terr.. Muf. Dresd p* sjtp.
Obfervationes de Arfenico.
<}bf, X. Reperitur praeterea arfenicum pr»rens«
I. fn aqvxs arfinicalsbur^ qvae in bydrohgicif defcribuntu^
it. Tn Dlerirqve cobalti mineris, magna copia,
3. fVifmutbi mineris.
^. Itinera antimomi rubra.
5. ^Ainera z/ari; pjeudogaleua.
, e. Mineris/im nonnullis,qvaeideo mignete noa trahuntur.
& ferrum prasbent /rw/iam ftagik. - .,,
^ is 7' Ml-
Digitized
by Google
7t Mfnera cufri alba; in minori autem ptoportloae yii^
feotibili, in mineru cufri JUvis tifimjo viridibus.
8. Minera plumbi « fpatbofa.
9. In mineris ftatmi^ Zinnirraupen ma{na copia*
10. In mineris ar^cnti^ rubra Ik alba.
. H£KCK£L in Fyritol, p! 6ii. coicendit arGsn leam etian|
aliqvaado teperirl in Upidibus micacets^
Ohf. a« Arr^aicuoi plurifqis licet in n^.^ierf^ reperltnr bofpi*
t^ns &.<i^rideiQ Catis xt{A^\^ copii, pjiida tam?n eft lo^is,
ub( in ufum trabi Tolet, hQ fepararltn colligere* Methodus
rec^pta in eo cpnfiftit , uc nulixerap arejicales contundtQ-
tui & laventur, 6fiV\ie infticuitur in fumoreverberii oftu-
l.rio^ fub Hepius r^petita itgitationei^ ur etpellatur arfeni*
cum in Ciin'hiiUD tere hori^ontaliter exftrud^nd, & direr*
iimode Aexum,ad 950 vel 300 pedum longicudinem exten-
funtt in (\vo canino, finit^i uftulatione, /orisa arfiniealifgri/ia^
parietibus aof^xa, c<>ili(;irur, q\rs deinde iQifcetur cuia
fubdupla portiane ftlii alkalim vel ciikrum cUvcUatorum^ .
in ollis fuhlimatoni* renoyat* rublimationi fu'^jlcitur, un-
de folid^m cryft-illin^m fufcipir faciem Sl vocacur arfim^
(um album ery/lallia»m qva\t in mercatur^ occurit. De(bri«
Ecionem horu^ fcurnorufo & caminorum dedecunC Mich.
lERMii. Valentini it^ Muf^Muf.9iipH> LtHM^n/m
VaiminU
Etiam per depcenfum \ mfnera Teparari poteft« dum arrenicumt
io candles vel to veais ad hindnoi fuAi lacerales propeltitur*
Obf. 3* Arfenicum, qvamvis maxime volitfle, tamcn fiti pcufi
9Q(i folum cum terrir. ut in antecedentibus innuimus, fej
etiam imprimis cum nstro ; cum qro pecuiiarem exhibet
indolem. Etenim ad oitrunit in crucfbulo fixfum. dum fnge*
ritur m(nor pertio arflenici p^ulverifati, producitur inde
maxima effer^^e^centia & intum'^rcentia , cum fremitOt fine
rcintillatlone, & afcendic prlmum fumus ^rrenicalia» poft-
modutnjpirituf nitri, hoc motu psdato, dum plus arfenicj
ingeritur ad nitrum , eadem iterum producunrur phsoo*
Qieoa , continuandum itaqve , & hoc motu Tedato, cum
arr^nici injeaione ufqvedijm nullus appareat motus abln-
iefto arfenicoi qvofaftrt, maflfa aufto igne tundenda, qv«
turn vocatUT ar/hnicum fixum ^ in qvo plurimum arf-inici
adeft. Hoc idem facilius obtineri poteft, fi nltri partes bi^
n« cum arfenici parte una inixts lo mas;aa, bene tefto
crucibulo c tlliqvantur usqve ad confi(lentiani yitream,
1)1 sflTi deinde cum aqva edulcoratur & iiocatur.
Si nitri & arfeaid 9natic« partes mixts, deftillentar per
recQftam, m, qvas ci^emici doceat. Ciiu(e(ia« obtinetnr In
vafe
I
Digitized by VjOOQ IC
|X C 0 ) MJ 171
vare recipiente« inqvodprius qvidpiam.aqvs puraeinfu*
fum efle debet, /piritut nitri carukus^ & k mafTa, in retor-
ta poft deftillationem relifta, dum aqva pura folvitur &
cryftalliDicur, Ai/ neutrum ^fenicale^ praeterqvam qvidpiam
arfenici puri & oitri puri^ Hoc fal neutrum airfenicale ab
acidis mineralibus decoxnponi noa poteft , a folutiopibus
vero'metallicis acido faftls decomponitur ob arfeDiciat*
traftiOQem ad metatl^* & acidorum QiQe^alium ad alkali.
Objl 4. Arfenici affinhaf ad metalla feqveiiti for&n videtur or-
dioe. liso« Ai ftrrwn^ qvo arrenicum 4 reliqv^is metallis
reparari poteft. ado, Niecolum^ qvod difficalter ab arfenico
feparatur« jtio, Cuprukt qvo etiam arfenicum ireliqvis
metallis, ferro excepto, feparatur. 4to, Stajinumj ovodab
arrenico calcinacur, & ibiinlytum retlnet^ omni in tufiooe,
arfenicunt 5to, Zineun^. *(!jto, flumbum^ qyod ad partem
com arCsnico yitiificatur. Ad argettfum^ t^urum^ pjercurium^
regulum antimonii^ af&nitas ^rfeaici nondum eft plene ex-
plorata, licet tarn argeotum qvam mercurium ad partem
volatilifet, uode major ad ilia metalla qvam ad aurum vi-
detur arfenici approximation Ad laijmfttbum & cobajfum nul*
la adbuc experiri potviimtis arfenici attraftion^m,
Inter folia ma^imam habet at^ra^one^ ^dfiHA (^hjina fixa.
Obf. f« Aftenicum falituieSe indole, & ut fill mttMieum confi-
derari debere, facile demonftratur, (a) A facie externa, la-
Uno corpori fimili. (b) K foluttonibuf in aqva & omni li-
qvido (c,A crjiftallifatione^ aliorum falium more. Hinc& k
plurimis mineralogis arfenicum ad falia relatum eft. Hoc
fal metallicum , ccrrofi-va ejp: indole^ acldis mineralibus for-
tifTimis Qmili, evincUur. imOtAb indole expellendi fjpirir
turn -nitri* AdQ,Afortiattra6tione ad falja alkallna. atio^ A
faturatione falium alKalinorum. eorundemqve mutationeii^
fal medium. Hujusfalis n\etallici corrofivam indolem, ma^
ximim cum acido filU habere cotiv^n\enthm\ prabatur (<i)
a fortiori ejusdem ad acidum ftlis approximatione. Hinc
folutiones acido falis faftae ab arfenico praecipitari non pof-
funt. (b) A fimitiidin^ axteo^icl cum luna cornuaj plumbo cornuof
qvs fere tit arfenicum arte faftum confiderari pofluntf
fimiiiter & mercuut^s fublimatut \ ft experimentum Elle-
Rt qvod legttur in rb. Cb. Med. Abbandl. p. 34a, ub! dicit,
arfenicum cum parte dimidia mercurii tritum & binit vi-
cibus fublimacum , verum mercurium fnbUmatum fuppeditaf-
fe, fuccederet, extra omnem dubitationis allsam haec Veri-
tas turn effet pofita. ig) A vi fohendi erocos martis &
venerij, aeqvaliter ac fpiritus falii (d) A vi volatilifindi
me-
Digitized by VjOOQ IC
i7a {x f o ) K|
netalla, qva xtfvrali cum fptritu (klis gaudet O) Ab ar-
feoicali alliaceo udofe, qvem JmI commune emittit^ dura
cum carbooibus, fub tufiooe, rcintiUat^
Ohf. 6. Affenicum fimul efle metallicum corpuSt & ut /&/ w^fo/-
/f ruffr coofiderari debere , patec ; (a) k gravitate fpeci&ca«
mecallica; (b) ab indole cummetallit coUiqVandi abic^ve ut
dedruatur eorundem metaliica natura & facies« Si nam*
qve arfeiiicum oonaifi Cil qvoddam efTet, metalla cum ar«
Koico foluta. falinam induerent factem, qvemadmoduai
fieri depreheodimus, dum metalla aliis Talibus folvuotur;
Praeterea notum, qvod falta, in fuflooibUK, cum meuUla,
fiue aliova folutiooe, combinari ounqvam poflunt, qvod
tamen neri deprehendimus cum arfenico, Metallicum arft^
nici corpus ut calcinatum effe coniiderandum iudicaut lmo«
Ejuidem Jtmilitudo cum calctbus metal lorum, tam ad ex-
ternam tacrem « qvam ad folubllitatem io uido Jilis ftdo,
Ejiisdem rcduHso in metallicum ftattim« cum pblogifiies ma*
teria eodem modo, qvoalis calces met llorum reducun^
rur. Hinc elucet^ cur arrenicum noo tam ad faba qwm ad
femtmetalla referre potuimua^ inprimis, qvum in tota fib^
JlafUia meulticanl induere poflit taciem« ac iutegre iteruQt
absqve alius materis, qvam iufl^aimabilis amiiCone, prl*
Ilinam alTumere catcarean naturam, qvae proprietates aUi
fall metalUco nunqvam compnunt.
ObJ. 7« InHammahile qvid arfenico efle immixtumt vldetur pro-
bari poffe partira ab ejusdem volatilitate , pardm k falimt
indole, qV2e vix fine ioflammabili materia exiftere poteft,
partim ab ejusdem approximatione ad flilpbur.
Ohf. 8, Ab allatis obfervarlonibus concludimus arfenicum ej^
fit metallicum volatile^ corrojivum. zd partem cum mercurio
vivo couvenlens, qvem iisdem fere, vel fimilibus confta-
re partibus indicavimus. Dijferentiam haec inter femime-
talla confiftere arbitramur, vel in mutaia proportioue par-
tium conftituentium, vel in principH terreftrii diverfa na-
tura; vel iu bis iltrisqve monumentis* lUuftrat hanctheo-
rlktiit mac;na arfenid cum mercurio fublimato fimilitudot
atqve arjenici effedui in metalla, idem fere ac mercwrH^
tollendo eorum colorem, malle<ibilitatem & fixiutem.
Ohf.^. Hoc, de qvo jam locuti (bmns arfenicum alburn,
antiqvfofibus notum non fuit, Avicenna primus eft qvi
arfenici albi n^t^/w mentionem facit. Arfemcum veto rubrum
qvod Satidatacham vocarunt, & Jlavum aurifigwieutum^ Fludm
& Diojcoridij aliisqve oota fuerunt
$. IIJ.
Digitized by VjOOQ IC
3. COBALTUM. Gen. 84.
• Cadmia vitri carulei.
Sveth, GoBOLT^ Fi»Ra*COB0LT.
Gall. Cobalt oa Kobolt. v% De Bomare. g. 44^
Gernu Kobolt« Farbeh • Kobo^t»
I, Eft SemimetaUuiD, colore ex albo grifeo feu albo Ceru«
lefcente^ conliftentia dura, fragili, recenti fraQura
[^articulis nininlis, inftat.metalli feu chalybis, de*
bilitet nitens,
a. In dert parum denitore, cum tempore perdit.
3» Gravitate fpecifica in proportionc ad aqvam, ut 7,700 :i
I, coo.
4. In igne eft ^xum , Hon ftimats tlec flagrans ^ calcina^
tione fit nigrefcens , faltcm obfjuro colore.
;• Fortiori igne liqvcfcit^ codem fere ignis gfadu qvo au-
nira lluit
iSv Catcinatum & cum dUplOi ^itri aut boracis bene mixtum,
funditur in vUfum caruleum^ qva proprietate fpecifice
hujus femimctalli prasfentia in minera qVacunqve to*
gnofcitun
7. Ab oleo i>itrioli Cofic^nttato Iblvltuf , foliitione r ubente,
qvas ab adfufa aqva pura fit magis rubens. A folu*
tione cobafti in oleo vitrioli bene concentrata , obti*
nentur vryjtalli rubrtB.
|. Ah (^va f mi Si fpiritu nitri folvitur colore tofacco,^
qvaB folutio ab adfufa aqVa pura non prsctpicatur^
fed ab alkali fixo colore obfcuro ; ab alkali wlatili
colore rubente^
^. Bene ftUuratiB fohiHmi in aq*oa forti fa^a fi iidditur
mutiafalis communis concentrata , fit eadem folutio
rubens aut flave rubens, qvas conftituit atramentum
J^fmpatbetbicnniy hdc eft , qvo invifibiles liter» fcribi
pof-
Digitized by VjOOQ IC
174 «« C «> ) Kj
jpoiTunt , qvse igne & calore admoto , fiunt vifibild^
colore pulchre viridi j in frigore iterum invifibiles
admoto calore fiunt iterum vifibiles eodem colore,
<lvod fsepius repeti pot^ft. Hsst, proptietas alteram
iibtam chara&erifticam conftituii ^ qva cobaltum in
mineris lateiis cognofci )>oteft^
lo. Afpiritu/alis iTolvitur priittum dolott Viridi\ i^oftmo^
dum viblaceo feu purpureo ; ab aqva regis folvitur
- • colore irubro*
If. Omni cutii meiallo ^ femimeialto colUqvari poteft^ fal-
Va raanente metallica forma &. facie , exceptis argen-^
to 9 pltimbo k wifinidbo^ difficiilter qvoqve Ciioi zin*^
CO eft mifcibile*
12. Cuiii meriurio hbn iunalg^n)ltui^»
Obr, r. Cobatti ninera^ longior! retro tempore licet lotafuiil
a monHcolis fint trafta^ ad bbtioendum tatruM earukum^
ipfum vero femimetaUuitt non per Te eliqVatum fuit; hioc
ladtum qvod ad noftra nsqve tempora igootom fuit. Qva«
le fit principlum UludImetaUi(^um, iomineraCobalti. qvod
caeruleum colorem conftlruit primiu demonftravit l.d. cm^
filiariut R. Metall. O. Brandt in AH> Lit. &* Scief^. Upf.
'733 > ubi indubitatis experimentia evicit« id iplbm pecu-
liare effe femimetallum, qvod ideo & cobaltum appellaviff^
ac idem eft, qvod ad Aias pro(|rietatea defcripfimus. Sed
non omnes mineralogt & chemicl banc opinionem adopta*
re volaerunf. Hekcrel in Pyritol' p. 462- & ilibi in fats
fcriptit, in earn pronus videtur fisntentiaro, qvod blc co-
. lor caeruleus k martiali qvodam principio dependrat, qva
' & in opinione videtur effe Pott in Difjvif. eircst Experim^
, JE/fen, p. 04. Horum veftigiis infiftltLG. von Justi ia
Mineral R. uec non In Cbem. Scbrift. Vol. I. p. 2^7* & p.
483* &e. contendens hunc csruleum colorem dependere ^
particulls martialibus cum iir/fs/>ocombitiatis;qVam nuUa^
prout ille exiftimat, detur minera cobalt! fine arfenico;
& Hekckel htijUimodi colorem caeruleum a /iWrarA martis
iiarjimco obtinuerit, dum prius mixta, igne reverberii, cal-
cinatafuerint;qvibus roomends accedit, qvod cum ma^Jia^
qvae ferrum continere dicitur, cum arfenico mixta, vitruoi
caeruleum obtineri prfiit. Sed baec momenta qvilibet per-
l^iclt omni carere fide& tundamento ; aemini oamqve igno-
tum«
Digitized by
Google
turn, arfentcum potlus tollcre colores qvain eosdetn* produ-
cere« qvam & ob cauilam expellitur orone arfeoicum^ Tub
uiiuUtiooe mioers cobalt! , ante vitriftcatioaem, uteopuU
chrius obtineacur v^trum. Probe deniqve uotanduiD« qvod
i mincra Mrjinirali^ qva^ teriutn & arf oleum coQtiitec^ live
alba , fiVeciVitfrfti, qvacuuqve propbrtioDe, haec ingredientia
inunixu tueriot* nunqvaoi t^roeti vUrumcxruieiiiro pra?para-
r) pollic. Ellek io i^byJ'.Cbcm. Abbanii^ p. 35^. ioprimis
J. O. LEiivi\ifN tafo"irt Cadmiol p. ts £5* 33, qvam la
Mineral, p. 143. ekiftimaot builc caeruleuin colorem depea-
dcie a ciipro, feu ^i«6?«rfl vencrir^ aec non a fei^ro&c terra qva*
dam pecuiiari vitrificabith Cautas hujuS hypotbefebs qvas al-
l^iuc & qvras coliigere potuimUs heic eaumerafe nimis
met prolixum ; ad fioguU ihomeota rffpbuAim dedimus
in Elem. MetaUurg. p. 4^or» feq., Hejc fufecJt dixiffe , raro
aut Qunqvamcttpriimimineracobalti pura, five via bufnida.
five viajicca feparari poflejnla, he Veftigium qvid^mcu-
pri indagari ; praeterea & obfervari neceQarium eQ, cuprum
in folutiooibus notinullis caritkum ()Videm iexhiherfe colo-
lem, Q;inqvam vero fo vicnficatioQe, alltef coidntumt
SyM£ tubruM reddere vitrum vel viride^ qvA^ ab arugi*
e obcioetur, unde patet, allata argumenfa k Lebmanno^ ae
qvidem ad probabtlitacis gradum dfceiiderh
€Ui u Vox cbbalti e(l maxiiiie ambigua. 6^ NnrthnItU {it
ipeirft fodinis germanids , jpiritui cutdam mah, Teu Jpeftrh
.^fMiilitim qVibus moiiticolv in ftxiitiiv l^di dicuntur; qvs
.-fpeftra ^ero non alia ftiot qvam vapor drjinicalu^ ab bis
^^mineris cobalti^ plerufenqve arfedicalibus dependens. (d>
-.Bine for fan arfenicalcs mincra^ alba, cincrea & teftatea » ob
-'^arfenicum irthofpitans c(4falti nomen k plurimis ubtinue-
\ runt, f'c) Delnde veto hoc oomen fedfiftum full ad ml-
v'Seras plerumqVe arfeilicales^ qv« CalciDat« tingunt In fu*
> fiooe vitra Colore c«ruIeo« qvs heic jam defcribendae. (d)
Tandem eo pervencum, uc ip(bm femiroetallumv qVod hac
*^tfngendi vlrtucc fpecifice gaudet/hoc nomine <fu!t inflgili^
; ,tum; qvo (en^u heic Aimittilr, Si minera cobalts Vocantut;
jj^vm boo femimetallum coutmeqt.
IJ^em efttere ratio voc\s eadmia^ qvae diverfis tribtii Colet
-^jCorporiboSylnprlmis Us, qvi fummitatlbus tomacum vel ca*
i^piDis^ ubi miuers roetallicae calcinantur vel funduntur,ylr.
^^giW/j inftar adfigi Colent. Hinc Ca") ipfa farina arfenicaiir^
^^parietibus camlni adherens, poll uilulatlonem mineraruai
^JCobalti, vocatur cadmia pulverulenta drfenicalif. (b) Eodeoi
{JlfiiadafflcaCOt fioret zinri ; fub Mooibus, ad fummitates
^Hi^-t'wj^ -^ . - forna-
Digitized by
Google
»75 fy^Co")^
fornacum elevats & coDdeiiCitXt cadmid fonrndtum spp^lla-
tae fulin (c^ Hinc^ni fallor, minera qv^edam znci^ qv«
faujusmodi florA prxbet* vocata eft cddmia fiffllif feurji-
mia, lapidoja ; (d) eadma fojjiiisffo catuko^ feu # ^caimia me-
taliicu eft qvod cobaUam jam vocatur*
g: COBALTUM ftrr0 arf&kicato ^ cfon vel fine ftdpbure^
mineralifatum , ihinera alba ^ plants ata granulis m>
cans. MiKERA Cobalti tbssularis. Spec 292*
Galena ci)balti. Nokhullorum.
Cobaltum cum ferro ftdpburato (f ar/emcai9 nrimraUfitum^
Cronstedt 15;.
Svcth. Glants Cobolt
Gall, Mik£ de Cobalt blakchb briLlahte. Ga-
LCNE DK Cobalt \
Germ. Glanz^Kobolt
Eft minera Cobalti , planls attt granulis, colore albo
aiit parum rubetite , micans ad ftruduram galenas plumbi
haud diilimilis, tcflulis polyedricis, pins minus diftindo
conf))icuis ^ coropofita , compafta , ponderofa , cultro ra-
filis , in aqva forti e^rvefceos , prasbet folutionem rubro
fiavam, qvas cum muria Talis , pulcherrimum.prsbet atra"
tnentum fympatbetbicum ; cum oUo vitrioli folutionem ru*
bram; inigne, fob calcinatione , odorem emittit arfenica*
lem & nigrefcit ; conftat cobalto cum ferro arfenicato, nee
non fulphufe aliqvando adroixto.
(a) MiNEKA Cobalti tbssularis alba, fraSura mi-
cans^
Cbbaltum cum ferro fuipburato 6? arfenico mineralifatum^
Cronstedt 251.
Conftat cobalto ferro arfenicato mineralifatum , una
cum admixto fulphure , teflulis majoribus anc roino«
rlbus, plus minus ordinate congeftis^ colore albo
aut albo rubente nitens. Tunaberg in Sudermannia.
Ch) MiKKRA Cobalti tessularis^ obfcure nicens.
CobaUum ferro (f arfenico metalliformi mineralifatum^ po-
lyedricum^ plants nitentibus. Cronstbdt. 249. i. d. 2.
Cos-
Digitized by VjOOQ IC
|>i(o)«} ,77
Cbnfttt cobalto ^ cum ferro & arfenico minoralifiito^ abs-
qve fulpBure^ eft magis compa£la 6c denfa ^ debili
gaudens nitore.
(c) MiNjSRA CoBALTi TBssuLARis, grattidaris* .
Hbcc noti tarn planis qvam potius granulis majori-
bus vel minoribus nitec. Tunaberg in Sudwmannia.
Von RappoU in Cmrbnia^ •
Ohf^ Ob aeqvalem (truAuratn has nominatas varietates Aib
una fpecie compreheadere volut , easdetn licet Crg^-
STBDT & alii fpecie diftinxeriQt« ohfutpbursf praerenriam
iQ varidcate prims, & ejusdem abfenciam iu fecunda; Ted
exifttmaverini fuipbur in varletate prima noaniii ^ccidcntaU
efle« & I mineris cupri in eadem fodina praecipue iiofpi-
taatibus , dependere , atqve nan adeo renfibiiem adtulifle
differentiam , iic reticcamus, nos ab Ufa loqveodi & re*
cepu Qociooe vocum non recedere velle.
2. COBALTUM ferro fe? arfenico mineralifatwfi ^ miner a
cinerea difformi^ particiUis parce vel non nitens. Mike-
aA COBALTI CINBREA. SpCC. ^^93.
Cobaltutn VuhGi.
Cobaltam ferro & arfenico tnttalliformi minerdijatum.
Cronstedt 249.
Sveth. Gra Cobolt Malm^ Derb Cobolt
Gall. MiHE DE Cobalt cBHpR^e. v. Dfi JBomare.
Germ» Graubs Kobolt^Erz. Dbrber • Kobolt.
Eft minera fere folida, denfa & gravis, tettura utpla-
rimum chalybea , minimis particults parce vel non niten*
tibus compoftta ) colore cinereo vel albo obfcuro, cum
aliqva ad rabedinem inclinatione ; ad chalybem plerumqve
fcintillat^ odore forti alliaceo , compofita a cobalto & ferro
arfcnicato ,* absqve fulphure ; Tolvicur ab aqva forti cum,
vel fine feffervefcentia ^ qvs fcjutio cunr muria falls com-
monis atramentuni pr^ebet fympatheticu^i ; calcinatione for*
tern emittit odorem (iilphurcum & nigrefcit.
Tom///. M Co ^
Digitized by VjOOQ IC
178 iy^ )o (^
(i) MiKBRii CoBALTi CINEREA5 fclida.
Facie & textura gaudet fere foli(fa feu chalybea, cine^^
rea. Lo9s in Heljingia. Reigersdorf in Hajjta. Frey^
berg,
(bj Minora Cobalt i cinkrea , grantdaris.
Eft minoribas granulis corapolica , dura fed firangibi*
liS) colore utplurimumalba rubente feuparum hepa-
tico. Loos in Heljingia. RiddarbyUan in ff'eJtfnamUai
* Scbneeberg in Saxonia^
Oif. Utraeqve bae cot>alti miners defcripfo Sp. ima & ada
plurimum fiitiiles minerae arfenici albi 6^p€e. ^87 & anerea
Spec.a89i fedab iisdein ^iftinguuocur facile i mo gravita-
te majorU qra cobaUi miners gaudent ; 2i^, colore, qvl
in his mineris ad rubedinem utplurimum inclinat, & p^uto
obfcurior ^xlflit ; Jtio ctddnatione^ qva mineis arfeoici-
les rubent, cobald Vero nigrefcunt;^4to,/y«tioB^ ina^v^
forti^ qva, ab his cobaltf miaeris cum miria falu commu-
• nix, anramentum obtlneri poteft fympathethicum, qvod ^b.
arren)calibus mineris fieri non poteft; $to Fufione cum t//-
tfo vel horace admixto, qva ab bis vitrum caruleum obt;-
netur , ab arfenicalibus Vero mineris nigrum.
3f. COBALTUM ferro fulpbufato mineralifatum^ colon aU
b0 f parum nitens- Minera Cobalti sulphurea^
Spec. ip4*
Cobaltwn f^o fuipburato mineraHfiutm. v. Link£ up*
3. CaONSTEDT .150.
Sveth. SwAFVKLARTia Cobdlt^Malm^ Swaflad .
CoBOLD - Malm
OalL Mine bE CoBALt sULPHuaEusfi
Germ* Schwefelichtes Kobolt-Er2
Colore eft hasc minera albefcente^ parum nttens^ eoii«^
(be cobalto & ferro fulphurato ^ absqve arfenico ; in aqva
forti primum laStefctt^ deinde vero foludonem dat rubro
flavam & cum muVia falis cammunis atramentum fympathe-
thicum; ad chalybem aliqvatenus fcintillat; & in igne
fpargit fub calcinatione odorem fulphureum ^ atqve iii*
grefcit.
Digitized by VjOOQ IC
^Co>H5 179
Ca) MlNERA CoBALTl SULPHUREA SOLIDA. • '
(b) MlNERA COBALTI SULPHUREA GRANULARIS*
Utracqvc has varietaces funt repertse In fodina Bafinds
\,& Myrttdkts ' Grufmn ad Riddarhyttan in IVeftman-
nia , atqvc earundem defcriptionein , inpriinis varic-
tatis fccundie, dcdic G. Brandt in JcL Stockb.
1745.
4, COBALTUM/erro avfmicatOy mm^ vel /the fuphure^
miieralifatum y ayjlallifatim^ Minera Cobalti
crysTallisata. spec, -295,
Cobalium ferro (^ arfenko metallic^ metalliformi minera-
lifatum. V. Linnc 119. 2.
Sveth. Crystalliserad CoBoLD -Malm. Cobold*
Dru^
Gall. Mime de Cobalt en cristeaux. v, De Bo-
mare 2J5,
Gerin. CRrsTALLisiRTER KoBOLT, RoBOLT Druse»
Eil ininera cobalti , diftinais cryftallis & figurii erf-
ftalliraca.
{s) MiKERA Cobalti crfstallisata, polyeMca^
Rcpcritnr figura tejftdari^ pyramidali vd prifmnlictLy
pluritnis hedris, dodecaedrica^ ^tradecaUrkaj oflffit'^
caedrica imopluribus, Temper (Iriatis, dura ad cha-
lybein fcintillat odore arfenicalU Tunaberg in Se«*
dermannia. Annaberg in ^axonitu
Ohf. Ut h« cryftnlli raro feparatira iavenluntur, fed in mt-
trice, faltem ad bafin, abfconditae jaccnt, node faiit dtT-
ficulter earuodem figura intef^re determinari pntdt ; idsi
& omnes has varietates fub una corrprchendere voluu
don^c fianr melius & perfeftiu? examinatae. Dodecatin
cam a Tunaberg in Sudermnnnia e^ti poflldeo; 9flod^caidri»
citm\h fodem loco plene defcripfit v. Linn^ 119. 1. te^
tradecatdricnm & 26 edficam^ ab eodem loco defcribit Da*
▼ 11.A.
(h) MiNERA Cobalti crystallisata ^ jigwA den-
driiica.
M % Vide^
Digitized by VjOOQ IC
ISP t«(o)Kj
Videtur qvafi vegetando iiata , fimilis- vcl iiiin6ribus
arbufculis aut ftramini congefto , vel & reti cuidamv
qvo minera fuperindu3a fiiit, a qvibusy hac pofte-
fior citoTin aSr^ fattfcit , & nonnifi vafe claufo con-
fervari poteft. Colore funt obfcuro vel tinereo. Mar*
kircben . in Mfatia, Scbneeberg in Saxonia. .
(c} Minera Cobalti "crtstallisata , figura gfc*
bofa^ Jlriata. Kungsberg in Norwegia.
2*. COBALTUM mineralifatum -, minera 'colore nigrefcenH.
vel glauco ^ Jcoriis fimili, Minera Cobajlti sco-
rijfO^Ivhs. Spec. 196.
Minera Cobilti vUrea. JNonnullorum. •
Cobaltum porofum \^ glaUceJcens fufcum. v« Lin. i19«4»
Cobalti minera calciformis indurdta. Cronst. 247. b.
SvCth, ScHLACKEN'-CoiiOLT
G^\\. Mike de Cobalt virRBiWEn ISemblable k
DES SCOftlES. V. D^ BbMXRE. 134-
Germ. Schlacken-KoboL*.
Eft nigi-o ^ nigrefcehte aut g^aUCo colore, infragraen-
tavitri inftar divifibilis^ porofa, fcoriformis , Ailphure
& arfenico plerumqve <carens«
(a^ Minera C6balti sbokii^bRrtisii dwra.
Eft colore nigro, caeralefccnte aut grifeo, facie &
ftruftura vitfea , pslita taii in fuperfid6 qvam in
fraftura^ firoul vero porofa^ fcoriis nigris fimilis.
Kleinzelle. Jobanngeorgmftadt in Germania.
(h) Minera CobAtTi scoRiFOfe^Mis, fpongiofa.
Eft minus coitipafta & dura^ ad confiftcotiara con-
denlatae fere fuligini duriori fimilis, colore nigro vcl
obfcurc fufco, porofa. Saalfeld in Germania.
01 f. Miners cobalti fpecularit, cujui tneotionem antef feeimM
Inter mineras arfenkrUSpw, aej. i*& minera arfenici Ufior
eea defcripta Spec>284«proxinie ad bano minerarum co«
bakt fpeciem accedere videntur. Easdem aliqvaodo ctfbal-
turn
Digitized by
Google
/f# habere Immfxtuoi teftatur Lehmamn in Cadmiolog, p.
39, ubi^dicic, ^b his minerLs arfeoicaiibus pofl fublim^i-
ticnem trfeaici, a reliduocumyat? alkaiino & arena turoi, vi-
trum ca;ruieuiu fe obciouiffe. Moa icaqve muum qvod a
nouauUU inter miaeras cobaiti liat eoumeratae.
6x COBALTUM arfenicQ viixtum ^ colore rubro vel flavo
ejjlortjLens* Flos Cobalti. \ Spec. 197,
• Octra cobaiti rubra,
\ ,AJinera Cobaiti calciformiscalcearfenici mixta. Cko>9Stex>t
r Svech Cobold - BlUthe, CobOldblomma, Co-
• buld-Beslag.
- Gall. Fleurs de Cobalt, v. De Bomare 236*
^ G^ra., Kc bolt-BlUthe
Eft minera cobaiti rubra , ftriata au( pulverulenta,
qvds hunc colorem ab aliqva aut exhalatione auc folutione
fnfcepit.
(a) Flos Cobalti-^ germinnns.
Videtwr eflfe ochra cobaiti rubra in ftriis fubtiliHimis,
fragillimis , rubentibus aut purpureis vel violaceis
cry llalli fata , vel aliis cryftallis lapideis immixta vel
• adhaefcns, unde asbeflo vel potius aniimonio crudo, ad
ftruQurain haud diflSlhilis eftj fub calcinatione di*
midium ponderis perdit i diflipato arfcnico, Sdmee-
berg & Annaberg in Saxonta,
^b) Flos. Cobalti , fuperficiaiis. ,r/->'''-«.*^
Eft minera cobaiti , qvae fua ia fiiperficie colorcm ob-
tinuit flavum aut rubruin. Scbmeberg. Riegersdorp
^nnaberg.
(c) Flos Cobalti , cim lapide aremrio ]concretuu '
Minera arenacea > e.r fiore Cobalti cum arena, CROn-
stedt. 278. C4
Okf. Ut cobdlium duplici modo deprehenditur rubrum afTu-
mere colorem, fcilicet, vel folutione in acido vitrieli con-
centraro, vel calcinatione m\t\oT\ fi arfenico niifceatur; qvo,
namabbii modo, anutroqve natura huoc rubrum producit^
Digitized by
Google
colorem, turn .pleni certirudine die! vix pojcfl'. Crow-
STEDT io iW/«tfi:ijLexi{liniathwwc colorem abexhilationevel
(ftlcinatioQe mitiori tohalti cum arfenico mixti dependere, Ideo &
arfentcum id floribiis cc balti ma^na ^fit^e copia. Joh. G.
Lehmann ia Cadmiol. p. 44. & in C^uf. PbxpSchr.]^.
. »37. dicit flores cobalti arte produci pofle, oaturalibus ae-
qvales, fi minera cobalti folvatur forti ftib digeftiane ia
acida a;/trfo/i coucentrato , eademqve fdlutio , perevapo-
rationem, ultenus coriceiitret^ur, dooec obfcure rubra fiat,
deinde in eaadem injiciatur creta pulverijata^ qvs ab acido
vitriolico in releoicicam inmatur naturam, & uot cum
materia cohrante rubra prascipitatur ad fuodum ; poi^mo*
dum inftituatur evaporacio ad ficcum, fie obtlaeturjlo/ co^
taiti fuperficialis , pulveruleaca , qv« fi aqva folvitur &
cryflaUiiatur, bab tur flor cobalti germinans ^ ^ fpiculis Te-
lenicicis rubris orta. Hnnc luam opimonem ex eo fundi*
meotQ confirmare vult, qvod fiot cobalti germinans oatu-
ralis ia acidis noa fit folubilis. Mihl noa fuit hujus mi-
ne'rae copia ut eandem ex4miQare poflem.
7^ COBALTUM facie ^ conjtjlentia terrea. Ochra Co-
' BALTI , Spec. 198.
Calx cobaltu Nonnullorum.
Ocbta cobalti pulverea^ fulva, v. Linn6 193^ 8.
Odra cobalti nigra (^ rubra. Ceohstedt 147 &248«
Sveth CoBOLD - JORD, Coj^LD - Ochra *
Gall Ochre de Cobalt. Mine de Cobalt ter-
REUSE.
Germ. Kobolt -Erde. Kobolt -Ochbr
Eft terra roet^Uica cobalti , plus minus pura , di ver-
fo colore » non tarn folucione qvam :deftrudione minerarum^
acre & aqva conjundim vel alternatim igentibus & ex-
halationem promovencibus , produQa; calcinattone picrum-
qve arfenicalem emittit odorem ; fufione vero cum borace
vcl fritta vitriariorum , vitrum prasbet caerulcum ; in man-
tibus ) ubi minera cobalti reperitur , hofpitans.
Digitized by VjOOQ IC
(z) OcHRA CoBALTi nigra^
Eft frtPfeilis & pulveruknta , digitos foliginis Inftar in-
qvinans , ferrum & cobaltum continet^ parum vcroaut
nihil arjenici. Saalfeld. Scbneeberg in SaxorUa.
(h) OcHRA CoBALTi rubra.
Eft fragUis ^ pulvcrulenta, fubro , purpureo aut vib-
lacco colore , f«pe piineris cobalti fuperficialiter ad*
h«rens, calcinatione diniidiam ponderis perdit, orw
/emVo diffipato ; colorcra habet k deftruaionc qvara
fubeunt plurima3 mineree cobati, in aerc vcl locis
huraidioribus, rubrum fufcipientes , qvem non folum
acido folutum. cobaltum, inpritni^ alkali volatili prscT-
pitatum, fed & arfenico mUtam, calorc fufcipit.
Cc) OcHRA Cobalti liUea,
Eft* ochra martiali fimilis ; mfmuthum fimul continens,
xoidQ jlavedQj ni fallor, depcndct.
(d) OcHRA Cobalti alba.
Eft marga alb» non; diffirailis , Icvis & glebofa ; fuam
albedincm , an i rubedine cum tempore mutau, an
aliunde? non ccrtum eft. IVurtmbcrg.
("e) OcHRA Cobalti candza.
Saalfeld in Saxmia.
(f) OcHRA Cobalti viftdis.
Saalfeld. Wurtmberg,
Obj: Cobalti Urtm^ cum argilU mixtam defcripOmus* Spec.
b8. Lit.U
Obfervatioms circa Cobaltum & ejus mineras. .,
Obj: I. Cobaltum iafuper hofpUare folet ; . .
jmo. In mincris arjenici ; arjinico tiattvo nigfo ftiaHlt \Spec.
£83. a.)& arfenico teftaceo C%r. 284A fed rariu^. & miai-
ma copiain his reperitur.
«do, la minera niecoli^ mox defcribenda-
|tio, In minerif 'wsfmutbif treqveater adeffe Iblet
M 4 PV' 2-
Digitized by VjOOQ IC
175 t>^( o")^
fbrnacum elevats & coodeuCitXt cadmid fo^ndtum sppella-
tae fuhu (c> Hinc^ni fallor, miuera qvudam znci^ qv«
faujusmodi florelt praebet* vocata eft cddmia fiffilit feuctii-
mia lapidoja ; (d) cadmU foffiiiipro canUeOf feu # ^Cdimia me-
tallica eft qvod cotaltum jam vocatur*
g* COBALTUM ferro arf&kicato ^ cum vel fine ftdpbure^
fnineralifatum ^ minera alba^ planis ata grmulis mt-
cans. MiKERA Cobalti tbssularis. Spec 292*
Galena ciibalti. Nokhullorum.
Cobaltum cum ferro julpburato £f orJmcatQ mimraRJatum^
Cronstedt 15;.
Svcth. Glants Cobolt
Gall, MikK de Cobalt blakchB briLlahte. Ga*
LCNE DK Cobalt \
Germ. Glanz^Kobolt
Eft minera Cobalti , planls attt sranulis, colore albo
aut parum rubetite , micans ad ftruduram galenas plumbi
haud diflimilisi tcflulis polyedricis, pins minus diftindo
conf))icuis ^ coropofita , compa£ta , ponderofa , cultro ra*
filis , in aqt)a forti efiervefceos , praebet folutionem rubro
fiavam, qvas cum muria Talis , pulcherrimumpraebet o^ra*
mentum fytnpatbetbicum i cum oleo vitrioli folutionem ru*
bram; in igne, fob calcinatione , odorem emittit arfenica-
lem & nigrefcit ; conftat cobalto cum ferro arfenicato, nee
non fulphure aliqvando adroixto.
(a) MiNEKA Cobalti tessularis albay fraStura mi*
cans^
Cobaltum cum ferro ftdpburato (f arfenico mineralifatum^
Cronstedt 251.
Conftat cobalto ferro arfenicato n^tneralifatum , una
cum admixto fulphure , teflulis roajoribus anc roino«
ribus, plus minus ordinate congeftis^ colore albo
aut albo rubente nitens. Tunaberg in Sudtrmannia.
Q>) MiNKRA Cobalti tessulaiiiS) objcure nHens.
Cobaltum ferro (f arfenico metalliformi mineralifatum^ po-
lyedrUum^ planis jiitentibus. Crokstbdt. 249. i. d. 2.
C08-
Digitized by VjOOQ IC
' |>i(o)«} ,77
Confttt cobalto ^ cum ferro & arfenico minoralifiito^ abs-
qve fulpBure^ eft magls compa£la & denfa ^ debili
gaudens nitore.
(c) MiNERA CoBALTi TEssuLARis, gromUaris* ,
Hbcc noti tarn planis qvam potius granulis majori-
bus vel minoribus nitec. Tunaberg in Sudermannia.
VonRappoU in Gmrtahia^ -
Ohf. Ob aeqvalem (truAuratn has nominatas varietaces Aib
una fpecie compreheadere volut « easdetn licet Crg^-
8TB DT & alU fpecie diftinxeriat, ohfulpburif praerenriam
iQ varfecate prims, & ejusdem abfenciam iu fecunda; Ted
exift^maverini fuipbur in varietate prima noaniii sccidcntale
ede, & i mineris cupri in eadem fodina praecipue iiofpi-
tantibus , dependere , atq ve non adeo feafibilem adtulifle
diiferentiam , iic reticcamus, nos ab Ufa loqveQdi & re*
cepu QOtiooe vocum non recedere velle.
2. COBALTUM ferro fe? arfmico mineralifatwjfi ^ mimra
cinerea difformi^ partiaUis parce vel non nitens. Mike-
fiiL COBALTI ClNBREA. SpCC. 29}*
Cobaltum VuhOi.
Cobaltum ferro & arfenico nfetcdliformi mintrdijatum.
CaoNSTEDT 249*
Svcth. Gra Cobolt Malm^ Derb Cobolt
Gall. MiHE DE Cobalt cBHiXR^e. v. De Boma&b.
Germ» Graves Kobolt^Erz. Derbeu • Kobolt.
Eft minera fere folida, denfa & gravis, tettura utpla-
rimum chal/bea , minimis particults parce vel non niten-
tibus compofita , colore cinereo vel albo obfcuro, cum
aliqva ad rubedinem inclinatione ; ad chalybem plerumqve
fcincillat) odore forti alliaceo , compofita k cobalto & ferro
arfcnicato ,* absqve fulphure ; Tolvicur ab aqva forti cum,
vel fine effervefcentia ^ qvs fcjutio cunr muria falls com-
munis atramentwn pr^ebet fympatheticu^i ; calcinadone for*
tern emittit odorem (iilphurcum & nigrefcit.
Tom.IL M (O ^
Digitized by VjOOQ IC
178 |)^ ^ 0 C Ki
(i) MiKBRii CoBALTi CINBREA5 fclida.
Facie & textura gaudet ftre foli(fa feu chalybea, cine«
rea. Loos in heljingia. Reigersdorf in Hajjia. Frey*
berg.
(hj Mi»^KA CoBALTi civiRKEA ^ granulans.
Eft minoribas granulis corapolita , dura fed firaogibi-
lis, colore utpluriaiumalbo rubente feuparum hepa-
tico. Loos in Heljingia. Riddarbyttan in ff'eJtmawMi
* Scbneeberg in Saxonia^
Oif. Utraeqve hae cot>alti miners defcripfo Sp. ima & ada
plurimuni fiitiiles minerae arfenici albi Spec. ^87 & ctnerea
Spec.a89i fedab lisdein ^iftinguuotur facile i mo gravita-
te majori, qra cobaUi miners gaudenc ; 2^^, colore, qvi
in his mineris ad rubedinem utplurimum inclinat, & p^uto
obfcurior ^xiflit ; Jtio cdldnatione, qva mineis arfeoici-
les rubent, cobald Vero nlgrefcunt;^4to,/>/tffiOB^ 'magv9
forts^ qva, ab his cobalCf miaeris cum miria faltf comrnu-
• ui/, anramentum obtlneri poteft fympathethicum, qvod ^b.
arren)calibus mineris fieri non poteu; $to Fufione cum W-
tro vel horace admixto^ qva ab bis vitrum caruleum obti-
netur , ab arrenicalibus Vero mineris nigrum.
3f. COBALTUM ferro fulpburato mineralifhtum ^ colon al^
bo f parumnitens* Minera Cobalti sulphurea^
Spec. 1P4.
Cobattam fttro fulpburato mineralifatum. v. Linn£ iip*
3. Cronstedt .150.
Sveth, SwAFVELARTia CoBDLT <- Malm» Swaflad .
CoBOLD - Malm
OalL Mine bE CoBALt sULFHUREusfi
Germ. Schwefelichtes Kobolt-Er2
Colore eft hasc minera albefcente^ panim nttens^ eon«^
(be cobalto & ferro fulpburato , absqve arfenico ; in aqva
forti primum laStefcit^ deinde vero folutionem dat rubro
flavam & cum muVia falis cammunis atramentum fympathc-
thicum; ad chalybem aliqvatenus fcintillat; & in igne
fpargit fub calcinatione odorem fulphureum ^ atqve ni*
grefcit.
Digitized by VjOOQ IC
^Co>H5 179
Ca) MllTEftA G)BALT1 SULPHHREA SOLIDA.
(h) MiHBTiA Cobalt f sulphurea granularis^
Utrsqve ha varietaees fant repertas in fodina Baftnds
\&L Myrttakts -Grufvan ad Riddarhyttan in /fiyimari'
tiia , atqvc eaTundcra defcriptioncin ^ inpriinis varic-
tatis fecundasj dedic G. Brandt in ^cl. Stockb.
4, COB ALTUM /erro arfmicato^ cum^ vel jihe fupbure^
mineralifatum y cryftaUifatum^ Mihbra Cobalti
CRVSTALLISATA. SpCC^ I95.
Cobaltum ferro (^ arfenko metallico metallift^rmi minera*
lifatum. V. Link^ 119. 2,
Sveth. CaYSTALLisERAD CoBOLD - Malm. Cobold*
Dru^
6alU MiNiE DE Cobalt en cristeaitx. v. De Bo-
MARB 235.
Gfnn. Crtstallisirter Kobolt« Kobolt DrQse»
Eft minera cobalti , diftmdis cryflailis & figarls erf*
ftallifata.
(s) MiKBRA Cobalti crtstallisata, pdyedrica.
Repcritnr figura tejfulari ^ pyramidali vd prifmatica^
pluritnis hedris^ dodecaidricd^ tetradecaedrkOy cdifde'^
caedrica imo pluribus, feniper (Iriatis^ dura ad cha-
lybem fcintillat odore arfenicaru " Tumberg in Sa*
dermannia. ^nnaberg in i^axoniih
Obf, Ut h« cryftalli raro feparatira iaveniuntur , fed in mt-
trice, faltem ad bafin, abfconditae jaccnt, nude faiit dtT-
ficulter earuodem figura tnte^re dererminari pnteft ; idsi
& omne^ has varietates fub una corrprehendere volui,
doxiec fianr melius & perfeftlu? examinatae. DodecMn
' cam a Tunaberg i« Sudermannia c^r> poflldeo ; 'oflf>decdidri'
fitmVb fodem loco plene defcripfit v. Linn^ it^. i, rr-
tradccatdricam & Z6 edficam^ ab eodem loco defcribit Da*
▼ 11.A.
(b^ MiNERA Cobalti crvstallisata ^ jigwA den-
driiica.
M % Vide^
Digitized by VjOOQ IC
ISP t« ( o ) KJ
Videtur qvtfi vegttando ntta , fimilis- vel mm6ribDS
arbufculis aut ftramini congefto , vel & reti cuidam,
qvo minera fuperindufta fuit,. a qvibus, hsc pode*
fior citoTin a^r^ fa^cit , & nonnifi vafe claufo con-
fervari poteft. Colore font obfcuro vel cinereo. Mar^
kircben . in jilfatia. Scbneeberg in Saxania, .
(c} Minera Cobalti tRtsTALLiSAXA , figura gfc*
bofa^ Jlriata. Kungsberg in Norwegia.
2: COBALTUM mineralifatum -, winera colore nigfefcentt.
vel glauco^ fcortis Jimili, Minera Cobajlti sco-
rijfO^Mis, spec. 296.
Minera Cobdlti vitrea. NoNNtJLtORUM.
Cobaltam porofum \^ glaucejcens fufcum, V« Lin. ii9«4»
Cobalti minera cHlciformis indurdta. Cronst. 247. b.
SvCth. ScHLACKEN "^'COI^OLT
Gall. Mike de ^Iob'alt virRBU5E;| Semblable k
DES SCORIES. V. iDfi BbMARE. 134.
Germ. Schla^ken -KoBoLt.
Eft nigto , nigrefcchte aut g^auco colore^ infrag;racn-
tavitri inftar divifibilis^ porofa, fcoriformis , Ailphure
& arfcnico plerumqvc tai*ens«
(a^ Minera C6balti sbikii^bRrtisii dura.
Eft colore nigro, casralefcente aut grifeo , fade &
ftruftura vitrea , p;ilita taii in fuperfiei6 qvam in
fraOura^ firoul vero porofa^ fcoriis nigris fimilis.
Kleinzelle. ^obanftgeargmftadt in Gertnania.
(h) MikeRa CobALTi scoRiFOiEiMis, /pongiofa.
Eft minus compafU & dura^ ad confiftedtiam con-
denfatfc fere fuligini duriori fimilis^ colore nigro vel
obfcure fufco, porofa. Saalfeld in Germania.
Olf. Minera cobalti fpecularis^ cujui tneotionem ante* feeimoi
inter mineras arrenicl«3pM, a83«i»& minera arfenici tefts'
eea defcripta Spec>284« proxime ad bano mhierarum co-
balti fpeciem accedere videotur. Easdem aliqvaodo cttbal*
turn
Digitized by
Google
tm habere Immfxtum tcftatur Lemmank in Cadmiohg. p.
39. ubi dfdt, iib his ©inerLs arfeoicalibus poft fublima-
tionecnarfeaicu a teiidiio cum Jale alkaiino & arena tuia» vi-
trum ca;ruieuiii fe obciouiffe. JNoa icaqve mkum qvtxi a
nouauilU mcer mineraa cobalti iiot eoumerats.
6^ COBA^^TUM arfimco mixtum , cofore rubro vel flavo
effiorefcens. Flos Cobalti. Spe c. 29 7.
Oc^a cobalti rubra.
Mnera CobaUi calciformi^calcearfenici mixta. Cronstedt
Svech CoBoLDi BlUthk. CobOldblomma, Co-
bold -Bbslag.
Gall. FLEtfRS DB Cobalt, v, De Bomare 236/
G^rra^ Kobolt-BlUt^b
Eft mincra cobalti rubra ^ ftriata auf pnlvcrulenta^
qvs hunc cplorcm ab J^ic^va aut; cxhalationc aut folutione
fufcepi^.
(a) F|-QS CoB^LTi^ germinans.
Vidctar cffe pchr^ cobalti rubr^ in ftriis fubtiliflimis,
firagilliinis ^ rnbentibus aut purpvreis vel violaceis
cryft^lifata , ycl aliis cry(^ilis lapideis immixta vel
tdh^r^Bs^ Dnd<^ asbefto. vel po^us antlmonia crudo, ad
(kru^urain hand difflliilis ^ft; fub calcinatione di«
midii^in pand^ri^ perdit Mi^pato arfenico. Sclmee-
berg ^ jinnaberg in Saxonia,
(by FLOsi Cobalti , fup^ficidtis.
Eft minora cobalti , qvae fu^ in fuperficie colorem ob*
tinuit flavum aut rubram. Scbneeberg. Riegersdorf;'
Annaberg.
(c) Flos Cobalti , cum lapide arenario \e6ncretus.
Mmra arenacea , ex flwe Cobalti cum arena^ Crok-
wedt. 278. C4
Obf. Ut cobaltum duplici modo deprebenditur fubrum aifu-
mere colorem » fcilicet, vel folutione in acido vkrioli con-
ceotraro, vel rtf/r/»^/W mitiori fi arfenico mifceatur;qvo.
namabbif modo, anucroqve natura huoc rubrum producic
M t colo-
Digitized by
Google
colorem, 1?imi plena certitudine die! v\'x pojcft. Crow-
STEDT io iW/Wji/^exittiniatbuuccoloremabexh^lationevel
Alcinatione mition tohlti cum arfenieo raixti dependere, tdeo &
arrentcum in flnribns cc balti nuif na adefTe copia. Joh. G.
Lehmann in Cadmioi p. 44. & in Cbyn^. rbxf. Scbr. ]^.
937. dicit flores cobalti arte produci potTe, oaturaVibiis x*
qvales, fi minera eobaUi folvatur forti fub digeftione ia
acida -wtrio/i coacentrato , eademqve folutio , per evapo-
raclonem, ultenus coocentret^ur, donee obfcure rubra nat,
deinde in eandem in)iciatur ereta pulverijata^ qv« ab acldo
vitrtolico in felenicicam mutator naturam , & una cum
materia eolorante rubra prscipitatur ad fundum ; poflmo-
dutn indituatur evaporatio ad ficcum, fie obtlneturjL)/ co-
taltt fuperficialis , pulveruleata , qvs fi aqva folvitur &
CTY?t^\V\(^VJiX ^ \i2Lh t\iT fiot eobalti germinanr ^ \ fpiculis fe-
lenitieis rubris orta, H^c ruam opinionem ex eo funda-
mento confirmare vult, qvod flot cobalti germinani nata-
rails in aeidis non fit folubilis. Mibi noa fuic bujus mi-
ners copia ut eandem ex4miaare poffem.
7* COBALTUM facie (^ ccnjijlentia terrea. Ochra Co-
' BALTi , Spec. a98#
Calx cobalti. Nonnullorum.
Ocbfa cobalti pulverea^ fulva^ v. Linn4 19^. %.
Ocbra cobalti nigra (^ rubra. Ceohst£Dt 247 &248.
Svcth COBOLD - JORD, Coi^LD - OCHR A *
Gall Ochre de Cobalt. Mine de Cobalt ter-
REUSE,
Germ. Kobolt - Erde. Robolt - Ocher
Eft terra metiillica cobalti , plus minus pura , diver*
fo colore > non tarn folutione qvam ;deftru£lione minertrum,
a^re & aqva conjundim vel alternatim igentibus & cx-
halationem promoventibus , produQa; calcinatione plerum-
qve arfcnicalcm eraittit odorem ; fufione vcro cum borace
vel fritta vitriariorum , v^trum prsbet casruleum ; in man*
tibus ) ubi minera cobalti reperitur ^ hofpitans.
Digitized by VjOOQ IC
(%) OcHRA CoBALTi nigfa^
Eft fra^ilis & pulveruknta , . digitos fuligims Inftar in-
qvinans , ferrum & cobaltum continct^ parum vcroautf
nihil 'arjenich Saalfeld. Scbneeberg in Saxonia.
(h) OchRA Cobalti rubra.
Eft fragilis , pulverulenta, rubro , purpurco aut vio-
lacco colore , faepe pincris cobalti fuperficialiter ad-
hserens, calcinatione diniidium ponderis pcrdit, arw
fenico diffipato ; colorem habet i dcftruftionc qvaiu
fubeunt pluriraaB mineree cobati, in aSrc vcl locis
huraidioribus, rubrum fufcipientcs , qvQm non folum
acido folutiim. cobaltum, inprimis alkali volatili pracF-
pitatum, fed & arfenico mixtum, calore fufcipit,
Cc) OcHRA CoBAi-Ti htUa,
Eft' 06bra martiali fimilis ; mftnuthum fimul continens,
und^ flavedo^ ni fallor , dependct.
(d) OcHRA Cobalti alba.
Eft marga albae non; diffirailis , levis & glcbofa ; fuam
albedinem , an i nibedine cum tempore* mutata , an
aliunde? non certum eft. ff^emberg.
(^e) OcHRA Cobalti caruiea.
Saalfeld inSaxmia.
({) OcHRA Cobalti vii^dis.
Saalfeld. Wiirtmberg.
Obf CohUi terrain ^ cum argilla mixtam defcripOmu^ Spec.
88. Liu U
Ohfervatioms circa Cobaltum & ejus mineras.,.
Obf. I. Cobaltum infuper hofpltare folet ^ .
imo, la mineris arjenici ; arjinico nattvo nigra fria'mt iSpec.
28 ^ iiO& Arfentco tejlaceo (.Spec. 2S4 J j fed rariu*. & mini-
ma copiain his reperitur.
ftdo, la miner a niccoli^ mox defcribenda-
jtio, In mineris wifmutbif treqveater adeflc tolet.
Digitized by Google
184 > ) ^ (<
Obf. 9. Ad mineras eobalti qv\ ilU< ^dnutier^.re volent, qvts
dicunt Vitrum non dare csnileum, vel tufioae Yjvidqvam
ntetalU , ideoqve ro^<l&tt« fW/ vocant, vix h contradi-
ftiooe liberari poflunt, qvum jui^ , tmlla alia dici debet
vel poteH minera cobalci « qvam qvae reipfa cobaljLUQi
continet & vicmm dac caeruleum,
Obll 3* Miaer3B cobalti k monticoljs In ufum trahunttir ad
prxparationem Saffera Sc Smalta^ qvod feqventi fieri fo-
let modo. Primuai miaerarn cobalti ab heterogeneo la-
pide & perejffina miaera mallea bea» liberant , deiode ut
ulteriua fepareatar heterogeoea lapidea admixta & aptior
uftuiationi fiat minera, eandem ia foacbinis eontuforiii &
hvatoriis contunduot atq ve per cibrum lavant , uc miaera
gravior fimduoi petat ; i\t praeparatd minera in futnis re-
vefberaioriii ut expellatur arfemeum, calcinari folec, ova
fub uftulatiooe arfemcum mcamiois adfigitur, & finica uftu-
latione, ut diftum in Obf i circa arfenicz. Miaera calcioa*
ta poftmodum per eribrum trajicitur. ut feparentur partes
crafliores 4 colUqvatiooe dependeotes qv« renovatae coa^
tufioni fubiiciendae. Hoc fafto miaera calcinata iu molen-
dinit fubtililTime coaterttur & denuo percribta fuStiliflidia
trajicitur, ut (>btlneatur/fr/iM/ii^^//i/, qvae prout debilior,
medlooris vel optima fucrit, cum a, 3 vel pluribus mixta
fiicis hit aut /irz/i/f lota partibus mixta, ab /tf7.<i iiumefta-
ta in tonoas vi f )rtior| inipingicur, ubi tempore io lapi-
dcam duriiiemlndurefcUfir vocatur Zaffera. velZat^F*
KA velfa/ftor i colore c^ruieo faphirino, qvem haec maf-
fa vierificata fufcipit, ad encauflica opera in Valis poroel-
• hnis. Jaaffcra itirjve nihil aliud efl , qvam minera cobal-
ti, conlufa, Ita, calcinata, cribrata^ cum pulvere Jtlici^ out are-
na lotcs mixta, ia tonnis indwrata. Tonna , in qvibos mix-
tura haec Mimida impingitur, fiirnantur titulo aut Uteris
diverfis, pro diverfitate materiap* Litteris F. S. fignantury
qv» optimum yi^or continent, ftintetenim literae initia-
les k fin Safjlor ; Uteris M^ S, (ignaatur, qv« mediae bonl-
tatis fafflor continent ; germanice , Mittel - Safjlor ; Ute-
ris 0.84 ufltatum, h,e. ordim-r Saffior indicatur.
Si minera cobalti MHjkuibo Aiaul participat « eadem fuper
fruftula lignea, traaiverfim Tuper binas trabesrepofita^ ioi-
perto aere, fmponi & accumulari fdet, delnde truftuU
figndd accendi ut eliq defeat & Teparetur wifmutbum. qvod
in feveam inter cioeres defluit, ubi coUigi & deindedepu-
rari (blet. iS^«am poft banc eliqvationem, qvod male eft
appellatum rtcremcntum w^/mtUhi, 4 Germanis, IVifmuth^
ffonpeiif ucpote pro fcoria reli^ vel terra vitrifieabil
hao;-
Digitized by
Google
babitaarre!pniTero ed miners cobalti relifta, qTaeulterios
• eodem modo craAanda, ut diftum eft.
Ohf. 4. Mioera cobalt! contufa. Iota & calclnata , vt diftum
Ohf. 4. mixta cum Jiltcif loti aut arena pulverifatae & lo-
tae partibut a aus s & cinerum clavellatornm deparatorum
parte anatica ad pulverem filicis vel.ad lapideum pulvc-
rem & inineram coojunftim, nempe pro dtverficate mine*'
rae qvs Cextuplun , oftoplum , imo qvindecuplum vitri
aliqvando tingere poteft, in cilia majoribus in furno vi-
trincatorlo repofita funditur j fub fufione codileari ferreo
aufertury^/ vitri mallfi fufae rupernatant} perafta fu-
fione cochlear! ferreo evaciiatur tufa mafla ex oUia> invas
aqva repietum effiioditars vel, ab igne fumjtur ilia, ac
decantatur priroum majja metallica fufa, qvae /^i/ appel^
latur, deinde exftioguitur maifa vitrea In aqva frigida. vi-*
trum qyod obdnetur, in macbinis contuforiis pulveriutur,
cribratur« deiode in moleniinis cum aqva alkobolifatur in
traulflimum pulVerem, Farina vitrei h«c poftmodum latu-
ra fubjicitur, ut omne feparetur falinum & peregrinumac
tenuior & levior pulvis ^ crafliori & gravrorl, in qvem fi-
nem haec lotura peragitur in 9 ordioe difpofitis vafis la«
vatorila , eo modo , ut farina hsc vitrea cum fua aqva 4
molendinis transportata effundatur in primum var^ agitetur
bene, deinde in qviete parum relinqvatur, ut ftibfidat ma-
teria gravior & craffior, qva £ada I fubfidentia , eifunda*
tur aqva fuperftana pulverulenta in Jicundtm 'ua/aqva re-
xpletum, iterum agitetur, & fa€ka deinde in qviete fubfi-
deotia, efiiindatur aqva fuperftans pulverulenta in tertium
yas aqva repletum, & fic porro in reliqvis vafis conti*
DUetur, adeo ut in uhimo feu nono qonnifi (bbtilidlmus pul-
vls reliftus, praeclpitari poflit. His faftis, pulveres prae-
cipitati divlduntur, exficcaotur & appellaotur Smai^ta
amylum earuUtan. Gallice, azur a poudre feu azut fin, Smal-
turn itaqve eft vitrvm Jeu temtjjimus pulvit vitteut eatukut
d mimra cobalti cum lapid^o pulvere If fak alkaliuQ fufum^
Fitrnm fic prasparatum & aUioiioli(^tum generaliter ad colo-
res dividltur in binas divcrfas (^ecies. Un^ appeljatur
EfcbcU qvae debili eft Colore, & Intcrdum de novo fun-
di folet in mixtura miaerae cobalti calcinatae cum pulve*
re lapideo & fale a!kalino« Mera (jpecies vocatur dbal-
turn, feu color caruleui , germanice , blaue Farbe^ qva? pro-
fundiori caeruleo eft colore.
H« bins fpecies, ad fuam bonitatem utteriuS diftingvi folent,
4 divifaefuis Uteris fignari/F. F. K E. fignificat Fimffi^
Ms rum
Digitized by VjOOQ IC
166 ^ p^( o )xi
mm Efchil F, F. E. Finm EjcUU ptiorl debllluf . F. B.
Finum Efchel adhuc debllius ; M. E, medium Ejchel^ feu me-
diae bonkatis; O^E. ordinarium Ejcbel G, B,,vui£are Ejcbel.
. Similiter & dividitur colsaltumP. P.P«c. Eftfumme fioir*
fimum cobaltum. F. F. c. Finum Cobabum; M. c. mediurti
cobaltum. O. c* ordinarium cobaltum. G. c. vulgare co«
baltuiTk O. fi. tirdinaiius color csruleus, h« e« germaoica,
ordittoirc blaue Farbe%
Obf, 5. Circa prapi^ratiomm atramenti fympatbetlei utterius ob»
fervanduro. (a Qvod k folutionc miner* cohalti, in oka
vitriolt\ cuifi mvtiafalir communis commi^ta, ioterdum atra«
mentum aliqvatenus virides in calore exhibena iiteras ob«
tiner! poflit , rolutio licet rub*^n8 exidat & |iermaneats
plurimap vero cobalt! minera, rn^nm prsbent htc f^IuiSo-
ne, atramentum, qvod calore fir nigrMm fb) folutJo «ine^
rae cobalti purioris in aqva fgrti Temper fit rubent ; k mi-
nera vero, qv» fimul wi/iiittr/^iHii continet, Atfufea^ fc)
Liters, qvae fcribuntur cum folutione miners cobdlci^ vel
miners wifmuthi, qvs fimul cobaltum continet, \naeido
nitri, absque commifcella falls communis , fiunt in calore
rubra, rd) iJters qv» fbribuntur aim folutione miners
wifmutbi in ajva forti fine fale cemmum, fiunt ad ignem/dtr^;
admixta vero muria falir eommunir, fiunt ad ignem ^fco
vel obfcure flavefcente colore (OB minerls/wtfr^tiii/^opti-
nis huic negotio (\inC Tunabergenjes lo SudermanuU & Aid-'
darbyttienfes in IVefimaimia, puriores. Minera wifmuthi,
qvae fimul cobaltum contioet, h Loos la HelfinpM etiam
ufurpari poteft.
His elucet « eos k via defleftere qvl contendunt hoc ii^tf*
mentum Jympatbetieum k minera qvadam ^uifmutbi praeparari
polTe, uoice namqve k eobaho dependet, Ideoqve & kmU
nera wifmutbt. qvs fimul cobaltum oon continet, nunqvam
mbentem exbibec folutioaem, fed cUram, parum csni-
leo virefcentem.
Obf^ 6. Cobaltum efle peculiare fimimetallum^ '&^nOQ k mixturs
qvadam metallkra, multo mituis d tertjln qvodam prio*
cipio, dependere facile demoniUatur (a> A fufione ipfius
miners calcinats qva, dum infi>i)itur cum criplo ftuorts ni^
/n\ una cum aliqva portione vitri puri^ boracis auC fel-
iu \4tfi fiec n n pjlvcris curbonum^ in furno iuforio, vel
ante tbilem, obtinetur reguius metallicus ^ qvi omnes QVas
afdtulimus iKNOldet pruprieiatei. (b^ A reiuHione vitri ca-
ruleif
Digitized by
Google
txCo )wj
187
fuki, qv^, eodem modo, at de fufiooe dlftum, perfici
poteft, addita majorl qvaatitate roaceriae ioflammabills^ ^
q va , idem omniQO re^Ului meuUicus obtinecur* (C) A mi-
Jcella rtliqvis cum metaUts & remimetallis, falva metallica ta*
cie & foroQa- fd) A facie^ nitorc^ forma ^tqye gravitate fpc-
Ohf, 7. De hoc femimetallo & ejus mineris cfr* Gessner
Htjloria Cadmia fojfilii metallica five Cobalti, J. G. Leh-
MANN Cadmiologia. G* Brandt ia -^3, Erud, Upjl L C,
TranxaB. JngL Phil. i/aj. Mro. 375.
♦V
$. raii '
Digitized by VjOOQ IC
^4. NICCOLUM. Geo. 49.
V SveA. NiCKEi,,
e^U. Nickel.,
Germ. NiCKEIi* RuPFEH/^NlCKBL
X. Eft fcmim^Ullum fragtl<;, colore albo^ ad aliqvam ru<%
b^din^m iiiclmante,.de^fain^ fraQura mtens«
Z. CraxHtatei fpecifi€(i ixK proportion^ acl aqva^n^j at 8,500:!;
I.OQO.
34 Jn %ne cdlcinatoria mutatur in calcem viridem^ qvm S,
pulvin metallicus relinqvitur intaQus , vegetal tgne
iiuSo ^ r^mulos feu alTur^eijte^ filbra^ corallis, fimiki^
4, In ^e fortiori funditur ^ codcm fere gradii calorii qvo
aurunjt vt\ cupruin fundltur; dum ignis foUe inten«
ditury zhit in fumufn ex, albo flavefcentem. Otlx niC'*-
coU in fufionein » per fc ^ redigi non poteft ^ igne ta-
men for(iori colorem mntat ^ * loc(^ viredlnia. obfcarq
Mcuin indueQs«,
5« Ab aciih vltrieii facile folvhnr, iiy ft deeoqvatnr cum
oleo ^trioliy usqve dam plurimim liqvidi difltpatuni
fuerity & irefidua ctaffii viridi^ folatio deinde decoT
qvatur cum addit:^ aqva^ poftmodum filtretur, eva«
poretur & cryftalKfetur , pb^nentor cryftalli virldes^
feu vitriolum niccoli viride^ figura prifmatic^ qvadrila**
tera ^ apicibus ^ lateribu$ truncatis.
5. In a^ forti vel J^fVitu mtri folntia fit viridis , qva
aqva, para non prascipitatur^ tarde veto fale alktiina
fixQ dimittit pulvcrem album, parum viridefcentem,
7* A fpirUu falis & aqva regfs fimiliter folvitur colore vi«
ridi.
Digitized by VjOOQ IC
f)4 ( o ) i4 1«>
8* Cdx niccoli 9 ab acidis pfscipitau & edulcorata, folvi«
twtfpiriiu alkalino volatili)^ colore csroleo.
9* Jld fulpbur maxima gaudet ittra^ioHe. Calx niccoli
plene calcinati tombinatur cum fulpburey^ in tefta .
fcorificatoria facile in oonfiftentiaiA qvafi regnlinam^
fupericic conV'exa nltcdtem , tolore flavefcente.
10. In mixturis metallicis ^ femiinttalUcis islqValiter fere
fe habettit cobaltum^ tcilicet^ cum iisdem in fbfioni-*
bus combinaH poteft, falVa tnanente tnetallica facie &
forma, exccpus argento zinco & ^d partem plumbo.
1 1. Cam mercurio toh ama)jgaiPbliti^t»
Obf. I. Hoc ftmlmetallam, qVod Wc^o/tflif tit ^ppf\Umin^ fi«
qvidem pUirimuin reperiatur in minera qvae Vocata ell;
cuprum nictoti^ gdrmanice, Kupfimicktif nis temporibus ^
demum e(l inventum , atqve primum defcriptum a b d.R.
JUctalL MagiJtfOf M i3. Cuowal^EDt in A61, Stockh. 175 1 ft
/7f4. Anoibilare hoc Inventum tedtavit qvidem J. G,
V. JtJS^i In Cb^Scbr.p.4^ & in reliqvis fuls fcrlptw,
contendens 'ufccoium qou efle peculiare remimetallum.
fed mix turn metallicum k cufro^, /peiSf nrftmo & fetroi
Jied^.qv^ atculic argumenta pro fua ftabilieoda cnojedura,
ut nulliuf fuDt m&menti, fie facile reielli poQiint, lmo»
fpoote eorruuijCy qvom nullam indicare potuerit mixcuram
metalliCam, qvae proprietatibiis defcriptls gaudet.
Obf.B.'Vnii minera KupfttMiAel tbum nomen babeacincer*
cum eft; forian nicM beic idem indicat qvod fpurium vel
.tialfum, unde nomen boc Kupfefmcjtcl indigitare videtur^
miner dM <upri fpuriam.
^. NICCOLUM ferro (^ cobalto arfenkatis & fulpburatis
mineralifatum ^ minera difformi ^ flavo rubente^ Cv-
PRUM Niccoli Spec, ap^^
Pjeudo cobaltum. Nohkullorum*
CobaUum oris mode rubens.
Minera arfenicj rubra.
Qipmm
Digitized by CjOOQIC
190 t« C o > k|
G^um mineralifatum arfmkale fulvum. v. Likn^.
146; 16.
Nkcolwn mineralifatum ferro ff cobalto arfmicatis & ftd-
pburatis. Cronstedt 256.
Sveth, KupFKR - Nickel
Gall. RuPFEK - Nickel. Ptrite oit mink d*Ab.se-
MIC rouceatre. v^ De Bomare Sp« 234»
Germ. Kupfer- Nickel
Eft minera colore flavp Tubente > aut fere hepatico,
de costero pyritarum- fere infcar nitefls, plurimum arfenici
& fulphuris contiaet , nihil cupri ^ fed ferrum & cobal-
tum una cum niccolo ; fub calcinatione fumat veh^menter
& fortiori igne vegetal duin inta3a relinqvitur, viridem
adfumit colorem deinde obfcure fufcura,; folvitur colore vi-
ridi in acidis mincralibus ; unde facile ab otnni alia mine-
ta diftingvi poteft.
(a^ Cuprum Niccolt, yoK^wm.
Particulis conftat impalpabilibus. Saxonia*
(b) Cuprum Niccoli , granulare.
(c) Cuprum Niccoli , fqvamofum^
Videtur qvafi fqvamulis compofitun, ^ Loos in Hel"
fingia.
Ob/l I. Minera haec niccoll, fi fub fornic^ {n furno docima*
ftico calcinetur , eliqvatur ab , e^tdem mixtura metaili*
cajulpbttrat.i^ illiqVato remaoente pulvcre fufco martiaU cum
alta materia metaUica mixto. Continuata calcioatione, mijH-
tura metallica eliqyata^ vegetat, ramulos & globulos reprs-
fentans, ac viridem induic colorem vet pallidiorem vel
altiorem, plerumqve locum occupant fub nulvere fufco»
& fecile Ic eonfpedum venit, prudencer rudicula vel fpa-
tbula elevate fuperincumbente pulvere in mafTaoi concre-
to. Hoc cum minera niccoli h, fodina Lms in Helfingia^ fx-
plus expcrtus fum. Virides ifta vegeutionei^ CMmfluare m-
gro mixtae & tufae prsbent niccolu'm^ qyod camen adhuc
mixtum ciim aliq va parte fulphuris arjmci & martii^ ult^
rius purifican poteft kerati calcinatione, & Caepius repe-
tita fconficatioac & tufioae cum' b^race.
OiJ.
Digitized by VjOOQ IC
<X C <> ) ><t *9«
O^i. A u^fdf colore^ qvem bacmnera , sqve ac ipfum fe-
. mimetalium, ia oriVir/ mineralibus Tub foiutione l\ircipi%
dependet, fine diibio, qvod plurimi, fine ulleriori, exami-
ne, habueriDC tnineram banc pro minefa cuffi^ .qvum cu-
i)rum piurimis io folutioatbus vtridem etiam adiumaoico*-
oreoi , unde ^ Nenck^l in PyritoL p. 4^f* (kc, mioeraai
baoc dercripUm, cufrnm & cokaltum contiuere cooceadit.
Ilujus mnera Jhlutionti in acuUs ndneralibus ^ non praecipjtan-
tur muria Jalis comrnunis ^ fed aUiorem viredlaein adfumunt.
Liters iisdem exaraca virides fiunc fed m frigore peril*
ihioc Priori circiimftaacia difcrepat ntccolum a 'uijmutbat
podenori k cobaita.
I. mtCOLUM colore viridi efflorefcens. Flos NiccoLi.
. Spec. 300.
* Ocbra niccoli martialis^ Cronst^dt ajy*
Sveth^ Nickel ^-Blomma. Nickel -Ochr a
GalL Fleurs t)fi Nickel. Ochre de Nickel
Gerrt. Nickel ^ BlQthe. NickeL-Ocher,
Eft efflorefccncia feu ochra tiiccoli viridis; la ibiuta
Vd 4*ftftta» mincra orig^^ eodem Aqvidcm mo-
do ^«|>iip^ •niccbli folvituf ab acido ftUpburis vel viiriolico^
qvo^ipibni ntc^loq^^ unde gflorefcentia virides interdura in
flipaicit MiHera repcriuntur ^ interdum in <erm fepara-
#ii'^iiA|^|fca(^ & qvidem in argiUa minerali pallide virejcen-
ft (i^f|^^; Qaff.i. orrf.i* gen. j. fpec. 28^ lit. d. $.ao.
fv^ :^.> Obfetiiatmes de Mccolo. •
"PP^Ti. '}(fiecolm ut omnibui pfoprfetatibus mctallicls "g^u-
SLfftlei:> nempe, facie, nitore & gravitate tnetalUca ; commU
^^fcibilitate reliqvis cum metallis & remimetallis absqva
dfundem metallic^ naturae deftruAione; calcinatione re-
qvis nif^talUi Aiuili; deaiqve & Congelafcentia fuperfi-
^1e eon^exa nitpnte , pod fufionem, aeqvali ut in reli-
|vis-jmeralliS| tinWxita ItaqVe eft dubium qV'in nicoAum
htalUc^ fit indolis^
iif. t. Mctallica niccoli natura> ab nranibus reliqvis femi-
- metallis fit metallis. itt fieqveatibus particularibus difc e/j
at proprieutibusi^ '
> ^ imo.
Digitized by VjOOQ IC
in t« c o ; Kj
tmo, In gravHdU Jpettfica^ qva minori g;audet qvam cobal-
iurn^ major! vero qvam vnfmutbum,
ado, Colart virtdi qvem furcipit tam in folutionibus qvam
caldnatiouibuSk
^atio, Vegetdtiam tam ipfios femtmetalli qvtm miners. Tub
caiciDationibuSi
4to, JttraFlsone fortiflima ad filphar.
5C0, l^itrificaticH difficili > qvum fort! igne in Vitrutn red*
igatur , Vitrum tamen nuUo colore tiagat.
Uliic concludimus » mecolum petuliare &** difiiuSum ejfe fern-
metallum, pecuUares & diftmftai poffideus . piioprietaces.
Obf. Nkeolum licet dlQioftum fit (bmimetallimi makimam t^-
nun babet comenientiam cum ccbaUo. Etenim. (a) In ^fbhtioni'-
bus fere xqvaliter fe babent» colore excepto , qvi tamea
sqve viridif in atramentojympatbctbico ut In niccolt folutio*
ne; (b) fimiliter ti \q Joiutionc turn alkali HtoUtilU in ova
cobaltum folvitur Colore rnbro ; talx autem niccoti^ praecipi-
tata & edulcorata colore c^rufeo. (c) In mixt'urit metMlUcii
fere seqvaliter Te habent^ folo ^ufijmtabo excepto. Interea
^ tamen^ qvod haec bina dot diftinAa femimeulla» fiids Ai*
ptrqve ab allatis pater»
Vbjl 4. Niceolnm & eobaUmf (]vnm reperiantur otplarinium
in una minera commixta, etiam in !lla» qvae fuprum nicco*
li eft vocata ^ qvlbus femtmetallis , in nonnullit mlneriSi
etiam ivifmutbtim accedit ac commixtum invenitur , alia ut
reticeamus metalla inrerdum admixta; non mirum itaqve*
qvod metallica mixtura, qvs fub cobglti vitrificatiooe
praecipitatur, & appellatur SpBias^ diverfii fit indole.
imo, SpeiJJum aliqvando nihil aliud eft qvam mecolum fulpbu"
ratum, iitpote qvod ad fe (ufcepitjulpbur & arfenieum, qvas
in uftulationfbus minerae non rufficienter fuerunt expulfa.
Hocfprsjfum facile c'>gnofcitur partim fraftura magis oenfii/
partm vlridi tolore ^ qvem fufcipit tam in calcinationibus,
qvam folutione in aqvafarti. In ofeo i/ifrfo/i dum folvitur,
tiimum emittit vetiementem fulpbureum^ firoul & aliqvo
modo arfenicalem , poftmodum vero • intafta fi relinqvltur
folutio , praebet vitriolum niccoU viride.
ado, Saepe ^ffkm idem eft qvod cobahum^ vel cofaltum
julpbure * tf atjimco mtxtm. Notae charafterlfticap hujuf
fpei(fi funt^ qvod/raAarii videatuf texcuracbalybea; cum
i^va firti & oleo vitrioH folutionea pra?beac r^ihras , cdki-
MUouis
Digitized by VjO-OQ IC
tw C ) »^ * 19%
mtfonet , tolorem ioduat obfcore rubnim , & ^trifieaiionc
prsbeaC njttrum carulenm^ io qvem finem & ufurpari folcf^
yio , Interdum fpiijjum Idem eft qvod ^ijmuthum , fub vitri*
ficaiionibus praecipitdtum, prius fufficienter noo eliqva-
turn. Hoc rpeiflum a textura cognofci<ur fi^ qvod folutio-
nesiQ Mcidix miner alibui aoatiQgH rubro five cxruleo colore.
4to, Aliqvaodo Jptiffiim eft mhctura metalU^a ; a Mccdo^ cohako
& ^fo compofica , qvae In acidir mineralibus folutioaes
praeber fubrAs\ fed calcinata colore fit partim viridi, par-
tiro fufco , bac fufca calce pltriimqve fupra viridem in-
cufnbente, dum inta^m fubcalcinatione r«Jinqvitur fpelf-
fum. Cum horace & calce, dum'hocfpeiffum calcirfatum fun-
dttur, & deindc fufiones itcrantur cum iaractf absqve cal-
ce , obtinetur fie taiidem nkc^lum pumm & 'utrnm fartt-
kuwk
StOy Intetdumjpeiffum eft rnixiurawetnlHca, I nicvdo^ €obaboSL
wifmutbo; qvae eliam fub calcinatione fit partim fufca, par-
thn viridis; in acidis mhteralibuf praebet K)lutioncs ftatf^vi*
ridci vel fitfiat , & fub folTitidne mutat coiores.
Bif ailatis patet, qvain diverik indolis fpeijm repedatur, 9t
qvan vehement^ errent, qviexiftima^tld ipfikneffemix-
turam ab ^Jenico & marte compofitam, vel non niii purum
'^ifmuthum. Nullum vero eft dubiuro, qvin etiam ca-
f rum in tpeiSo adefie poffit; fi ftmit in mnem cobaki
prafens.
Qvod fpeiflbm in a^re aliqvando latiltat, toe dependet k
Jidpbure ftdnixto , * vel metaltit out JemmeUltif fulpbwatiu «
HujusmodI etenim fatifcentia contingit cum omni metalio
et femimetalloyir/j^ittr^lOf^ fua mioera liberato, secmaal*
ce RQlfitint.
Digitized by VjOOQ IC
5. ANTIMONIUM. G«.yo.
Stibium, v. Lijsngi^ 26*
Stibi. AgriCol.
Sveih. SprrsGLAS.
GalU Antimoikb
Germ. Spiessglas
1. Eft femimetalltim fragile, fub mallco non dnCtile,
colore albo fere argenteo nitens , idqve qvo purius
eo magis videtur intrinfece texcura qvaii fqvamofa,
cum nitidis planis ^ fimul vero ftriatum^ ftnis latio*
ribus a circumferentia ad lineam pentralem tendenti-
bus ,. ut rami in arboribus ad truncum , unde Jiella*
tus apparct regulus.
2. Cravitas fpecifica ^ pro ratione puritatis difcrepat; in
proportione ad aqvam, ut 7,000, vcl 7,500::
1,000; antimonii crudi^ hoc eft, minera antlmonii,
per fimplicem fufionem a fua minera & heterogeneis *
libcrati gravitas fpecifica in proportione ad aqvam
eft, 4,700 : : j,ooo.
^^ Igne calcinatom ^ moderator prs6et fine fenfibili fu-
mo , calcem grifeam , majori pondere q\rain ipfum
fuit femimetallum , qysscalx^ forti ignc fufa , abit in
vitrum rubro fufcum vcl fuccineo 'colore.
4. Igne fuforio liqvefcit & JTenfim in fuwtm vel flores inte-
grc fublimtiri poteft. Secum ettam reliqva metalU
•qvibus eft unitum, volatiUfat^ exceptis auro & p/a*
Una. *
5« In oleo vitrioli concentrato, fi purnm faerit, folvitur,
forti aecedente coftura ^ vel potius , hdc acidum vi-
triolic uni abftrahendo. Solutio eft fufca» \
6* Cum aqva fofti eServefcit, plus minus pro majori
vel minore puritate ^ parum vero auc nihil folvitur}
folum
Digitized by VjOOQ IC
folum corroditur in cakem albam^ Solutio eft vi-
ridefpens.
7« Ah acido falis f^Tce (oWituT ; five calcinatum five non^
accedence co3ura vel abftraSione. Hasc folutio, dum
pcrficitur cum adraixto hitrcutio fublmato^ & ferti
igne deftillatorio inflituitur, eft crafla^* unde butyrum
qfitimonii vocatur.
8. In aqva regis vulgariter prsparata non tam folvitur
*qvam potius corroditur; fi vero aqva regis prsparaU
fuerit i fpiritus falis parte una & fpiritus nitri parti-
bus qvatuor, turn, adjuvante coOura fit plena folu-
tio flava.
9. Cum omni nietallo & femimetaUo mifcibile, falva ma-
nente metallica facie & forma; cum ferro unitum id
ipfum magneti refra£tarium reddit.
IQ. Cum mercuric difficulter amalgamatur. Reqvirit hasc
amalgamatio regulum qvam maxime depuratum, fcili-
cet , €alce vel creta fu(um , infuper & calorem , nem*
pe^ ut regulus antimonii fufus adfundatur ad mere u-
rium-fub ebuUiente aqva cale£adum. Fieri camen
etiam poteft aliis roodi^, ut cbemici decent.
Obf. Plurimas circa hoc femiroetaUum chemici & alchemici
ioftitucrunt operationes; qvc apud eosdem- legi poflunc.
Ab iisdem qvoqve diverfa fufcepit nomina. Balneum re^is
vocator^ q vum ab eodem aururo purificatur ; Input metal-
lorum^ fiqvidem reliqva metalla volatilifat ; k Paracbl-
«o vucatur leo ruber i ab aliis, plumbum nigrum qvum iii-
gredine iuficiat crines , unde & k Graecis, %ymfi(m eft ap-
pellatura; /)/«iw^ttfw 7S/ri<f»/i\e ab alcheroiftis vocatur, vel
radix metaftorum^ ia hoc fiqvidem feminietallo primam i^e-
tallorum materiam reperiri cred'derunt ; ut plura alia re-
ticeamus nomina. Probe vefo fimul obfervatrdum, qvod
Ytgulitki fiibftantia veteribus vix nota fuerit, fed unice an-
ttmmum crudum^ vel minera antimonii^ qv* 4 Pliwio vo-
catur lapis J'puma Candida aut argenti nitenSit.
N 2 $. 124*
Digitized by VjOOQ IC
I>« «« ( o ) w|
# §. 124*
I. ANTIMO]Nn regulus nativus. Regulus Antimonii
NATivus. Spec 30;.
Stibium nudum argenticohrum. r. Link^ 12) i.
jifUimonium nativumfeu regulus antim0fmnativus^ CaoN-
STEDT 233.
Sveth. Gediecet SpitsGlas. ^
' GalL Ahtimoinb viergb. v. DeBomarb. 247^
Germ. Gedibgenbs Spiessglas
Colore eft albo fere argenteo miners arfenici albas
haud diiTimilis , compofitus planis majoribus vel minonbus
^nicendbus inordinatis; [olvitviT aqva re^u^ in qva folutio-
ne cum aqva prsBcipicatur ^ in igae facile fundicor, poft-
modum , continuaca igne vitrificatur.
Otf. Eft bsc regulina antimonii rubftaqtia reperta in fodtns
dnrnta Saltergrnfi^ & primum deteAa k B- d. ConfiL R.
Met. Swab atqve in AB. Stockb. 174S. p* 99. ubeiius de
fcripu*
%. ANTlMONIUM/a/pfcttre miner alifatutn, flrimm^ colo-
re grifeo cwrulefcente. Minera Antimonii
sfRiATA. Spec. 3' 2.
Stibium mineralifatum fibrofwn plumbiculortim. v. Lin-
n6. 123. 3.
jintinwnium fulpbure mineralifatum , antimonium fr%pri$
fie dictum. CaoNStEDT 234. a. b.
Sveth^ Stralig Spitsglas -Malh
Gall. Mine d'Antimoinb STRi^e. v« Dfi BoMaeS
248.
Germ. StrahlichtEs Spies$glasbr2
Striis hsc minera eft compofita Ten fibris craffioribus
tut tenuioribus, friabilibus .| nitentibus, colore grifeo cat-
rulefcente metallico ; ad ignem candelas fufibilis & carbo*
nibus Ignitis inje£ia famum emittens album, fulphureum*
CO
Digitized by VjOOQ IC
Ix C «> ) «J 197
Ca) MmKRA Ahtimohh sxRiAtA, flrns parallelism
^luimom crudo fimilis, paralielis corapofita fibris erc-
c'is. Bipontio.
(b^ MiNERA Aktimonii STRIATA ^ Jifiis Jporfis inor-
}iinatis vel decuffantibus.
Haic priori freqventior , fibris qvafi accrofis in minera
congeftis & ft interdiiito decuffantibus compofita, co-
lore grifeo carulcfcente nitcns, Kremnitzin Hum
garia. ' '
(c) MfNERA Antimonii STRIATA , JlrHs ftellotis.
Priori firailis , fed ftriis in formara ftellularem difpofitis
compofita. Alfatia. Uifpqnia.
Cd) MiNBRA Antimonii stiIiata , ftriis in plana ni-
tida concretis
Prirao intuitu minera plumbi feu galewB fimilis, unde
& galena antimonii vocatur, vidttur fqvamofa^ planis
nitidis conftans. Hungaria. SaalfeLd in Saxonia.
Salberg in Svecia. •
3, AVTIMONIUM ftdpbure frnnerdifatttrf^ lance inftar fi^
bris capillaribus feparatis. Minera Antimonii plu-
MosA. Spec. 30 3 »
Flores aniimonii. NoNHtrLLoRUM*
Sveth. Spitsglas FudErmalm. Antimonialisch
F^ERERZ
Gall. La MfNE .d^Antimoine en plume, v. De
BOMARE. 149^
€erro. Spiessglas-^Federerz. Antimonialisch Fe-
DBR£RZ
Conftat haec minera ftftis feu fibris albis , rubris aut
CsrulefceiHibus, vel & diverficoioribus nitidis, 'firiabili-
bus, fubtiliflimis 9 feparatis , inftar lans,- plurimum ful-
pburis continet, hinc, ad ignem candels liqvefcit; fuper-
ficialla , unde fiorum nomen accepit.
N 3 (a)
Digitized by VjOOQ IC
I>« «« C o ) wj
» §. 124*
I. ANTIMOjJn tegulus nativus. Regulits Antimooti
N ATI V us. Spec 30;.
Stibium nudum argenticohrum. ▼. Link^ 12} i.
jiniimonium nativumfeu ugulm antvmmi nativus, CaoN-
STEDT 233.
Sveth. Gediecet SpitsGlas. ^
- GalL Ahtimoinb viergb. v.DeBomarb* 247^
Germ. Gedibgenbs Spiessglas
Colore eft albo fere argenteo miners arfenici albas
haud diiTimilis , compefitus planis majoribus vel minonbus
^nitentibus inordinatis; £oWit\xT aqva regis^ in qva folutio-
ne cum cmva prsBcipicatur ^ in igae facile fundicor, poft-
modum , continuaca igne vitrificatur.
ObJ. Eft b«c regulina antimonii fubftaqtia reperta in foiitiM
df^tnta Salber/renfi ^ & primum detefta ii B' d. ConfiL R.
Met. Swab atqve in AR. 6tockb. 1748. p. 99, ubeiius de
fcripta*
% ANTlMONIUM/a/pfcure miner alifatutn, ftriatum^ colo-
re grifeo cmrulefcente. Minera Antimonii
sfRiATA. Spec. 32.
Stibium mineralifatum fibroftm plumbiculorum. v. Lin-
n6. 123. 3.
jfntimonium fulpbure mineralifatum , ataimonium pr%pri$
fie dictum. CronstBdt 234. a. b.
Sveth^ Stralig Spitsglas -Malh
GalL Mime d'Antimoinb STai^e. v« Dfi BoMaeS
248.
Germ. StrahlichtEs Spibs$glasbr2
Striis hsc minera eft compofita Ten fibris craflioribus
tut tenuioribas , friabilibiis , nitentibus , colore grifeo cat-
rulefcente metallico ; ad ignem candeUs fufibilis & carbo*
oibus Ignitis inje£ia famum emittens album, fulphureum*
CO
Digitized by VjOOQ IC
IX C O ) KJ ,97
Ca) MmKRA Ahtimonii sxRiAtA, /Irns paralMis^
yhiimonio erudo fimilis, paralielis corapofita fibris ere-
cis. Bipontio.
(bj MiNERA Ahtimonii striata > Jiriisjpar/is inor-
dinatis vel decuffantibus.
Hajc priori freqventior , fibris qvafi accrofis in minera
congcftis & fe interdiiito dccuffantibus compofita , co-
lore grifeo carulcfcente nitcns^ Kremnitzin Hurim
gana. ' '
(c) MfNERA Antimonii STRIATA , firits ftellatts.
Priori firailis , fed ftriis in formara ftellularem difpofitis
compofita. Alfatia. Uifpania.
id) MiNBRA Antimonii striata , ftriis in plana ni-
tida concretis
Prirao intuitu minera plumbi feu galenx fimilis, unde
& gakna antimonii vocatur, vidttur fqvamofa^ planis
nitidis conftans. Hungaria. Saalfeld in Saxonia.
Salberg in Svtcia. •
3, AMTIMONIUM fuJpbwre minercdifatwv^ lanes inftar fi-
bris capillaribus feparatis. Minera Antimonii plu-
MOSA. Spec. 30 3 »
Flores onHmonii. Nonhitllorum*
Sveth. Spitsglas FianERMALM. Antimonialisch
FMdererz
Gall. La MfNB .d^Antimoine en plume, v. De
Bomare. 149^
€crra. Spiessglas-Federerz. Antimonialisch Fe-
DBR£RZ
Conftat haec minera ftftis feu fibris albis , rubris aut
canrulefcentibus, vel & diverficoloribus nitidis, 'friabili-
bus, fubtiliflimis , feparatis ^ inftar lanae; plurimum ful-
phuris continet, hinc, ad ignem Candelae liqvefcit; fuper-
ficialis , nnde florum no men accepit.
N 3 (a)
Digitized by VjOOQ IC
I>« f« C o ) wj
# §. 124*
I. ANTIMO]Nn regulus nativus. Regulus -^timooti
varivvs. Spec 30;.
Sa'Mum nudum argtnticolprtm. r. Link^ 12) i.
JiiUmomum nativumfeu regulus antimQmi nativus^ CaoN-
STEDT 233.
Sveth. Gedieget SpitsGlas. ^
- Gall. Ahtimoinb viergb. v. DeBomarb. 247^
Germ. Gedibgenbs Spiessglas
Colore eft albo fere argenteo mineras arfenici albas
haud diffiuiilis , compefitus planis majoribus vel minonbus
^nicendbus inordinatis; £olvit\xT aqva rei^is^ in qva folutio-
ne cum aqva prsBcipicatur ^ in igae facile fundicor, poft-
modum , coutinuata igne vitrificatur.
Otf. Eft haec rcgulina antimonii fubftaptia repcrta in fodind
dreenta Salter ffrnji ^ & primum detefta ii B» d. ConfiL /?
Met, Swab atqve in AS. 6tockb. 174S. p* 99. ubeiius de
fcripta.
% Al^TlMON LVM fulpbure mineralifatum, ftriatum^ colo-
re grifeo cmrulefcente. Minera Antimonii
SfRlATA. Spec. 32.
Stibium mineralifatum fibrofmn plumbiadorum. ▼• Lin-
n6. 123. 3.
jintimonium fulpbure mineralifatum , antimonium fr$pri$
fie dictum. CaoNStEDT 234. a. b.
Sveth« Stralig Spitsglas -Malh
Gall. Mime d'AnTimoinb STRi^e. v« Dfi BoMaeS
248.
Germ. StrahlichtEs Spibs$glasbr2
Striis hsc minera eft compofita Ten fibfis craffioribus
tut tenuioribas, friabilibus .| nitemibus, colore grifeo cat-
rulefcente metallico; ad ignem candelas fufibilis & carbo*
oibus Ignitis inje£ia famum emittens album, fulphureum*
CO
Digitized by VjOOQ IC
IX C O ) Kj 197
Ca) MiKBRA Ahtimohii STRiAtA, /Irils paraUeliSj
ylncimonio crudo fimilis, parallelis compofita fibris ere-
cts. Bipontio.
(bj MiNERA Aktimohii STRIATA ^ JlfHs Jpor/is inor-
dinatis vel decuffantibus.
Hfiec priori freqventior , fibris qvafi accrofis in minera
congeftis & fe interdum decuflantibus compofita , co-
lore grifeo carrulefcente nitens^ Ktemnitzin Hun^
gana.
(c) MfNERA Antimonii STRIATA , ftrits ftellotis^
Priori fimilis , fed ftriis in formam ftellularem difpofids
/ compofita. jilfatia. Uifpmia*
Cd) MiNBRA Antimonii stiIiata , ftriis in plana ni-
tida concretis
Primo intaitxi minera plumbi feu galenx fimilis, unde
& galena antimonii vocatur, vidttur fqvamofa^ planis
nitidis conftans. Hungaria. Saalfeid in Saxonia.
Salberg in Svecia. •
3, A VTIMONIUM fulpbure minertdifatum^ lanes inftar fi^
bris capillar ibus fepar Otis » Minera Antimonii plu-
MosA. Spec. 30 3 »
Flores antiniimii. NonhitlloRUm*
Sveth. Spitsglas FudErmalm. Antimonialisch
FUdererz
Gall. La MriTE .d^Antimoine en plume, v. De
Bom A RE. 1494
6erm. Spies$glas*F£D£rerz. Antimonialisch Fe-
DBR£RZ
Conftat haec minera ftAis feu fibris albis , rubris aut .
caBTulefcentibus , vel & diverficoioribus nitidis, 'friabili-
bns, fubtiliflimis , feparatis , inftar lans; plurimum fuU
pburis continet, hinc, ad ignem candels liqvefcit; Aiper-
ficialis , nnde florum nomen accepit.
N J (a)
Digitized by VjOOQIC
198 . ;^ ( o ) <}
(a) MiNEKA Antimonii plumosa, (dba.
(b) MiNRaA Antimonh plumosa , rubra. Hunga"
}ia. Braunsdorf in Bohemia.
(c) MiNERA Antimonix PLUMOSA, flavefccns. Hwi"
garia.
(d) MiKCRA AktiMonu plumosa , viridis.
Eft colore fibras penetrante viridi. Hungaria.
(c) MiNBRA Antimonii PLUMOSA, corulefrens^
4. ANTIMONIUM fulpbure miner alifatum , minora diffor*
mi^ folida^ livid(^ fufca* Minbra Antimonii so-
lid a. Spec* 304.
AfUimmium fulpbure minercUifatum textura cbatybea.
Cronstbdt« 234. c.
SvCth. STRAHLT'aT SPITSGLASMALM
GalL Mine d'Antimoinb solids, v. DeBomarb.
250.
Gerin. Stah d.chtbs SpibsscTlaserz
Eft minera folida ferro polito vcl plumbo non difli-
mills , fed maxime fragilis & fradura aut plants nitidis
vel ftriis nicens, ad ignem candels liqvefcit & fumat
Freqvcntior in Hungaria. Saxmia.
5. ANTIMONIUM /M//>6ttre mineralifatam ^ cryflallifatum.
Minbra Antimonii crtstallisata. Sp. 305.
Stibium cryftallifatum. v. Linn6 113* a.
Jntimanium fulpbure mintralifatum eryftallifatum^ Cron^
STBDT. 124. d.
Svcth, Crtstallformio Spitsglasmalm
Call. Mine d'Antimoine crtstallis^c. v* Db Bo*
mare 151.
Germ. CrystallpSrmiges Sptessglasekz
Conftat cryftallis plus minus rcgularibus, colore gri-
feo caerulcfcente , nitentibus ^ ad intrinfecam ftruQuram
fibrofis y ad ignem candelas iiqvefcentibus.
Digitized by VjOOQ IC
(a) MlHB&iW AKTIMQNU CRTSTALLlSATA^ figUra in-
certa.
Q}) MiNBRA Aktimonii crystallisata , turrita feu
pyramidalis.
Figura eft prifmatica vel pyramldali , acuminata.
(cj MiN£RA Antimonu crtstallisata , tubetofa^
nedofa.
Eft drufica ^ qyz& glandulis vel nodis conftans.
^. ANTIMONIUM fulpbure & arfenico mineralifatum^ ru^
brum. MmERA.AMTiMOKii colorata. Spec. 306.
Stibium miner alifatum fibrofum rubrum. v. LiNii^ ii4*4*
jintinmdum auripigmcnta mimralifatum. Crokstedt
a3f*
Svcth. Rod Spitssglasmal^^
Gall, Mine o'Antimoine coLoR^e. v. DeBomarb.
Germ. Rothes Spibssglaserz
Eft mincra laminis aut ftriis conftans , ab adraixto ar-
* fimco^ rubra, de caetero antimarnb & fulpbure compofita.
Ca) MiNERA Antimonii colorata , rubra.
(b) MmERA Antimonii colorata, violacea^
(c) MiNERA Antimonii colorata, pallida^
ReperiuQtur has varietates in Hungaria & Saxonia.
. Ohfervatmes de yintimom.
Ohf I. Antimonium reperitur prapterea in allls mlnerlj, ea?-
demqve ad partem couftituens atqve utplurlmuon JltiaUt
reddens , ufpote
imov Tn Minetd arf^enti plumofa.
ado, Miner a argenti grijea.
3tio, Minera plumbic feu, galena flriata,
Qvx minerae fuis locis defcribeodae.
Obf. a. A mineris antimomi obtinetur Antimonium cru-
DUM 9 fimpllci fuiione, dum in Vdfis conicis ita difpol-
tis, ut fuperius fiat iaverfumm infanus imporitum,& haee
N 4 / inter
Digitized by VjOOQIC"
Inter vaUfnterpofita fiat /^wwi? fbraminulis ininorlbus perht-
fa, fiipra c|Vain mmer^, prius parum cootiiu & a pere^rino
lapide, qvraatuni malleo heri putefl « Uberau reponitur,
qvibus taifkis , fuperlos vas imponitur, vafa adglutioan-
tur & ita in furno apco collocantur , ut inferiut vas cU
neribus vel arena 3ae inrolutum & teAum , ut i vi Ignitt
circa foperius vas accenfo, liberetur. Sic, hac fub fufio-
oe ,• per foramiaula (lillat antimonium etudum in vas infe-
rius« atqve ji naturaliter adhaereote & admixta terrea aut
laptdea fubftantia eo melius liberatur, qvo. facilius hoc
antimooium crudum niitiori igne liqvefcir. Docimafta &
metMlurgi bunc proceffuni aliosqve bu)us generis prolixiuS
defcribiint.
Hoc antimottium cmiwn , non puniin eft retnimetatlum^ fed
fubftatitia Jimimetallica fulphwrata^ feu tegulut autimonii fuU
pbnratuf^ conftans fulphuris magna copia & ipfo femime-
callo : commuditer tamen & vulgariter antimonium appella-
ri folet , qvo fub nomine in commerclum veoit in fh^u
wiacopaix & apud mnUrialiJiAs^
Ab hoc antimonia crudo , cum t(KrtAf9 & mtro « vel cum/tf«rff
ttigro f vel 8l ftk alkalinoy avibus fnlpbur admixtum de«
ftruitur , admixtis, fufioiie nene inftituta , vel repetita fi
opijtfuerit. obtinetur REOvLue Aktimqnii; feu ipf<l
fubftantia femimetatlica. Praecipitari qvoqvepotcft hicre-
gulwf anttmoniilis^ fub fufione forti, ab omnibus lis metallic,'
qvorum attradl'O ad fulphur tortior eft qvara huius fcml-
mctaUi / cnm limatura martis^ producitur regulus anttmomi
wttrtuiiif di£tu3 ; cum limitura rupri^ regukii antimonii venereus ;
cum /ianaa tegulut antimonii \nviaUi &c. His vero in ftifio*
nibus, qvin qvidpiam a metallis addttis cum ipfa regull-
n» parte mifceatur, negarl non poteft. Ufieatiflimum eft
ferrun^ qvod & maxima gaudet ad fulphur attraftione.
0*/I 3. Circa rclationem antimonii crwts ad meialla, id obfcr-*
vaiidam, qvod omnia metaJla Jolvat^ & cum iisdem in fufio-
^ nibus combinetur, ita tamen « ut pars ejusdem fulpburea
coadunetur cum omnibus metallis, auro excepto & zinco^
unice vero pars regulina combinari po(Qt cum auro. Huic
iundamento innititur auri depuratio per antimonium^ qv»
idi30()ve non depeodet k fortiori attraftiooe auri ad re-
gulum anttmonih, fed uaice k fulphuris combinatione re-
liqvis cum metallis & eoruadem fcorificatioae , atqve ab
ejus4em fulphuris mabri cum metallis « qvam cum regulo
antimonii « alfiniute.
Digitized by Google
JX C 0 ) Kj 201
Ohf 4. Qrca relationem re^U gntimom ad metalta & femime-"
talla ulterips obfervandum , Ca") eundem omaibus cum
inetaHls & femimetallis, magna licet cum difficultate cum
arfmeo & mercurie combinari ; (b> omnia & femimetalla &
inetalla, fortiori Igoc, nb eo plus minus volatilifari auro & fla-
titid exceptis, parciflime licet Mrgentum vx)latllirari pof-
fic. (c) Omoium mfnallorum mnlleabiiitatem , plus minus,
pro ratione qvantitatis ab eo auferri, minus licet piumbi.
Obf. 5. De hoc regulo antimonii varias easdemqve miras ba*
bueruot cbemici cogitation^s.
Ca3 N(mnuli eundem pro cgagukto mercurio habuerunt, &
omni opera mercurium ab eodem elicere funt cooati, qvod
fiOYLE, KuNCKEL.LaNGELOTT Zw5lfF£R, BECHBRt
varia metliodo, diverfas per operatioaes^ fe obtinuifTe di-
cunt. Hue & inclinare videcur Henckel de Appropr. p.
109. confiderans antimonium uc medium qvid inter mer-
curium & metaltum ; dicens, id iprum nee mercurium am^
plius nee metallum elfe perfedumi defuife prius ac ince-
pifle pofterius^
[b] Abi regulum antimonii confiderarunt ut primum enr me*
tallorum^ unde libavius de Ignif natura p. 61. & 72. di-
cit aurum^ lunaMfJlattaum, plumbum Ce ex antimonio produ-
cere pofle. Ad banc ppinionemiuclinare videtur Teich-
MBYER, ut patet 9b e'jiisdem Programmatibui ^ in qvibus
PbilaUtbam explicare ftudet.
[c] Alii & qvidem olures recentiores cbemici* regulhm an-
timonii ad eompqfita metalla referurtt, exiftimantes eundem
effe ar/^caUm, feu arjinicali fubftantia compofitum. cfr«
JiTNCKBR Confp. Cb. T. Ij p. 1035. C Neumann in Cb.
M. D ed. Zimrnerm. p. laia. Eller in Mem. /?. deTAcad.
de Berlin. Vogel in Elem. Cbemia p. ^ao. §.684. His ac-
ceditj. H. G. von Just I in Gefamml. Asm. Schrift. qvi
contendit fubftantiam arfenicalm prscipuum efle conflitq-
tivum reguli antimonii, eundemqve ab tiac arfenicali fub-
ftantia, combinata cum materia iaflammAbiii & acido qvo-
dam mineraUt eile compofitam.
[d] Nos opinamur; ut regular aniimonii propriis piudet
min^is & proprietates habetfibi peculiares & fpecificatas,
nee non flngularcsrclationcs ad reliqva metalla & femime-
talla, Eundem ideoqve'ut p^f«//artf ^wfw*^ ///«»» efle confi-
' derandum, qvod compofitum videcur ab inJlammM i prin*
tipio^ & terra foadam metallica fpecifcatn. Uberius haec.
Theor'a in Cbemia pbyjica enodatur. Sutficit heic dixiffe,
infiamwahile principium In regulo antimonii patefccre h ful^
«
Digitized by VjOOQ IC
plmfe99 qvod cum oko vitripli produd poteft i & ab hepd^
tico^ qvod cum falibus dhiUnis fixii nee noo a Icoriis ful^
pbureis & caujlicii ; atqv« alkalefcentia nitri cum reguio au^
timonii fufo. 7drra metallic^ fpecifica \ ia apricum ponituc
tarn calcinatione^ qvam vurtjicationca q^^ vero iudoie lisc
eft terra, dicere non polTumus*
ArfenicAk qvidpiam iu aatimoaio adefle , exiftimamu3 nuii«
qvam demonftrari poflTe; ex adverfo, oihil arfenict in aas
timonio reperirS exiade eviftum fieri , (a) qvod nullus
cheraicus hue usqve i rcgulo ar*ti»tionii qvidpiam arfe«
jiicale fep.'irare vel educere potuerit, five fuhlimandoy fiva
folvendoy five alia qvacunqve ration^ » imo, ne qvidem
cmponfndo ; (b) qvod cum reguio antimonii cuprum deal-
bari ooo poilic. ^e) la uoione cum metaUi* & fihbus aor
tlmoDii regulus longe alia exbibec phaeaomeua qvam ar«
fenicum.
Salinum^ qvod in aotimoDio fe reperiifle noonuUi coneen-
dunt utpote Bohnius; J. M. Hoffmann & inprimis
vohJvstc, futsauftoribus reliaqvimut, probe reieotes,
qvod fulpbur in muimmo crudo pro aeido vel falitto confti-«
tutivo babuerint.
Olf^ 6,Afitimmtm crudum infignem habet ufkm medicum, tarn
hominibus qvam beftija; hiuc tot diverfa ab eodem pr»*
paraca in pharmaeopoliis occurrunr. Infuper vero eft liu-
lus femimecalli ufus tam metallurgicuf pro depuratiooe aui-
tU qvam mtaUicuSf ad varias mixcuras meullicaa.
CJ^^.^
Digitized by VjOOQ IC
{X ( o ) Kl aog
6. WISMUTHUM. Gen.su
• Bifmutbum. Nonnulloruw.
Marcafita. Alberti M. & OSkimrum*
Plumbum cinereum^ Agricola,
Stannum cinereum;
SvCth WlSMUTH. ASKBLY
GalL Bismuth ou £tain de GtACB* Qom/i-
Germ. Wismuth
I. Eft feraimctallura colore ex albo flavcfccnte, flruStura
intrinfeca qvafi fiflile vel foliaceum, fub malleo fra-
gile, cum aliqva tamen mollitie,
2* Gravitate fpecifica proxiinc ad argentum 'accedit , in pro-
portione ad aqvam, ut 9,70a'* 1,000.
3. In igne ut plumbum fe habet. Mitiori fqnditur ante
ignitionem , fumo craflTo , fed inflammabili , flamma
csruleai flagrante; fie plurima pars wifmuthi in fu-
mum propelli poteft , aliqva parte folum remanente
in litbargyrium mutata, qvod lithargyrio plumbi aeqva-
le & in minium verti poteft. Si fufum continue agi-
tetur, abit tandem in calcem flavam , qvas forti igne
iu vitrum flavo fufcum liqvatur, qvod, ut vitrura
plumbi , cupellam intrat. HincJkifmuthum ad cu-
pellationes & ejus vitrum eoderft modo ufurpari po-
teft, ut vitrum plumbi, ad vitrificandametalla igno^
biliora, eademqve fecum in cupells poros infinuanda*
4* In oleo vUrioli parum folvitur flavo rubcnte colore , qvi
cum tempore fit obfcurus. * Cum alkali fixo ab hac
folutione nihil prascipitari poteft , unde apparet qvafi
nihil a;a?^ifmutho effet folutum ; intcrea tamen litene^
qvsB hac folutione fcribuntur , fiunt ad i^ncm niger-
rima , qvod vix fine aliqva folutione vidctur pof-
fibile,
5. A
«
Digitized by VjOOQ IC
ao4 ^ C o ) w^
5* A ^fpiritu nitri vcl aqva jmni folvitiif , cum fwmo &
effervefcentia , qvs foludo facile cr]|:ftanifabilis ^ in
Qt^ta\\o% pyramidaks ^ qvatrilateras ^ fere eadcra cum
borace figura. Color hujus, folutionis eft albefcens:
tandem vero ad claritatem accedeos ceeralefcentem^
fere inftar aqvee. H«c folutio fi prascipitetur aqva
\cldiluta muriafalis eommunis^ obtinetur praecipita-
tnro albttofi, qvod vocatur magijlerium wifmtabi ^ gal-
lice Blanc d^Efpzgne vel Blanc de fard. Lttera^ qvae
hac (blutione rertbuntiK , httrae£hit» folutione bepatii
fulphuris , fiunt nigra , unde & wifrauthum in hoc
. ' pun£^o cum plurobo convenire videtur^ ttt de aceto^
litbargyrii fuo loco indicandum.
6. Ab aeidafalis difficulter folvitar, nifi calcinattim fuerit^
7. Ab aqva regis folvitur colore primoai viridefcente , d«»
inde claro aqvco^
l^ Ah aceti> deftillato aiqre felieitef fUvitar itt plunibiun^
adjttvante digeftione & co£lura; ioluda aatem noa eft
dolcis^ fed sruginofa & feptica* •
9. Cum cfmni metallo & femimetaltx^ mifcibilc , exceptis
arfenm ^ cobalto ^zmoy omnia metalla qvae folvit
fragilia reddit, & fecum in igne aut volatitifat aut
feorificat in cupella vel cracibulo ^ cxceptis pkuina^
auro 61 argej^^
19. Cum meroMf facile amaljamatur, five tritura adjiip
vante calore y five fufione igne moderato inftitufa,
Dilponit qvoqve ftannum & plumbum ad mercurifica^
tionem , fi alterutr urn ab his metallis. cum anatica par-
te \rifmuthi colKqvetur, & hac mixtura metalfica
adfundator ad qvadruplum mercurii maxime calefaQi^
in mortario ferreo , oleo olivarum teSti ^ nc difperga*
tur, mafla dcinde probe agitetur , usqvcdura plena-
rium haec corpora fubierint ncxumj decantato turn
oleo, hzhctuT amdgama J k qvo, per corium feparari
poteft raercurius, cum incrememo ponderis fere ad 7
par-
Digitized by VjOOQ IC
|W ( O ) Kj 5105
|)artem Hinc elucet non omnia percgrina corpora,
preffione per coriura , a mercurio feparari poffe^
i Ohf, *Wifmuthum^ qvaaUiiu nobis conftat, non ante 4 vel 500
annos notum hiit. Ab Alberto Magno delcribitur fub
Doniine marchafita^ qvod nomen adhuc in nonnullis />W-
macopoliii retinet ; k nonnullis vero appellatur marcbajitd
argtntea. BaSilius Vai,£ntinus vocat wijmutbum vel
bifmuthum. Agkicola de re meUU, Sippeiht plumbum ct-
nereum vel gnfeum^ qvo nomine etiam ab alii? a^jpeUatur;
alii zincum album vocant; alii magnetem metallorum\ alii
Jimnum nutbnm; monticolae appellant tt^um argentic Unde
Use ao'iuui obtinuic , an & redius fcribtur bismutkum
qvam ^^ifmutbum ^ in medio relinqvimus ;' opinamur vero
^e aoruea g^rmanicum^ k weijs & muth.
U WISMUTHUM nativum^ * ^pec 307,
Wifmutbum nudum^ v. Linn^. 12$. t.
ffymiabUn mtivum. Cronstedt. 222%
Sveth^ 6£D1£G£N WlSMUT
Gall. Bismuth vierce ov katif. v. De Bomarb*
Spec 13S*
^ Genn« Gediegeker Wismuthw
Eft colore albo flaverccnte , lameilis ftu fqvamulis
mtctis ^ cum aqva forti effervcfctns, folutioilcm cxhibet
primum ladeam deinde claram aqveam ; facile ad igtiem li*
qyabile ^ & fi perfefte purura fuerit , ad ignjm candel« •
(a) Wjsmuthum nativuM^ fuperficiale^
Tenuioribus in lamellis maktlci adhttirens aflb folet.
Seala in Nericia.
Cb) WisMUTHUM NAtivuM^ folidum.
Jn raatrice ^ majoribiis vel minoribus particttlis infpet'^
Yam rcpcritur.
CO WisMVTHUM KAtivtfM^ tejfulare^
Mino*
Digitized by VjOOQ IC
10(5 l> C o ) K}
Minoribas plerctinqve planis nitet, teflTohrt fere figu-
ra. Nyberget fcbedewiin DaUcaxlia. Scbneeberg in Get-
mania. ^
Obf. Kbntmaxin & Bruckmann in £0. bin. XLII. ad
finem. Nro. 9, II & 17. commemorant wifmuthum reperi-
ri qvafi calore fubcerraoeo ^ minera eliqvacum, ad Joa-
cb'msthal in Bohemia. Hoc wifniucbuin eft, qvod 00s «p-
peiUmus ijijmtitbum nativum folidum.
a. WlSMUTHUM fulpbure minerdifatum ^ minera dbaca-
rulejcente, laminofa. Galena Wismuthi Spec ^0%.
fVifmuthum mineralifatum nitens^ Jublaminofum. v. Linh6
128* 4*
lyifmuthum fulpbure mineralifatum^ lameUis mcqaribus.
Cronstedt. 294* I. a. *
Sveth. WisivWt.hglanz, GlSntsig WismuthmAlm
GalU Galene db Bismuth
Germ, Wismuthglanz. Glanzenobs * Wismuth-
Erz
Eft hasc minera alba caerulefcens , baud diffimilis gale-
nas plumbi teflulis majoribus nitenti, conftat lamellis te-
niTioribus , oblongis 9 qvadraticis, fragilis^ caltro rafills^
cum aqva forti non eflFervefcens, nifi ubi calcareum admix-
tum faerit ; folutionem vero prasbet claram , incerdum ali- ,
qvandsper viridefcentem 9 & atramentum fympatbeticum^
qyx flavas exhibet literas; conftat hsc minera wifmutb$
6c fulpbure^ absqve omui arfenico.
' (a) Galena Wismuthi, tejfularisj
Majoribns qvafi lamellis compofita, feu plants niten-
tibus. Baftnas^ Riddarbyttan in JFeftmannia. ScbniC'
berg in Saionia. ^ ,
(b^ Galei^a Wismuthi V yZrtoA
Hkc
Digitized by VjOOQ IC
{X C o ^c| 207
¥»
HiBc qvafi ftriis compofita videtur , craflioribus vel te-
nuionbus, unde i nonnullis vocsLtrxr minera mfmutbi
pLumufa \ inccrdum vcro non ell niC prior varietas
trans verfirafraaa, in qva lainells ut ftriae apparent.
Scbneeberg , & Jobanngtorgtnftadt in Saxonia.
ObJ. !• Wifmutbum £ici(e cum fnlpbure coroblaatur « & in .
nac combinatioae fufcipic ftrufturam antimonio crudo fere
aqvalcm, ftriatam,
Obf. 2. Ut folo adfpeftu aliqvatcnus diftingrl poffit h«c
gaUm wijmutbi a Minera cobalti tejjulari Spec. a9a. uuo
verbo iodlcare debemus, qvod prior colore gaudeat ' albo ad
Ssruleitatem inclinante & particiilis conCtet teflulacit vel
riatis parallelipl pedis politiffimis; pojtertor vero, fcili-
cet minera cobalci^ gaudeat colore albo ad aliqvam rubedi-
nem Inclioaote, textura fit folida, fragmencis fcabris.
•
3. WISMUTHUM lulphure & ar/enico wineralifatum, fqva^
mulis out pmiculis mkans. Mihera Wismuthi
ciNEREA. Spec. 309.
ffifmabum mineralifatumalboflavefcens^ micans. v. Lin-
N* 118. a.
fPifmmbum fulpbure ndneralifaium ^ rqmmulis minoribus.
Cronstedt 224. b.
Sveth. LiUSGRA WlSHUTUMALM
GalL Mine db Bismuth d*vn gris cbkdr^^ v.
Db BomAre. Spec. 2 39«
Germ. Lichtoraues Wumutherz #
Colore eft albo flavefccnte aut cinerco , nitens, fqva-
mulis feu particulis minoribus, cum infperfis fqvamulis
flavefcentibusy micans , dura, aliqvando ad chalybem fcin-
tillans , odore ingrato , cum aqva forti non effervefcit^
ab eadem vero ad partem folvitur^ folucione clara aqvca,
qva litcraB ad ignem flavae fcribi poffunt. Conftat mfmu^ •
tbo & arfenico , plcrumqve & cobalto.
(a) MineRa Wismuthi cinerea, folida^ nitens.
(f ooftat particulis fere impalpabilibus* Ridda^byttan,
(b;
Digitized by VjOOQ IC
208 fc^^o ) JM
(h) MrMEfiA WuMUTHi ciNBREA) fqwmo/M^ mUam.
Lo$s in Heljingia.
4. W1SMUTHIJM\ fulphure 6? arfenico mineralifatum^ ca-
lore fiavefcente variegato effiorefctns* Minera Wis-
MUTHi VERSICOLOR. 5pee. 316.
Flos nvifmuthL
Svcth. SkYMTANDE WlSMUTHMALM. WlSMVTH-
BLOMMA
GalU FLbuRs DB Bismuth, v. Db Bomarb^ 240.
George db Pjoeon
Germ. Wismuth£Lum£N. Taubenhalsiges Wis-
mutherz
Colore eft haec minera* variegato^ cinereo flavefcenS)
cum rubro & cssruleo admixto , gravis , dura , ad chaly*
bem fcincillans^ odore ingrato, plerutnqye crufta nigra
|iut fundo nigro praedita ; cuiif afOa forti aliqvando eflfer-
vefcit) & ab eadera ad partem folvitur; conftat mfmir
tbo^ fulphure & arfenico^ qvibus cobsUum faepius eft ad*
mixtum* Scbneeberg in Saxoma.
S.'WlSMVTHVMfulpbure&ferro wineralifatttm ImeU
lis cuneiformibus compojita* Minera Wismuthi
MARTIALIS. spec. 3II.
IViftnutbum mineraUfatum lamellis cuneatis. v. Linh^.
• 128. 3.
Jf^fmutbum ferro fulpburtUB mineraUfatum^ Crohstedt.
115.
Sveth* jBRNHALtlG WlSMdfHMALM
« Gall. Mine DE Bismuth fBrrugikeusb
Germ. Eisenhaltigbs Wismutherz
Eft minera compolita lametlis aut fqVamtilis craiTiori-
b«s, cuneiformibus^ wismutbo^ ferro 6f fidpbure parti-
cipans.
6. WIS-
Digitized by VjOOQ IC
6. WISMUTHUM, terreftre^ pulverulentum ^ flavefcens.
OchRa Wismuthi. Spec. 312^
Ocbra Wifmutbi. prdverea^ flave/cens. v. Likn^. 193.7.
ffyinutbum calciform pulverulentum. Cronstedt.
113. b. I.
SvCth* WlSMUTHKALK. WiSMUTHOCHRA
GalL Chaux de Bismut. Ochre de BismuT
Cerm. Wismuth^rde. -Wismuthkalk
Eft terra i mineris wifmuthi defiruQis proveniens, in
confiniis a^ris , coloris flavefcente. Loos in Helfingia.
Obfervatioms de Wifmutho.
Obf^ r. Wifmuthum depreheoditur iofuper aliis mineris ior-
mixtuiD.
iflDo, In mineris cohalti , inprimis in minera cohalti cinerea
Spec. 893. aliqvando etiam cum niccolo admixto.
gdo. In mneris ar^enteis DonnuUis, ad Schneeberg, off.
fiRiicKMANN Eptft* hin. XLIL N:o 12* ml Jitiem.
Obf. a* Mineras wifmuthi j qvx cobaltum fimul continent, ia
aqva forti foluta, praebent folutiones flave viridefcentei^
qvibus dum additur muria falss communis ^ praecipitatur ma-,
gi/lerfum viifmutbi , 4 refidua vero folutione , obtinetur
atfttmentum jjmpathtticum stride.
Si bujusmodl miners vijmutbi^ qvae cobaltum continent, de-
coqvantur forti & concentrate cum nceto^ fale communis ni-
* tro & aliimine acuato & admixto ; decantetur deinde jllud
acetum, & relifta mafla calcinetur^ ad eandemqve fic cal-
cioatam , deduo hoc acetum adfundatur & cum eadem de-
coqvatur , obtinetur fic, ab hoc aceto decantato, atqve
ad debitam confiftentiam fermeoti cujusdaminrpiflato,tfrra-
mctttum fympathcticum rubrum.
Obf. s, IVifmutlum fuis 4 mineris, fine omni reducente mate-
ria, tacile educitur, dum acidum vitriolicum & arfenicum, fi
adtuerunt, igne diflipantur & feparantur; /!f;2/>/iri tUqvatio-
ne itaqve heic opus eft, qvae triplici perficitur roodo. Ta)
Eodem , qvo anttmonium crudum , H fua minera, yafe clau-
fo educitur , fortiori autem igne wifmuthum opus habet.
(b) Simplici fufione in foveis disclinantibus aut catillis, ita
conftruftis ci igni impofitis, ur wifmuthum purum eliqva*
Towu 11. O turn
Digitized by
Google '
torn in focum feq vas fuppofitnm, cfcfluere polBt (c) Vft^^
Jatione. Si cum miDeri? cobabi mixtnin wiCnuthun^ folec
tummincra fuper friiftula ligoea, traosverfiro fuper binas
* trabes repofita , ia aperto aSre, fundo folidiori, imponi &
dclnde fruftula accendi, ut eliqvefcat wifmuthum, qvodi
cineribos , iisdem in aperto aerc agitatis & diffipatis, dc-
Euraturo, ulteriori fiifionc in unam maffam fundi poteft.
loc etiam xnfurno revtrbtriiy fornlce humiliori inftrufto,
flamma lignorum i|eri poteft, & 4 cineribus, wiCnutbuni
eliqvatum » eodem modo , depurarl,
Refiduum poft banc eliqvationcm wifmvtht^ I mineris« qv«
cohaltum fimul continent, eft id ipfum* qvod male voca-
tum eft recrementum wifmutbi^ a monticolis germanicis, IVif'
mutb^raupen^ reipfa vero eft cobalti minera calcinata & I
v)ifmutbo liberaca. Hinc orta maxima cootufio imo difpu-
tatio de metallica cobilci natura, Cfr. Obf. circa cobaltum 5.
Obf. 4. Wifmutbum diverfas ingrcditur mixturai meMlicau
(a) Stannum minori copia vrifmuthi mixtum, redditur magb
nitens, fufibile& durum, firaul vero raagi« triabile.
(b) A flanni partibus binis & ^mfmutbi parte una , obtinetur
n)etallum, qvod appellatur TiUtanego^ diftinftum k zinca^
qvod hoc nomine interdum appellatur.
(C) Ajlanni parte una & wifmutbs p^nihiiS binis, produc'-
tur, per calcinationem, calx metallica^ qvae appellatur p«t-
tiad encaujlica alba^ ob facilem vitrificationem apta.
(d) Kjlanno & wijmutbo ad partes anaticas colllqvatis &
bene mixtis, atqve deiode in maffam fufam 1 parum frige-
fadlam , inftillata mercurii vivi parte femis, producitur ar-
gentum mufivum , mixtuca optime agitata & perfefta* .
(e) A vHfmtabi parte una, ,flanni & p/«m^i. ana partibus bi-
nis, mixtit & debite colUqvatis obtinetur mixtura facile
liqvabilis, ad glutinanda met alia idonea, qva ideo vocatur,
termino technico, Scblagiotb.
(f) JVifmutbum^ftannumhi regulut antimmi ^ ad partes ana-
ticas mixta & fufa, praebent metallum moWJJimum. fatis ido-
neum ad fufdpiendas impreffiones a monetis vel alib fi«
guratjs metallis.
(g) A wifmutbo cum cinaabari produCi poteft auruM mufivnm*
Prasterea ulUrpatur Mjifnmtbum in mixtura cum aliis metal-
lis ad litteras typograpbicof^ ad Jpccula concava^ ad obargentatio-
nes apparentes, ft prius cum mercurio amalgametur; fie
qvs funt plura.
Obfs.
Digitized by VjOOQ IC
Jw C o ) x| an
fAf. 5. De iniok ^ origihe '^^Ifmuthi^ non omnium eadem
eft auftorum featentia. Noauulli , utpote Charas in
/^barmac, Pomet, Lemert, L^NCiuf? in Opp. T. i.p,654.
Krautermann in RezK Min, AuHor libri Kunft - uni
Scbatzkammtr p. 454. AuHor alchem. denudata C, Nbumakn
de wifmutko, von Jvst^ in Chem. Scbr. Fol. L p. 10, ea
tuerunt opinione , qvod wifmuthum fit met^llum arte fa-
ftum aut compolitum k^amo^ nitro^ &t/irtaroy vei flann\
nrfenuo, nitro ^tartaroi Vel plumbo^ atfenico & cupro^ ut
opinatur C. Neumann ; fedufti, ni tailor. velaBAsitro
Valentino, qvi in Opp. T. 11, p. *ro, de wiCmutho
agens, loqvitur de minera ftauni & fak ftinni ; vel et^arn
a minsris ftanni nonouUis, qvibns Wifmuthum efle poturt
immixtura vel adraixtum, 5ed, ut reticcamus bujusmodi
artificiale wifmuthum toto caeio elTe difcrep^ps a wifmii-
tbo natural!; fads in aprico pnficum eff^^ opinamur, "^if-
mutbum ^ peculiar e ac ii/iirtHum effe femimstallum -y qvod I mo,
fmgulares & diftinftas poflidet proprietates, qvae colore
& textura, habitu in igne, relatione ad acida mineralia,
mixtura cum reliqvis metallis & femimetalli?? funt manife'
Us ; praeterea & k di&is aotum , qvod 2do propriam
habsat miner am^ & ^tio h. natura nativum elahoretur,
•
Undfttom vera a natura compofitum, non adeo facile dici
poteft, Qvod maximam habeant convent entiam cum plumho , id
utrinsqve ptoprietaceH coUatae indicant ; etenim (rj) ae^va-
liter igne in tuauim propelli pulfunt & vjaiilijari^ (b> fi-
mvliter & cnUinart in cineres flavos & minium, (c) iu li~
tbargyrium verti, (d) in cupella purificare aurum & argen-
^ujw, (e) cum fpifitu nitri cryftallifari, (f) aeqvaliter tere
atramentum Jympatbettcum exhibere poffunt.
Hinc probabiliter concludimus iDt/muihum cfife compofittim
matefiA infiammibili , & terra qvadam mctallica deteriiiiaata,
ejusdem for fan indolis, ut in piumbo.
Ohf. 6. Recentiores nonnulli mineralogi, fedufti a facilielw
qvatione wifnuuhl e fua miners, fine omni reducente ma-
teria, concendunt id ip'um, ut aurum, nonnifi nati-'-mm fuis
ineffe mineris Sed obfervandom, qvod idem valeat de re-
liqvis raetallis & fem metallis, utp)te qvae non forma cal-
cinata aut terreftri, (ed metallica, mineris fulphureis uiede,
in Elem. Metatiurgi^^ p. 172. fifficieiter deraonftravimis ;
qvod vero ante fuiionem calcinata fiiiu, hoc dependet ^b
ujtuiationibus & fuipburir aitione in laitalla, duui e mineris
expeUitur. t. - .
O a $♦ 117-
Digitized by VjOOQ IC
ail ^ r o ) K|
7. ZINCUM. Gen. 52.
MarcbaJHa aurea^ Ali^prti.
Zinetbum. SchrSderi*
Svcth. ZiNK. SpIAUTER^ CONTKRFAIT,
Gall- Zinc
Geam. ZfNK
1. Eft fcmimetallum cxtcrno adfpcftu pUmbo'Uud diffimilc;
fraQura rcccnti ^ colore albo nitentc ad c«ruleitateni
inclintntc, textura^ pro diverfitate.puntatis, vel ji-
brojum ut germanicum , vcl planis pyramidalibus ni-
tens, ut oftindicum-j inter feinimetalla tenaciflimuni,
adco ut contufionc pulverifari non poffit , non taraca
malleabile^
a. Gravitate fpecificih in proportionc ad aqvam; ut 6,700^
vel 7,000;: 1,000. Scilicet proift plus vel minus
purum fuerit.
g. In aqva (f aire papum aut nihil mutatur.
4. In igne mitiori calcinatorio , cavendo ne fundatur zin-
cum, non calcinatur, fed paulo obfcurius redditur,
absqVe ut perdat qvidpiam dc materia inflammabili.
Paulo fortiori igne funditur , difEcilius tamcn qvaiu
antiraonium & ftannum, & in fuperficie calcinatur^
calce grifea. j^uHo poft fujionem igne ad rubcdincra
vafis , pulchcrrirac flagrat , flamma lucida caeruleo vi-
fidefcente^ qva funul calcinatur & volatilifatur, dum
calx alba^ partim fibrofa fublimatur , partim pulveru*
lenta , albiffimorum cinerum inftar , maffam fufam te-
git. Cochleari ferreo , dum generata base calx tarn fi-
brofa qvam pulverulenta fucceffivc aufertur , ftatiin
fufum zincum flammam cruftat , & in hujusraodi cal-
cem vertitur , donee omne zincum fie in calcem fue-
rit mutatum. Calces hae, tam fibrofa qvam pulve-
rulenta , vocantur fiores zinci^ qvi, fi debitc praepa-
rati
Digitized by VjOOQ IC
rati & tccurate colIcSi fucfint, fuperpondii ad i^ p,
zinci fufi habere obfervantur.
5. Carboni ignito injeftum zincum , & igne dcinde foUe
parum excitafo, cum /remftw flaramam con cipit, flam-
ma fulgurantc caeruleo viridi , ac ftatim in florcs
fublimatur Vel avolat.
^6. Ac acidis mineralibus omnibus^ folvitur , forti cum cf-
fervcfccntia & calore; qv« acida zinco faturata, poft-
modum aut coagulantur auc concrefcunt , cum ftbtico
lapbrc ^ corundemqve vis acida adeo infringitur, ut
Cum falibus alkaUms fixis poftmodum non efiervcfcant.
7. Ab oleo vitmli aqva diluto folvitur forti cum cffervc-
fcentia, calore &^odore ingrato fulphurco, atqve*
fumo inflammabili. In ha<; folutione femper reperitur
nigra materia , vcl ad fundum pr«cipitata vel inna-
tans , qv» genainum eft fulpbur , ab acido vitrioli &
materia inflammabili zinci produQum, non vero edu»
Sum. Haec folutio cvaporata & cryftallifata dat vi-
triolum album.
t. Afpiritu tdtri vel aqva forti folvitur maxima cum cffcr-
vefccntia, colore & •mo rubentc, ipfa autem folu*
tio fit clara aqvea; calore. concentrata fit coagulata,
gelatinofa; dcbite autem traftata cryflallifabilis in crjr-
ftallos prifmaticas.
9# A fpiritu falis folvitur minori .cum eflfervcfcentia , in-
grato autem odore. Separatur fimul nigra plumofa in-
fiammabilis materia. Ipfa folutio claritatem aqvas ha-
bet ; calore autem coa^^ulatur.
to. Ah aqva regis folvitur cum cflTervcfcentia & calore^
folutione flava.
II. Ab aceto fit folutio Clara, fapore acerbo , fed odore
grato,
03.-^ II. Cum
Digitized by VjOOQ IC
114 , {X C o ) K$
II. Otm futphure nuUa adhac nota arte combinari poteft^
Zincum itaqve in fufionibus, optime ope ftdphuris pM^
rificari poteft & feparari k reliqvis metallis immixtis^
qvas fulphure folvuntar , inta£lis auro & dnctf.
13. Omni cum metalh &: femimetallo eft mifcibile, exec-
ptis niccolo & mfmutbo ; difficulter qvoqve cum ftrro
& ohalt^ combinatur. Omnia metalla, qvae folvit,
fragilia reddic ^ minas tamen Jlannum & plumbum
^qvam reliqva \ in igne qveqvc eadem vQlatUifat^ li-
cet difficulter ferrum. & cuprum*^ difficilius liqvabilia
facilius fufibilia reddlt. Cuprum tingk colore flavo
anreo. Hasc metallica mixto facile peragitur in cru-
cibub, in qvo metallum^ cum zinco corabinandum,
prius ad rubedinem calefaciendum , deinde vero zin-
cum una cum tartaro & vitro addendum ^ ut prsca-
veatur fiamma &c calcinatio zinci«
I4» Cum mercurio citius & facilius amalgamatur <, qvam
ttllum aliud metallum, vel fola tritura, vel calore^
vel utrifqvfe^junftis. Hinc cum mercurio^ per amal-
gam ationem, feparari poteft zmce^m k cupro in oricbal*'
CO vc] metallo Robert no vre^fensi etiam ab aliis me-
tallis^ *
15. Lima ferrea limatum ^ vel in fworrario /errf^ attc-
nuatum vim magneticam fufcipit , & i magnete tra-
hitun
Obf. Zincum variis nominibus Infignltum eft- Qvod zbOftin-
dia m Europam transportatur, puriffinaum , appellatur 1 nt-
tanego, non confundendum cum Tuttanego artificial! , qvae
compoaitur hjlanno St'^iflnutbo^ ut in Ubferv. ie Mfmutbo
indicavimus. Albertus Maqnus vocat lioc femlme-
tallum mArcbafitam aurtam, ab eodem fi'qvidem cuprun
au'-eo tingitur colore. KiRCHERUi appellavit hoclpfum
Caloin; Boy lb Speitrusf &c. Aurifabri & alii appellant
Spiatiter^ Contcrfet Sic. Ut hoc femimetallum etiam re-
centioris »vi iuvreotum, & Arablbus ignotum fuerit; fie nuU
lam ideoqve figoaturam hieroglypbicam obtiault, fed di-
verfimode k diverfis fignatur.
Digitized by VjOOQ IC
1. ZllNCUM nativum. Spec. 313.
Svcth. Gediegen*Zink
Gall Zinc vierge ou natip* v. De Bom are.
Spec. 241.
Germ. Gediegbnbr 2iNk
Conftac filamentis tenuioribus> colore grifeo, inflam-
nabilibus, terra plerumqve flava ^ ochracea cin3is.
BoMARE 1. c. contendit reperiri in mineris GofsUi'
rimfibus fz ad Limburg^ licet rariflime; & refert Cron-
STEDT m Mlmralog. $ 1 2 ^^ fe vidlffe y?rw^aw qvandam
mineram druficam^ facie inetallica pr8Bditain\) e fodinis
Scbneebergenjibusy qv« phaBnomena zinci nativi in igne ex-
hi buit. Horum au&orum fide , hujus mineras mentio-
nem feci.
2. ZWCUM fulphure mimraiifatum^ minera albefcente vel
ST^fi^^ f^^^ ^^0 £f textur^fntrea^ Mi^^era Zinci
VITREA* Spec. 314.
Minera zinci cakiformis pura indvratd. C r 0 n s t e d t.
* 228.
Svethi ZiNK Glasbrz .
GalL Mine db Zinc vitReuse
Germ. ZiNK - Glasbrz
Eft base minera vitro zinci artifieiali maxime asqva-
lis 9 colore grifeo , parum caerulefcente ^ aliqvando & vi-
ridefcente aut flavefcente, qvafi lapide calaminari Cnpcrfi'
c'Ali praedita ; fraSura inftar qvarzi apparet , fed absqve
nitorc & duritie; ad ftruQuram plerui^iqve vel qvafi no-
dofa, vel ftratofa & cavemofa, interdimi cellularis; cal-
cinatione flavefcititfs odorcm fulphureum emittic ^ qvem &,
dum malleo fortiter percutitur, eru£lat, onde fulphuris
prasfentia in hac minera patet; cum acido ^Jitrioli^ aqva di-
lute, effervefcit & integre folvitur, qvae folutio a lixivio
elkalino coagulatur, evaporau vero & cryftallifata , prae-
bet cryftaUos albas, prifmaticas.
o 4 (O
Digitized by VjOOQ IC
ai6 ^ t o ) K}
Ca) MiNERA ZiNci viTREA, folida^
Haec rarior. Flinfbire in Anglia.
(b) MiNERA ZiNCi viTREA, ftrMofa feu lamellaris.
Conftat craflrs lamellis , jam concavo conrexis , jam
magis reQis^ plus minus inclinatis. FUntfbire in
Anglia.
(c) MiNERA ZlNCl VITRBA, dfufica.
Eft cavcrnofa & nodofa. Flinfbire in Anglia.
Okf. Haec minera zinci vitrea^ k nonoulUs pro zinco native
habeciir; k pleritqve Vero noa eft coguita.
^3. Zinc UNI tenejlre vel lapideum^ colore flavefcente vel
fufco. Lapis calaminaris. Spec. jiy.
Cadmia lapidofa. ' Officinarum.
Zincum fubterreum lapidefcem. v. Lmwi it 5. 5.
Ocbra feu calx Zinci martialis indurata. . Cronstbdt^
Svcth. Gallmea
Gall. Calamine ou Pierre calamikaire. r. De^
Bomare. Spec. 246.
Germ. Galmey. Galmetbrde
Facicm habet hasc minera terras feu ochrae arAius vel
laxiu"? compadae, unde, jam folida & durior inftarlapidis,
jam roollior & friabilis inftar terras , ^d flruEturam reperi-
tur vel folida facie arenofa, vel lamellofa , plerumqve
vcro fiinul qvafi e?cefa & cavemofa ; diverfo colore^ grifto,
flavefcente aut fufco , absqvc nitore metallic© , plerumqve
cum immixds minimis particulis micantibus & nitentibus ;
ponderofa, calcinatione flavefcit ,• cxxvm oleo vitridi aqva
diluto effervefcit.& ab eodem folvitur, atqve cryftallifatio-
ne praebct cryftallos albas , prifmaticas , partim pellucidas
partim opacas, qvas carboni ignite injeQae ebulliunt & cal-
cem albam relinqvunt ; cum aqva forti non movetur, ab ea-
dem tamen folvitur, 6: poft evaporationem & cryftallifatio*
nem
Digitized by VjOOQ IC
fX ( O ) Kj ^17
ncm dat cryftallos albas, prismaticas , qvae carbon! ignito
inje£^s odorem fpiritus nitri fpargunt, & cruftam feu cal*
ccin fiavam relinqvunt.
(a) Lapis calamiharis, ItUeo cinereus.
Flintfbire in Jnglia. ^ovisgrani in Germania^
(b^ I^APIS CALAMIKARIS, lOteO dlbUS.
Hifpania Commodau in Bohemia.
(c) Lapis calaminaris, rubro fufcus^ •
Polonia^ Nawur^
Obf, I, Ferrum ia Upide ealamtnari adeffe, pafet imo h fcoriif
nigrir^ qvs obtineotur, dam pulverifatus roifcetur cum
debico ad ferrum praedpitandiim fluore & fundjtur; oec
non k regulo , qvem nonnullx varietates hujiis lapidis,
eodem modo fufe , praebenr* ado, A fuperpondio firti pu-
rU feu limatura martis in fufione admixtae ; fcilicet lapidis
calaminaris centenarius unus , mifcetur cum limacurae mar-
Cis purs centenario femis, fluoris nigri , pulveris carbo-
num & boracis debita qvantitate . funditur; obtinetur fic
regulus ad 56^marcas« qvod facU Aiperpondii 6\ ;red ut
ferrum purum , eodem iiuore mixtum & fufum perdere
folet 18 ^ 19 marcaSf 4 ceatenario; ideoqve dimidium
. ^ujus fcorificati ac perdici ferri fuperpondium rufcepifle
ad 15I marcas.
Obf. 3. Vocatur h»c roinera eadmk lapidofa^ vcl cadmia nati-
va hpidofa^ ut diftlngvatur k cadmia fornacum vel ftirnorum^
qvv nihil aliud eft qvam ealx zinci^ & k cadmia vitri ca-
rulei^ qvs eft cobaUuM^VLt indicatum eft de cobalto ^119.
Obf. 2.
' Obf 3. Qvod nonnulli lapides ealaminarer ealdnatione fragf-
liores fiant; aUi« utpote Aqxisgranenjis ^ igne indurefcantt
terrs areillaceae martiali, qvs torlkn immixta, adfcriben-
dum videtur.
Obf^. An lapis calaminaris ut ochra 2inr/ conliderari poflit.^
maxima ejus convenientia cum pjeudogalena^ tam in igne*
qvam in menftruis , innuere potius videtur, zincum noa
alirer in lapide calaminari qvam in 'pfeudogaiena adeffe,
fcilicec, in forma ttrtce calcarea mutata ^ feu ^d indolem
terrs in zinco prsfeotis determinate, qvs nondum ali*
qvam unionem cum principio inflammabili fubire pocuit.
Digitized by VjOOQ IC
4, ZINCUM fidphuH fif ferro minerdlifstum , eot&re etfcu^
re ferreo ^ partiaUis micantibus. Minera Zikci«
Spec. 51(5,
Zincum mineralijatum compaStumy atomis albidis , nUidu^
lis. V. LlNNi 1 25* 3.
Zincum forma metalli^a ferro fulpbuxalo minexfilifcdum^
Cronstedt. 129* JU
Svcth^ "ZlNKMALM
Gall. *MiNE DE Zinc. v. De Bomare^ Sf. i43*
Germ. ZiNK£RZ
Eft h«c tninera colore fere martiall , cinerco caera-
lefcente,. particulis minimis inftar mineras martis nitens^
compaQa , textura chalybea , durior, ad chalybera plerum-
qve fcintillans , ponderofa , cum acidis non efiervefcens.
(a^ MiNBRA ZiNci minimis fqvamidis nitens.
Zincum mineralifatum y compc^tum^ Jubfqvamofum. ▼.
Linn* 125. a,
Hofpitat in Cbina^ ubi Tuttanego ab hac miners elicitur.
Kungsberg in Norwegian
(h) MiNERA ZiNci textura chalybea. ♦
Bovallen &. Skensbyttan iu paroecia Tuna Datecarlia^
mfifilfwberget.
Obj: Hue pertinet minera Gojikricnfis^ qvam pro minera /ir-
fi habuit Henckel.
•
5. Z)^CUM fulphure & ferro mineralifatum, miriera fjv(h
mulis vel teffulis micante ^ obfcura. Pseudooalena.
§pcc. 317.
Sterile nigrum. AoRicOLja*
Zincum femiteffulatum^ atrum. v. Link^, 116. fi.
Zincum calciforme cum ferro fylpburatum. Cronstedt^
030.
Sycth Blende
Call. Blende, v. De Bomarb. 144.
Germ. Blekdb
Eft
• Digitized by Google
t>^ ( o ) ^ ^19
• Eft hssc minera colore obfcuro, fqvamulis feu teiTulis,
galena plumbi inft tr micantibus , compofita^ humedata nl-
torem perdcns , qvem ficca promte recuperate tfitura dc
rafura pulvereiii dac cinereum ; ad chalybem plus roinui
fcintillatj calcinata fit flavefcens vel* grifcaj cum oleo w-
trioli aqva diluto , btpaticum fpargit odoreni fine eflFervc-
fcencia , ab eodem folvitur , folutione albefcente, ^vas crj^-
fiallos prsbet albas vd obfcuras , prifmaticas , duras, qvs^
carboni ignito injeftae odorcm fulpbureum fpargunty reroa-
nente calce alba ^ cum aqva forti effervefcit, & ab eadeiu
folvitur, qvae folutio colore flava per. cryftallifationera dif-
ficulter dat cryftallos prifinaticas flavefcentes in igne odo
rem eruftantes nitrofum , remanente calce flava ; infpiffa"
ta vero folutio gelatinam praebet« Utraeqve has folutiones,*
tarn acido vitriolico , qvam fpiritu nitri faQae , addito lixi-
vio alkalino^ coagulantur.
(a) PsEUDOGALENA, patticvlis minimis fqvamojis nitens.
colore obfcuro fufco^ Rammelsberg in Germania. Sal-
berg in Weftmannia.
Ohf. Haec eft minera qy« ad Gofrlar Tocatur Braunbleyerz,
Cb) PsKUDocALENA, fqvainuHs minoribus nitens ^ colore
maniali.
Colore eft martiali, dura, ad chalybem vero parciffime
fcintillans, Ldfaofen. Carpenberg in Dalecarlia.
Cc) PsKUDocALENA , majorlhus fqvamulis nitens , colore
fufco.
Haec majoribus fqvamulis, & fere cryftallifata apparet^
plerumqve dura , ad chalybem aliqvo modo fclntillansi
fFefifetfwberget. Storfalsberget in paroecia Tuna Da*
UcarUa..
(d} PsEuDOGALENA, majoribus fqvamulis^ colore viridi.
Kungsberg.
(e) PsEuDoGALENA, fqvamuUs majoribus nitens^ atra.
Hasc eft, qvae vocatur Pfeudogalena picea. 5vcth, &
Germ. Pecbblende. Salberg. Fablun.
(0
Digitized by VjOOQ IC
(f) PsEUDOGALBNA cryftalUfata; ery/iaUis fubrtfttffdis
polyedris.
Facie gaudet globular! picrumqvc botryitict. JngUa.
Obj: Hxc preudogalenay qvae Bknde vocatur, probe diftin«
gvenda a cornco .jfathyoj qvi itidem nomeo obcinuit k
bUMe^ ut tndlcatum eft de eorneit hpidibufSpec. 17 1.
(i. ZlNCUM /M/p6ttre ^ /^rro miiUralifdtum , twinertf iiut
rttJbewre; tftit pulverem rubicundum exbibente. Psbudo*
GAi^KNA Rubens. Spec, jig^
Zincuni micaceum rubtamdum y tritura nfa. v. Linn*.
127. '
Zincum calciforme cum fmo fulpburatum^ Cronstedt^
230. I. & 2.
Sveth. RODS LAG
GUI. Blende Rouge, v. Dk Bomare. 24?*
Germ. Rothb Blende. Rothschlag
Eft minera fqvamofa vcl teffularis ^ colore divcrfo^
plcnimqve rubente vel hepatico , fempcr vero tritura aut
rafura pulverem rubruni exhibens ; calciflata fit flavcfcci^s
vcl colore lateritio ; ab acido vUridlico aqva diluto fdlvitur
fine eflFervefccntia , fed raro cryftallifatur^ folutio fit albi
craffa; nonnullas varietates cum aqva forti cffervefctyit^rc-
liqvas non» #
(z) PsEL^DOOALENA BVBEVS y fufca.
Eft maxime vulgaris ^ colore obfcuro ftifco ^ vcl magis
lucido aut rubente ^ fqvamulis minoribus niicans*
Salberg. Dannemora. ffytfUfwberget. Flint/ hire in
Jlnglia.
Obf. Dannemofenjtt cum aqva forti effcrveCflt , non vero cum
dUo vitrioli aqva diluto t lb eodcm tamen folvitur, qv«
folutio cryftaUifabili5. Jnglica ncc cum oleo vitrioli aavt
diluto oec cum aqva forti movecur ; a pciori voro loU
vitur rolurioae alba crafTd,
(h^ PsEUDOGALENA RuBENS, colore alhifctnte.
Rdltmk in Dakcarlia. Kimgsberg in Norwegia ; Lau^
terberg'in Cermania.
Digitized by VjOOQ IC
t>^ C O } P<$ 121
Cc) P^BUboGALENA KMBEvs , flovefcens^ opoco.
Claustbal in Germania^
(d^ PsEUDOGALENA rubens , flava^ fimipellucida.
Majoribus ut plurimum fqvamulis micat; aliqvando ca-
vernofa ad rubcdinem inclinat. Scbarffenberg in
Mifnia. Scbemnitz in Hungaria. Bereninjelin Rujfta^
Obf. H«c pfeudogalena Critura fit ekHrica^ &, dum plftillo
vltreo coQteritur» odor exfurgic logratus cum eledtrica la*
ce. Hanc eledricicatem , nee ia igoe nee in acidis tolU
indicatum eft in Hamb. Maqazik. T. V. p/a88&422.
Ohf. t. Ab allatishis dercripdonlbut fpecierum preudogale^
A9« & harum inprimis relatione ad acida, elucet, wi taU
lor, non adeo magnam has inter, & lapidein calamiiia-
rem, elie differentiam , & neutram ab his miaeris, zincum,
in forma roetallica , fine inflammabili materia admixta lar-
giri. Probabile itaqve nobis eft, zincum'eadem toma ter"*
rettri iapidi calaminari & pfeudogalens inefle.
Obf, a, Noanullas pfeudogaleoae varietates fimul arfinicum
contioere experti funt Pott de pjiudogakna p. lo, &
Marooraff in AEi.Btrol,
OhJ, 2i. Largior Marggrafium primum in Germania fuiflTe
qvi docuit, qva ratione zincum h pfeudogalena deftillaiv
dum in AEl, Beroltn, '7*^*^' fimul vero iudicare debeo, aa-
te haec tempora , in Svecia zinci praefentiam in lapide ca^
hminari & pfeudogalena fpeciebus tuiffe maxime nota^n, &
hunc proceirum, non modo fuiflTe cognitum; fed & reip'^i
introduftum a b d. Swab, imo, ad majores dellillationes
applicatum dudum Anno 17381 ad IVeJUrivik a minera zincu
textura chalybeah fodina BovMlem Sp. 32^. b. Hue & per-
tinent qvae in A^.Stockb, l^oLP". ab iiluftri Ajl. Funck
funt allata. — , .
. ZINCUM ftdpbure 6? ferro mintralifatum ^ cryllallifa^
tUm^ PSEUDOGALBNA CRYSTALLlSATA. SpeC« 3 1 9*
Zincum fterile oQo'edro cryJlalHfatum ^ conglorrteratum. v.
Sveth. Crystalliserad Blbkds
Qz\U Blende crystal isA
Germ. Crtstallisirtb Bleni^b
Con-
Digitized by VjOOQ IC
Conftat cryftallls moUioribus obfcuris optcis vel fla-
vefcentibus femipellucidis ^ iiguras irreguljyris) ucplurimani
vero oStoedricx figuras , qvas gryllalli nullo ^cido moven-
tur , qvidpiara vero ab acido vitriolico diluto folvi indi.cat
albus color, qvem hoc acidum fub coQura cum cryftallis
fu (cipit.
(a) PSEUDOGALENA CRYSTALLISATA , JljfCd.
(h) PsKUDOGALENA crystallisata, flavcfcens, femi"
pellucida.
UtraeqvehaB varietates cohabitare folent in pfeudogale*
na rubente fufca. PLintfbire in Anglia.
J- ZINCUM pulverulentum terrejlre. Ochra ZincL
Spec, 320*
Ocbra Zincialhida. v. Linn^ 193.
Svcth. ZlNKOCHRA
Gatl. Ochre de Zinc
Germ. Zinkocher
Eft terra albida aut flavefcens , dependens k minerit
zinci, acido vitriolico vel fulphureo corrofis. ^
(a^ Ochra ZiNci alba.
Eft magis pura 9 mincras zinci incambens* WkftJUf*
berget.
(b) Ochra Zinci flavefcens.
Eft cum ochra ferri mixta ; interdum & cum ochra
plumbi, unde colorcm habet. Anglia,
Ohf. ArgilUf Zinci ochra mixtas defcripfirous Jlrfvtfx & ctgru'
leas. Spec. 28. Lit. c & d.
Obfervatioms de Znco & mineris ZincL
Ohf. X. Zsncum praetcrea reperltur.
imo, Iji a^vif zineofis^ vltriolo albo participantibus.
sdo, In vstriolo albo wiii c^uko & rulro. cit. Spec. 836. &
^31. , «
Ohf. 8. Zineum triplicl modo e im miaeria feparari poteft.
(a) F^
Digitized by VjOOQ IC
(^a) Fu^'one ; d«m in fufionibus minerarum cnpri vel plum^
ki, qvae miner am ztnct vel pjhudogaUnam .iccideiualiter ad-
mixtam habent, eodem igne , qvo metalia aominatd ex-
coqvuntur , hoc feniiaietalluni fimul e aunera elicitur. In
hunc finem , ad Rammeiibergcnjes fodinaj ^ m pariete furnt
iuforii anteriore feu pediOTej Jella iapidea ^ a lapide fiffili,
qv3fe germanice Zmk/iubl vocatuf , fupra focum & vim
ignis, in turno exilrudo extllit, in qvam^ ^arum illud
sioci, qvod excoduni, & phlogifto carboaum a calcina-
tione deteoUmi, fupra haoc fellam depluit, deinde, t'ulio-
ne perafta, colligitur, atqve repovata niiti fufione, in pla-
centas torroatur, prout prolixius tarn furaos cum felh,
qvam fulionis ffiOdumdefcribit Schlatter von Hntten^u), p.
934. 'Lsncum rude primae fu ft on is appellant Rauli\ reao-
vata fufione depuratum vocant Arco,
(b) De/lUlatione ^ qva ratione primum heic in Svecia, zln-
cunfi , per refortas lapideas aut ferrea^, torti igne eft de-
ftillatum a mineiJs calcinatis & contufis, ctjm puhere car^
honum optime raixtis. Sub hac dcIliUatione etiam ^ttrum
zinciy feu ztncum in corpus' album ^ opacum fragile miM^tum
obtiaetur.
fc) IncoYporatione turn cupro^ unde oricbalcum , [de qvo mox
dicendum.
Obf, S, Depuratio zinct\ diverfimode peragi folet ; optime au- '
tcm per fublmationem perficttur , qvae in binin crucibulis
optime & perfetailfime adglutiuatis peragi poteft in turn.>
fuforio, igne accelerato & ad dimidii^m faoram continuato,
Fufione peraiSta reperitur zincum in fuperiori crucibulo
forma metallica fublimatum. Qvod ope/^/par// etiam de-
purari poteft , ut antea indicavimus.
OJ/T 4. Fronts ZtKci, qvi la igne, fub deflagratione hu-
jus fbmimetalli obtinentur ^ ejosdem funt iodolis iisdemqve
gaudent proprietatibus, qvibus zincum , Vel acidis mine-
talibiis catcinatum, v^l cum nilro detooatum , calce ubi-
Vis bene elixiviata, ea folutn differentia, qvod pri$r, vt-
pote raagis fibrofa, appellari (olet ianapbih/opbicai gallice.
Cottans phiiofopbiquer,
Omnes hi flores, qvi genuiaam 2inci calcem conflituunt
vocantur etiam Nihil album, & genufnuin Arabum «/-
hit conftituere demonftravit Lawson in Dtfjirt, de Nihiio.
Hoc rnbil a&um^ nihil eft diftinftum k calcd qvam Grsci
appellarunt Ponipbolyx ^ ittfM^o^ » ^«"^» tmnenttA , fpuma,
lufi qvod bac pofterior fubUmetur fub pr/fparatione rrichtki^
# . Cad-
Digitized by
Google
424 t>< C O ) KJ
CADMfA FoRKAcvM, pfofMrle difta , etiaffl niliU aliudeft
qvBtn calx zinci ^ qvx aliis heterogeneis mixta, lo furoia
fuforiis majoiibus, hinc , illiDC , in aogulis & parietibus
adfixa reperitur, in fruftula coafta, uade qvafi coagulatu
apparet & foliorum inftar , colore obfcure cioereo.
Tut I A vocatur cai^^ ztnci^ a nonnullis fpadium Graeorum
Cpfobc diftiogvendum ^ fpodio fen ebore ufio) qvae vel in
operculis Vel circa cylindros ferreos, fub tufione & prae-
paratione oricbalci affigt folet. Hsc tutia e(l tenuis, alba,
farinacea, nihil itaqvc diftioda a nsbilo alho & pompbnlyx^
ratione puritatis vero & confiftentiae, diftinaa a cAdmiafof^
nacum. Probe veto fimiil notandum , qvod tutia, qvae in
ofBcinis pbarmaceuticis fervatur, neqvaqvam hue pertineat,
eandem namqve, juxta olurima a me inft'irnia experimen-
/ ta 9 reperii neqve flavo coiore cuprum cingere, neqve igae
flavefcere.
PeeuUaref^ ^"7^ floret zinci poffident ^ proprietater ^ tunt C^}
qvod carbonibus ignitis Injefti colorAn flavum ftatim fufci-
piant. In frigorc autem albefcJnt. ;b) Qvod ab omni ocHq
tarn minerali qvam vegetabili fint folubiie?. (c) Cum jpir/-
verc carbonum mfxri& cum laminis rtt/)M csmentati idipfum
flavo tingant colore, (d) In igne per fe, fixi, nonoifi for-
tifllmo igne vitrificentur.
Obf, 5. Z/ffrum ut cuprum nunqvam non flavo dngit 'colore,
fic praecipuus tam zinciqvam minerarum zinci uftisinhunc
finem adhibetur. fiinc. divert metaUa compofita ^ aureo
colore plus minus tinfta & malleabilia produci folent.
(a) Okichalcum, eft mixtura metallic* flava, malleabi*
lis, ab xre fufo , tiimo cadmie tinfto & commixto , prae-
l^arata. Scilicet, ftratificantur lamella^ euprea cum pulvere
lapidis calaminaris vel pfiudogaktut aut alius minerae zincif
calcinatae, pulvere carbonum bene commixtae, in idoneis
varis feu ollis, qvae deinde fortiori igni imponuntur, ut
fluat cuprum^ & zincum^ in minera latens, volatilifatum, in«
flammabili carbontim materia reduftum, in cuprum pe-
netret, flavo id ipfum tingat colore, falva duftilitate, cum
locrentento ponderis in proportione qvantitatis zinci la
minera Utentis.
Qvod prima fufione obtinetur appellant artifices nrcoi
qvod vero denuov nova caementatione , in qva eadem
qvantitas cupri & oricbalci, cum minera zinci vel pjittdoga-
lena^ puhere carbonum mixta, producitur, vocant ortcbalcum.
Prolixiorem oricbalci praeparationem, cum fuis fundameo-
tiSf dedimus in Eicm. Metallurgy p. 407. S^r.
A Hoc
Digitized by
Google
^ C ^ ) •^ . ^5
J^pc mcUicum , antiqvorum fuerit Mz corinthiacum,
4 reliqviis iudicari poceft.
fb] Metallum Prihcipis Roberti, qvod etiam voct-
tur broneo metallum, e(l mixtura metallic^ cr>loHs tfttfft, fra
gilJ5, k enpro & zineo prsparata. Ad 6 vel 8 partes cupfi
In crucibulo fafi, fupefadditur zinci pars i vel i^, qvae
mixtura bene fura, rutabulo ferreo ignito bene citcun^gi-
tatur,& ftatim eifundicur I oe diflipetur zincum. Con-
fultiaa eft hsc operacio fiat cuni addico fiuore nigro Si bora-
te, ad qv£ in crucibulo tufa , guttacim ingeriintur cnyrum
. & zincum, reparatim prius fufa, mixturam delude bene cir-
cumagieaodo.
[cl AuRUM SOPHIST icinii^ , qvod ab Jnventore Anglo fo-
let adpellari Pinscheback, &, in qvantum inihf notum,
nihil eft diftinftum k Tombac, eft metallum coropoii-
tum malleabile , aurea colore, eundem & una cum nitore
retinens, absqve ut obfcurumvel aerdginorum in a^re fiaN
Duplicis eft generis; aliud extrinfece lolum aureo eft co-
lore» intrinfece vero albefcent. oriciialco.magis pallidum,
rednens veroperpetue extrinfecum ilium aureum colorcm,
• fl^^ P^ft detritum feroper renovatar, qvafi auro obduAum
eflet metallum; tf/i»^ tarn intrinfece qvam intrinfece aureo
eft colore. Utrumqve praeparatur k cupro & zincv vel ori^
cbaleo & zstteo, prius tamen illud cum additamento pau*
xilU ftanni. Hujusmodi metalUca mixtio ut obtineatur, re-
/ qviritur imo cuprum optime purificatum , & ab acidc;.' ful*
Jbureo liberatum^ado ^inrMi purificatum, five oricbakum
oUliter ab acido futpbureo liberatum ; dtio determinata
proportio zinci vel oricbalci ad cuprum, nee non ftanni,
ubi illo opus eft, 4to ut mixtio ita perficiatur, oe detri-
nenti qvld patiatur malleabilitas. De bis irlxturis metal li-
*cis , earutideroqve prsparandi roodis, condili poflunt che-
nici & metallurgi inprimiSy cfr. Lewis in i%. Cbem. Abb.
p. 400« &c«
Oif*^* Plures antiqviores chemici, zincum ede cmpqfitnm
^ddamj Cen Mrtificiaie metallum ex ftimarunf. Charas d'r-
cit id ipfum componi kphmbo^ arfcnico & lapidc caiaminari
cum tartaro & w'^o coUiq^varis ; alii k fulpbure vitt'toli ru-
hro fixo^ fioribus viridif ctrtt & mercurh^ ad cuprum fufum
admixtis; dUi^ ut Brombl, ^b urgentff\ flanne ^& cupro
produAum.
Sxadverfo, alii exiftiroaruot zincum, nonnifi mttallum aU-
ffjod mutatuM effe, vel particularem qvandam Jpetitm aii-
cuius mctM. Glauber & Pomet pro fpecie qvadam
Tom. IL P JPluM'
Digitized by
Google
t%6 |X ( o ) M}
plunibi babaeruQt.Dubitoqvoqvaannon HEi^cRtL In ea^
0em fuerit opinione« ut videcur io PyritoU p. 571. Le-
UBKT dicit particularem effe fpeciem wifmuthi Teu marcsji*
Ue^ KuNCKBL & Cardilvcivs noooid cojtfguUtuni efle
mercurium cooteaduot Helmomt (ixatuoi tSearfettieum
puut. Propius yidetur Veritatem attigifle Barbette ia
- praxi p. 4ft. Ziocum pro particuUri fpecie Jlami habeas,
qvuin nullo cum metallo . propius couveniat qvam cuoi
ftanno.
Ziaeum eonvenit cum flamo (a) Colore (\f) ♦ gravitate fieciJUa
fere sqvali« faltem proxima, {c) fremhu^ Tub deotibui,
(d) tacili cotmubio io igae, f e) seqvali indok in ipie^ ubi
utraq ve hxc mecalla , cercis manipulacioaibus flagrant^ At
deiode io calcem aibam abeunt, (f) dttonatione lorti cum
nitre, {gj hcxVi JolubilitaU ia acidis,.& ibi, proaitat^ inge^
latindm abeundi tarn praecipitatioae qvam evaporatione,(h)
calcium horum mecallorum difficili fuGoae, (ij apqvaHpro-
prietate inetallf reliqva firagiliora reddeadi, (k) xqvali
fere virtUte matalla Jiavo tiogendi colore^ bC patet ratioae
Jlanni io Auro mufiva^ ratione zinti in ori^balco. (1) Qvod
cuprum aqvaliter in igne i Jccrificatione defendere poflintt
unde & principium inflammabile bis in metallis tere aeqva*
le patet. C^J Qvod deoiqve utraqve lanam pbUofopbicam
praebeaat , certis Tub conditioaibus & mixturis.
Nemo tamen credat, zincum pro partlculari qvadam fpecie
ftaooi habendum , fiqvidem , ex adverfo, non Tolum plu«
rimis in proprietatibus difcr^paot » Ted &, naturaliter, ad
Tuas mineras ita diftindba reperiitntur , ut vix veftigiiioi
(lanni in mineris ^inci , Vel zioci in mineris ftanni, obfer*
vari unqvam pocuerit, aifi rariflime & accidentaliter.
Ohf^f, Prsterqvam ad mixturat metaUicas indicaus & ui ses
rayi^rittin^ aliaqve bujuimodi meulla compofita, ufurpatur
qvoqve zincum cum aricbalco mixtum ad gluten metallicum^
Schlagloth.: ^dffannum magis aibidum& durum reddendum^
atqve in medicii^ «bi flores & vitriolum album fiiac ufltau.
c^
Digitized by VjOOQIC
|W ( O ) W^ 247
$« 129.
Ordo 4tu5.
;;f^ M E T A L L A.
V Sveth. Metaller
Gall. Metaux
Gerna. Metalle
1. Sunt corpxjra mineralia , dura, fub maHeo duMia.
a. Nitorey dum pura funt , gaudent pecul;ari metallico.
3. In igne fufibilia ; port fufioneni refrigerata ; coeunt fu- •
pcrficie convexa- eandemqve faciein & eundem ni-
toreni fufcipiunt, qvem ante fufionera habuerunt,
4. Cum terris, lapidibus aut aliis hetcrogencis corporibus,
fub fufione , qvamdia in ftatu metallico puro fubfi-
ftunt , non funt mifcibilia.
5. In igne maxtme fixaj alia citius , alia tardius; alia
non calcinantur. Qvae calcination! obnoxia , in pri-
ftinum (latum mecaflicum & nitorem facile reftitui
-..^ poiTunt , dum cum inflammabiH materia^ fub fufione
incorporantur ; feu, ut chemici loqvi amant j redu-
cuntur.
<y« Gravitate fpecifica rellqva omnia corpora naturalia fupe-
rant, inter fe licet diverfa gaudeant.
OhJ.%, Metalla, qvae hodie conaumeranturTJp^^m, commu-
niter In nnbiliora & igaobiliora dividi folent- Noh'liora
metalla^ qvae & perfena vocantur, maxima gaudent i!;ra- .
vitate fpecifica, maxima qvoqve duftihtate & perfiften-
tia inaqva aere & i;;ne, ab^qve fenlibili mutatioiie- & cal-
cination© , fixa etiam in cuptilla fubfiftunr, Hsec olim
Una fueruat numerata , aurum & argentum , recentior vero
aras addidit tertium, pktinam vocatnm , du(fti!kate licet
carere videatur, I^mbilia metalla , qvae imperfeEla funt ap-
pellata , paulo minori gaudent gravit^ite fpecifica ; mi-
nori qvoqve dudtilJtafe, in aqv^, a^re & igne citias
vel tardius calcination! reali aut apparenti obnoxia ; in
cupella non fubfiflunt, Hsc funt qvatuor aota» f'arrum^
cuprum^ flumhm, Jiannum,
P » IQ
Digitized by
Google
389
l>lC0)Kj
In re(]pefta ad Ubitm in igne & drntienif 6ce metallt In!trit
{encTB /kperioTA dividi folent. im6^ MetMlla dmrB , diffi<^«
loria fluxus« poll ig;QicioQ6iii li^vefcentia ; qv« fuae
ferrum & cufrttm. ado, MetaUa moUta (enflexiUora^ facilio-
tis flaxus, ante igaitioaem liq^re^ceatia, plumbum & j7a»-
uuM^ 3tio, MiUlU in ignejixa, oobiliora, argentum^ fiunmf
,pUuina.
Ob/, a. Qvid mineraaieealllca? &, q^d matrix? hoc iodi-
cavimoa ia Obf.n. circa reiainietaUa ($• 1 14}«
Digitized by VjOOQ IC
tH C o ) Kf «49
§. 130. .
I. FERRUM. Mars. cen. 53.
Svcth.' JB^^
Gall. F£R
Germ. Eisbn
I. Eft colore obfcure grifeo vel ad csBruleitatem fnclinante,
fraQura nitens, particalis minimis qvafi filamento-
fts compofitam ; reliqvis tnetallis minus malleabilef ea
tamen gaudens du£lilitate; ut in tenniffima fila trahi
poffic; maxima vero gaudet etafiicUate & duritie^ ferro
fiqviddm aut cbalybe reliqva omnia metalla fcindi vel
Imari poflTunt; infigni qvoqve praedicum tenacitate^
aaro proxima , ut expertam a filo ferreo diametro ^5
poIU llhen; qvo 450 librs fufpenfae teneri potuerunt,
fine ruptura. Eft qvoqve fonoruw.
ft. In aSre & aqva rubiginofum redditur ; citius vero una
ferri Ipecies qvs magis eft' fulphurea , qvam. alia ;
citius qvoqve loco humido qvam ficco, citius in aqva
f^Ifa qvam pura.
3» GrauUate fpecifica eft in proportione ad aqvam ut 7,649
vel 8,000:; i,ooo} perdit itaqve f vel J partem
fui ponderis in aqva*
4* In igne celcriter rubet & ignitur , etiam fine igne , fo-
lo motu & attritu, unde , ab hujusmodi ignitione,
verum ignem excitari interdi^m obfervamus in rem-
Us molendinarum vel curraum celeriter agitatis. ,
{:• In flammam candela^ carbonum aut Ugni injeQa lima-
tura ferri amoene fatis ftUgurat cum fcintillatione per*
pulchra. Hasc fulguratio etiam obfervatur , dum
fortiter ignitum aSri celeriter exponitur vel percuti-
tur auc malleatur, emittens fcintillulas fortiter oculo^
fcrientes , vere el^ricas , qvo fimul magna pars ferri
abit in particulas fqvamofas nigras, qvas tritu-
P 3 ra
Digitized by VjOOQ IC
a3o tM C o ) «*
ra fiunt rubrs , & rcipfa funt fefram ad partem cal-
cinatum. ' ^
6. m (gfie carbmum luceitte^ qvamdia ferrutn Iiberum ab
aSione aSris & venti teoetur , tamdiu immutatum -
permanet. Idem & obfervatur, diR in vafis clan-
lis , fordiliino igni exponitar ,* potius hlnc magis pa«
rum & pulchrius evadit , qvam calcinatur. •
7. In igne forti fufario ^ mollcfcit qvidcm & facilius tra-
, labile evadit , perfe£le autem per fe fiuens & liqvU
dum non fit y nifi fortiffimo igne.
8. Ab acido vitridi aqva dilato folvitur cum eflTervefcentia
& fumq inftammabili. Ah hac folotionc obtinetur
vitrioUim viridc ferri: eft. Sptc. 299. V
'9. Ab acido nitri & aqva forti folvitur magna cum cffcrvc-
fcentia & calore, qvaa folutio non cryftallifabilis.
-Rrri/tt/tfrurtula vcl reguli^ fi in aqva forti inuSt^
relinqvantur , per temporis qvoddam fpatium, |aciera
{^ indolem tnolybdaiha fufcipiunt.
10. A fpiritu falU & aqva regis folvitur, majori vcl mi-
nori effcrvcfcentia pro raiionc puritatis ferri & for-
titudinis fpiritus^ Solutio fit fiava ^ non- cryftalli-
fabilis.
11. Ab acidis vegetabilibus folvitur ferrum, accedente co-
Et\xu. Cum acetP deJliiltUo fit folutio rubra.
12. Omni cum metallo & femimetallo eftmifcibile. diffi-
culter licet cum plumbo combinetur ^ & qvidem non
fine manipulatione qvadam & additaroento flnoris
nigri) ut prscavcatur fcorificatio & facilitetur fufio.
Metalla molliora ab admixto ferro fiunt duriora
& ad partem fragilia. Jfirfenicwn & anUmonium
vim magneticam ferri tam attraQoriam qvam retra*
^{loriam toUunt , reliqva autem in h4c ferri proprieta*
te nuUam mutationem infierunt. Arfenicuntj r^gu*
lus arUimonii^ cob(Utum^ niccolum & wifmutbum
inti-
Digitized by VjOOQ IC
intimam ac plenum cum ferrp ineunt connexio-
nem.
43^« Cum mercurio diflicillime amalgamatur, in eodem fi-
qvidem calcinatur.
14. Magmte, qvi eft minera ferri, trahitur fcrrum.
Otf. I. i*€rr«mantiqvinimis temporibus fuilTe noturo, non 'n-
ftruit yV/osES in hiftoria Tuhlcaini & alibi,- Interea tanien»
noa foIu:u ab antiqvis moQumeatis e terra eruus, led U
ab antiqvioribua fcriptoribus coaftar, cuprum , loco ferri,
dim tuitFe ufurpatum* ad varia uteafUia, tarn la oecono-
inicis, qvam in bello, qva circumftantia fedufti, nonnulU
graeci et Utini fcriptores, exiftimarunt cnpninKt'erro priu»
notum t'uifl'e ; unde Lucp^etius dicit : ct pri^tr arir eras
qvam fcrri cognitut ufus atqve Hesiodus:' 'tctA^co; 0 ipycf
&vTOy fjLsAai ^'5k sTKi a-iSfj^o;^ h, e. csre aperabuntur, ni-
grum nondum ernt ferrum. Sed nos opinamur, veram cauf-
-faro, cur aatiqvi potius cupro cjvam ferro uti lueriac, in
eo conftitifTe, qvod partim raajori abuudantla, penes illos
cuprum t'uerit, p^r^/wqvodaotum fibi aon habuen:ic, qva
ratione ferrum tradtandum, iit fiat utile, Ita judicimus,
qvum vix vlla veftigia, officinnt ferrmat rwilUitoriarr^p^i^
Graecos wl Romanos fui(leex(lrijaa.<?, inda^^re p KUTimus j
ex adverfo autem aotum, eos plurimum cupri obtinuUfe a
typro & aliis locis,
Ob/,2. Ut completa obtineatnr de ferro notitia. obfervari de-
bet maximam ferrum inter dari difTerentiam, tarn ratione
minerarum a qvibus excoqvitur, qvam circitm/lantiarum.qvPB
ad ejus duftilitatem obtinendam obtervari dcbent. Hinc
diftinguitur/erram \n fufim & ma!leatum\ s^tqve, tdUowedu-
Elilitalii ; in /errum in caniefc^ntia malhihiie ; ferrum extra
candefcentiam malienbiiey & fcrrum duElile,
imo, Fbrrum fusum appellitur, qvod fufione, e minerl^*
fcrreis admixtis carbonibjs ac flaore coa^nio ex:oqvitur,
durum & fragile, anonnulUs licet miaeris aliqv.* cunn dj-
ailitate obtineri poteft,
ado, FERRUM MALLBATUM obtinetuf abMrerata ferri fujt
inter carbones fufione, ac repetiti, inter i?aitij;ies mal-
leatlone; durum qvidem, omnia metalja duritie fuperans,
fimul vero plus minus mdkabiie, in i^ne dilficulter fluens.
Hocterrum malleatum, ratione dudiiitatis, triplicis Hi\
differentiae.
P 4 ^^^
Digitized by
Google
131 , tx C o ; ►<$
A? Ferrvm CAxrnuM sev candbscentia fragile;
qvod, dum calore ignis rubet, fub maUeo taciUime traa-
gitur, frigidum vero malleabiliute ac tenacitate gaudet
maiori; fciotillulas fub malleo fpargit mJximaa & treqvea-
tiffimas; iWiif/Jf^videtur colore obfouregrifeo^parum m-
tens, pvticulis non filamentofls; extrtnfece plerumqve
iraasverfis fiflTuris & ntaculir fufcir vel rubenttbut pvTtdmta
dl. Provenit hoc f«rruai i roineris pyn^^^oftf, feu, qva
pw//iVoP/habeatadrperfas particulas, unde,y«/pM»^f « act-
do /ulpbureo participant,' facile rubiginem coutraftit.
[b] Fbrrum frigidum, Wn , extra ^ canobscbntiam
FRAGILE, qvod calore ignis rubens, malleablle & bene
cohaprens eft; frigidum vero, eft fragile & io partes taci-
le difliliens. Fraftura hoc ferrudd \:olore eft caerulefcente,
vel magis albido ac niteate fere arirenti inftar, particullf
non filaroentofis,, fed majoribuil, ac vttrea fe re f a cie f plea-
dens. Provenit hoc ferrum noa ab arfinico adnaixto, ut
noanuUi exiftimant, hoc etenim uftulatioae dilTiparl pof-
fet; neci terra qvadm non metalUcci admixta, qvam Inter
non entia referendain /Opinamur, fed a miaeris, qvibus Ar/f-
th principium snflammabiU naturale, fcilicet k minerls bamatitich
& lai:uftribuu aliisqVe. Hinc duritie gaudet majori, &, oi
dcfptlum JUlpburit ^ rubiginem tarde contrahit^
M DucTiLB Ferrum, qvod tarn calidura qyam ftigldum,
. plus minus malleablle exiftit, absqve filfuris ; colore eft
grifdo caruUfcenUf particulis minoribus hnuginofii^ in fra-
Aura, conftans, Obcineturboc ferrum k mineris, qva
maptete prompte trahuntur , qv» ideoqve ferrnm natiwin
continent.
Obp, 3. In re(^eftu ad fufionem^ ferrifufores noftri mineral firri
(lifting vere folent in aridat & fufibilet. .
fa] MiNERAE FERREAK ARrDAE , dicuntur, qva per ft.
in igne, minus tenuiter & perfefte fluunt, fed opui habeot
aliartim minerarum, vei caiearei lapidis auxilio, ut in uftrlna
perfefte refolvi poffint. Ha artd4e miners funt vel mineri§
attm^orUy qva magnete trahuncur, calcareo tamen lapide
admixto carent; vel inprimis bematiticse & tetfejlrer^ qva.
magnete non apahuntur, &, ferrum prabent minori dufti-
litate & tenacitate praditum.
[b] MiNBRAB FERRBAE FusiBrLBS, fine a ddi tamen to fufio-
nem fubire poft'unt, & acidis cum mlneris mixta easdem fe-
cum Infiuorem redigunt; nulla ab his mineris, pauciOimis
cxcepti8» magnete trahuntur. Ha mineral dupUcis differentia;
lia
Digitized by VjOOQ IC
tl!» iptmbent ferrum catiium fragiU ; ali« • ftmm fflgiitm
Jragile, qvas terri diverfitates & it qvibus mioerU obtio^aa-
tur , nupec iodicaviious.
I. FERRUM nativum. Spec. 321^
Ferrum nudum intra^abile. v. Linn6. I^B^ i.
Sveth. GfiDiEGET Jern
Gall. Per natip ou viergb* v^ De Bom/ire. 269.
Germ. Gediegenes Eisen
Hoc ferrum nativum non ea qvidem eft perfeQione,
ut ferrum maUeatum ; acccdit vero ad naturam Jerri fufi^
magfiete trahitur & fub malleo eft du3ile.
(a) Ferrum nativum , cubicum.
Repcritur ad Senegal in Africa ^ ubi ^ i Mauritanis,
plurima ab hoc ferro rudi conficiuntur vafa. cfr.
JUgm. Reife. T. n. p. fio^
Rcfert & Bomarb 1. c« in Mufaeo Roublliaho^
Parifiis , fpecimen hujus ferri nativi reperiri.
(b^ Ferrum nativum , in granulii.
Sunt hac granula pleruraqve flavefceniia , nifentia &
polyedrica, politura autem colorem ferreum fufcipiunt
b Reperiuntur in Mifnia juxta Eibenftock & in Stiria.
Lehmann dicit haec granula confpici pofle in«Mufas6
Marggrafpiano , Berolini.
Ohf. Diu difputatum fuit , adhuc & dubitatur, an detur in
natura ferrum oativum ? Pateor autem me vix aliud du-
bitatiools foadameotun; apudauftoresadbuc reperire potuifld,
qvam avod adeo ratum fit repertum. Sed,ut extra dubita-
tionisaieampofitumeftf/^irfrfiiii, non forma terreftri, fed me-
tallica & vere nativum, vitrioh^ fyriu nee don wunera mar^
tis nigra mox defcribends re vera iuefle; terra namqve &
crocus martis/' nee acido vitriolico, nee fulpbure folvi,
iDulto minus cum iis combinari poteft« hinc exiftimaverim,
Terrum nativum non mineralifatum, aliqvando h natura et«
jam praeftari poffe, licet rarius. Nullam Ideoqve video
racionem cur ndes probatia auftoribus deneganda, duro fimul
P t indo*
Digitized by
Google
r
434 f>* C 0 ) k| ^
iodolein hu}u9 ferri & locum natalem Indleatit. Exifltmat
qvidem ///^/Iti/d'HoI/Lbach, ferrum MtWwm fsnegalenfe^
Vulcano qvcTdam efTe ^liqvatum, cfr^ Lehmahn trsdu^^
T. I, fed hoc noimifi hypothethice dici pQCeftt & dubito,
ao if^ae Vulcani,.rioe reduceote macoria, ferrum eliqvari-
poiBt, Probe aucem obrervandum fvadeo^ ne alicubi e-
liqvatum feu tufum tierrum dicatur nativum £( pro nativo
habe^tur. ctr. Stahii ia Ofufi. psif^h Hmb. MM^a^im
Vol, VII. p, 44U
2. FERRUM mineralifatum cryftdUfattms Mii^iek\ F£R.Kt
CRYSTALHSATA. SpCC. ^%'X.
Ferrum cryftallifatim rd^aamum folUarimK v^ Linn6.
Ferrum cryftallifatum rarat^rUm (Of^ertum adbarms. t*
LiNMQ 137- 3-^
Minera ferri cakiformU pura^ indurata^ cryftaUifata^
Crokstedt- ^05. c^
Sveth. CRtSTALLlSERAD jBRNMALAf '
Gall Mine db Per, CRTSTALus^e. v. De BomaRi^*'
270*
Germ. Crist ALt£t>R>nGBs EisiSNBR2i
Sunt hujuspodi m^tialesi cryftalli ^ figura ofioSdrica^
alurainari) aul cubica, colore^ utplurimun\ nigro vel grifeo
caerulefcente; tritura & rafura pulverem dairt fufcum aut
nigrum , ad co|ififtent\am durae ^ magnctc utpluriraum at-
traSiles ^ faepq veto non trahmitur imprimis qvae cubica
funt figura ; ferro divites , und^ i nonnuUis, ut ferrum na-»
tivum funt coufideraHtaB.
(a) Minera Fbrri cr yst alibis at a^ o&o^drica.
Eft figura aluminarl ^ colore nigro , magneto attraftilis,
Norberg in Weftmamia. Bajinas in Dakcarlia. L<h
timingia. Persberg in IFermelandia. •
(b") Minera Ferri crystallisata, cuhica.
. Siberia. Saxonia^ Si Lapponui Pitpeaenfi^ Utce.
(^c) MiNBEA Ferri crtstallisata, aHoedrica^ mica
teda. Tesser;^ micacea.
Sunt
Digitized by VjOOQ IC
^ C o ) ►^ ^35
Sunt cryftalU martiales, mica cefls^ hinc extrinfece cd«
lore grifeo apparent, magaete [ tamen attra£liles. Falh
lun in . DalecaHia.
g. FEERUM mineralifatum ^ minera ferrutn attrabente (f
polos mundi oftendente. Magnes. Spec. 323.
Lapis berctUeus. Platonis. Lapis Lyiim^ HEsycan.
Lapis Jyderites. ' .- :
Ferrum attraStorium. v» Linng 141. 27.
Fernim miner alifatupt , minera ferri attractoria. Cron-
STEDT. m, * . ^
\ Svech. Magnet. Segelsten? Magnetise Jern-
¥ Malm
^ Gall. ArWA^T. V. DK BOMARE, ^77,
*zr Germ. Magnet .-*-•.• '^^ '.'•• •* * J:'^ j
Eft minera ferri qvae vi niagnetica , hoc eft ^ ferrum
aut limaturam ferri atcrahence & repellente , atqve polos
niundi refpiciente , gaudet, textura diverfa, folida , gra-
nularl vcl fqvamofa; colore et diverfo , de cactero, irt
omnibus proprictatibus cum mineris ferri, inprimis cum
minera ferri nigra conveniens,
(a) Magisjks, colore nigrefcente y coDipaUus.
~Ex hac varictate optimi magnetes haberi folent. Gagnef
J in Dalecarlia. Lapponia. Siberia. India. ^\ \
(b) Magnes , colore ferreo ^ granularis,
Conftat raajoribus vel minoribus granulis feu particulis,
Kcerr ' Grufvan ^ Norberg in IVeHmannia^ Saxonia*
(c) Magnes, colore fufca vel rubente.
Videtur qvafi ochra tinftus, vocatur a Plinio. Ma-^
gnes h(smatites. Mexico. India.
(d) Magnes, colore albicarUe.
Hie omnium leviffimus , Ob immixta forfan heteroger
nea« Mexico.
Ohf. 1. De W magnitsa hojus miners pbylici conAili pof-
fuot. Hoc loco id folum iadicare yoiumus, qvod monti-
f COlSB
Digitized by
Google
»3« l><fo)K}
colsooRri aliiqve obrenraruot, fcHieet, ft) miners firtS
nifratf mox defcribeodas, verfus ifica» montium, feu pro-
pius ad ruperficiem, fuis in veais fortius & maps efieroa*
eneticas, qvatn in profundioribus locis. lo Gagnefia Hm^-
betget In Dalecarlia hoc eft obfer^atum* Gmelin ialtm.
Sikerico. cfe McrkwUrd.Rcifeif. T.VII. p, 344- &c. comn
memorat, in monte Sibehco, qvi nomen habec, ma^nimon'-
its msgnetui t optmot magnetes, noo qvidem in ipfa fum*
nitkte moncis, lied mox fub apice, ad 8 perdcarum pro-
funditatem reperiri, iaab, eorunaem latera mufco vel liche-
re tefta, a^i exporica, fortiori vi magnetica gaudcre, q^^m
latera qvae in terrk fepulca fuerunt^ Idem referc de alio
monte magnetico, I. c, p. 413; nee non dc moate BlMga^
dat^ 1. c. p. 4tto. An ergo • ab agre & eleHrica nuteria
miners ferri bane vim magnerieam fibi communicatam ob-
tinentl [b] Minerat ferri grifiat^ meaetaf & hfmMHticat
turn magneticas inveniri, qvum in confiniis pjriurum lo*
cum naealem obtiiiuentnt. Sic in Narwegia ad Sand(%)er
eft obfervatom* Hinc inter mheraseupri non raromagne*
tes reperiri folent An hinc ulterius patet« ab eleSrica
mattfU^ qvam nonnlfi fubtilitate k (blpburea diftinftam efle
arbitramur, banc vim magneticam depeaderey* Cc] Qfod
mintra magnetica fruftula majora, pluriGki magaecibbt flriU
iioribus, qvi fuos polos in alia direftione obtlaaeruiiC»
/ Tint fspe compo(ita« Hujusmodi fruftula majoii^ fi iaofoni
trahenda, turn prius tot in magnetes, limtaut (brra divi-
di debent« qvot majns fruftulum diverfof habet jpo-
los« [dj Qvod v}% magnetiea, qvae his mineris ineft, ferro
mdlleato & chalyb'u fola affijcattoqe rite inflttiita, comoiu-^.
nicari poteft.
Ohf, t. Dc magnete feqventes confiill poffuat aaftores. L
Taisnerus de natutA msgnetii 1538. J. Oilbbrt de
Magnate t6Qo. Chr. llEfNrcKli diflert. dr nfognetu mA
utrumqve polum cnnverfione 1606. NiC. Cabei Pbilofopbts
Magnet. i62g. J.J. ScHWEiHARDf art magnetiea i6|I.
]. R. Saltzmann Diff.de lapide berculeo feu de Msguete
'1648. Ath. KiRCHERl magnet t6^t. J. P. iEMiLii ie
magneticorum motione invi/ligdtio 1650. Nic, K;.bin Dtffl
de Magnete 1660. V"f*NC. Lkauteiti Magnetologia i668,
Fk. ScHAR^irr Diff. Miraculum Nature. magnet. 1674. V.
VoLDBR Diff. de Magnete r«77. J. C. Letschius de
Magnete 1679. J. V. Flach Differt. de Magnete itf83t
Th. ZwiNGiiR Differt. de Mas^nete 168$. Vkl. Schbid
IMffert. de Magnete itf83. D' A lance Traite dePaimawt
1687. J. ]• Spener de Magnate etrores variorum 1693.
Mia-
Digitized by VjOOQ IC
ix ( o ) «i »37
MuteHBNBRaECK Dijf. di AtagnCU^ J* BABT.SCAREI.LiV
. di Magmti L, W. 1759.
4. FERRUM fidphurt infenfibtliur mineralifatum , f^fnera
.^ nigricante^ tritura nigra, magmti arnica. Miner a.
Fkrri nigra. Spec. 324^
Minera ferri atra retraHoria, Cronstedt. 2 ii.
Sveth* Swart Jernmalm. Swartgra Jernmaliu
Gall. Mine de Fer noiratre. v, De Bomarb^
275.
Germ. Schwarzes Eisenerz, Schwauzgraues Er-
SENERZ
Eft minera gravis ipfo ferro obfcurior , colore fcili-
cct nigro vel nigricante ; tritura & rafura obfcurum fen
nigricantem prsebct pulverem , rudis magnete facile tfahi-
tur, calcinatione vix ullum fenfibilem fpargit odorem^
colorera qvoqve vix mutat, nifi qvod nitorem perdac ; in
matrice calcarea pleruraqve hofpitans , parum cum aqva
forti eiFervefcere folct. Ferrum a 50 usqve ad go pro
ccntenario continct optlme duftile.
(^a) MiKERA Ferri NIGRA , /o^W^. '*' ^ ^
Ferrum retraStorium nigrans, fubfcintillanSy compaEtiJfimtim^
V. L1NN6. 137. 4.
Eft textura chalybea , colore obfcuro aut nigrefcente^
dura, ad chalybem aliqvo modo . fcintillans , forti-
ter ignita aliqvam fubire potcft malleationem, Jedel*
fors in Smolandia, Narberg in Wefimannia. Ormber^
get in Dalecarlia.
OhJ^ NonnuUibl reperitur haec varietas , tritura rubent^ ut
obfervavit Cronstedt. §, 413,
Cb) MlNERA FERRI NIGRA , particuHs nttens.
Ferrum retra£torium nigrans^ particulis fuhimpalpabilihus^
fiHdifcens. v^ Linn6. 137. g.
Ferrum retraStorium nigrans^ mamoris. v. Lin^n^^
Eft
Digitized by VjOOQ IC
Eft mincra nitcns particulis jam minoribus jam paulo
inajoribus, minus dura. Darmemora & in plerif<ivc
fodinis fends Svccicis.
(c) MiKERA Ferri nigra J grmulaHs.
Ferrum fetraHorium nigrans^ particulis areriaceis. v.
Ferrum retraSorium nigrans^ parHculis fubgranulatU ina^
qvalibus. v^ Linn^ i38» io.
tft fatis vulgaris hcic in Svecia mincra , majoribus aut
minoribus granulis^ arftius vcl taxius combinatis^
compofita^ unde in granula fub percuflione abit^
Bitsberg & ffik in Dalecarlia. Karr^Grufvan in
* Weflmannia. Ollerbeck in Smolandia. Staf in Suder^
mannia^ Hafwero in Rofl^gia. Jonuswahdo in Lap^
ponia (fc.
(d) MiNKRA Ferri nigra, teffulaHs.
Ferrum ottraEtorium nigrans ^ particulis rbombeis^ v.
Likn£. 137. 6.
Haec aliqvando , tcffulis nitcntibus compofita , tritura
rubct, Aremlablin Norwegian fopius vcro, particu-
lis rhcJmboidalibus aut-cubicis, tritura nigris , con-
ftat. fHk in Dalecarlia. Uto. Staf in Sudermm-
nia. Storberg in fTeJlmannia.
(c^ MiNERA Ferri moKA^ fpecularis.
Gaudct in imo latere intcgra fupcrficie polita, fpcculi
inftar nitente. Dannemora.
f . FERRUM mineralifatum^ minera obfcure fufca^ Juligi^
nofa , tritura nigra, magmte non attraUilis* Miner a
Ferri fulicinosa. Spec. 315*
Ferrum intraHabile nigrans, particulis granulatis Qpacis.
V, Linn6. I4I* 14.
Sveth. Brun, SOTIG Jernmalm
GalU Mine de Fer fuliginbuse
Germ. Braunus russiges Eisenerz
Eft
Digitized by VjOOQ IC
fc^ C o -) «$ %i9
Eft hffic mincra a reUqvis omnibus ferri mineris fa-
cile difcernibilis, proxime vero ad ancecedcntem fpectem
accediti colore ell nigro feu obfcure fufco , particulis feu
granuUs qvafi fuligineis compofita ^ fed absqve nitore nii-
nerali vel luetallico , ea tatnen dufitie ut vitrura fcindat ;
tritura & rafura pulverem dat higricantcm; calciilatione hc-
paticum fufcipit colorem, nuUumqve odorem fulphuris fa
ve arfenici fpargat ; inagnete Hon trahitur. Ferrum conti-
net ad 32 & ulcra pro centenario, Taberg in Smolandia.
Ubi integer mons hac minera cor^ftat,
Obf, An & in q^/antum hue referri pofTit Germanorum
branner Eifenjlein & dunkMrauner Eiftnjlein^ dicere aaa
poiliiin.
65 FERRUM miner alifatum ^ minera grifea , feu alho cc^ru^
lefcente^ tritura rubra; magnete fefraUaria. Minera
FeRri grisea. Spec^ 325^
*' Mnera ferri cakiformis ^ pura^ induratay colore ferreOy
Cronstedt. 203. r.
Sveth. Gra JernmaLm. Grabla JernmalM^^
Gall. Mine de Fer d'uk oris de cendr^. v.
De Bomare, 273.
Germ. Grauer Eisenstkik. Graublaulichter
ElSENSTEIN
Eft hsec mincra colore albo caerulefcente feu ferreo,
gravis , tritura & rafura pulverem dans rubrum, qvem co-
lorem & calcinatione fufcipit; unde a nonnullis ad mine*
ras hcematiticas connumeratur , qvum & wagnete non tra-
hatur, nifi alicubi immixtas habuerit particulas minera fer*
n nigra raagneti arnicas ; plerumqve dura , ad chalybem
fcintillat, rare in matrice calcarea hofpitans; potius la
qvarzofa^ unde a ferrifufonbus ad mineras ferri aridas re*
ferri folet. Ferrum ad 40, 60 & ultra pro centenario
continct.
(a) Minera Ferri gkuex^ folida^
Grifeo eft colore, fed absqve nitentibus particulis, ad
chalybem fcintillat , inagnete non trahitur, Hifpania.
Digitized by VjOO^ IC
340 J>^Co)rtJ
(b) Miner A Fbrki grisea, partkutu micans^
FerrumfubretraStmumf rubric ofum^ partiadU impalpa-
bilibus , nitidis^ v. Linn6 139. 15^
Eft frcqvcns minera, particulis mininiij fqvaraofis
aut accrofis gtifcis nitens; picrumqve Integra magne-
tc non attraftilis; interdum vero particulis compofi-
ta aliis magnetc attraSibilibus, aliis non; tritura pul-
verem rubentcra praebet, etiara rafura humida. Nora
in plurimis fodiQis. Lerbeck in Nericia. Norberg.
SSderberke in Dalecarlia.
(c) MiNERA Ferri GRiSEA, gromdota.
Eft granulis qvafi arcnaccis , majoribus vel minoribus
corapofita. Ncrbtrg^ Grange in Dakcarlia.
Cd) MiNERA FfiRRi GRiSEA, tejfularis.
Teffulis feu rhorabis grifeis nitentibus , plus minus
ordinatis & diftinftis eft corapofita , in fraQura fem-
per inftar ferri politi nitens ; interdum cum fuperficie
plana , qym tamen iransverfis lineis fe fecantibus in
rhombos divifa confpicitur; adchalybcm femper fcin-
tillat, rafura rubet* Norbefg. BUsberg in Dale^
carlia. Gellivara in Laponia.
ft) MiKERA Ferri cthi^e a^ fpecularis.
Proxime cum antcccdcnte varietatc convcnit, ab*^-
demqve nonnifi fuperficie polita^ fpeculari eft diftin&a^
ad chalybem fcintiUans. Bitsberg.
(f) MiNERA Ferri grisea ^ Jiellata. Minbra Ple-
JADUM.
Ferrum retraSmum nigrans^ macuUs rhombicis minerm
ferri infperjis. v. Linn6. ^37» 5-
Eft minera corapofita fen mixti, k minera ferri gri-'
fea particulis micante^ qvas a roagnete non trahitur
& rafura rubet ^ cui infperfie funt tefful^B feu fqvamur
la nigricantes , qvaB magnete bene trahuntur & pul-
verem dant nigrum. Vocatur haec minora k men*
* ticolis Svecaois, Siufiicrm * Malm ^ h. e. minera
Plda- /
/
Digitized by VjOOQ IC
(X ( O ) «| 241
^ Pkiadum , apparent enim teffulse feu fqvamulas id mi*
nera fpariae , ut ftellae iu coelo. Norberg in IVkiJi-
mannia. Grange in Dalecarlia.
7. FERRUM mineralifatum y mnera c(erulefcente ^ tritura
rubefite aut nigrefcente^ magneti vel arnica vel refraHa-*
ria, MiNERA Ferri caeulescens. Spec. 327^
Svcth. Bla Jernmalm: Blaaktig Jernmalm
GaA. Mine de Per bleautrb. v. Dfi Bomarb.
Spec. a74.
Germ. Blaulichtcs Eisenerz
Colore eft caeruleo , clialybis fere aut ferri in ignc co-
lore csruleo tia£li , altiori aut debilicM'i ^ idqve non fo-
luni fuperficialicer fed & intrinfece in fraQtira; tritura dat
pulverem plerumqve rubrum , aliqvando nigreft entew,
magneti refradarium vel attra^lileiuj calcinatione rubet aut
fufca redditur^ & vix uUuiu fpargit odorera,- plus rainusv
ad chaly^bem fcintillat^ in plurimis itaqve cum priori fpe* ,
cic convenit propriecatibus j ferrum ad 50 vel do pro
centen* contmet.
(aj Miner A Ferri carulescens, partictdis wicans.
Langbansbyttan in fTermtlandia^ Mos • GrufvaninJ^ftro-
gotbia. Langfchier in Roflagian Svappawara in Lap*
pmia. Hes/lekuUa in Nerida.
(b) MiNERA JFerri cjrrulesceks , granularis.
Uta in Rojlagia. Vfbtrg. in OJiivgotbia. Bitshtrg.
Gellivari in Lappenia.
(t) MiNERA Ferri carulescens, teffula/is.
Magneto non trahitur , ad chalybem fcintillat, radiis
folafibus obvcrfa , plerumqve diverficolor j^er in
Sudermannia. Grange Ormherget. DalkarUberget in
Nora. CelUvari in Lapptmtn.
Cd) MiNERA Ferri carulescens^ lameUofa.
Ferrum intraHabUe ^ rubrican^^ Jqvtmis fublaminojii ati
rulefcentibus. v. Linn^. 140, 19^ ^
fern. II. Q Gran-
Digitized by
Google
«4* IX ) o C »<1
CrMge in JDalecarlia. Tolfta in Camatia. GelUvart
in Lappmia.
Obf. I. Qvae heic defcripts fiint minew, non omnes, primp
intuitu, caeruleo apparent colore, fed nonnulls fete gii*
fese, .aliae nigrefcentes, ab iisdem yero funt h« miners di-
flinftae* non folum fua imhU^ qvaiomnino a didis mU
lieris difcrepant « fed & colore feniper ad caRDleum incli-
nante ubl accuradus inl)picauntur. Plurinueyero prime in-
tuitu Ibnt esrules.
Obf. 2. Colorem aeruleum exiftimat HbkckeIt in Cbem. Re*
, (Uv. p. 95* dependere ab exhalatione vel a commixto la-
pide,& hinc tales mineras tantum ad -fiiTuras roontium
vel venarum reperiri, fed notandum qvod liujusmodi mi-
ners fe aliqvando per totam venam extendanr, iifqve iq
locis reperiantur ubi nulls apparentes funt fidurs.
J. I^ERRUM mineralifaium , minera micacea , Jqvamofa^
colore grifeo feu ferreonitens , trituta ^butnida rttbra^
Mica, ebrrea^ Spec. 318*
JMka ferrea livida. M» R.
Fermm iraraHabile rubricans^ micaceum ^ nitens. v.Lik-
Minera fetri calciformU pura indurata^ fqvamofa. Cron-
5TEDT. aoj. d.
Sveth. ElSBNGLlMMfeR. ElSBKMA^K
Gall. ^IlKB DB FbR MlCACt^e OU MiCA F£R|^Ut;lNEUX.
V. De Bomarb. 18 1. I.
Germ. Eisbkglimmrr. Eisek<$lan2
£(1 fqvamis majoribus vel minoribus^ colore ferfeo
aut nigrefcente , tii^ntibus compofita , magnete raro attra^'
3ilis^ litplurimum' intraQibilis , tritufa Iiumida ubivis ru<-
bens ^ plus minus dura , ptro diverfitate matricis , aliqvan-
do inter digitos frangibilis ; cakinata rubet^ nuUumqvo
fenftbilem odorem emittit^ eadem, de castero^ natura cum
wima ferri grifea.
(a) Mica Ferri, livida*
Grifeo csrulefcens. Narrbcrki in Dalecarlia. Rekaklint
in HelftngU. Saxonia.
Digitized by VjOOQ IC
t« ( O ) Kj A49
iCb) Mica F£&tii^ rt^rj,
Mtjoribtts fqvamttlis ^ magnete attriQilis. Cdlebick
in iVbrio^i0»
9. FERRUM mineralifatum duriffimum , particulis duriffimti
sc&rojisf tritura fufca aut rubtnU, Smxeib.p.
Rrrum ntraSt^rium rubrUofum , vftrnsm arms. v. Lnr«
n6. 139. 17.
Minera ferri retraSioria^ trihara rubra. Cromitsdt*
213. 2. /
Syeth. Smbrobl
Gall. Emeril ou Embri , ov Pibrrs d'Eicb&k ▼•
D« Bom ARE. 18 8 •
G£nn« Smirpbl
Eft mlnera ferri omnrnm eompa^ffinu & duriffimt^
particulis fabtiliiSmis acerofis nitens, colore nigrefeente^
cinereo vcl falco, tiitura rubens, utplurimum magnete at*
tradilis^ interdum vero magnetem refpuens ; fab catcina-
tione fit fufca aut rubeni & fortius indurefcens; vitrum
fere adamaneis inlur exarat & fcindit^ duriffimo^qve lapi«
dcs^ adamante racepto^' deterit.
(a) Smiris nicrbscbks. Smiris fbrrea/
Colore eft nigricantej miners ferri nigrefcentU inftar^
debiiiter vero vel non oitens ; magnete attraQilis,
tricura rubens, fub calciRatioDe fulpbunuwi fpiraus
odorem. jinglia. Cracovia. PiOaftina.
(b) Smiris cimrea, folida.
Colore eft ferreo , gravis , compaCbl ^ duriiTima , ma*
gnete non attraQilis , diflicillimc , ob duritiem^ pal*'
verifabilis. jlnglia in infulis CtrfHs (a Crenfiii*
<c) Smiris grifea^ lamiUofa.
Eft minus dura , minimis particulis nitens» Angliu.
(dj Sn\BLi% rubins vel fufca. Smiru cupr^a*
Q a ^ Prio-
Digitized by VjOOQ IC
244 fWC^ ) «t
Frioribus varietiitibus mollior, ideoqve ad f^lHis^ni
'ineptior ^(fl/pfrfi rubcnti 9Uin immixtis particulis ni-
tehtibus^ baud KiifTiiDiliSt Potofi & Peru in ^mcri'-
ca. Hijpania.
ObJ. Hscminera qvamvis non adeo pauper ferri ubivia, ut
' lOnQulIi exiflimiiQC, vix uUibi tame a ad ferrum ab ea
cbtmcndum adbiberi folet, uode inter mineras ftrtiinufi^
l/irtf/connuineratd hiit, qvuiDt majori cum lucro ufurpa-
tur .in teouiilimucD pulverem redafta , ad polituram Qie*
talloriira, lapldum & vitri, Fit autem baec pulvehfatio
in ^loco natdii, \vkmolend\nts bunc in finem exftrudis, qvum
QOnaiii ditficulter concufione qvadam in tenuillimuni pul-
verem redigi poflit. Pulverifata minera & abbeteroge-
neo lapide, utplurimum ]aJpidoJb aut qvarznjb per loturan
feparata & purificau ia commeicium venit ad uOim la^
dicaturo, •
lo, FERRUM ochracmm miniralifatim . mtnefn niffr efcen^
•ie, .plerumqve tejiacea aut figurata^ tritura rubra ^ ma^
^' gneti rejraRaria. Hmu a t i t es migresceks.
Spec, 3 30«
Schi/lus ferreus. NoKNULLonuM.^Tr ,.^ ^i:
Haematites nigrefcem. Cronsteet. 204* ^^^
Sveth, Swart Glasropf. Glaskovf • ' •
Gall. Hematite noiratre. Ferret p'Espagk^;
Germ, Schwarzer GLASKOi-F f,
HsBc minera recenti fraQura » facie fere vitrea feu fi-
licca , vimns ferri vitrea nomen ideo obtinuit; flruHuram
utpluriiuum atFeftans teftaceam zut fibrofam ^ exindc fchijli
ferret nomen ell adepta; colore grifco cjerulefcente, nigri-
cante aut obfcure fufco , tritura dat pulverem rubrum, un-
de & Ob llruQurara indicatam fibrofam inter hamatitas con-
numerata fuit ; ad confijtentiam maxime dura, feepe ad
chalybem bene fcintillans , unde ad polituram metallorum
utilis, fed fimul fragili:^, ponderofa, miti calcinatione qvafi
fqvamofa apparens , rudis magnete non attraftilis; ferrum
irigidum fragile praebet ad 60 vel 70 pro cencenario*
(a^ HiiiMATiTKS ji^iCB^^cum J foiidus*
Eft
1
Digitized by
Google •^
Eft qorapa^s ^ durus ^ ad flru&uram Intrmfccara facie
'^"^ >el filkea vel fubtiliffima^ terrea, plcruraqvc cum
rubedine qvadam aut mixtus aut tinQus , utplurimum
ad chalybem fcincillans; in venis & llratis glandula-
Jin ^fvto^ fFeltilf^^rget in Dalecarlia. Alnce in
-'^^A^fiaiia ' Tan in Norwegia. . "
(h) Hamatitesnigkescens, ){iro/My. •
Fibris fea.j pyriiaidibmj , ^ peripheria ad centrum con-
• currentibus, compoficus. Saxonia.. - ,
.!(0, HEMATITES mGKE^CBlSiS tUrritUS. H^eMATITES
*^ nigrescens Eci^inatus.
^ * Conftat pyramidibus (Upr^ bafia cre&is & feparatis.
^ Siberia. . ' v ^
Cd) Hi»MA.TiTES NiGREscENS ^ bemifpbaricus^ f
.^;£ft vel teftac€u$, cruftis compofitus, vel protubcran-
tiis raamillwbus prn^tus.* To/cana in Italia. Le^
tbarpigU.
.;(c) hematites NIGRE8CENI, globuhris.
Jp globulos diYcrfa^ magnitudinuconcretus, qvi cxtrin-
fece funt nigreC'ences & fplendcntcs , intrinfcce veto
^C^el ftriari vel facjie vitrca aut ^licca, folidi^ de cae-
tero globulU pyrUicofisi fimUe? Lombardia.
CO Hamatites NiGRE^CEtrs, braEteatm^ Mtdaris^
Lamellis compofitus tenuioribuf vel craflioribus , ere**
dis , fe invicem fecantibus ^ unde cavitates ^ ut m
favo apuni , formantar, Afo/Z - Grufvan ^ Norberg^
Rauboive in Lappoma^
Obf. Videuir haec miaera eataaus aiiqvfrm crrai fmrride conve*
nientiam baberet qvatenus palyia hujiis mi jerae ad poIU
.turam, qvae reqyirit majorem partlcuUrum <iu itiem, ad-
• hibcri folet. Hlhc, nl fallor, ferret d'Efpagne- Aliqvando
baec minera pulverifafa ^aqvis mixta, triplici Jipparet
colore ; albo rubra ^ nigra ab hqtecogcpeis admixtls, qvo
cafu a nonaullis tricbrus appelUtur.
II. FERRUM ocbraceum mineralifatum 9 minera rubra; du-
ra^ utplurimum figurata y . magneti TeJroStaria. He-
matites ruber* Spec. 33 »
Q 3 Hemar
Digitized by VjOOQ IC
»4« r><r©5Ki
Ferrum intraUabiU rubricans , gUmiuloJkm^ fr4!gmemii
concentricis. r. LttntL 140. at*
Hamatitts rubir. Ckonstbdt. aoy.
Syeth. Bloostek
GalK Hbmatit£ rougb m Mim db. Tzk Bouas*
V. Db B^mabe. B75. I.
©crdi. Blutstbik. Rothbb Eiibnstbin
Colore eft hsc minert rabro , rarius par puree , Bia«
xhne ponderofo, pleruinqve ftriata & qvafi cryftallifata,
ttttin globulos coHcreta, aliqvando calcarea indolis cum
aqvaforti effervefcens, humida pulverifata digitos rubra
tingens colore , magned feoipcr refraftaria, ferrum ad 70
Vd So pro centenario continet, ubi eft pura.
(m) Hamatitbs RUBER) JoUdus. Mmrd mortis ru-
^bra^ NoHKULLORUM.
Particulis minimis duris conftat, absqve vifibili fibra^
unde & nomen minera martis rubra obtinuit. APV?-
fiff^bergit in Dalecarlia. Qyedlinburg in Sdxmia.
(h) Hamatitbs bubbb, folidus , purpureui.
Haflehdla in Nericia. Eibenflock in Saxonia. Hajfia^
(c) HiBMATiTBS bubbr , )iir(^r.
Fibrls feu pyramidibus conftat } aliqvando ereftis^ ali«
qvando in fafciculos breves collets ; interdum tl
fibras in truncis 'arborum imiutur. Vefimwrlani in
Jinglia^ Germania.
Cd) Hjbmatites auBBR<, bemifpbaricus.
Pleruraqvc protuberantiis feu mameUis hemifpha^ricts
praeditis , qvibas cavitates correfpondentes in adhc-
rente bamatite tejiaceo repcriri folent^ Bobmia. &i-
(%) HenatitRs ruber, globofus*
in majores vel minores globulos concretus ; interdua
ovalis.
(0 Hbdxatitbs bvbbb^ b0tryU$cus.
Pin-,
Digitized by VjOOQ IC
tH C O ) K| 247
Pluribus glofHilit c61iaereiitibus & conglutlnatls conft^Mt.
AngUa.
^g) Hamatitbs ruber, calcareus.
Eepefitur vel folidus, qvi vocatur minora ferri calcarea
rubra^ Cronstedt. $ 3 a. vt\fihrofus\ prior rcpcri-
tur Helleforjen in Wejbnannia. Grasderget in Gran.
ge in Ddtcarlia ^ p6fterior in Germanic cfr» Leh*
HANN Cb$m. ScbrifU
^%. fERKlJtA ochracium mineralijatum ^ tninera flava^ pie*
rumqve figurata « rafura flavoy magneti rifraQaria.
Ham/wtitbs flavus. Spec. 3 32*
HamatUes flavus. Cronstedt. io6»
Sveth. Gui Bi,ODST£K
Gall. Hematite Jaunb
Germ. Gelbbr BtUTSTBiN
Eft minera ferri ochracea minus vulgaris , i [priori
Ipecie^ bamatUe rubra differt ut ocbra flava ab ocbra rubra ;
eft vero base dura, colore fufco^ nigrefcente aut Savo,
femper vero rafura & trltur^ flava.
(a) Hjbmatites flavus , folidus.
Vifibilibus caret particulis, Tarnowits in Sikjia. Qir
tbarinaburg in Siberia*
(h) Rkmatitbs flavus , jibrofus. /
Lommerbof in Bobmia.
(c) HittMATiTE^ FLAViTs, tefuloris.
Teffulis cqnftat majoribus vel minoribus mgrcfcentibus.
fed tritura & raftura flavefccntibus. Cumberland 6l
FUnt/bire in Jnglia.
Cd) HaMATITBS FLAVUS , C0/tttl2»«nV.
Columnis conl\at cBeftis ^ tritura flava , cxtrinfcco co-
lore flavo^ . Rintfbire.
Ob£ t. SiQgulariter In officinis & apud material iftas, J-nwj-
tita nomine infigniri Colet bamtitet ruber figuratur^ qvia,
fotUa^finmneo eft colore; magis gcueraliwr apud mm-
■ Q 4 ftf/o- I
Digitized by
Google
UZ ^ {W C O ; K^
ralogof^ omnis roinera ferri tejlaeca^ fibrofa aut figurata^ co*
lore live nigro, rubro five flavo fuerit, hoc nomeu obti-
DUit ; fed nullam perfpicere poiTumus raciooem, cur mi-
ners ejusdeni indolla , folidae* h. e. noD fibrofs aut figu«
racae fine excliideQds. Ex eodcm fundamenco qvoochrae
terri Aavae k rubris & reiiqvis Tpeciebus diftingvuntury
baS triplices minerjs, aigras, rubras & ilavas haematiticas
ab iQVicem diftinguere debuimus. /
Obf* a. Httmatttem exiftimat LEHMANNin Oi/ Phjf-Chym. p.
•39. &» in Mineral, p. tag. ori^inem habere a terra martla*
11 aqvi^ immixta , deinde* depofita & indurata > adeoqve
inineram efle JiaUFIihcdm. Hoc probare vult exinde, gvod
dctur bamatitci ruber fibrofuf calcareui, /iff rfo inprimisv/mo-
//rolubilis* & cum eodem Jelenitem tbrmaas* qec oon ab
gcido nitri folubilis ; praeterea , qvod dent\ir bamatitict la-
pidefy ad dimidiani partem ijpatbo calcareo conftantes. Sed
banc fententiam in medium rellnqvimus, defidcraotes vero
fcire, unde pfyrita globular er aut reni formes vel fil^rojiy unda
calcarei rlobularef vel fihrqfi; uwie Jchiftuf globuUris ^ & qvi
funt reuqvi, fuam habeant origlnem^ Cur & oon reliqva
motalla eadem appareatlt figura globulari, q va t'errum ?
Obf. 3. Dehamatite fcripfu L.Bauschius in TV. de Lapide
bamntitelf atite.
13- FERRUM ochraceum mineralifaturn ruhrim.^ minera
fqvaviofa , mollis^ inqvinans^ magneti refraclaria. H«.
MATITES MICACKUS. SpCC. 333^
IMica ferrea rubra. M. U.
Ferrum intrqStabile rubricans ruhrumqve , pmUvlis impcU-
pabilibus nitidis, v. Linn6 141. a 3.
Hdmatitis ruber fqvamofus. Cronstedt. a05. b.
^vcth. Eisehra'm
' Gall. Mine de Fer micac^c rougeatre. v. De
BOMARE. 2S2 3.
Germ. Eisenrahm
Colore eft rubro, rubricae fere fimilis, cum fqva-
mulis feu particulis m/nimis nlt^ntibus, attaSu lenis &
qvali pingvis , raoHis , digitos inqvinans , cultro feftilis,
pulverifationc & calcinationc >ntenfius & obfcurc ru-
bctj
Digitized by VjOOQ IC
bet ; venas ferri aliqvando corii vel cinguli inftar ciogens^
uflde & nomen habet. Norrberke.
14. FERRUM corrofum^ volatile^ mineralifaium ^ minera
nigrefcente^ fqvamofa^ piStoria^ niagneti refractaria.
MOLTBDANA. SptC. 134*
Plumbago. NonnuI-lorum.
Mica pictoria nigva^ manus inqvinans. M» R*
Metailum non fvfle^ cinereum inqvinans. v. Linn^. 12. i.
Sulphur ferro (^ fianno faturatum^ CroNStedt. 154.
Sveth, BlykrTz. Wassrrbleij
Gall. MoLYBDEN. Mica des peintres. Crayon
ou Mine de Plomb. v. De Bomare. 87.
Germ. Wasserblet* • Reissblet
H»c niinera pcculiaris eft indolis , particuHs coinpo-
fita fqvamofis , majoribus vel rainaribus , laxius compaQis,
attaQu lenis & pingvis , dl^itos inqvinans, piftoria, colo-
re cinereo nigrefcente nitente , tritura^serulefccns , cul-
tro facile rafills & fciffilis,' in igne apcrto ad maximam
partem volatilis, ad 70 vel 80 pro centenario avolans;
in igne vero claufo fordffime perfiftens fine aliqva rautatio-
ne; reftduum pod calcinationcm fuffiricnter inftitutam^ cum
forci fluore debite fufum .dat 20 & ultra pro centenario
ferri,
(z) Molybdana puta^ membranacea:^ nttens^
Compofita fqvamulis majoribus^ qvafi mcnbranaceij ,
attafta lenis , nitens , facile fciffilis. Baftnxs in ff^efi' .
marmia. Sispberg in Dalecarlia. Anglia^
(b) M»>LYBDi»NA, tnicacea^ arenaria*
Videtur qvafi mixta particulis granularibus & micaceij,
hinc durior , minus pingvis. Fennonia. Lw/ft^dt in
Upland. .
(c) Molybdana, textura cbaly'ea.
Eft nigrefcens , minimis particulis.
Objl De hac raiaeri diverf* cxiftunt opinlone??. Henckei.
iu Pyritb, p* jd ^ 57 h Appropr. p. 9^. Flor. Saturn, g.
Q 5 5. £/>^-
Digitized by
Google
«50 ^( o)«l
>
f.Eph. KC.Vol V. p.3Qt& all! eontfem fecnti mol^^
bcUeoam pro minera qvadaoi a/Wihabaeruot; obaliqvaiii»
Bi tailor, coaveoientiam in ftnjftura cum £/hi(i(i^iii^iitf , ia-*
primts vero ob maxinnam in igoe aperto volar iliucem*
qvibns momentia addi poteft, qvod LawsoK in DiffM Ni*
kilo dicit fe obfervafle molybistn^ fiores iofiamtnabiies, flam*
na oerulea. Mii eandero pro Tpecie qvadam mica habue*
ruot« qvum ftruAura & leoitafe gttucleat ulcofa^ & ead^
perfifteocia In igoe tuforio. Pott in fiifcell^ lierol. T. t^L
commemorat fe veftigia ferri in eadem depretiendiflb; de
caetero pronus ad fenteodam HenekelH inr LeR, de Ijneo p^ g«
Nob. (ftf LiNN^ exiftimat molybdsnam eife mioeram pecu-
liaris remimetalli, non fuHbilis. Nos inter minerns ferri
eandcm heic collocare voluiQiua» feqventes ob radones.
(a) Qvod miXU wm file ^ ammcmaco ptxbesit florei martiaUs^
ut obferva vie Pott 1. c [b] perfedc calcinata & ma^ne-
tetrahatiir. [cj Calcinata^ five per Te, qvod taediofbm eft, fi-
ve cum nitro mixta, in crucibulum igaicum (bcceffive in)e«i
fta & fortiter tu% deinde refrigerata & bene edulcorau, ft
pofimodum forti cum fluore fuoditur, dec ierrum ad /g
& ultra pro centenario, ut diverfia cum molybdaenae va«
rietatibusexpertnseftB.Qviir In ASI.StoeHK yol.X.p. ia9,
&c Hismomentfs addo. [djQvodyerrwitf/i/ifm vel regulut
mrtialii io afua Jilina Vel in aava fbrti^ per temporis fpa-»
tlum reliftus ticiem & inclolem ftiolybdsnae perfefte
fuCcipiat, ut ab aliis eft obrervatum & in atfya forti fe-.
Siua ego expertus Turn, [e] Qvod /errmn Julpbwrs folutum«
rufturam aeqval^ , poft fadrcenriam in a<§re (ii(bipiat»
ut fatis eft notum ; atqve *uC ret ceam aegvalem ftrudu^
ram fqvamofam obfervari In aura mufivo^ u ve & j^oaao cum
fale ammomaco fkfalpbure prsparetur, five k wi/miabo cpoi
cirmabari. A fulpun ideoqve & jcorrofione ftrufturam
fqvamoOm & indolem pidoriam dependere arbitramur.
j^d v$UtilitMtem in igne qvod adtioef, probabiiiter opfnamur
eandem dependere a fulpbure & pbloriJlicM qvadam materia,
forran ipfin.^ ferri. major! copia admixta vel adhaeren^«
Hoc pblogi/licott demonftramns. imo A detonatione moly-
bdapoae cum nitro ^ & fulmlnatlone, ft nitrum cum tartaro
commixtum fiierit & hsec mixtura in crucibulum ignitnm
ingeratur,utexpertuseftZ^iii.QviST. in A^.Stockb. I. c#
•do« Ab Indole pblog'iftics miteris eadem ut \nm0lvbd9-
na, in l<ne daufo perfiftere, in aperto autem volatilirari,
fecum & metalla volatilirare.
An qvIdpiam.^^m»/ubivlsinmoIybd«ni admlxrum fit, dice-
re non pofiumua; id oertum eft} qvod hoc metJiUum ma*
goa
Digitized by
Google
£i eopit fitphurU fuper id ipfbm furam , fucceflive fcis
, ciliD eodem noQ folum combi/ietur, fed & in altoifiB^
fiif more <fW, ia igoe volatiliretur, uc experieatia me
docuit; Id & vvrum* qvod iDolybdcoi ylx alibi qvam
Ia ndnerh ferri ytljlanm reperiacur^
15^ FERRUM inflammabili minerdtifaium^ minera mffrs^
carbanaria. Minera F£RRicARB0NAaiA.5p. 33$.
Minera ferri pblogijlica. Cronstbdt. i(5i,
Sveth* Kalspbgland£ Jermmalm* Jernbrand-*
SRZ
Gall. MiNB DEFeR SBMBtABLBi DU ChARBON
Germ. Kou^spibcblndbs EiSEi^ERz. Eise^bRaho-
RRZ
Eft luee ifiiaera lUbantbracitus ant gagati t^aud diiTiml-
lis« fragiliS) cultro rafilis & facile pulvo^)(abilis ^ cum
acidia non efiervefcens^ in igne aut parum^ fla^rans, decas-
tero fixa, aut ad mazimaiD partem volatiljs; C|ilcinau(me
fit robro fufca aot immutabilis ^ fed magnete attra£hlis»
(a) MiHBRA Ferri carbokaria ^ foUia.
, Faciem bkbet gagatis aut Lav(B ni^a. ff^qfkbirget Jff
Norrberke. Kungsberg in Normgia.
(b) MiHSRA Ferri carbonari a , riwo/Jr.
Fmnbirgit in Grytbyttan^ Qyifibro in Nmcia.
Ohf. Primua has roineras carbooarias derciipiit Cjlonstedt
io AB. S^o€\h. Vd. XU.
l6« FERRUM caUariis lapidihus inbannsy minera alba
M/ flifca , facie lapidea ^ fine nitore » jnagnete non at--
traStilis Minbra Fbrri alba. Spec^^ 336.
JSfintra mortis alba. M. R.
JFernan introQabile albicans fpatbofum. v,Linn^ 141. s5*
Ttrra'calcofea mane intime mixta^ indurata. Crov«
fTEDT. 3a.
Sveth.
V n
Digitized by VjOOQ IC
*ja |w C ^ ) «l
Svcth. HwiT Jernmalm. Stahlst«i^
GalL Mm£ D£ FER BLANCHE. V. Db BoMAflVI^
Germ. Wetsses Eisbn£Rz« STAHtST£iN« Pflins
Colore & flru£hira eft haso minera calcareis lapidibus
aut fpatho fimilis , albo flavefcente interdum & fufco, qvi
color taroen, inprimU albus tarn in agre qvam i^ igne pe«
Tit, ,ubi haec minera fit obfqurc -fufca, aut nigra, raro
rube^is ;. facie qAroqve & ftruQura cum calcareis lapidibus
convenit^plcrumqve cum acini's ciTervefcit) calcinata nullumt
odorem emittic, de fuo tamen pondere perdit ad 30 vel
40 pro centenario^ qvod etiam cammuno habet cum cal-
careis lapidibus; fenum qvod facile, largitur, contiqet ad
20, 30^ irao 40 & ultra pro centenarian undecum lucra
qlurpatur ad promovendam fufiouem aUanun mii^Lerarum fet«
ti 5 irao ad fcrrum mcliorandumt.
(b) Minera FerRi alba^ particulis^ nitens'^
f Lapidi calcareo albo , particulis. minoribus nitcnti IN
mills ; in afire obducitur crufta nigra fufca , vel in '
pulverem nigrum fatjfcit. Hallefwrfeiu WeJlJUfwber^
get. Norberg^ Eifenarz. in SHria^
Obf. Ab his mineris In -aere fatifbeotibus origiaem habet
ocbra Jerri fufcd, Inferiuadefcrlbeoda^
(b) Minera Ferri alba % fqvamofa^^
Colore albo aut cinereo^ calcareo lapidi fqvamofo fimilis^
in aarc nigrefcens. Halleforfen. ^ciisbyttan in Dale*
carlia. NaJJau Siegen^
' (c) Minera Ferri m.bk ^ Jpathofa , tefjularis. \
Eft fpathum teffulare ferro gravidum^ igne nigrefcens.
- Iiyiftif'-joberget. Smalcaldia.
(d) Minera Ferri alba^ fpothofa^ latnellofa.
.■• Colore -albo, flavefcente vel grifeo laroellis ofdin^^s,
lacic fdenitica, in igne •nigrefcens. Saxonia. Tyrol.
Obf.
Digitized by VjOOQ IC
Qtf, Haec mioefa ferri lamellaris vociCur a noooulils, mia<r«
^€rri fpecularis ; obfer vaabum Vcro, qVod k ooftris mooti-
colis uou alia minera terri vocerur Jp€culars\ qvatta qv»
fiiperficie, plierumqve in uno folum latere, fpeculi inftar
DiteDte gaudet, qvafi polita eflec, forfan at aqva in iiflliris
flueote , fuo motu parciculas detereote & ^perAciQiB po
lience« cujuscunqve demum fpeciei ilia mioera fuerit.
Qvutfi itaqve m(At hicce oondih ut accidentatis confiderari
polQt, peculiarem itaqve fpecUm miucra /ktri fftcularit
condituere oon potuioaus*
(cj) MiNEiRA F£RRt aLbA) dft^u , g^tmincmu Flos
ferri.
Ha£c eft qv» froftic fios ferri ^ Eifenbliithe vocm de-
bet ^ colore %ibo^ figura ftalaQitica^ fiftolaris vel ra-
niofa ) eandem qvoqve cum ftala3ius originem ha-
bens ab aqvis ^ qvas calcareo ferreis particuli;, fab
motu ab hujusmodi mineris ferri albis detritis , im- /
prargnatd ^ easdem pofbnoduxn in qviete ^ ftib ftilli*
cidio depoiuerunt. U^eftfUfwberget in Dakcarlia.
0*/r. Probe h«c varietas diftifigvenda k fion fmi fpurioy in-
ter fialaditas defcribendOw
(0 MiKKRA FEftto ALBA, aMariu
U^'eflfilfwhirget
(g) MiNKtiA FfiRRi alba\ colore fufeo ^ pitidik
Ed ocbra fimilis , colore fufco, particulis fubcillflimis
compofita,. qvafi folida^ cum acidis fortitcr efferve^
icenS) calclnatione rubens , continet fcrrum ad 43.
pro centenario Boferup in Scania, jinglia^
(h) MiNERA Ferri ^lba ; jlavo fufca.
Eft mollior , caicares indolis ^ in fuperficie parum in-
qvinans ,- vocatur a Cermanis ^ Kubrim, Har% in
Germania.
17* FERRUM lapidi vitrefcibili inbarens ^ minera alba vel
rubens , facie lapidea , fine nitore in igne^ (f magneii
refrattaria^ graviffma. Minera Ferri lapidka
GRAVissiMA. spec. 337.
Ferrum
Digitized by VjOOQ IC
*J4 jHCo)Kt
Rrrum ealeiforme terra jvadam wMgtdta inHmi nixtum:
' CaoMsTEDT. 209. U
' Sveth. Tungsten. Jbrhstb9* Qkahaiuk uuit
Jerkmalm
Gall. Mine db T^k Blanche tkes pokdereusb-
MiHE DB Fee blanche semblablb < Lt Mi*
DB D*£ta1N CRYSTALLls£e«
Germ. Weissbr Eisensteui voh ORossrR Schwbrk*
0B9 ZlNNGR AUPEN ODER Gran ATSTEIHBN JBHNLl-
C«£R WEISSBR ElSBKSTBlK.
Eft minert colore ilbefcente , flavefcente aiit mbente^
flicie fere granatica fen granati rudiaris^ aat cryftallorum
mnttzlinm ftanni ^ Zmngtaupm^ pondere mineras & Iapi«
dec inter graviffima^i com acidis noH effervefcens., potius
ad chalybem aliqvando debiliter fcintillat ^ rafora dat pul«
verem album ; calcinatione fit fafca ant mbens ; aliqvando
diffiiiensn igni faforio fortiter refiftit ; cominuato autem
fortiori igne fuperficialiter vitrifiditur; ferrum ad 30 pro
centenario continet , qvod obtmetur dum forti cum fluore
cum admixto fale microcofmico funditur^
(a) MiNERA FE&ai lapidba gRavissima^- pami^
laris.
Eft colore cameo vcl flavefcente; parum ad chaly-
bem fcintillans ; calcinatione fit pal/ide fofca; cam
fluore minerali bene fluit>\ gravitate fpecifica in pro*
portione adaqvam, ut 4,988 : • l,oco« Bafinas
in ffytmannia^ X
(b) Mjnera Ferri LAfiDBA GRAvissiMA^, fiUens.
Eft colore albefcente, fraQura nitens qvarzi inftar, ra|-
filis , igne diffilit ; gravitate fpecifica in proportioat
ad aqvam ut 5,825 :: 1,000. Bispbergs Klak inDa^
lecarlia. Marunberg & jUtenhirg in Saximia.
Obf. Maximam cb gravicatem eft^baecmioera fvetbice vocata,
runiHtn^ h. e. lapis ^ravii^ qvi' probe dlfcernendiis i Tung*
Jf^ih, 9. Jpatbolffravi^ iatex gypfo/Qi lapides defciipto. A
BOA*
Digitized by VjOOQ IC
fiofinullfe inUta eft pro fmir4ftam^^a^ unde ZSmgraw'
pen Mum ^ vocau eft. Eft haec minera primum defcripta
ab A F. Cronstbot In AH* Stochb. FoLXlL fag. sad.
ftc. Ubi haec miaera rocatur fvechice Jemjlen^ h. e. Ufis
terreua.
l8. FERRUM mineralifoMn ^ infmrmam arena colleSlum.
Arbha ferrba^ Spec. 33g,
jfrena ferri atra. v. Link6* 199* 13* ^^
S^th. Jern-^Sahd
Gall. FBR MlHBRALia^ DANS LB SABLB. V. DbBo.
" MARE. IS4-
Cerm* Eisbk^Sanb
Eft minera non m venis tnontium, fed In fuperficie
telloris aut ejusdem ftratis obvk, granulis arenaceis ftf-
reis vd^ochraceis feparatis aut conjunQis conftans, cum
alia arena lapidea plus minus comnimis; co ore nigfo vel
gri(eo fopius magnete attrafiilis, plurimum ferri continens;
Qfiginen) forfUn habet i pardculis minerarum martialipm
iDotu aqvat-um detritis & diverlls in iocis depofitis & accu*
muiatis ^ unde fsgpius ad litora lacufiria vel ad colics hsec
arena reperitur , vi^t alibis
(a^ Arena pbrrVa^ nigrefcen^.
perreo eft colore ^ plurioium ferri continet ad go
imo 90 pro centenario , magnete attradilis.
Cb^ Arena ferrba colore mixto, Jeu^ diverjtcolor.
Eft alba & nigra ^ vel aliis coloribus mixtis compofiU
i parciculis ferrets & granulis qvarzofis albis ; pelluci-
dis aut opacis ; magnete ad partem attraSilis y iftter*
dum magneci refraQaria.
iJiJl Hxc & (ubfeqveas Tpecies, ^ mineris detritia& deftru-
A\3 originem babentes, fiint relpla adventitia iniaers, &ad
ClaJJem If^k A placet, referri pofluat} la oftim Ucet pro
obtiaendo ferro verqiotur.
I p. t?.^Vi\jMMmofwnymmra fitfia^ facie terreftri velfco-
riaceci ftib qw/a, Min.^Iirri suba^uoj^a. Sp 359.
Tophus
Digitized by
Google
^pbus bumofus ocbracms. v. Linn6. ig7. 5.
. \Adinera ferri ccUcifarmis concreta^ Cronstedt. 2«i^
Sveth. Myrmalm. Siomalm
Gall. Fer mineralise dan> du Limon. v. D£ Bo-
ld are. i83« Mine de Per limoi^eusb
Germ. Sumpferz. . Seebrz
Colore extrinfeco difcrepat ha?c minera, jam rubente>
jam flavcfcente, faepius fufco aut obfcuro ; intrinfecc ple-
rumqve colore ferreo vel grifeo cserulefcente ; fr^iis^
fsspe cavemofa & qvafi exefa ^ fcoriis ferri fimilis; ean-
dem cum tophis originem haben' a decricis particulis aqva
imroixtis & dcinde depofitis^ hincnuhqva.ni nen> ^ut ad*
hue fubaqvofa reperitur^ aut o;im^ fine dub'^o exilitit;
fcilicet in locis paludofis in confiniis montium & alpium^
tied non in lacubus plurimis ^ hinc & plerumqve ligurata
eft ^ & inciufa habct aliqvando corpora heterogenea^ Qv«
in ftratis montium & terrarum plurimis in locis reperitur,
eandem fine dubio oiim habuit originem. Ab ochra ferri
eatenus eft hasc minera diftinfta, qvatcnus durior & ©ri-
ginem habet a mineris detritis vel alio modo deftru£iis^ pul-
vere detrito cum limo comraixto, vel ib ocbracea terra
indurata. Ferrum ad 30 imo 40 & ultra pro centenario
dat > fed nott nifi frigidum fragile , unde ad ferrum fufum
ufurpatur ^ raro ad malleatum*
(a^ Miner A Ferri suba^jhosa^ amorpba^ folida^ ttt-
berofa.
Ad intrinfecam compofitionem , folida dura, ad cha-
Jybera fcintillans , extrinfcce ^ f|iperficie gaudet tubc-
fofa. Hintfhire in Anglia^
(b^ Minera Ferri subaquosa, amoJpba^ fcoria^
formis^ ^ -
Talis eft paluftris & in ftratis terrarum obvia, in raaf- ^
fts vel fruftulis majoribus aut minoribus, colore bifco.,
nigrefcente vel flavcfdente, facie intrinfeca utplu-
rimum fcorueformi aut ttrreflri^ tritura humida rubet,
ijvocunqve colore iuerit. Dalecarlia. Siberia*
CO
Digitized by VjOOQ IC
^ fc) Mii?KftA FeRHi suBAquoSA. , globdja^
fygLturvel laeujlris vel palufiris vel & coUina ^ Colore
diverfo , nigro , flavo ^ fufco imo rubentc j globu-
lis interdttiu niinoribus , qvo cafu pififwinis vocatur ;
interduin majoribas ^ fabarum magnitudine ^ turn
appelUtar Buhner z^ h, e. mtnera fabar,u$n. Ad ftru-
^ Quram aliqvando folida » aliqvando cruilofa , nucleuin
intra cruitas fbvens , qvo refpe£lu inter atitas i non*
nullis connumeratur* Jn lacubus Smolandia^
i(d) MiNEaA Ferri subaquosa, nuwifmalis.
Eft licuflris ^ faciem nuramulorum minonim orbicult-
rium hab^t. Snwlandia.
O) MiNKRA Ferri suBAquoPA) UirreUofa^
Eft paluftris, qvafi lamellis vd ftfatis ^ plcrunnjHc ir-
regularibus compofita^ plus nrintis cavcmofa* 7les^
Jinback Scbningdftn in Alfaticu
(t) MiKERA Ferri suBAtjuosA^ fihr^fi^^
Eft paluftfis , ligno fere fiitiilis^^
iz) MiNKRA Ferri subaquosa ^ tvhiAata.
Eft paluftris, quafi fiftulis compofita, efteKfiliam in-
terdum rcferens, colore flavo vel fiifoo. Videtuf
qvafi circa culmum vel ftramcn vegetabilium efl^
concreta, ^nglicu
(hy MiNERA Ferri subaquosa^ ipl^cmtifoT9nii%
Facicm habct ftercoris Vaccini ^ aut aliam qvMicufi*
qvc, colore obfcure fcrreo, Snti^dntlia^
Ohjl I, Diverfus in hac mioera color , plerumqve nnnnlft
Jiipcrficialif ^ dependet ab aavit ijitftoticii & veget/ttiliiuf^
vet aiiis caurtis qvibuscunqve mxidtntairhur^ Hinc non*
nifi piilu/lrei miners alieno hoc colore efle foltenn
Ohfi a. Quod miners ha?c ferri tvplmtta i deftrattis mine*
ri.s ferri orij^inero babeat, hoc non folum tndoles & facieS
hujus nilnera? indicat, fed & ei^inde evincitur, ra) qyod
lacaftres rolner» non nifi prope lUora reperianWir^ iciH-
cet, vix ultra i8 vei 2o ulnanim f patio ^ litotei (b)
nee majori protuodiuce qvam ad 6 vel 7 ulnAS, (c) non*
Tarn. 11. R nifi
Digitized by
Google
^pbus bumofus ocbracms. v. Linn6. ig7. ?.
. JMinera ferri cdciformis concrtta^ Cronstedt. 2«i^
Sveth. Myrmalm. Siomalm
Gall. Per mineralise dan.' du Limon. v. D£ Bo-
mare. 183 • Mike de Per limoi^euse
Germ. Sumpferz. Seeerz
Colore cxtrinfcco difcrcpat hasc minera, jam rubente^
jam flavcfcente, faepius fufco aut obfcuro ; mtrinfecc ple-
rumqve colore ferreo vel grifeo c^erulefcente ; fhAiiis^
fsspe cavemofa & qvafi exefa ^ fcoriis ferri fimilis; ean-
dem cum topbis originem haben' a decricis particulis aqva
imroixtis & dcinde depofitis^ hinc nunqva^m neii> ^ut ad*
hue fubaqvofa reperitur^ aut oim, fine dub*»o cxftititj
fcilicet in locis paludofis in confiniis mpntium & alpiura^
nee non in lacubus plurimis ^ hinc & plerumqve ligurata
eft y & inciufa habet aliqvando corpora heterogenea. Qv«
in ftratis montium & terrarum plurimis in locis reperitur,
eandem fine dubio oiim habuit originem. Ab ocbra ferri
eatenus eft hasc minera diftinfta, qvatchus durior & ©ri-
ginem habet a mineris detrltis vel alio modo deftru£iis^ pul-
vere detrito cxxmlimo comraixto, vel ^h ocbracea terra
indurata. Ferrum ad 30 irao 40 & ultra pro centenario
dat > fed nott nifi frigidum fragile , unde ad ferrum fufum
ufbrpatur ^ raro ad malleatum.
(a^ Miner A Ferri suba^ji^osa^ amorpba^ folida^ tu^
berofa.
Ad intrinfecam compofitionem , foHda dura, ad cha-
Jybera fcintillans , extrinfcce ^ fpperficie gaudet tubc-
fola. Nintfbire in Anglia.
(b^ Minera Ferri subaquosa, amoJpba^ fcoria^
formis^ , -
Talis eft paluflris & in flratis terrarum obvia, in raaf- ,
fis vel fruftulis majoribus aut minor i bus, colore fufco^
nigrefcente vel flavcfdente, facie intrinfeca utplu-
rimum fcoruBformi aut Urreflri^ tritur^ huraida rubet,
ijvocunqve colore iuerit. Dalecarlia. Siberia.
CO
Digitized by VjOOQ IC
- (c) MiKfiiA FeRHi suBAquoSA. , glohoja^
patur vel laeuftris vel palujiris vel & coUina , colore
diverfo^ nigro, flavo) fufco imo rubentej globu-
lis interdum niinoribus ^ qvo q^Sm pififwinis vocatur;
interduin majoribos ^ fabarum magnitudine ^ tunii
appellatar liobnerz^ h, e. minera fabarum. Ad ftru-
''^ Quram aliqvando folida » aliqvando cruilofa , nucleum
intra crullas fbvens , qvo refpeQu inter atitas i non-
nullis connumeratur* Jn lacubus Smolandia^
("d) MiNEaA Ferri subaquosa, nuwifmalis.
Eft licuftris ^ faciem nuramulorum minonim orbicult-
riujn habet. Smelandia.
C«) MiNKRA Ferri suBAquoKA) UnreUofa^
Eft paluftris, qvafi lamdlis vd ftfatis ^ pkrunniHc ir-
regularibus compofita , plus mintas cavcmoia* Ties*
JtnbaciK Scbningdfin in Alfe^icu
Cf) MiKERA Ferri suBAtjuosA, fihmfA.
Eft paluftris , ligno fere fnnilis^,
iz) MiNERA Ferri subaquosa ^ tubidata.
Eft paluftris, quafi fiftulis compofita i, cfte0Cdliam in*
terdum rcferens, colore flavo vel fiifoo. Videtuf
qvali circa culmum vel ftramen vegetabilium eift
concreta, ^nglicu
(hy Minera Ferri subaquosAi) ^l^cmtifoT9nii%
Faciem habct ftercoris Vaccini ^ aui aliam qv«incuil»
qve, colore obfcure ferreo. SntolanMa^
Objl I, Diverfus in hac minera color , plerumqve nnnnift
JupcYficialif ^ dependet ab aqvif ifitftotici^ & "vefetatiliiut^
ve\ aliis caurtis qvibuscunqve accidtfaaiitur^ Hinc non*
nifi p^lu/lrei miners alieno hoc colore efle fo1ent%
Ohfi a. Quod miners ha?c ferri tvpb»ctM k deftruftis mine*
m ferri orij^inero babeat, hoc non folum tndolea & faciei
hujus nibera? indicat, fed & eitlnde evincitur, ra) qyod
lacaftres miners non nifi prope litora reperiantur^ fell!*
cet, vix ultra i8 vei 20 ulnanim f patio I litotei <b)
nee majori prot'uodiuce qvam ad 6 vel 7 ulnA^ (c) non*
Tam.lL R nifi
Digitized by
Google
2S$ ><(o^K»
h\(i In locis montoiis & ubi minera ftn&tki eonfioilshow
fpitaat, (d) qvod reaard obferventur , neaipe k particu^*
lis cum aqva adfluentibus. Noa itaqve praecedeote irf-
trtolifieatioti€ qvadam ferri , atqve vitrioU deftruftioae or*
ts , fed, uti dittum , k tDioeris decritis Vel corrolis.
fto. FERRUM Qchr actum lapide arenario mixtum & cum
.eodem cancretum, Minbra FerRi arenaria.
Spec. )4o«
Minera aretiacBa^ ocbra cum arena. Cronstedt, 278 <*•
Svcth. Jbrn-Sandertz
Gall. Mine De Fbr sabloneusb
Gerni« Eisensandbrz
Eft ochra ferri flaVo fufca ^ aut obfcuf c rubcns, cum
lapide iareoario concreta. Lotbaringia. Bretagne in
Cailia.
21. FERRUM acido folutum (^ pracipitatum colore fiaotk^
Ochra Ferri Flava. Spec* 341^
Ocbra ferri pulverea lutea. \ Linn6- 192. i.
Mirtera fetri calciformis ^ friahUis y pulvertdenta^ lutea.
CRONStEDr, 202. !♦
Sveth. GuL JeHnocker. KioeLLERFaBRa
Qall. OcHRK OE Ebr jaunatre. Ochre jAtf-
ne« V Db Bomare« 38* I.
Germ. Gelber kisenocker
. Eft terra raartlalis raagii vulgaris, i mineris fern
fulphureis feu pyriticofis deftruais orta, vel, ab aqvit
vitriolicis prsBcipitata , hinc non folum in rirais atqve fif-
furis montium obvia effe folet , fed & in acidulis & thcr-
mis plurimis, cum aqvis inincralibus profluens cftj cal*
cinatione rubct & ftifione cum admixta materia vitrificante,
dat fcorias nigras. Ad teiluitatem partium & indolcm eft
haec diftinfta , qvemadmodum & ad fuam confiftentiam i
fapore vero nunqvam non martiali adftringente.
(*)
/
Digitized by VjOOQ IC
>4 ( O ) Kj 45*
(z) OcHViK VekvlI ulava ^ colore citrino ^ p&rticulii
fubtiliJJimU* . ^
Hkc elt qvae interdum fpum maris appcllari folct^
ctiam ad locum natalcin ^ k nonnuUis , litbotnarga^
utpote in rirais montiura hofpitans , ad argillaccam ac-
ceden$ tiaturam^ hinc plaftica eft & labricaiHur ab-
eadem capitula pro fiftulis tabacariis.
Cb) Ochra Fekri Flava^ colore luteo vulgaris^
H«c vulgatiffima eft^ in aciduli^ & locis raontofis, ct*
iam in paludibuf praefehs, interdum fiffilis ; ufurpa-
tur , ubi moUior & tcnuior rcperitur , ad tingcnda
coria pro vcftibus. Flint/ hire in Jnglia. Hmttif in
Finiandia, Kallmora in U^tjimmnia.
(t) Ochra Ferri flava, colore luteo ^ alkalina.
Hac cum acidis effcrvcfcens videtur effe-mixtura
ochrae flavas cum terra cretacea. j^nglick
Obji, Ferrum ab acido wtrioli vel Juiphutit diliito^ arte fotu*
turn t atqve » aut per fe» aut cum alkali prsecipitatumt
fiaroum Tiacipit colorem ; nullum itaqve eft dubium, qvia
ochra naturalis flava » ab artificial! nil di(linaa« nifi for*
ftn admifcella qvadam aliarum partlcularum terre(lrium«
producatur 4 mineria terri Aiiphureis & pyritlcofia todaai
tere modo.
aa^ FERRUM actio corrofum^ rubrtm. Ochra PerrI
rubra. Spec. 342*
Ocbra ferri pulverea rufa, v. LlNKi, 19a* a.
Sveth. RoeDocKER. BR^tJKfi. RosT
Gall. OcHRB D£ Fer ROiroE. RouiLLE DS FbR*
Ochre Rouce. v. Dk Bomark. 38. 3»
Germ* Rother Eise^ockbr
Eft terra martialis > confiftentia difcrepans ^ colore ru-
bfo , croco martis artificiali firailis 5 interdum pulverulenta
aut farinacea, interdum magis folida; calcinatione obfcu-
rior redditur, & fufione cum materia vitr^ficantc, dat fco
riaa nigras ; per fe igni refiftit ; fapore martiali*
,(a^ Ochra .Ferri rubra^ ad fiavedimm inclinanu
R a 'Eft
Digitized by
Google
^tf# |x C o ) li^
Eft pallide rubra ) feu ad flavedinem inelinalis; eft
eadem qve gallice vocatur ocbre de rue.
'-■ Oif. Hue, Di &llor« pertinet* qvs vocatur fa^riMr isd/nn^
gallice fougt £lndej gvx eft terra martialis.
(b) OciiRA Ferri rubra ^ colore ohfcUro.
Eft'pulvcrulenu, particulis durioribus conftans; "ad*
hibetur ad poUenda vitra; gallice vocatur potee vel
biatay ; Genuani vocant englifcb Roth ^ alibi licet
qvam in Anglia reperiator.
Cc) OcuJtA F£RRi RUBRA, crctocea folida. Ro*
BR1CA*
Talcum fubfiffUe rubrum inqvinans^ v^ Linn*. 57. 3. '
Vocatur tixc ochra ^ ab aliis , creta rubra ^ ab aliif
fteatites ruber , vulgari autem nomine rubrica ; eft
parum indurata ^ aqvam imbibit fed ab eadem non
emoHitur^ tamen inqvinans ^ piOoria ^ glabra , forti-
ter igni reftftens & indurabilis , unde argi lacea ejus<»
' dcra indoles patet J /errwt^ , fufionc debite inftitutt
dat ad 70 imo go pro centenario; unde non perfpty
cio ^ qva ratione nonnulli eandem confiderare volue-
runt ^ ut fteatitem terra martiali imprsgnatum , qvum
ex hac qvantitate ferri evidens fit banc efle meram
terram martialem. Dalecarlia. Flintfbire in Anglia.
Ohf. I, Probe haec rubrica diftingvenda a creta rubra, qvam
dercripGmus inter terras cretaceas. Spec. 13* lit. 3u
Objl 9. Rubedinem rufcipit terra martialis vel calcinatimie !n
igoe^ vel corrojione fuccefliva ab acido fubtilipri yelaqvo
fo, ut a croco mortis artificiali ncc non a ferrugine p%ter*
Hine ochra rubra la paludibus roartialibus exficcatis inter-
dum reperiri folet. Sed rubrum etiam cororeni babet fer*
rum in miqeris bamatiticis^ k q vibus' deftruftis, qvio all-
qva ochra rubra ori^inera trabere poflit* vel 9 ex eoden
tuniamento, qvo bcmatites Tuam rubedinem babet « noa
dubitamus.
23. FERRUM folutum^ alkaU pracipitatum & pblogifto
junclum^ foruleum. Cjkruleum Berolinehse ka-
i^uRALfi^ Spec. 343*
CaLx
Digitized by VjOOQ IC
^ C O ) l<J %6l
Calx mortis pblogifto jwf&a (f alkali pracipitata^ Cron-
STEDT. 2o8» 9» .
Sveth. Naturaligit Bbrlikbr blatt* Bla Jerk*
OCHRA
Galh BLEa db Prussb naturbllb. Ochres db
F£R bleubs
Gerin« Naturlichb$ Bbrlinbrblau^ Blauer Eubk-
OCKER
Eft terra tsartis colore fere coandeoy fnWctvlcntz^ i
fetro foluto 9 praecipitato ab alkali cum materia inflamma-
bili combinato , ejasdem indolis cum c^ruleo Berolinenfi or*
tificiali. Reperitur in Uplandia argilla adfixa ; in Fitf
landia & Scania bumo adherens. Weiffmfels in Saxonia.
Cfr. ^a. N. C To/. X. Obf. XXX.
Ohf. Tiff A Scbneebcrgenfis ^ oonnullis vocatur cafukum mtm-
tanum , non dubico (jvin hue referatur: utpote cum acidii
efferv«fceos, calcinatione rubeos & tufione rcoria:> prsbens
Digras. Cfr.-^H^MCLEL Approfr, p. laC. AH^ N. C« VoL
V. p. 3»S. Pott in Litbog. Jf.\l.i%6.
14. FERRUM h minera ferri alba (Spec^ 336.) deftruEla^
forma tcrrejiriy fufcum. Ochra Fbrri fusca.
Spec* 344.
Mnera ferri alba ptdverulenta nigra^ Crokstbot* 31.
Svcth Brvh Jernockbr
Gall. OCHRB BRUKE
Germ. Braunbr Eisenockbr
Originem habet k minera ferri alba , ealcarea C^pec.
3}6. lis. a ) deftru£ta ^ qvs in a^re obfcurum fufcipit co*
lorem ; nonnollibi & k minera martis lacuflri plcrumqve
fttfco colore tinda ; raro tamen cum acidis eServefcit.
Ct) Ochra Ferri vv%ck y colore umbra.
Terras umbras htac ad colorem fimilis, atqve pro
cadem interdutn dtvenditur,; fed particukrum duri-
lie$) gravitaa atqve defe£tus odoris in igne^ banc
R 3 ab
Digitized by
Google
»5» P^C o )^
zh umbra tarn humofa, qvam argillofa diftinguunt. SoT*
fkiensbergct in Norb&rg ; Halsherg in Nericia. It^er*
melandia.
(h) Hasc fuligini fimilis , minerse tnartis calcarcas in-
cuinbit. ff^ejlfilfwberget.
Ohfn Circa ocbrar ferri dercriptas (Spec, 34I • 344) id in ^1^
new obfervindum qvod etiara in refpedu ad duritiem
particularum & eonfiftentiam mtiltumdircrepent ; alu mollio-
res, lubrioB, qNrales in acidulis & paludihus adeffe folent,
4iUa durioreg , pulverulenta , q\r^les nonnuUae rubr« &
fiifcap, «/i> folida, nt rubrica; ali^ cruftoCs, q vales de-
fcripfu Bayer in Orubt. Nor. Cap. 9. p. 31.
In eo autem omnet convenire videntur , falcem flaixc If ru-
tru ocbra^ qvod proxime ad argilUceam accedant ntturacn,
unde earundem origo ab argilla probabilis redditur. Cfr.
O^, cirea argilUi, 5, lit, d,
%^4 FERRUM corporibus peregrinis inh(erens. pKxRiFrcA-
TUM perReum. 5pec. 345.
Larvce ferrifer(9, Crokstedt. 191.
Sycth, JtERNwANDtiNGAH. Jbunhaltigk Pktrifi-
^ CATIONER
Gall, Vkoetaux et animaux peketr^s de Sub-'
STANCES FERRUOrNECSES
Germ. Eisenhaltige Versteinerungen. In Ei-
SENERZ VERWANDELTE GEWACHSE 0(>ER ThIERE^
Sunt ve^ctabilia aut anmalia vcl diverfa conchylia^
fchracea ferruglnea materia penetrata.
(a^ Petrificatum ferrecm , ochraceum terrefire ra-^
dicum.
Topbui argillaceo ochraceus^ perforatus^ tunicatus* v. Lin'
Radicem vegetabilium ex afTe refert, tarn figura qvam
magnitudine & fibris. Reperitor ubivis circa Up/a*
lim\in pratis; in Lacu Lcen^^tno in Bnlandia. cfn
^&. Stockb. X742.
04/; J
Digitized by VjOOQ IC
|w C o ^ ►^ atfj
0^ SI qniJ dlc^ret banc tcrram ochraccam, fuam habcTv*
. origiaem ab argUlacea terrkf cum inflvnmaUli vegetabib' m-
corporaca & io ociiraceam terrain mucaca, hoc impugna-
re noa poffumus. Obfervatioae dignum qvod ciroa radi-
ces nooiiQatas ochraceas nuUuoi vedigium ochrs depoli*
19 reperiatur & nil oifi ar^lia c»ruiea ; ji ab aqua niar-
tiali , cur oi , falcem ia viQioiis boruoo radicum^ ociirs in
argilla reperlretur,
(b) Petrificatupi FERREi?M^ fkcbtomm ligneum.
Punira^ fufco vel luteo colore, repqritur ad Qrbiffhn io
Bobemia ; etiam ad $olms Laubach in HaJJia ; de qyn
poliQriQfi. cfr, JUibkne.cht difcn de DiU M^ p^
(c) Pbtrificati?m Perreom^ coTflUarium'.
Eft obfervatum^ Fungitis , Madreporis ^ jflftroiHs^ in-
haBfcns forrum.
(d) P»TRipicATUM p^RREUM^ ^BOphyHcunts
(«) Petrificat iw FERREOM^ conchyHorum^
Cbamita ^ Ti^inita ^ Comua Ammonis funt obfervata
fcrruginea*
Obfervatiems (k fern & minerit ferric
OV^ Heperitur inf\iper ferruro, in omnl fere terra & Japiie
colorato, plurimisqve aqvis\ magis vero fenfibilicer &
evidenter in feqventlhus fpeciebus.
imo, inter afi/ar, haareferrl poflunt«
Ca) tf j^v-e vitriolka nmtUlfit,
(h) acidttU piartialn
(cj ITjerma marthlif.
In hydrologicis defbribantur , & ex eo cogaofcuntttr
qvod cum fuhere gallarum nigrefcan^
ido, Ttrra^ qvae praecife Iiuc pertinent , (bnt
Taj Humus colorata martialii. Spec. 8.
(hj Creta metallica colorata^ Spec. 13. .
Cc) argilla minerales plutimze. Spec, a 8.
(d) Terra puteolana Cr tarrar. Spec. 40, ^U
3t]o, Lapidis &ykxa buCTererenda.
Ca) Quarzum eotoratuMf nigrum. Sipec. 98. g.
Digitized by VjOOQ IC
a(54 tx C o ) xJ
Cb) Granatuf tam rudii quam eryflallifatur ; omni^. Spec*
no & 112.
Co ^afoh & Sinopel. Spec 137. & «4i.
(d) Bafabici lapxdes ^ Jplidi, ffuuboji^ cry/latlifati fihoju Spec.
I48&req\r.
C«) Magnepi lapldes ; magnefxa fuliginofa , Ufu pttr^
corius^ Jbuwia lup'u Spec. I5a.feqv.
(f) Scbs/to(i Upides pliirimi. Spec. I5«» &c, '
(i) Cornet Upides omaes. Spec. 170. &c,
(^b) Saxa cornea. Spec. A09.
f i) 6axiim /'^rreum ; Svetb. Binda vocatum* Spec, ai^
i|to , &i//tf : hue pertinent
(a) Fitrinlnm ferru virtde. Spec. a«9.
(b) yitriolum msxtum. Spec. 131. a« b« C. £
(c) Terra vitritlica. Spec. 239,
Cd) Lapif atramentarim^ Spec 233.
Defcripu inter vitrhla.
5to« Sidpburea corpora • Iq quibus ferrum major! copia ho-
fpitat, funt,
^a) Pyriteijulpbureuf. Spec. 274.
(b) Glotuli pr/riticofi. 6pec. 275.
f cj Marcbajita. Spec, a/tf*
Cd) Pyrit^/ fujcut. Spec. 477,
(e) Utrificatum pyriticojum. Spec. 278.
U« Tpecies iater Julpbura dercriptae, ferrum plurimam
contioent.
(StOf Inter femimetalla fip eorum mineras^ hue pertinent,
(a) Minera arfeniei alba. Spec. «87*
^b) Minera arfeniei alba eryflallifata. Spec. 288*
(c) Minera arfeniei^ cinerea. Spec. a89.
(d) Minera cohaki , teflularis. Spec. a9a»
<e^ Mintra cobalti cinerea. Spec. »93.
(^0 Minera cobalti fulpburea. Spec. 294.
(g) Minera cobalti eryftallifata. Spec. 295.
Cn) Minera niccoU; cuprum mccoli vocau. Spec. A99.
fij Minera wijkutbi martiaUt. Spec. 311.
()/i) Minera zinci. Spec. 316.
(\) Minera ztnci^ pjeudogalena. Spec, 317*
^m^ Minera zincs, pfiudognlena ruhcni. Spec. |I8-
(nj Mioera zinci, pfeudo^akna crjiftallifata. SpeCt 3*9*
jiso, Metallic^ minerM hue pertinent
(i) Minera cupr$ lazurea.
00
Digitized by VjOOQ IC
<b) Mlncra Cupri alba.
(CJ Mincra Cupri ^ grifea.
(d) Minera Cupri tepatica.
(ej Miuera Cupri^flava.
0J Mioera Cupri paUtde flavs.
(g> Mioera Cupri flavo viridis.
(h) Mioera Cupri figurata la reqveatibus, later mineras
. Cupri ^defcri betide.
(0 Qilena Plumbi inter mlaeras plumbi dercribitur.
(k) M\neraStattm cryftallifiita.invcQitur inter minerasStaoni
0) Minera Argenti alba, inter mineras argenti.
(m) Minera auri pyriticoja.
Obf. a. De/crro, qnod a plurimis M\s terrir lapidibttf(^^
nee non a vegetMium & animalium cine/ibus pblogifiica
materia mixtis & caicinads obdnetur , quaeftio inter che^
mcof orta fmt> an id Ipfum ut eduHum^ an ut.orcM^ttRifM
confiderari debeat Priarem rententian^ ruftinuerunt Lemert
in flS. Parif. 1706. Jot. Monti & Galeati in aS.
Bonon, T. Ul. P. 11. Pqflcriorm defendit Bbcher ia
pb.fubt, L. LfcS. III. eaJK 5. & In Morofopbid. StahCt
In op. ph. chym. Menfe Sep. cap. III. Geoffroyi qvI
primut a cineribus vegetabilium ferrum obdnuit, in tfS. «^
rif.i 1705. & 1707. JtJKCKER in confp. ehem. T. 1. pag.
926. C. Nextman in Pral. de ferro. tJt hbc in ncgodo
ooftram dicamus fentendam, inprlmis fateri neceffum eft, noo
impughari pofle, in plurimis terris & lapidlbus, imo, ia
vegetabilibus & ammaUbut; qvidpiam ferrl accidentaliter pof-
fe immixtum elTe; fed an hoc de omni ferro, qvod,ab his
corporibus, modo indicato calcinatis* per magnetem extrahi
poteft, did poffit, alia eft qvaeftio, ad q vam ut rite refpon-
deamus, obfervari debet , ^a) ab omni terra, five colora-
' ta,fi^enon« Imo, & lapide pulverifato, ferrum mdgnete
attraAile obttneri , dum oleum gvodcunqve ungvinojkm be-
ne admircetpr & cum pulvere fubigitur, ab his n^ixtis pa-^
fta formatur, qvae in globulos coafta, per retortam deftilla-
tur, & terra remanens nigra elutriatur. Heic yero excipien-
di lapides darioresj quarzumj arena ^ cryftalli &c. utpote
qvorum pirticnte duriores & denlioret cum materia in-
nammabiii incorporari non puffunt Cb} ab omni vegetable
li flr vegetabilium parte, ramulii ^ radice, foUii^ fioribus^fi-
mintbutt fuccimelk, ferrum obdnetur, dum incineraacur &
snagnete explorantur, inprimis fi eoruodem cineres cum
oUo (ubafti prius calcinentur. Qvoclrca id peculare eft ob-
fer vatum, qvod plus ferri obcineatur a yegeubiiibus minorl*
H 5 bus
Digitized by
Google
^ii >< C o ) K|
bus & giajntnlbns, qvam a majoribns'iirboribus & femlnilMii,
plus & ab Ixrbif aamticis qvam lacuftribus. (c) Ab omnl
animalium cincre ferrum feparari poteft, etiam i fat^vn^
buipaDO, ojj^iu^ urinat caUulii glc. majorl vero copia 4
vermibuf qvatn ayibus^ Si ab his, inajofi copia qvam a
suatkupedibui. His circumftaociis debite confideratis, proba*
Diliter coocludrmiis, martiale lilud, qvod abenumeratis cor^
poribusecmindemqv^ parcibus, po(t mcinerationem & calcN
nationem obcinecur, ooo uteduftum, fed ut k terra Ulis
iq corporibus exidente, cum inflammabili mateia combinata*
pirodmumcourideian pofle, feqv^ntes inAiperobrationes.* i:o
qv'i^ferrum^ qvod modo indlCHCo » k diftis corporibus fepa-*
ratur« nee ante nee poft calcinationem z^nuinum, efi fetnmh
qvum nee 4r/4i/ nee alkfltinh liqvoribus lolubile exiftat. E«
jusdem indoliseft fere oninif mimra firri pura« etiam ocihr4
& cahfetri , qva nee acido vitrioli , pec aeijA ^gctabili^
multo minus aquM folvi poteft ; minus Itaqve probabili^
ter vegetabilia ^ animalia insredi poted. Si vitrialum ef«
fet« qvod aqua folutum ha^c corpora orgahica ingreditur,
' turn veftigia decompofiti vitriolt in iisdem &prebea(kreotur }
fcilicet, tarn Spiritus mttioH qvam oc(r«; fed aeutrum ad-
hue eft obfervaium, a-o Dnbium eft, an vitriakm aqiM fim
hitum, v^fa ladea ingredi poffir« faltem repugnat expeirimyen-^
tis abEnv, Wi^igh, in PUL trarf. Vol, L^ P^ IK p. 194,
faftis & defcriptis; & fi ingrederetur, qvomodo minima vafa
r^^k'jpenetrarepoflet; qvomodo per yafa abfocb^ntla la
nedariis plantarum | vaporetemt aquam vaCi vegetabllium
ingredi notum eft i nunquam vera yt\ raro ibrma fluida.
3.*o .Si ante ineinerationem prapfens effec martiale in vegeta^
biUbus& animalibus, certe etiam extrahi poSet k tem« poft
putrefhBionem horum corporqm relida, Jpiritn filis yel
aqm ^egisi fed hue usqve nemo in hac terra veftlgiom
terri detegere potuit, 4^0 Si ferrum bit in fa^pediais cor^
poribus, ante ineinerationem veicaleinationemeflet pr9exi«>
ftens, majori necefle eft eopia« k major! bus cor poribtis, plus
aqua fltientlbus, qvam k minoribus obtineretur, majori &
copia a terreftribus qvam ft lacnftribus & marinrs, ubi mn
nor copia vitrioll reperitur, Sed oontrarium indicant expe-
fimenta. ^to His momencis accedit ,qvod nuUo idoneo ar-.
gumento« nnlloqve competeoti experimento qvisptam ad^
hue praeexiftentiam terri his in corporibus apodidice de-
monftrare potuerif,
Vbfl 3, Ferru;» erulsminsrisdiverfimode exeoqvltor & per^
ticUur, pro diveriUate hidolis miaerarum & pro diverfo uCvu
Digitized by VjOOQ IC
^ C o 3 K} a67
Ma antecedentem ufttdationem req virunt, eandemqve fortiiK
rem vel debiliorem ; tf/iVe, ut mtnera ferri fubaquofit^ & plu-
rimae qva dant frigidum fragile^ nulla opus babeot uftulatipne.
Minerae fie caicioatx vel rudes, plus minus cootufe, furuis
fnfiriis majoribus, aut minoribus, cum admixtis vel ftrarUicatis
carbonibuf , &^ ad promovendam fufionem, fluore debito* In-
primis calcareo lapide, rarius alio, imponuatur, ut eliqvetur
ferrum^ qvod vacatur ferrumfujkm^ dum in modulot feu
formas k furnis fit effluens ad diverfa vaja & uteofilia ; vel
firrum erudum^ dum in cavitates feu canales in ^€na faftas
fit profluens, &, ab eadem folTa, obloogam eylindri biflfefti
figuram fufcipit. Hoc ferrum crudum transportatur ad o^
cinat {errariasn ubi renovatam fubit fufipnem & debltam fub
malleo extenfionem, ut melius feoarentnr heterogenea, &
ferro debita concilietur duftilitas, fine malleati'^ne namqve,
vel fine peculiar! alio arcificio, ad duftilitateni redigi qoq
poteft. Cfr. Elm* MetalL P. Ill, cap. I- p, ad?, &c.
Qbf. 4. A minera w^iti/ qvacuncjve, vel i ferro ChalvbS
prsparatur. Ad cbalyhem h minera obtinendum triplex re-
qviritur operatio; (*a) minerae excoftio, ut obtineatur /er-
rum crudum, qvantumcunqve poflibile, fcoriis & heteror
geneis depuratnm, [b] ferri hujus crudi renovata fiifio in cha^
lybem rudemtew maflam chalybeam, aliqvantifper malleo ex-
tendendam, [c] Coriatio cbalybis in cbalybem purum, qvaa
fspe interata ignitions, malleatione & flexura perficitun
jt y^rro m^/^o/o chalybsprspaiatur, 141 tmrnerfione^ dum ba-
cilli ferrei in aliud/err«w forti igne fufum, aut in fcoria9
ferri fuCis, Immerguntur; qvi chalybem praeparandi modus
antiqvij ad partem notus videtur,^ utpoteqvem dcfcribunc
AORicotA de re metnll. L. XfX. p. 842. Ferd. iMPJBf
KATf in H. N. L* XIIX. cap. XlIX^ p, 49^- & 58o. ve
camentatione^ dum bacilli ferrei liujusmodi cum materialihus
ab omoi latere ]nvolvuntur» qvs ferrum confervant,'fimul
tamen alij^vam forfan inferre poflunt mutationem ; velinun^
Bionen dUm baculi ferrei forti cum lixivio k cineribus, fale
eommuni & fulsgine praeparato inunguntur & deinde carbom
nei inter fortiter igniuntur, qvod UBpius repetendunu D0
caetero, notandum qvod cbalybf etiam a^cidcntaliter obti*
neri poflit, in/oriV/j</^>r/M majoribus in qvibus ferrum pro
mall<?atlonefunditur, dum fufum, extra fcorias, immediate
fit ij^nis vioienti^ expofitum &ab igne penetratum. Etiam
in focis extenjbriif obmttur chalyt^ a ferro, qvod a baciU ^
lis ierreis, fub fortiori ignitioae defluit , qvod & jam
dudum ad partem coria turn & purgatum eft. n r ^
Digitized by VjOOQ IC
Olf. ^. Cbalyhi differt a firro [a] JhMUtdU ptrticularam &
fibrarum, [b] grMtMte Jpeeifica mj^ori, qv« la rbalybe eU^
Jlico reperttur ad 7. 809. [c j duritie maxima , [d] magna eUr
Jlicitate , fUxitilitate & temcitate \ [e] folutu , q vem peoe*^
traatem edit dumfrangitur vel di&lic, [f] mioori in fgae
fciodlUcione, [g] majori ad magnetem atiraftione & faciUu«^
te vim magnedcam rufcipieiidi. Hi^ concluditur , realem
cbalybem ioter & ferrum differeodam « dcpendere partim i
nonoullarum particularum Teparadone vel reduftiooe, und«
minor In igne fcintilUeio & major ad magnetem attradio,
pwtim \ pardcularum ferri ^ttenuatione & ardiori conoe*^
xiooe, unde gra vitas & denfttas major deoendet, oecnon e-
lafticitas & flexihilitas. Urgent chnmci Sr metallurgi , par*
dculas inflammalfiUs majori copia cum ^erro communicari«
ftibejiisdem mutatione in cli^lybem; Ted nobis videtor im»
poOibile, ut fsmim vel aliud mecallicum corpus admittae ma*
jorem propordonem & qvandratem afterutriui partis effimia*
Hf feu conflitutivM, absqve totali muutione corporis ; ex «d«
verfo^ magis probabilicer dici p<>fle, eo minu^ ferrum in dia*
lybem mutari k majori qvaodute materia inflamabilis in
chalybe, qvod omnis apparatus ad pr»parationem clialybis
potius.eo tendat, ut aut d (Tipetur q vidpiam^ iUt» ut pardcu-
Ixcohftituentes attenuate arftius coadunentur; pretereaqucr
notum materiam inflammabilem f^no majori copia admix*
tarn, id ipfiim molliutzc leviuf reddere^ non durum & gra-
vius ; minorem infuper rcintiladonem clialybit Tub ignitione
^ & roaileatione podua defeftum qvam incrementum materia
infLimmabilis iiidicare; alia ut reticeamus momenta » alibi
allau in Ekm* metaU. P. IV. cap. I. p. 389. &c.
' Obf. 6. Amiakthui^ qvem obrerravit GRicKoKln furao
Aiforio ^erri » niliil aiiud eft qvam filmentofa calx dUa^ wtol^
lifferru inferrum omnino reducibilis, qv«in fiffurisfoci*
ubr Tcoriis teftae fuot, reperiri Tolet Congi^it b«c calx
cum terra alba» qva? k fqvamh ftrri obtinetur, dum huiua-
modi (Vamuls minorest qv» in fuperficie fisrri fUfi, t fur*
ois majoribus eifiuentis» refrigerati, reperiri folent & colligi
pofTunt* diu u(lulantu% donee omne inflammabiledifflpatua
nierie remanente calce alba. Datur itaqve alia terra vel
calx mard% qvam ocbra flata , rubra , fujcd vel carulca*
Obf. 7. NobWjJimtm & prsftandnimum id fdrrum iudicandum
•ft, qVoddebita gaudet proporttone partium conftituendum ;
ab omni materia heterogeoea immixta liberum, atqve in
iuflilitaii^ tcwMcUate^ imnU & alafiicitate exceUit. Cog*
aorci*
Digitized by VjOOQIC
^fcs f o ; «i 4«f
itofclttif reny iumitas I flexutis # qvas <jvo plures ffemnn,
fine fiffura ftibite valec# eo melius jure ctni^iwt \ tenacitai
patet 4 partictilb fibrofis« Ditrities, partim k fono parum
obtufo* dum mallei iftibus percut.tur ^ parctm k repercuifio
oe&veftigio relifto inDOtefcit; elafticifas tam k percuf^o*
ne qvam flexura patet. Hluc nobilicas fertijveeani, qvod
ex optimis ellqvacur mloeris# rcilicec mtmrti Jerri mpii^
in qvibus perfeftum eft ferrum.
Obf. 9» Qvc fiat parUi eonftitutiv^t qvibus ^3rrum A natun
compouiciir, diverlW lunc fenteonv* Geoffroi conteodit
ferrum ette Gompofituro k terra ^ oleo kituminofo & acid9
vitriolico» qvod fapore in croco martis nofci dicit. Lbmb*
HT ex adverfo exiftimavit ft^rnim eOe compnfitum a terra
& julpburea Teu okofa mattrria; acidum vero# qvod Geof^
frot ftatuit» opinaturad ferrum non pertinere» qvum acida
i^rrum deftriiant. Galbati Vexohoc acidum admittere vi-^
detur » fed fimul aO^alinum qvid iti f^rro adeffe opinatur*
JuKCX£R« C. NfiUMAN & eorum feqvaces, non nlfi de
terra & principio inflammabili ^ ut partibus Con(litutivis lo-
imintur. i^NOWYM. jlu^ftr Itbri von dem Untetjcbeid der
Ciymic^cit cooftitutivum ferri effe falino vitriolicitm.
Koa exinfroamua ferrum ejje compofitum ito A materia iV
fiammabili, qux eft manifeU^ $ in ferri fulguratione & fcin*
Ulatiooe» ejusdem dctonaciooe cum nltro« oec noo materiae
fulpburea feu inflammabilla produftiooe cum acido vitrio^
lico, ut & in calcinati ferri reduftioae*
n:l. A terra auadam, qvam tfrj^/Z/tfr^tfiw effe prob^^billter COft-
cludimus La] ab experimento BecrbRi , ferrum ab omni
Argilla. cum inflammabili materia tradtata, producente. [b]
Ab obfervatione Zimrnermatim id Berg. Acad p. 91. qva
cooftat, ferrum & fcorias ferri In argilliiceam , poft Ion-
gum tempus, redire terram, qva & conJtaf# alius fidelis virf
narratione, mineram mortis cum fimo mixtam* io terram
agricolisf idoaeam « feu argillaceam mutari. Hoc confir-
mant obfervacionesalis diverfis in locit USiv, qvibus patet,
niiueras martis^ poft longiorem femporls moram > mutatas«
vegetabdium crefcentis non effe impedimento» fed potlui
eaMem promovere» ut patet k maximis& crafliffimis arbor!-*
bus fupra antiqvos acervor minerarum crefcentibus. NemU
oi autem ignotum, acbram martit 61 ferruginem inidonea
avam maxime efle ad' promovendam vegetabilium crefcen*
am. [c] Ab argilla inprimis cerulea, radicem vcgetabi-
Itm ciroumambieatia nutatioaa ia n^raceam iadoltun* qvod
ubl-
Digitized by
Google
47^
tx(0)K|
tibi^ris fefe inC6llibuf^ pratis obfenrari poCeft^ juxtt
obfervationes PratL Ad]um. Tid8Tr5m. Hoc & coQfir*
tnaoc radices vegetabilium terrificata* (d) Ab almiaari terrM^
qv£ sqve iu pyrite ac ia argilla repericor*
Stio, Ab aliqva aciditate feu eUBrica materia f in argillaeed
. terra Jixata^ q5ra & eadem terra ia terram mArtit muU'*
tiUTt aliam induens indolem. KxceleEhica materia probatur, (a)
iijiintillulit eledricls qva« terrum in igae emittit, (b) kM»
xma attraHione q vx reperitur inter terrum & materitn
eleftricam* ut ab idlbus fulmineis patet, (c) ab barmowM
qvae eft obrervata inter ekSrieam materiam & magnetem^ (d)
ab attfaHione & folubilitate maxima ferri in aeido vitriolico^
qvod ejusdem fere indolis cum materia eleHrida^ accedente
inpmmabili fubtilillimo, dlcant pliyQciqvidquid yeliot. Hinc»
Vkleor roihl perfpicere ; cur magues vix nifi ad Xliperft*
ciem ac in die reperiatur ? Saltem prohindei in veois nua-
quam adeft; cur argilia JuhiUlis magis martialia quam ii*^
la qvae profuodius reperitur ? Cur terra In vegetdbilibut fir
animalibuf ^jpxmttns ^ martialis fieri poflit) Kxlftimamiis
eieftricam materiam plus m)aus figr poiTe; fed liberum
alila relioqvimus lioc ia puafto iudiciumi
% 132.
Digitized by VjOOQ IC
2. CUPRUM, Venus. .Es. Gen. 54-
Sveth. KoppAR
GalU Cuiv^aE
Gefm« KupFsa
I. Eft tnetallum colore rubro ^ fraOtira nitens ^ ttxtnta (b«
hda, walleabilitatt 6l du£tilitate majori pr^itum qv^m
fefrum, uiick in tetiaifflma folia malleari, afqve in fila
flibci iflima trahi , fine fiflura ^ poteft ; duritie
vero & tlafticHatt minofi qvam fcrrum gatidct^ majo*
fi autcm qvam rcliqva met^l a , qvae cupro fcindi &
limari poffuht; tenacitate etiam minofi eft qvam fer* -
rum ; filura cuprcum ^ diametro ^ poll. Rhen. ttott.
nili 299I libras^ fuie ruptura^ Ajfpenfasttcnere pot-
eft ; fonitu & clangore , ferrum 6i reliqva omnia fere
metalla (Uperac.
a. Jk aire nigtcfcit In Aipefficle^ delnde^ longlori trans*
aOo tempore I per feculom & uitra^ fit aruginofum^
tit patet k laminid cupreis in i%&\i domoram & tern-
plofum.
3. In aqvapura non folvitur; in aqvij vero drj^nicotihut^
Jdtinis & pingvioribus 5 »ruginem ^ citius ^ tardius,
contrahit*
4^ Gradate fptcifica eft in proportione ad aqvam ut
8,789 vel 9,odot: i^oooj in aqva itaqvc f vcl ^
fui ponderis partem perdit.
)« In igne aperto facile ignltur^, longe ante fufionem & be«
ne ignitum flammara perpctue tingit colore cmrnko
viridefcente , absqve fcnfibili dccremento ponderis*
4« Igne calcinatorio mitiori ^ aSris a£^ione adjavante ^ in
rrocum rubrum vertittir^ qv« calcinacio multom la-
boris & temporis requirit^
' 7. Igne
Digitized by VjOOQ IC
87* rx r o ) Ki
7« IgMfufiriOf qvcra fortcm rcqvirit, minorem licet qvam
ferf ura , nuUam patitur mutationem fenfibilem ; auQo
& continuato vcfo igne fbrciori, partim in fumum
avolat ) qvi fumus colle£lus verum eft cuprum^
partim mfcorias vcrtitur.
t. Cum acido vitrioU effervcfcit cum fimio^ & ab eodem
folvitur, unde vitriolum cupri casruleum. kSi* Sfic^
I2g. Obf. 2.
5» Cum adio nitri vel aqva forti fortiter effcnreiat cum
fumo rubentc; folutio fit viridejcens ^ qv« cryftallos
dat parallelipipedas candeas fere pellucidas.
I0» Ah acido falls asgre folvitur & vix fine calore & igne^
folutio tie^c primum fufca, delnde obfcure viridis^
non eft cryftallifabilis. Cuprum verocalcinatum^ fea
crocus veneris facile acido Talis fo!vitur.
II* Ab aqva regis folvitur , folutione obfcure viridi^ qva
cryftallos dat opacas , irregulares, parum albefcentet.
12. Ah acido vegetabilium fucco , liqvore vel fpiritu qvocun-
qve folvitur. Cum acido, vini producitur viridb j^ris,
qvod eft fa! metallicum opacum viride, produdum ab
acido vini cum materia inflamiilabili. Cum aceto de^
Jlillato^ dum hoc viride aeris folvitur^ produwntur
Flores ^Rf6, qvi funt cryftalU veneris iniceto.
I3« jib oleis qvibuscunqve folvitur, colore viridefcente ;
nee non ab atdmalium liqvoribus, laOe^ fero laSlis^
fudore &c.
14. A liqvoribus alkalinis, folyitdr colore caruleo^ diffi-
ciltus ab alkali fixo ; facilius ab alkali volatUi^ unde
cryftalli veneris obtineri poflunt. Cuprum in aliis
mixturis ve| mineris latens facile detegitur & mani(e«
ftatur, colore caruko^ qvcm fufcipit Jpiritus falis
Digitized by VjOOQ IC
|x C 0 ) K$ V'^ ft73
ammSniaci cum fale alkalino deftillatus ^ dum iisdetrt
cum mixturis vel corpohbus auc bene agitatuf) auc
vaft claufo digeritur.
15, Cum'orani vietallo &l fefnimBtallo eft commifcibile j
fuaqve admifcella parum aut nihil tollit de malleabi«
litate nobiliorum metallorum ^ auri (^ ar^enti ^ qvi-
bus & plumbum addi poteft; paulo duriora autem
hasp metaUa reddit , pro qvantitate admixtionis i
ftannum vero fragilius reddit; de csetefo , in albis
metallis non fempcr coloris mutationem producit, ni-
fi major proportio cupri fuerit ^ ipfum licet a zinCQ
nunqvam non flavo tingatur colore, & ab arfenico ^ co-
lore albo. jtiuri color exaltatur a cupro.
x6^ Cum fnercurio dlfficulter ttmalgamatur ^ qvum fub
amalgamatione calcinetur.
Obf. I. Cuprum ^ a Cypro infiiUi PttKro lefte* nomenha-
bet. in Cypro namqve blim magna Copia repercumfuit,UQ-
de & adhpc vitrblum cseruleum, vocari folet cypticum^
Uadeaamverohoc ffieta|ium nomeii /Eais obtinuerit, cum
certitudiuc did non poteft. Antlqvis duplex ^l fait, unum
typrtcum^ alcerum corintbincum ^ qvod pofterius, nonnullif
a retiqviis e terra erutis, oriebalcum fuiire cxiftimant; alii
Vero , mixtur/im metalticam pro campanir tulfle contendunt*
A cbemicis appellatur boc metallum^ l^cnus , & a nonnul«*
W^ mer€trix mtaUorum ^ for fan ob facilem folutionem &
mifcellam*
Ohf. ft. Hoc roetallum olfm major! In ufu fu'fle* qvam ho-
dieroo tempore, noviroiis ab hiftoria & antiqvitatlbus He*
braoiAm^ Gtitcoirum Si RomAuorum^ undedifcimus, hos po*
pulos, loch ferri, ufos tu-ffe cupro ad Vari^ Utenfilia tam in
belle qvam pace, ad lollrumenta bellica ^ re*, aj^rarlae* rcl
doraeft/cae &c. ; unde & antiqvi Romdni<& Graci poftula-*
runt vim aerlspriusqvam ferrl notam fulfle, ur iodicavimus
in Obf. circa ftrrum §, 130, Hinc nos concludimus, antiqNTia
his populis bene notam tuUre artem cuprum iniurandi, Cfr»
Calmet BibL UttUrfucb. p. 53* file* Caylus Anti^^U
Gr€cqves &c* Vol. Ik
Tom, IL S $. t33*
Digitized by VjOOQ IC
a74 «)^ C o ) «J
I. CUPRUM nativum. Spec. 346^
Cupruni nudum miner a inbarens. v« Likn£ 143. 2*
Cuprum nativum. Cronstedt* 1193.
Sveth. Gkdigkn koppar
Gail* CUIVRE VIERGE OU CuiVRE KATIF. V. DE Bo-
MARE. 285*
Germ. Gediegekes rupfer*
Non ea qvidem eft hoc cupram nativum 'puritatc,
qva gaudet cupram depuratum & purificatum; taraen fa-
cile malleabile & duQlle , colore utplurimura rubra , fla-
vefcente vel obfcui;^e rubente, maculis & particulis cac-
ruleis vol viridibus , ab asrugine dependentibus ^ in fu«
perficie faspe tindum; ad bafm lapideam vel mineralem
adfixum & qvafi adnatum vel immixtum , . interdum in
Jtratis cum lapidibus laroellaribus, inprimis Spatbo^
(a) Cuprum nativum^ cryfldlifatum.
Cuprum cryftatlifatum ottoidrum. v. Linn6. 143. 3.
Eft iigura oOoSdrica vel cubica pyriticoia. India.
(b) Cuprum nativum, granulatum.
Majoribus vel minoribus fruftulis feu particulis , in ma*
trice lapidea vel minerali« HasflekuUa in Nmcia.
Sunnerfkog in Smolandia^ Weftindia.
(c) Cuprum nativum , foliaceum.
Foliis arborum sqvale , fed fine nervis , in fiffuris
minerarum & lapidum , feu in ftratis, fine dnbio, ge-
neratum. Krafnavolock in Rujfia. Hungaria.^Wefiindia.
{A) Cuprum nativum ^ dendroida.
Arbori ramofs asqvale. Krafnavolock in Rujpa* Sibt"
ria. Hungaria.
(^e) Cuprum NATIVUM, botryoides^
Hungaria.
(f) Cuprum nativum, capillare^
Tenuiffirais qvafi filis conftat^ Franckenberg.
Cg)
Digitized by VjOOQ IC
t>^ C O ) Kj 27s
(g3 CuptiuM i^ATivuM ^ fuperficiale.
Lapidibus. vcl mineris fuperficialitcr adha&r^ns* Sun^
nerjkog inSmolandia. Pluriraisqve fodinis cupreis.
Ohf. Adnatum repertum eft cupniro natf vum divcrfis lapldf-
Kontzojar in RuJJia. (4) Lapi^ arenario in Siberia. ^5)
Scbi^o ad Contecb in Siberia y & in Gexmania, ^6) Mine-
ris cupri diverfis, pluribws In locls. [7] Mineris ar/eniei
alba & cinerea , .allisqve,
ft. CUPRUM purum ex folutione vitriolica pracipitatum.
Cuprum prjecipitatum. Spec. 347.
Cuprum pracipitatum fupra ferrum, arenofum coalefcens. v.
LlNN^ 143. I.
Cuprttm nativum particulis conglomeratis diftinUis* Croh*
STLDT. 193. 2.
Sveth. Cement - roppar. Prjrcipitbrad kop-
par
Gall. CUIVRE PRiftCiPIT^. V DE BjOMARE. I94.
Germ* C^rment^kupfer. Pr^lcjpitirtes Kupfer
Eft cuprum purum , colore rubenfe , ab aqvjs yitrio-
Ikis rponte vel cum ferro prascipitatum ; ea caret foliditate
& denfitate, qvas reperitur in cupro nativo , particulis cu-
preis forma qvafi arenacea conglomeratum , adeoqve mi-
nori connexione partiurn gaudens , friabile exiftit.
Ca) Cuprum pracipitatum, fine bafi.
Minoribus particulis conglomeratis conftat, ftruftura
plerumqve amorphum. Fahlun^ Garpenberg in Dale"
carlia.
Cb) Cuprum pracipitatum, bafi minerali vel Vige^
* tabUi.
Hoc ut incrM/?flmfw confiderari poteft, praetipitatum ad
diverfa corpora , terrea , lapidea , vegetabilia , inpri-
mis ad ferrum, unde & faepe figuratum exiftit.
Sa • Obf.i.
Digitized by
Google
a74 «)^ C o ) «J
I. CUPRUM nativum. Spec. 346.
Cupruni nudum minera inbarenu v* Linn^ 143. 2-
Cuprum nativum. Crokstedt* 1193.
Sveth. Gkdigkn koppar
Gail. CUIVRB VIERCE OU CUIVRE HATIF. V. DE Bo^
MARE. 285.
Germ. Gediegekes kupfer*
Non ea qvidem eft hoc cupram nativum 'puritate,
qva gaudet cupram depuratum & purificatum; taraen fa-
cile malleabile & duQUe , colore utplurimum rubra , fla-
vefcente vel obfcui;^e rubcnte, maculis & particulis cae-
ruleis vel viridibus , ab asrugine dependentibus ^ in fu«
perficie faspe tindum; ad bafin lapideam vel mineralem
adfixum & qvafi adnatum vel immixtum , interdum in
Jtratis cum lapidibus laroellaribus , inprimis Spatbo^
(a) Cuprum nativum, cryftallifatum.
Cuprum cryftatlifatum odoedrum. v. Linn6. 143. 3,
Eft figura o3oSdrica vel cubica pyriticofa. India.
(b) Cuprum nativum, granulatum.
Majoribus vel minoribus firuftulis feu particulis , in nia*>
trice lapidea vel minerali» H'dsflekuUa in Ntricia.
Sunnerfkog in Smolandia^ Weftindia.
(c) Cuprum nativum , foliaceum.
Foliis arborum asqvale , fed fine nervis , in fiffuris
minerarum & lapidum , feu in ftratis, fine dnbio, gc-
neratum. Krafnavolock in RuJJia. Hungma.^Weftindia.
{A) Cuprum nativum ^ dendroida.
Arbori ramofs asqvale. Krafnavolock in Rujpa* Sibt^
ria. Hungaria.
(9) Cuprum nativum, botryoides^
Hungaria.
(f) Cuprum nativum, capillare^
Tenuiflimis qvafi filis conftat^ Franckenberg*
Digitized by VjOOQ IC
t>< C o ) «t ^7s
(g) CuptiuM i^ATivuM ^ fuperficiale.
Lapidibus. vcl mineris fuperiicialiter adh^r^ns* 5ttfi*
nerjkog inSmolandia. Pluriraisqve fodinis cupreis.
0*/I Adnatum repertum eft cuprum natf vum divcrfis lapldf-
bus & mineris ; (ij Lapidi calcareo V fpathofo in fbdina
Ha/flekulla in Nericia; in tVeJlindia^ C?) Qvarzoin Siberia
^ Hun^aria. (3) Fetrffilici . V Jajpidi yKrafnavolock ad
Kontzojdf in RuKa. (4) Lapidi arenario in Siberia. Ci>
Scbijlo ad Contecb in Siberia y & in Getmania. ("6) Mine-
ris ftt/vi diverfis, pluribw in locb. [7] Mineris arfeniei
alba 6l cinerea , aliisqve.
ft. CUPRUM purum ex folutione vitriolica pracipitatum.
Cuprum prjecipitatum. Spec. 347.
Cuprum pracipitatum fupra ferrum, arenofum coaUfcens. v»
Linn* 143. i.
Cuprttm nativum particulis conglomeratis diftinUis. Croh*
STLDT. 193. 2.
Sveth. Cement - koppar. Pracipiterad kop-
par
Gall. CUIVRE PRiftCiPIT*. V " DE BjOMARE. I94.
Germ* C^rment^kupfer. Pr4lC!PItirtes Kupfer
Eft cuprum purum , colore rubcnfe , tb aqvjs yitrio-
Ifcis rponte vel cum ferro prascipitatum ; ea caret foliditate
& denfitate, qvas reperitur in cupro nativo , particulis cu-
preis forma qvafi arenacea conglomeratum ^ adeoqve mi-
aori connexione partiufn gaudens , friabile exiftit.
Ca) Cuprum pracipitatum, fine bafi.
Minoribus particulis conglomeratis conftat, ftruftura
plerumqve amorphum. Fahlun^ Garpenberg in Dale"
carlia.
Cb) Cuprum pracipitatum^ lafi minerali vel Vige^
^ tabili.
Hoc ut incrM/?flmfw confiderari poteft, prascipitatum ad
di verfa corpora , terrea , lapidea , vegetabilia , inpri-
mis ad ferrum, unde & faepe figuratum exiftit.
Sa • Obf.u
Digitized by
Google
ft76 tX C o ) K5
Qbf. I. Qui wtriolum earuUum in aqva folyit, & in bane
iblutioneip lojicit tVuftulum /<rrn\ facile Invenief, qvomodo
hoc cuprum geoeretun Si vitrioliim cupri csruleum huine->
Aatur'&ad/^rrmv politum adtricatur, Itatim cruda rubente
cuprea obducicur ferrum. Caufla haec eft, gvod acidum
vicrioli majonadfemim gaudeat actradione^id ipfum folvae,
bi eojpfo particulai cupri folutasa redlmittac; unde, praeci*
pitacum cuprum eaodem qvoqve figurani fufcipiat , necefle
eft, qvam habuic ferrum in vitriolicam (blutionem injeduro.
An vero omue cuprum pracipstatum natwrale , hoc mo-
do fit generacum vel produdum, diCere nou poifumus ; pro-
be fcientes^ in plerisqve mineris cupri nonnifi purum effe
cwi^xxxm julpbure ^ut arjenitovti ucrisqve miaeralifatum , &
hsc mineralifaatia corpora, Viribus naturae, aere&aqvade-
flrui, vel a cupro fine ejosdem calcmationei feparari pofle,
cupro ciitn remanente puro.
Obf, fl. Sunt qVi exiftimant, omne cuprnm nativum efle p^
jiaturalem praecipitatlonem produftum , atqve graniila cupri
pra?cipitata cum tempore confolidefcere pofle in texturam
folidam. Sed dubito an h^c coalefcentia pafticularum cupri
pr^cipitati irretragabili teftimonio adhuc fit confirmata ; du-
bito q voqVe, an cuprum natiVum dendroides, vel granularf-
ter lapidibus immixtum, aut in ftratis obvium , ut pr«ci-
pitatum confiderari poflit , vel cum praecipitatiooe qvadam
conciliari; tamfigura qvam locus huicbypothefirepuguare
videniur.
3. CUPRUM fninera folida^ cdlore rubra f)ei bepatico^ wi-
neralifatum. Minera Ci^ptir hepatiCa. Sp. 348,
Minera cupri vitrea rubra. Nonnullorum
Cuprum ruhrum ochraceum induratum. v. Linn^. U5*'9«
Minera cupri calcifarmis pura ^ indurata ^ colore rubro^
GRoi^stEDt* 19^.
Sveth- Rod kopparMalm,^ LebeKeUTZ. R8dt kop-
PARGLAS
Gall. Mike de cIiivre ttoucfiATRK. Mine de cui-
-? VRE VltREUSE ROUGEATRE
Genn. Rothes kupfererz. ' LebbHerz ^
Eft htec minera colore rubro aut fufco hcpatico^
confiftentia folida ^ pleruraqve maculis c«ruleis aut vi*
ri^ibus , a corrofo cupro brnata , faepe & cupro nati*
^ ' vo
Digitized by
Google
1^ C o ) Kj ^77
ve adeo dives , ut fere tota cupro conftet , fine fenfibili
admixto ferro aut fulphure , unde a noniiullis pro cupro
habetur nativo, quod fuuin perdidit phlogilloa4
(a^ Mi^ERA cupai hepatica, rubra.
Colore eft jam palUdiori ^ latcritio , cupro nativo fere
«qvalis , jam eininentiori y cinnabari vel minerce ar^
genti rubra baud diflimilis y aliqvando femioelltuida,
Ordal in Norwegia. Cornwali in Anglia. Siberia^
Obf. Haec forrao eft minera » cuius meotiont^m facU. v. De
BoaiARB* Spec. a89« No. 4. qvam defcribir, extrinfece o-
chraceam « intriofece % colore fubente cufri yel cnsnabaris^
Jlriatamn
(h) MiKERA CUPRI HBPATICA, fufcO.
Haec colore eft hepatico feu rubra fufgo ^ vocator vul*
garit^r Lebererz^* hoq ^ft, minora cupri bepatica^ a
Gallis mine de cuivre bepatiqve; ejusdem vero indo-
lis eft cum priori varietate^ a nonnqllis connumera-
tur ad minerat cupr\ lazur^as^ & ab iisdem vocatur,
cuprum lazureum fulvum Narberg in H^eflmanrm^
Freiberg in Saxonia. Schwartzburg^ Temeswar in
ffungaria. • Qalmonar in Htfpania^
(q) MlNBRA CUPRI HEPATICA, gfifeO fufca/
Eft propemodum colore ad ferreum inclinantc* Alfatia.
Oi/I Ha minerse facile deftruftibilcsf & deftruftloni vicin«
pulverem pr^beiit rafura rubrum t veftigio cameo ad partem
oitcntQ relii^a io ipfo lapide,
4. CUPRUM fulphure mineralifatum ^ ntinera obfcure nitens
grifea mollis. Cuprum vitreum. Spec. 349.
^inera cupri vitrea, Nonnullorum.
Cuprum lazureum , grifeum , ^^\ minera cupri ^rifea.
Cuprum mineralifatum pyriticofum , fe£tile , canum. v. Lin-
k6. 144. 6.
Cuprum fulphure mineralifatum^ CrOnstedt. ^197*
Sveth. Kopparclas. Kopparglasertz* Gra kop-
' PARMALM*
S3 CalL
Digitized by VjOOQ IC
278 >x C o ) Kj
Gall. MCNE DB CUIVRE VITREUSE. V. DB BOMA-
RK. 293-
Germ. Kupfkrglas. Kupferglaserz.
Eft minera ponderofa , confiftentia adeo tnoUi ut
aliqvande cuUro fcindi poflit ^ aMqvando & parum tnal-
leari ; faepe ad ignein candelas liqvabilis , colore eft ob-
fcuro , fere ferreo ; cum aliqva ad rubedinetn vel potios
caruleitatem inclinatione, cuprum ad 40 vel 60 imo ultra
pro centenario continet^ cum pauxillo fulpbwfis combU
natum : unde fuam ad compoficionem , cupro fulpburatOy
feu, hpidl fulpbureo cupreo ^ Rocbffein yoczto ^ oranino ae-
qvalis , cui etiam ad texturam & colorem maximc acce-
dir, hinc non rairum / qvod ab hac minera, cuprum eli-
qvari poflit , line prasvia uftulatione , dam debito cum
fluore , addito ferro vel/ limatura martis ^ qva fulphur at*
trahitur , ignc prudenter inftituto funditur.
(a) CUPRUM VlTREUiVf ,>/Wttm.
Ordal in Norrwegia. New York i colore caerulcfccnte,
in Hifpania.
(h) CUPRUM VITREUM , tejfulare.
Minimis teflfulis compoGcum. Sunnerfkog in Smolandia.
("c) Cuprum vitreum, granulare.
Eft areoario lapidi, fubtilioribus particulis compofito,
fed cultro rafili & fere fciflili, fimile , rafura plum-
beum exhibens colorem, Siberia.
Objl Arte hancroineramimttari p f^\xmu^ Si cupro^ In criicibulo
tufo, ingeratur qvint\iplum /M//)i^ttn/, ut folvanir cuprum.
Omni licet niiore & facie vitrea haec caret minera , eodem
tamen jure nomen impofitum minera eupfi vitrea defendit«
qvo minera ar^enti vitrea fuum nomen; haec continet cn-
frum fulpbure r«iutum« Mia argentum (ulphure folutum. A
oonaullis ad miaeras cupri lazureat conoumeratur.
5. CVPKUM fulpbure (^ ferro parce admixtis fnine^'difatum^
minera folida^ nitensy violacea vel carulefcens fragUis.
JCUI\RUM LAZUREUM. SpeC. ^^O.
Ctt-
Digitized by VjOOQ IC
/
Cuprum mineralifatum pyriticojum ruh'O azureum, durum.
Y Linn6. 144, 5,
Minera cupri pyriticofa^ Lazwrea. Cronstedt. ipS^jS*
Sveth. Koppar-Lazur
Gall. MlNB D£ culvRB AZvKiE. V. Db Bomare.
292.
^efm K|jpfer-Lazur
Colore eft h«t minera csriileo vd violaceo, com-
paQa , fraftura inftar vitri fere nitens colore rubcnte , un-
de a plurimis inter mineras cupri vitreas eft connumerata ;
ad conjiffentiam eft dura fed fragilis , cuprum ad 40 vel 50
pro cencenario continet , participans qvoqve de fulpbure &
aliqva porti one /erri, unde ad compofitionem ^ & ad intrin-
fecum colorem rubentcm fimilis lapidi cupri y feu cupro ful-
pburato ^ cui ferrum funul inhaeret.
<a) Cuprum lazureum^ violactum.
Hoc freqventiffimum eft in plurimis cuprifodinit. Bips*
bergsklack in Dalecarlia. Sunnerjkog in SmoUmdia^
Swappari in Lapponia. Temeswar in Hungaria.
(b) Cuprum lazurbum, caruleum,
Cajruleo extrinfecc nitet colore,. fraftura vero recent!,
intrinfepe fuam rubedinem prodit, Lauterberg (f Frei-
berg in Germania,
Obf. Plurimi illas cupri mineras Uzwreas vocant 9 qv« di-
verfis in fuperficie ludunt coloribus, ut to\etit minera cupri
fltiva^ mox dcfcribendae, in fifluris, vel a/ias iuimiditati ex-
pofitae. Hauc ideapi Lehman & poft eum vogbl decu-
pro lazureo fovenc. Alii autcmJllas mineras lamrcas vty-
caot, qvae unice colore r^mfeo gaudent^.qvalis tameo dubi-
to, an in rcrum natura exiftat, qvae & intrinf:;ce & extrin-
fece caerulca fit, excepto caruleo montano; iriterei tamen
lianc opinionem fovct von Just i. Hbkckel wpyritoi
p. 45«. exiftiraat, quodhodie vocamiJS Lazur 9 olimfuiflTe
appellaturo Glafur; adeoqveaDtiqvorummineram cupri vi-
tream fub fe compreheadilfe , &illam« qvara hodiem/ntfrjfw
cupri vitream appellamus, nimirum, praecedeotem fpeciemt
ut & qvam cuprum lazureum lieic vocavimus. Pofteriori
eteoim tempore bae minerae tuerunt diftindts. Omnem na-
S 4 vavi-
Digitized by VjOOQ IC
980 t>* C O ) K^ .
vavimusopewm tit hasmlnerasdiftingvcreraiw, qvodftftum
opinamur non folum colore, fed & textura ac partibus coa-
ftitutivis, laexcufabile vitium illi committunt, qvi naac
mineram cum lapid^ la^uii^ inter Zeolubai defcripco, cou-
fuaduat,
^. CUPRUM fer'ro (^ pauxillo fulphuris mineralifatum , mf-
neranitens nigra, Minkra cupri picka, Sp. 351-
Sveth, PechKI^tz* Swaat kopparglas.
Gall. Mine de cuivre semblable a une scorib
viTRiFiEEi v. Db BomaRE. :i98* Mine de cui-
vre yiTREUSE noire
Ccrm. Pechehz.- Swarz kupferglas.
Eft minera minus freqvens , facie & textura picis^
ftu potiu5, fcoriis nigris nitemibus baud diffimilis , qvafi
per vitrifioatioiKin orta ; cuprum ad 20 imo interdum ^
50 pro centenario continet 5 funul dc ferro & pauxillo
fulphurh participans. Jlfatia. Bungaria,
. **
. 7 ♦ CUPRUM arfenicQ (^ ferro mireralijatwn minera albe-
fcens. Minera cupri alba* Spec. 352.
Cuprum mineralifatum arfenicale album. v^JLm. 145/8.
Cuprum ferro (^ arfenico fulpburato mineralifatum. Cron-
STEDT. 199.^
Sveth* Weisertz
Gall MiNJS CUIVRB BLANCHE* V. De BOMARE
286-
G^ra^ Wbisskupfererz. Weis?erz.
•**
Eft minera qvaa paucis rcpcritur locis , colore al-
bo , mimr(g arfenici alba baud diflimilis ^ fed raagis ad fla-
vedincm qvandam inclinans , folida^ pondcrofa , cuprum
«d 40 pro centenario Vominet, qvod. in hac minera qvafi
%h arfenico dealbatum confiderari potett. Scbemnitz in Hun-^
laria ^ Tyrolis,
(?^ Exiftimant nonnulli banc mineram cupri albam, nihil
ali*4d efle qvam rutneram cupri vitreum . minus obfcuram ;
i^ juxta delcriptiouemdatara & ad partes cooftitueates, baeg
Digitized by VjOOQ IC
♦ {>♦ ( O ) KJ agX
a minera cupri vitrea maximedifferr, propius accedft ad foc-
ciem feqventeip. ^
8. CUPRUM arfenico, fulphure fi? ferro , plerumqve una
cum argento^ mineralifatum ^ minera cinerea vel nigra.
Minera cupri grisea^ Spec. ^k^.
Metallum cupri canum. N nmullorum.
Cuprum mineralijatum pyriticofum cinereum^ v. LinnA
144* 7*
Mnera cupri pyriticofa grifea. Cronstedt. 198. a.
Sveth. Fahl kupperertz
Ga-l. Mine be cuivre grise. v. De B6marb»
187.
Germ. Fahlkuppererz
Colore eft obfcure grifeo vcl nigricante , textura
folida & denfa , qxterno adfpeftu ad miner am cupri vf*
tream accedens , fed minus nitens & magis ad flavcdi-
neiri inclinans; fragilis , attaftu fudi$; cuprum aliqvando
ad 40 vel 50 pro centenario continet , una cum ferro
& fulphure, qvibus plerumqve, qvidpiara argenti acce-
dit; cum priori fpecie itaqve maxime affinis, a qva di-
ftingvi Videtur. minori qvantitate^ arfenici , majori vero
fulpburis in hac praefente,
fa) Minera cupri grisea , obfcufe cinerea^
Eft colore cinereo fufco , unde noraen obtinuit Fahl^
kupfererz ^ in agre cito fatifcens. StoUberg^ Ram^
melsherg in Germania, Hifpania.
(b) Minera cupri gi^isea, nigricans
Eft magis denfa, textura chalybea , ob nigfefcenteiu
colorcm vocatur a monticolis Sclmarzerz.
Ohf. Ut evifetur co/itufio, heic indlcandum, qvod alii, ob du
ftiiiAionem qvam monticolae nonnulli facere folent, etiam
• mineraloiji , inter mineral cupri vitreas mcSjlliores , fraftura
nitida, & fragiliores f*ra<9;ura fere granulata, priores vitreas
fimpliciter, feu Kupferglu appellaodo, pol^eriores vero, mi*
nerat cupri grifeaf , Kupftrdascrz , vel Fahl Kup/ergUr
' vocnado, qyos iu Jfegno Ah Svecmo olim fecutus furo; lied
5 5 ut
Digitized by
Google
tji ix C <^ ) '^
at hccnomiaatadiftlnftioaulliasvideturpooderlf, & tnmus
utile at entia prxter neceflitatem multiplicentur; heic itaqve
iUain diftlnftionem omiQmu.% (imul indicando qvod miaera*
qvam he\& cupri grijiam vocavimus, eadcm fit, qyamoUoi
Sii R. Min. appelidviinus mineram cufri albam obfcuram.
^, CUPRUM fulpbure (s* ferro mineralifatum ^ minera co^
lore aureo vel variegato nUms. Minera cupri pla-
VA. Spec. 55:4.
Cakbopyt'ites ^ vel Pyrites cupri flavus. Nonnullorum.
Cuprum mineralifatum pyriticofum^ fulvum. v. Link^.
144- 4 \
SvCth. GUHL KOPPARMALM.
Gall. MlNB DB CUIVRE JAUNB. V. Db BOMARE.
289.
Germ* Gelb kupfererz
Colore eft haec minera flavo , nitido , intcrduiii ad
rubedmem accedcnte ^ extrinfece ^ inprimis in fifluris^
fplendens colore variegato , flavo , rubro , viola "eo , cas-
ruleo , interdura & viridi , quo refpeQu a nonnuHis ad
mineras fazureas refertur , gallice vero vocatur Gorge de
pigeon; ad confiftentiam minus dura^ fragilis, ad chaly-
bem non fcintillat ; cuprtim continet ad 30. & 40^ pro*
centenario, fimul & parum ferri & fulphuris feu pyritico*
iiim.
(^a) MiKERA CUPRI flava , foHda.
Eft ponderofa, compafla, nitens ^ faepius verficolor.
Garpenberg 6? FMun in Dalecarlia. Narberg in fTeJl'
tnannia. Heddendahl in Norrwegla.
Cb) MfNERA cupRi Flava, foliacea.
Vidctur qvafi lamellofa. Norberg ^ Stripafen in U^eft-
, tnannia, Lauterberg in Germania (^c*
(c) MtwERA CUPRI FLAVA , particulis majoribus.
Bdfinge^ Garpenberg ff Wik in Dalecarl Piemont ffc.
Obf. m refpeftu ad colorem, fimplicem vel variegatum , alii
banc mioerani, cupri ftavam , in unicolorem & mnlticoiorem
diftiogvunty fed ut innuimus haoc mineram* nonnifi ^rr/Vf^-
Digitized by VjOOQ IC
taSter, io fiflbris, ab aqva vel hutnido , vari«g;ati}m ftifci-
pere colorem, hanc rtaqve diftinftioQem adopcare npn po-
tormus. ,
10. CUPRUM fulpbure fi? ferr^ mineralifatum , minera
ex flavo viridefcens. Minera cupri viridk-
scE\s. Spec. 355^
Pyrites miner alifatus amorpbus non fcintillans. v. Linn6
115. 6.
Pyrites cupri flavo viridefcens. Cbonstkdt. 198. y.
SvCth. GULGRON KOPPARMALM. Gr6nART1G KOP-
PARMALM
Gall. Mine db cuivre verdatre. v. De Boma-
R£ 291.
Germ. GKf-BGRilNLlCHTES K(7PFKRERZ. GruNLICA-
TES KUPFERERZ.
Eft inaxirac vulgaris minera, >^in omnibus cuprifodi-
nis obvia ; colore eft flavefcente cum majori vel minori
ad viredinem incllnatione , medium qvafi tenens locum
inter flavedinem & viredinem , ita tamen ut interdum ap-
pareat fortius flavo , interdum fortius viridi colore ;. ad
confiftentiam minus dura , vix vel non ad chalybem fcin-
tillans ,^ & qvQ magis ad viredinem inclinat & pura exi-
ftit, eo minus; cuprum tamen vix ad 10. vel 12^
rare ultra , pro centenario continet ; reliqvum eft ferrum
cum fulpbure atqve pauxilla feu infenfibili fere portione
arfenici.
(a) Minera cupri viridefcens , yb/zV/j,
Eft fua in fradura , ob foliditatem nitens. Fablun.
Bajtnge in Dalecarlia. j4twed in OJlrogQtbia &c.
(b) Minera cupri viridesckns , textura chalybea.
Vocatur a monticolis minera cupri chalybea-^ eft plerum-
rumqve colore magis obfcuro & plus ad viredinem
incfinante. Fahlun, S'ivar thick in Dalecarlia. Nor berg.
Riddarbyttan in IVeftmannia. Kallmora. Siberia &c.
(c) Minera cupri viridescens , particulis majori-
bus.
Fra-
Digitized by VjOOQ IC
TraQura €ft inaequalis , nitcns. jRiWfW. " Garpmherg.
Lbfafen in DalecarUa. Boflms in IFeftmannia ^c,
Colmenar in Hifpania.
(d) Minora cupRi vmiDESCENS^ cryftaUifata.
Eft ran. Hwaswik in DaUaarlia. Fodina Lsvifa^,
II. CUPRUM pyrite fulpbureo wineralifatum ^ inimra paUi*
de flava, Min£Ra cupri subflava. Sp 356.
PyiUes cupri pallidejlavus. Cronstedt. 198. i^
Sveth. BLEKGyt kopparmaum
Gall. Mine pe cyivRE o'un jau^R pii-p, "V» Vt
BOMA^Et 288. '
Germ. Bleichg£lbe$ kupfer^rz;
H«c minora reipfa nihil aliud eft qvam pyrites ful-^
phureus (Spec. 274.) pauxillum cupri twens folutum^
hinc colore pallide ^avo debiliter nitetis opioia pyritas
fulphurei criteria habet , praeterqvam qvod parum moU
lior non adeo fortiter ad chalybem fcintillet ; cupri pa-
rum continQt, aliqvandQ tamen, fed raro , ad %o. prq
centenarian
(a) MiNERA cupRi svBPLAVA i foUda^
KallmQra. Lockens fodina in Norwegian
(b) MiNERA CUPRI SUBFLAVA, particulis difliwUis*
Fablun. Tunaberg in Sudermannia^
(q) Mihera cupri subflava , fuperficie nitida,
HxQ vocatur etiam minera cupri fubfiava fpecularis^
qvum fuperficie gaudeat qvafi polita feu fpecularU
* Stripafen^ Norb^rg^
Ohf. Dicuot plurimi mineral ogl eo plus arrenici effe In hte
dercriptfs mineris cupri ^ viridejcente ^ Jutflava^ qvo pal-
1 diores fuerint« decepti, ni tailor, ab arfenici indole cuprum
& mineras dealbante; fed has m'meras vtx Tenfibile imo nihil
fere arfenici continere, & potius« qvo pallidioreseo minus«
hoc diverfij probiri poteft experimentis & a calcinationibut
pafef. Videtur probabile qvod diverfitas colons dependeat t
d) verfo m)neralifationismodo & diverfa proportiooe partiom
potius qvam ab arfenico.
la. CU-
Digitized by VjOOQ IC
J a. CUKIUM pyrite fufco mimralifatum^ minera flavo fu^.
fca. MfNERA CUPRl FLAVO FUSCA* SpCC^ 357.
Itinera cupH hepatica^ M. R.
Pyrites cupri hepaticus. Cronstedt> 1984 i#
Sveth* LefW£RSLAG. GULBRITN KOPPARMAtM
Gall. M!NE DE CUiVRE HEPATlIlVE. V. De BoMA-
RE- 290»
Germ. Bt^aunes kcpfErkrz. LfiBEasjCHLAO
Colore eft flavo fufco ^ reipfa pyrites fufcus ( Spec.
177. ) cuprum folutum cofttinet^s pifva qvantitatc ; pro#
prietates pyritce fufci nominati utplurimum retinens j a
qvibus haec minera cognofci & agnofci poteft.
Ca) Minera cupr! fLavo fusca , colore cbfcuro*
Haec. pyrit« tx affe firailis. Fablun.
Cb) MiKERA ci^pRi FtAVo i^usCA 5 tolore pallida.
Vocattit a itionticolis TfcNREtT , ob colorcm palli-
dum , qvafi ftantman ; intrinfece hsc minera granu-
lans vel teflularis exiftit ^ extrinfece vero ucpluri*
, mum lamellofa apparet*; zinco non raro ^ .fi. non Tem-
per participant* Fahlun^
Obf. Haec minora flaxro fufca» ceteris mlnti« nota, utpote qv«
vix alibi qvam Fablun^ reperitiir , ubi ob colorem fufcura,
minera cupri hepatica nortiea obtinuit ^ neqvaqvam cum
Germanorum minera rnpri bepatiea ^ Lebererz , confunden.
da, a qV^a, toto caelo, ut a dercriptionibus patet , eft dL
ftinda^ Banc ob caufam 1 nomen in regn. min. huic rai-
nerzimpofitum, aroonticnlis mutuatum Immutare coadus
fui, ne banc mineram ignari habeant pro minera cupri be*
patica G^rmanorum, ut a noonullis faAum fuiffe teperii.
13. CUPRUM mineralifatum ^ inateria hituminofa involU'
turn ^ faci£ carbonaria. Mikbra cupri carboka-
RiA. Spec. 35 g.
Mnera cupri pblogiftica. Cronstedt. 161. A.
Svcth» KOPPAR BRANDERT2
GalL
Digitized by VjOOQ IC
a85 {w ( o ;-k5
Gall. Charbon de pierrb cuivreusb. MiNb db
CUIVRE SEMBLABLE a DU CHARBOK. . »
Germ. Kupferbranderz
Eft minera qvae raro occurrit, nihil vcro aliud qvam
Litbantrax , cuprum mineralifatum involutum continens^
qvs ideoqve ignem concipit eundemqye rednet donee in
cineres verfa fuerit , a qvibus cineribus cupruui facile re-
duci poteft. Bis^bergsklack in Dalecarlia. SladkUrrs-Gruf-
van in Dalia.
Ohft Eadem indole reperiuntur Litbatubraces in FVanckeiAerg^
qVi vero ana cum cupro edam argentum contioent.
14. CUPRUM conofum & folutum , i mineris deftruRis^
pmcipitatum viride. i£RUGO uativa. Spec^ 359^
Ocbra cupri viridis.
Virick montanum.
Qjryjocolla. AcRicOLae.
AHmra cupri calciformis » ptdverulenta viridis. Cron-
stedt. 194^^.
Svcth. KoppargrSnt. Bergcront.
Gall. Verd de montagne ou chR7socollb« v.
De Bomare 195* Vkrd de cuivrb
Germ. KupfbrgRun Berpguuk
Eft minera cupri, qvae probabiliter originem habet
a mineris cupri fulphareis , acido corrofis vel alio mo-
do doftruGis , cupro inhofpitante in aeruginem mutato^
eademqve srugine dcinde , aut pura manencc , aut cumi
aliis terris vel lapidibus mixta & cum iisdem plus mi-
nus indurata. Nofcitur hasg minera facile, tam a colo^
re viridi^ qvi vcro , pro diverfa mifcella, jam magis pal-
lidas jam eminentior eflTe folet^ quam k fapore naufeofo.
Eft vcro conjifientia interdam folida & compafta, inter-
dum fragili pulverulenta , fra3ura non nitens , ncc ma«
nus inqvinans ; acidis vero plerumqve , fi non Temper,
folubilis , a qva folutione cum fcrro vcrum praecipitari
po-
Digitized by
Google
^ C 0 ) Kj »S7
poteft cupfttm ; calcinatione obfcura redditur & fortiori igM
funditur.
(a) iERUoo NATivA, granuUita.
Granulis minoribus concreta, dura, lapidea, in pie-
risqve fodinis cupreis obvia , colore alibi eminentiori^
alibi debiliori.
(b) iERtrco NATiVA, fijfilis.
Eft in lamellas concreta, forfan fucceffive. Frttbtrg.
Claustbal.
("e) ^RUGo KATiVA, glohulatis.
Forma ell globulari , pififormi vel alia; plerumqve in«
trinfece ilriata, aliis lapidibus vel mineris inheerens^
(d) iERUGO NATivA , ftalatlitica.
£u, I'me dubio , per ftillicidium , ftaladitarum more
formaU) parciculis fubtiliifimis* Siberia.
(c} -^kuGo NATivA, foUddy polituram admittens. Ma-
lachites.
Terra gypfea ventre mixta Cronstedt. 36,
Cuprum viride g^'pfeum^ v. Linm6 145. 15.*
HsC varietas reperitur figtira vel ovali vel irregular!,
eft dura, compa£ta , intrinfece ftriata^ polituram
tamen admittens; compofita , utvidctur, a terra gy^
pfea vel caUarea cum arugine mixta & indurata, un-
de & in colore parura difcrepans invcnitur, fortiori
vel debiliori aut mixto , pro majori vel minori hujus
terras proportione; ab ad^ofolubilis,.i)ec non sifpiritu
falis ammoniacis cum alkali deftillato puro, qvi pul-
chre casruleo tingitur colore , remanente terfa gypfo-
fa vel calcarea^ Continet cuprum ad ao* vel 30.
^pro Centenario. Siberia. Hungaria.
Obj: De M^lacbiti fcripfit J. G. Lbumahn in Pb. Cb.
Scbriffiett,
(f) iEauGo NATiVA, cryftallijata.
Ocbra cupri germinans viridis. r. Linn^« 194, ix.
Eft
Digitized by
Google
ass t>< ( o ) Kj
Eft aerngo nativa foluta & per cryftalUfationcm qvaA*
dam deindc depofua , ftriis feu i:ryftallis interdum
pcllucidis interdam opacis, longioribus aut brcvio*
ribus i iisdeinqve aut paralellis denfe coadnnatis ^ vel
, ex centre divergentibus ^ welvillojis^ breviffiinis, inol-
liflimis. China^ Hungaria.
Obf. A moaticolis & mineralogis h»c varietas diverfa obtl-
nuUnomiaa. VocatarFtoscup^Ri, KaPFBRBLiixHE Vel
KupFBRBHTME,qvum fiias ob ftrias qvaligermmans videa*
tur; aliqvando appdlatur M'inera citpri viridis plu-
MOSA» vel ^Kupo PLuMOSA , qviiiu alumini plumofo vel
f(ypfo plumofo ad ftrufturam fimilis vidcatur ; aliqvando dicl-
tur Atlasbrz, dum pulchre viridibas cryftallis, vel, qvafi
variegata ex viridi & caeruleo nitety ut in panno fcriceo at'^
Ut vocato ; aliqvando vocator SaMMeterz, dum brc-
vioribus villofis conftat Cryftallis, ut in panno ferlceo Sam--
met appellate; aliqvando Knospen , dum in mafla ovali,
globular! aut reniformi reperitud ftciis ad centrum coaver-
gentibus conftare.
(g) iER^Go nativa, fuperficialis^
Eft mineris vel lapidibus fupefficialitef ^ jam forma
terreftri, jam ftriata^ faepe &LfteUulari adhasrcns.
Obf, f . <^rugo nativa majorl copia In hungaticU montibus
prsfens , In dj verfis vafis contufa colligi folet, & ab uno in
aliud derivari . vt fubtilior & purior a crafllori & tcr^eftri di-
> llinguatur. Modum, qvo In Hungaria utuntur monticolae
uberiustradiditBRlicKMANN in Epift. Itin. Cent. i. Ep^i6.
Haec aerugo fic lota deinde in commercium venit « ad pi-
Burns ufurpatur ; probe vero ab arugine artificials ^ SLtqVt
undi aris diftinguenda.
Ohf 2. A colore viridi ClryfocolU antiqvorum , b«c aerugo
ab Agricola & aliis eft vocata Cbryfocolh. Plinius
namqve & Dioscor\des chryfocollam flefcribunt ut virl«
dem. Suam vero chryfocollam ajitiqviores prappararurt, ut
Idem Plihius refert, k nitro y hoc eft, alkali miner ali &
urina in mortario aeneo, usqve dum viredlnem fufceperint
& debltam confiftentiam, contritis. Vcterum itaqve chry-
focolla fuitartifidalls; maximeab aerugine nativa diftiuda,
ejusdem ufus cum mixtura qva auritabri ntuntur ad aurum
coDglutinaodum » qvae ab illis voottur Scbhglotb.
15. ca^
Digitized by VjOOQ IC
15. CUPRUM ccrrofum (f folutum^ a mineris ieftruttis
pradpitatum caruleum^ Cmvlvlbum montanum.
Ocbra cupn carulea.
jfzUtbum. NONNULLORUM. .
ChryfocoUa vera cuprea^
Minvta cupri calcifornris carulea. Chonstedt. 194^ ^
Svcth. KotPARBLATT. BeRGBL^TT
GalU Bleu de montagne. , v. De Bomare^ 296.
Bleu de cuiyre
Germ. Kupferblau, Bergblau
Colore eft caruleo pallidiori vel cminentiori , fepe.
ad viredincin inclinante , confiilentia , alibi terrea vel fra-
giliori, alibi dura lapidea, fraftura non nitens nee manut
inqvinans , fapore naufcofo ; Cum acidis efiervefcens & ab
iisdem folubilis; originem trahit a cupro^ alkali volatili mi-^
nerali foluto, deinde preBcipitato , & cum term vel lapide
calcareo plus minus commixto & indurato^
(a) C«RULEUM MONTANiiM , purum.
Eft pura terra mctallica, colore pulchre c«nilco. ra-
rior.
(T)) CiRRuLEUM M0NTANX7M , calcotea terra mixtum. '
Ckbra veneris terra calcarea mixta. Cronstedt. igtf.
I. & $. 34.
Colore eft grifeo aut flavefcente, cum pallidiori c«ru-
Ico, cum acidis effervefcens.
Cc) Caruleum montanuh, granulare.
Fraaura ut a granulis c6ncretum apparet. Blauherg.
(d^ CiERuLEUM MONTANUM , foUdmn.
Eft ponderofum , compaQum , plerumqve fibrofum.
Siberia.
(e) Caruleum montanum ^ fjfile.
In lamellas fucceffive concretum^ friabile, Siberia.
(f Jl CiERuLEuM MoNTANUM, lopide coUoreo fenJibUitef
Ihixtum^ LAP1$ ARl^BKUS
Tm.IL T TkT"
Digitized by VjOOQ IC
If o ^ r o ) ►^
Terra cdUarea croco feu cake veneris intrinfece mixta.^ in'^
durata. Cronstbdt. 135.
^ Cuprum cartdeum calcareum. v. Linn^ 146. i4« *
E(t colore casriileo cum granulis albis a calctrco I«-
pide iiBmixtis ^ unde lapidi lazuli qvodammodo fimilis ap-
paret, durus , compaSus ^ polituram vero asgre admittit;
cum acidis Temper effervefcit , in igne colorem facile per-
dit.
Ohjl Ab bac varietate prsparari folet r^n/^iMi mMtf«»«jR tfrii/!-
ciale^ qvod in commerclum veuit & ad piHuras utuxpaiur.
Modum praeparaodi tradidit Ans. B. a Boot de Gcmm. &*
Lap. p. ap*-
(g^ Carulkum montanum , cryflaUifatuxn.
Ochra cupri germinans carulea, v. Link 6. 194, lo*
Cryftalli funt tenties^ partim in minores lamellulas
partim in ftrias fbrmatas, iis fimiles ^ qve a cupro
in fpiritu alkalino volatili foluto obtineri folent. ffur-
tenberg.
(h) Caruleum MONTANUM , fupttficidU4
Rcperitur faepc ftfiata vel Jlellulari forma , otpluri-
mum vero terreftri lapidibus aut mineris adhserens*
Salzburg.
Obf. Plerumqve licet hs miners cupri carukum montansm &
arttgo native conjunftim in plurimis cuprifodinis reperian-
tur, Espe & miners invenianrur qirs vtroqve participant
colore, viridi & csruleo, obfervatum tamen eft , relative,
majorem copiam sruginia qvam caerulei montani ubivia in-
veniri, forfan, nvia alkali volatile miner ale non ea id locis
fubterraneis adeae poflit ireqveatia, qva acidum reperitur.
16. CUPRUM corrofum (f folutum ^ a mineris cupri de-
ftruStis , pracipUatum niJjrum. Ochra cupri ru*
BRA. Spec. 3(^0*
JErugo rubra^
Rubigo aris^ NonnulLorum.
Ochra cupri vitrati pulverea obfcure ferruginea^ v. Li»*
Nc. 103. 6*
Minera cupri calcifwnis rubra. Cronstbdt. 194* y.
Sveth^
Digitized by VjOOQ IC
tH C O ) k| SSI
Svtth- RoeD KOPPARjoRD^ RoeD LofparmuLm
<jalL OCHRB DB CUIVRE ROUGE
Germ. Rotub kupfererdk. Rothbr xuppbr-
OCKBR
Eft terra cuprea qvs originem habet a minera cupri
bepatka (Spec. 24s/) d^rufta; hinc & femper /erro par-
ticipac ^ fimilis ochrs ferri rubras pulverulentas , fed magis
obfcuro vel fufco colojre , qvo etiam folvitor base mmei-
ra cupri hepatica in acido nitrofo. Docimaftice exami-
aata dat ferrufn & cupruni aliqvando ad 30* pro cente*
oario. Oeftanberget in Ddia. Ivweden in Nericia. RuJ^
fia. HifpmUa^
Obf, I. An ofttgo lutea hue fit refereDda, dicere non po^
fum , eandem non vidi.
Ohf. 2. Hnjusmodi ochram cupri rubram , qva bircw^ qvaU-
bet verpera domum redieos tindus tuit. primam occafioneni
dediffe laaxims jam fodinae magni cuprimontii in Dakc. fa*
mafert.
17. CUPRUM corrofum (f folutum^ a wineris cupri &-
firuElis pracipitatwn rubrum. Ochra cupri ni-
gra. Spec. i6z.
Ochra cupri impura friabilis ferra mixta. Cronstbdt^
196. a,
Sveth. SVART KOPPARJORD. SvART KOPPARMULK
Gall. Ochre db cuivrb koire
Germ. Schwarzer kupferockbr
Originem haec ochra nigrefcens vel obfcure fufct
liabet a minera cupri grifea (Spec- ^5*.) facile in a€re
deftrudibiti & fatifcente ; ferro participat , cuprum autem
continet ad 40. vel 50. pro centenario.
(^a) Ochra curri nigra, pura^
Colore eft nigrefcente^ Htfpania.
(b) Ochra cupri kigra , cinerea.
Coldrem cinereum habet ab admixtis particulis argil"
^ccis. HaJJia. Sondersbaufen.
• T% 18. CU-
Digitized by VjOOQ IC
.a9» l>^ C o ) Kj
18. CUPRUM corrofum ml diverfinode mkierali/kum ^ f$bi-
fto inharens. Min. cuprx schistosa. Sp. 3^2^
Cuprum matrice fcbiftofa. v. Linn^. 145. ii.
Svcth. KOPPAR-SCHIPWER
Gall. Ardoisb cuivreusb
, Gcnn, KuPFEa-SCHIEFER
Eft lapis fcbijiofus cui diver fae minene cupri ; iwf-
nera cupri flava^ minera cupri fiava viridis^ arugo natioa^
iMTvleum mtmtanum , inio cuprum lazureum , majoribus vel
-minoribus maculis , globulis , particulis vel granulis, di-
verfimode , aut infperfas inhasrent , aut fupcrficialiter ad-
herent; reipfa itaqve haec minera non peculiarero confti-
toit fpeciem ^ qvum fcbiftus nonnifi ut matrix conftdera-
ri poflit, fed', qvum adeo infignis qvantitas hujus fchi-
■fti cupriferi in Gtrmmia & aliis in locis reperiatur, &
ab eodem eliqventur plura millia librarum nauticarum
cupri , fpecialem itaqve dendminationem & locum prome-
ruifle videtur» Mansfeldt^ Strasberg. JUmenau (s'c^ in
. Cermania.
.ig. CUPRUM cortofum vel diverjitnode mineraUfatum^
fcbifto inbarens^ figuratum. Minera cupri figu-
RATA. Spec. 363.
Phytolitbus floris^ v. lIgn6. 172. 6.
Cuprum mineralifatum corpora peregrina ingrejfim^ Cron-
STEDT. 290.
Sveth^ FlGURERAD KOPPARMALM.
Gall. Mine de cuivre figurec. v. De Bomarb.
199-
^ Germ. Figurirtes kupfererz
Eft minera cupri grifea vel viridefcens qvie IngreflTufO
obtinuit in diverfa corpora vegetabilia vel animalia in locis
fubterraneis obvia & ad petrificationem prona , unde , eo-
rundem corporum figura apparet^ plerumqve fcbifto ad-
)i»rens vel inhaerens.
Digitized by VjOOQ IC
Jw ( o ) KJ apV
(a) MiNBRA cupRi PiciTRATA , fpicam referens.
Reperitur ih matrice fcbiftofa^ duri, texturae chaly*
beaBy colore grifeo, infperfa, fua fignra jam j^
cos 9 }zm ftrobulos pini comprefTos, ]zm folia , fiores
aut fungos referensc vocatur germanice. KoRkah-
RBN. Franckenbergi
(b) MlNERA CUPRl FIGURATA, Ugnta. -
Hofpitat in matrice lignofa , diverfs magnitu^inis^
bitumint penctrata; lapidi fcbiftofo immerfa , & jr?!-
n^a cupri gfijha vel viridefcente penetrata; appe^a-
tur a Germanis Stangbkgraupen, & magis fpe<)ta*
liter, dam fruftulum ligni refert , Holzgraupbn,
dam vero carbonis inftar apparet , Kohlgraupkk.
Eranckenberg^
(c) MiMERA f upri figurata , cKm vejligiis vegeta-
bilium.
Eft fcbijius grifcus , fragilis , in qvo vcftigia vcgetar
bilium apparent ^ & infperfa reperiuntur minora fru-
{iu}^litbararacis, & his utrisqve granula miner a cu*
prigrifea^ miriBra cupri viridefcentis nee non arugi-
nis. Vocatur pliegenfittiges Silbererz , qvum
argento fimul partieipet , qvemadmodum & antcce-
dentes varietates. Franckenberg.
(d) MiKERA cupri figurata, pifcium vejligia o/iti%'^
dens.
Veftigia a pifcibus deftruftis in fcbijlo impreffa ob-
tinuit , qv» minera cupri grifea vel viridefcente funt
^ penetrata* Mansfeld. EisUben.
(e) Minera cupri figurata, concbylia lapidea in-
greffa.
Conftat concbyliis^ fubterraneis in locis petrificatis,
minera cupri viridefcente penetratis. Jarlsberg in
Norwegia.
t)bf. Omnes ha figurata cupri minera , ultima varietate ex-
cepta, Mrgentum etiam continent, & inter mineitts argenti
T 3 «li-
Digitized by
Google
%94 ^M C O ^ W5
allqrando eonnameraotuir, dum ea afgenti adeft copia, nt
eliqvari poflic.
se^ CURPUM diverjimode tnineralifatum , cum lapide orena^
rio induratum. Mihera cqpri arbnaria^ Sp.
364.
Oiprum matrict ocbraceo Macea. v. Lin. 145. 10*
Minera arenacea ah online am arena. Cromstedt.
^77. I. a. 278. J. *•
Svc^h. KOPPAR SANDER2
GalU Mine db cuivrb sablokeosb
<9erni. KuppeR'SAKderz
Eft lapis ^rcitarius cujus grano'a majora vel mina-
ra cum online vel aliis capri mtneris mixta & coad-
vnata rcperiuntur , vel cujas pori & interftitia inter gra-
nula^ nominatis mineris cuprt funt impleta, qvibut &
Ocbraceum qvid fa^pe accefHt. Eft itaqve hpis arena-
rius in bac niinera non alitor qvam ut matrix confide-*
randus.
C*) MtNERA CUPRI ARbWARtA , filicea ^
E filicibus cum asrugin^ concretis conftat. Siberia.
(b> MiNRRA copRi ARKiVARiA « grawdis arenaceisi
Conftat arena & srugine Siberia
if. CUPRUM cortejum vel diver/mode mineralifaeum ^ at^
gilla vel marga mixtum. Minbra cqfri argilla-
^EA. Spec 365.
Svfth. KttPPKRLETTEN
Gall. Mine db cuivrb argillecsb. ArgilA
CaiVREQSE
Germ. Kopperlbttbn
Eft argitla vel marga, diverib colore, copro avt
torrofo ant divcrrimode mineralifato impraegnata, aliqvan-
do cum ajoa forH eServefcens > attadu Inbrica & pin*
(O
Digitized by VjOOQ IC
(ft) MiKBRA CUPRl ARGILLACEA) COTUlad.
Cum acidis noh effervefcit. Hifpmia.
(b) MiNBRA cuPRi ARciLLAcBA , grtfea.
Hsc margicea ^ cum acidis effervefcit. Germania^
(t) NhNKRA CUPRl AR GILL ACE A ^ flwa^
Parum cym acidis effervefcit. S^id.
Obf. Defcriptas has qvatuor fpedespoft^rioresminerarum cu-
pri, ideo ad finem adponere debufmuSt q vum ab antecedeo-
tibus fiiam liabeanc originem, ab Usdemqve nooaifi ratione
matrieii fintdiftindae. Hanc ob cauflam, tateor, has mi*
neras « feojli ftridiori, vlx ut fpecies diftiaftas mioeraruin
cupri coQuderari pofle; fed fi coqfideremus, cuprum, in has
matrices longe alium babuiflfe in^reflum qvam \ix reliqvas
matrices, & in his, duplici adelle forma, oempe terreftri &
mtner^ifata coDjundim, adhuc ^ iocertum efle, anQoo&
alio ioeife poilit modo, qvemadmodum io nonoullis lapidi-
bos deprefaendimus, fi & confideremus a monticoiis efle re*
ceptum bias mioeras a reliqvis diftiogvere, exiftimaverim to-
' lerarl pofle , qvod has mioeras ut diftiuftas Tpeciea coofi-
deraverimus.
' ObfervatiOfies de ct^^o & mineris cupri.
Oif. I. Cmprnm reperitur prcterea.
imo« In aqvii ^mtriolicis cupreis.
ftdo. In zitriolo caeruleo , & vitrioh mxto^ nee non Urr
vitriolsca.
3tio. In lapiie quatzofo rubro.
4to. In mineris argeuti nonnulUs-
Cum reliqvis mctallis, auro excepto, rare Invenitur, & licet
miners cupri rare fine feno reperiantur, tamen ferri m nera
ordinariae plerumqve carent cupro.
O*/ 2. Vix ullum allud metallom tot dl vcrfis coloribus , If?-
dcmqve in eminentiori gradu^ fuis in mineris ludlt, ut cu-
{>rum. Reperitur etenim, rubro.flavo, vitidi ^ earuU9^ 4-
0 , mgfo imo pulcbre vafieganti colore. HofpiUt q voq ve
non folum in venii exuifis , fed & in vents cmuhtti.
imo, in gldndulss &* renibuj nee non Injlratu , per totum
tcrrarum orbem & qvidem fregventlus in matrice vttriJicMr
m feu fyfibili vel apyra qvam m calcarea.
T 4 • ^*/' 3-
Digitized by VjOOQ IC
Obf. J. MfmHeolx \u rerpefta ad matrices , pro ^cttttaada
fufiooe per proportionat^m fnixturam miaerarun^diftiogvuQt
iDiaeras cupri ia tres fpeCies.
fa] Mineral moUts vocaoty qvae nudae, matrice manifefta
carcnt.
£b] Miner as duras^ qv» !n mattice dura fuarzajk, vel are-^
naria aut petrofiicea hofpitaiU.
Cc3 Miner at tenacer^qv^ matrice gaudcnt teoad, vel apyra,
cornea , talcofa , micacea vel alia.
Ohf. 4. Radone uflulattonir&fufionif mloeras dKHdgvunt moa*
ticolaa, iddem ia tres fpecies.
I mo. Miner fit cum fimplicet^ qvae vel rudes vel lenl ufluU^
/ioi»« praenaifla, in cuprum cliqvarl pofTunt; qvales funt mi-
Jierae dercriptae Spec, i, 2, 3, 4, qvibus & arugo nativa ft
caruleum montanum add! poteft ; qvales miuerae funt . rario-
res & ninori qvantitate reperiuntur.
•do. Minerat ujlulatoriar , qr» minoti qvantitate Jilpbarif
& ferri particip;int. qvales funt miaer«, lazurea , minera
cupri alba^ f^^if^^ ^ fl^va , qvae qvidem fortcm & repctitam
reqviruat uftuUtionem ; uftuUtae vero cuprum rude &cile
largiuQtur,
3tio. Mineral fuforiat pro lapide metallieo , qvae maiorl ful-
phuris & ferri pvrit* c^pfa abundant, qvaleu miners
cupri, viridefcens, rubfl.iva^ flav§ fufca f5*tf. quae maximam la
cuprifodinis conftituunt partem , & ferrum continent ad %o.
40, imo 50. pro centenario, cuprum vero «d a\» 3. vel 4.
raro 8. vel 10. procentenj»rio; multiplicemitaqve reqvirunt
ignem & nroceflTum ut deftruatijr abundans Ilia copia terri&
cupnim obtineatur piirum. In hunc finem h« minerae, fa J
uftulationem frigvUm fubire debent, qvap. tamen utplurlmum
Igaeipfius pyrftae perficitur ; (h) fundenda^ ut obtineatur
lapif fulphureo metalltcur ^ Rohflein vocatus; qvi [c] uftula^
tionibui verfabundif fubjiciendus , idqvc fexies , fepties vel
ultra repetendo, donee fufficienter uftnlatuf? fuerif ; poftmo-
dum, fic uftulatus lapis metal liens , [dj jam fundenduf, ut
obtineitur cuprum rude, qvod fe] per renovatum /hfionem pu-
rificandum l« cuprum purum. Tantum reqvirftur labons, *
tot ignes, fciiicet i». 13. vel ultra ut ab his minerit ob-
tineatut cuprum purum, prout prolixlus expofuimus io Elem.
Metalhrg.
Obf. A.
Digitized by VjOOQ IC
Ohf. S. Pursficatnr nktriui cuprum ab inhof^^itante adhoc fid-
fbure a ehemieit aliisqve, qvi opus habent cupro maxime
depurato & minus ad xrugUiein contraheodum proclivU
vel id ipfum cum plwM |va aut ^V P^tte mirceodo & cu-
rllando; vel fcmjkando ^ aut per fe« aut repetita Igoitione
exftindinoe in liqvido utinofo & falino ^ has fcorias de«
inde cum file alk^lmo & materia iriflammaUli mixtas redu-
cendo. Ad aurum fopbifticum ^ pitifibeback tf tombac ^ cujus
prsparationem indicavimus in ob/erv. de zinco 5. Ut^ c. fic
depuratum reqviritnr cuprum.
Obf. 6. Mkvqo^ qvam contrahit cuprum in acidis llqvori-
bus, nee non in alils ut & in a^re faumido ; plurimum q^rl-
demcum viridi ^Ritconvenit;ihreqventibustamenmo-
mentis fiint h» calcct diftindtae. [a] Colore qvo ^u^o gau-
dct , obfcure viridi ; viride arts vero pallide viridi, cum ma-
culls grifci.t ?mmixtis, q v«, dum microfcopio infpicluntnr,ap-
paret cfle cryJlattoffiliMf ^figura variabilis interdum ftellari
interdum alia (b) JErugo in a^re nigrefcit : viriie arts co-
lorem r^tioet. (c) JEr^o tota folvitur acidis ; viride oris
tantum ad partem, [d] Ab aruf^ine, per deflillationem« ni-
hil rpirituofi obtineri pote(l« qvod taroen a viridi seris ohtU
netnr. [e] Mrugo Temper minus proficua ad piduras, ob
Immixtas particulas falinas five acidat five allcatin^s fiveuri-
nofas; viride terit vero tam aqva qvam oleo, fine muta.-
tione cotoris atqve aTperitate in fuperficie adhiberi potelt.
Mndum . qvo viride oris pMBparatUff docuit Montet Id
AB. Parif. 1750,
Obf. 7. De partibuf coujlitutivii cupri diCTentiunt chemicf,
Plurimi\f\ ea fobfiftunt opiniooe, ovod fit compofituro a ter-
ra rubra vitrificabili & materia inflammabili. His.i^incipiis
VON JusTi in Cb. Scbr. T. I. p. 144. addit /icirfttwr vstrio-
licum ut conftituens; alii addunc arfenicale qvidpiam.
Vos opinamur cuprum efle ^eneratum , (a) terra Jimplici vi-
trificabili , fed , q v« a prtncipio qvodam filpbureo Tubtili , fit
penetrata & routata. Priuf conctudimus a bafi & ma trice
cupri fappius vitrificabili, qvarzofi^ atqve vitrificabili in-
dole calcis cupri«nec non omnis calcai^s atqve apyr« terrx
veftiglo in cupro abfente ; pofteriuf elucefcit h perpe tue feptico
fapore calcis cupri«9qvali cum Tapore &feptica virtutein
cupro cum Tulphure calclnato prcfente; a forti attraftione
cupri ad Tulphur, confeqventer &homogeneitateqvadam in
cupro cum fill phure mineral! ; ut reticeamus cohrem flamma
a cupro citruleuM^ ipfumgve cupri cotorem cubrum fulphurel
T 5 pr'n-
Digitized by
Google
a9« rx ( o ) «* ,
principii pr»fcntlain indicare. His moincntisididdiiiias,<jvod
exiftimemus , nullam maUriam infiammabiUm fimplicem, cum
terra pura fimplici combinari & iocorporari po0e, nifi ilU
terra qvldpiaro faUni hfulphwrei coDtiiieat , q vo ilia terra at-
teovatur, & qvod ideoqve uc medium conjunftionis coafi-
derari poffit. Credibile eft plures & q^ridem dlverfts darl
materias fulphureas. [b] Princifio infkrnmbiH^ qvod tam
calcinationibus, fub qvibus iUud &peracttr, qvam redu-
ftioQibua, qvibus reftuuicurt tacile demoaftiari poceft.
$• 154-
Digitized by VjOOQ IC
|X ( o ) ><t 999
S» 134-
3. PLUMBUM. SaTURNUS. Gen. 55.
Plumbum ti^,rum, Anti^vorum,
Sveth* Bly
GalL Plomb
Germ. BirEr
I* Eft metallum recenti fraOura csruleo album, nigredi-
fie qvadam digitos inficiens dum diu atteritur; inter
inetalla molUffimam , f.iffile & flextbile ; inalieabile
tamen, tarn frigidom qvam calidum , non fono-
rum; ininima gaudens etiam inter metalla elafticita-
te & ' tenacitate ; filum plumbeum diametri jis
poU. Rh« nonnifi %g ' libras tenere poteft fofpen-
fas.
% In ahe aperto , five humido five ficco fupcrficialem ob«
fcure grifeum iaduit colorem; diu vero viciflitudini-
bus aaris expofitum fuperficialiter corroditur , feu in
ochram albam vel ceruflam mutatur.
). Gravitate fpecifica eft in proportione ad aqvam , ut
11,310 vel 11,515:: 1,000.
4. In igne facile funditur & qvidem longe ante ignitio*
nem, qva fub fufione, mitiori igne continuata, fu-
ticula veftitur colore variegato fplehdente , qvss in-
ceptam in fuperficie indicat calcinationem. Diutius
continuato hoc eodem igne , fub fufione fi agitetnr^
abit in calcetn grifeatn , qvae forti igne ricverberii
primum fit alba parum flavefcens, deinde vero fla^
va , qvas calx turn vocatur fiavedo plumbi vel re-
fuffa citrina. Hsc flava calx ulterius forti conti-
ni^ato igne tandem rubra redditur , qvss appellatur
minium vel fandix. Ubivis hs calcinationes fiunt,
qvod memorabile eft , cum infigni ponderis in*
creroento , in refpeQu ad plumbum fulum , pluri-
num licet ^ his fub calcinationibus in fumum fimul
abeat.
Digitized by VjOOQ IC
3O0 «>^ C <^ ) «l
if. Igne fortiori fufura & in qviete rcliQum , partlm ut
fumus avolat , partim in cinercs mutator grifeos, qvi
deinde in mafTam femivitrificatam * parum lamenofam,
flavam , nitenteni abeunt , qvse vocatur Lithargy''
rium; au£lo autem igne, in vitrum tranfic. Nullum
etenim luetallum facilius igne fluit qvam plumbum^
nullum & facilius vitrificatur , per fc prabcns vi«
trum fufcum , cum lapide vitrefcibili vero vitrum
flavum.
6. Ab acido vitrioli difficulter folvitur & nonnifi fub co-
Qura vel digeftione; plumbum vero ab acido nitri
prius folutum ftcile ab hoc acido folvitur^
7. Ab acido nitri vel aqva forti folvitur cum effervefcen-
tia, qv» folutio dcbite traftata cryflallos praBbct fi-
gura pyramidali qvadrilatera regular! prsditas, in
igne fulminant6s.
S* A fpiritu falis fub coftura parum folvitur. Hinc
plumbpm cornuum , qvod facilius obtinetur, dum plum*
bum <iqva forti folutum fale communi vel fpiritu ffi^
lis prscipitatur ) vel fi cum fale ammoniaco mixtum
deiUlletur plumbum granulatum, fortiori igne*
9. Ab acidis vegetabilibus ctiam folvitur plumbum, inpri-
mis ejus calx^^ A vapore aceti in ceruffam corrodi*
tur, qvas deinde facilius integri aceto folvitur &
« foluta cryftallifatur in cryflallos albas , qvs faccba*
Twnfaturni appellari folent.
3I0» -^b okis inprimis exprcflis folvitur, qvae folutio,
qvafi faponacea , vocatur balfamus faturni.
,\U Cum omni metaUo & femimetallo combinari poteft,
difficulter licet cum ferro fz niccolo & plane non com
cobalto. Omnia metalla imperfeda fecum aut vola-
tilifat aut fcorificat , fed eorundcm malleabilitatem,
dum fufione cum iisdem mifcetur, non tollit; cupro
cxcepto , qvod a majori copia plumbi fit fragi-
le.
12. Cum
Digitized by VjOOQ IC
I« ( O ) K|
301
[la. Cum werrtirw fecile amalgamatur , tarn fola trituratio-
ne qvam auxilio caloris & ignis.
Ohf. In fcriptis antiqvorum differeatiam obfervamus inter
plumbum ntgrum <f plumbum album ^ qvJbu? nonauUi pofte-
"•■ riores sddidenmt plumbum grijamt qvod eft wifmuthum. Per
flumbuui nigrum intellcxeruiu id , qvrod nos hadie plumbum
appelUmus. Qvid autem per plumbum album intellexerinr,
Bon adeo tacile did poteft, qvum nomhm pmi etiam iu-
Duerint, Videntur haec metalla aliqvando confudiire , fal-
teii ^ «/nio ita [aftum videtur. Graeciappellabant plumbum
(loki^hq , ftannum vem KaCG-irs^o^. A chrmicis vo-
TiCdtur hoc metallum faturnus^ etiam balneum reets & re^
S^ 135^
3. PLUMBUM nativnm. Spec. 366.
Plumbum nudum, v^ Linn6 13a. r*
Sveth. Gkdieget Bly
Gall. Plonb vierge natip. v. De Bomare. 255.
G«in. GbMbgekes blet
Mincris plumbi aliqvando , fed rariffime inhaBtet^
ant nudum , aut veftitum crufta flavcfccnte terrea aut lapi-
dea.
Ca) Plumbum nativum , folidum.
In mufeo Ricbteriano fit raentio plumbi nativi ex Pol(h
may & in mufao Speneriano^ plumbi nativi a Scbneherg in
Cermania. Referunt & nonnuUi id ipfura repcriri ad Vil-
lacb in Carintbia.
(b) Plumbum nativum, in granulis.
Crufta alba feu cerujfa veftitum dicitur repcriri in cclU
arenaceo propc Mqjfel id Ducatu Silefia Oelnenji.
Ohf. Dubitant plerique mineralogide'exifteutra plumbi nitivl ;
nullam yeroab iiUsallegatam dubitationiscauflam vel ratio-
nem vidi. J, G, Lehman in MineraL p. la^.contendit gra-
nula, qvae reperiuutur ad Majil ^ Tuam habere originem ab
ofBcina qvadam furorla,oliin his in viclntis exftruSa,atqve
eumulii Jioriaceis reliftiSi a qvibus haec granula cum tein-
pore
Digitized by VjOOQ IC
Soi ^ ( o ^ >^
pore fant fi^parati & cani floeote aqra translata; qVsrt
coajeAura fuo noa caret fuodanidato; fisd id de phimbo
nacivo qvod aliis in locis reperitur , did noo potdl«
I. PLUMBUM fulpbure mineralifatum ff argento mixiwn,
minera teffulis majoribus, minoribus vel grmulis mt-'
eons. Galbna. Spec. 367.
Gakna plumH. Plumbago^ Nonkullorum.
Plumbum mineralifatum particulis cubicis. y« Likn6.
133- 3-
Plumbum argento fulpburato mineralifatum. Cronstedt.
i88* V
Svcth. Bltglants. Tarkikgknalm
GalU Galenk ou mike de plomb bh cubbs^ t.
Dk Bomare. 2^6.
Germ. Bleyglanz, WQrffelerz* WQrflich-
TER BLE7SCHUS5.
Eft mincra gravis , compofita tcffulis inajoribuf,
minoribus vel granuiaribus , plus mioiis niu|tf , colore gri-
feo , dum radiis folaribus obvcrtitur , fplcWntibus & ni*
tcntibus, obfcuro autcm vcl caBrulefccntc in umbra, ali-
qvatenus cultro fcifliiibus j fragilis, a jj)irim7i/wfolubilis,
igue facile liqvefcens.
(z) Galena tejfulis majoribus micans.
Sunt hae teflulaB interdum digiti fere craflStie , pie-
rumqvc pavlo minores , facile ab invicem ubivis
fcparabiles. Salberg in Wijtmarmia. Segerforfen m
Hxgfors &c.
(b) Galena tejfulis minoribus micans.
TeiTulas funt qvidem in hac varietate nudis oculis dt-
ftin^ae & ab invicem difcemlbiles &^parabiles, vi*
detuif tamen minera , primo intuitu , ob tenuitatein
tcffularum, qvafi granulis cflct compofita. Salberg.
Oeffftlf'wberget^ Lmfafen &c.
(c^ Galena areis mifonsi nen iiftinSta fgura tejf%'
kri.
Hcc
Digitized by VjOOQ IC
1^ ( o > Kl€ 303
Hac in teffulas non divifibilis , ncc teffulis compofita
videtur, fed potvus areis vq\ Jqvamis ^ irregular! figu-
ra , raajoribus & minoribus, Hcslleforfen^ Utx,
'Ohf, Ut teffuU galena reipfa lamellis compofitae, hiac proba-
' bile, has areas vel fqvamaseiVe hujusmodi lamellas teouio
res, incerta figura.
Cd) Galena particulis micans.
In hac varietatc figura particularum nudo oculo deter-
terminari non poteft , nee facile ab invlcera parciculse
feparan , &, ubi feparabiles , nonnifi ut granula ma-
jora vel minora inordinata confpiciuntur^ Sallberg^
Ohj: I. Haac texturam granularem Mcipit galena artijicialis^
qvae a piumto if Juipburt praeparatur.
. (c) Galena, cuhis vel particulis obliqve refplendens. '
. Haec nonnifi pro diverfo fitu ^ jam hoc jam alio lo-
co micat^ qvod a fitu particularum ad invicem de-
pendct , dum fe nnituo in diverfo fitu obumbranc.
Salberg. * Hdlleforfen,
(f) Galena , texUira chalyhea.
Eft fere folida, chalybea textura & colore fere eodem»
Salberg. Hdlkforfen. Fablim.
Cg) Galena , fuperficie nitida fpeculam^ - . " : '
Ad intrinfccam compofitionem (ubtiliflimis p«rticuli$
cQnftat , faperficfe csruleo nigrefcente nitida , fpe-
Culari , cultro dum fcinditur ^ plumbeum exhibet co-
lorem» Flintshire in jdnglia.
Obf. /. Partlcubf ifrtfen^ ubi vis efle teflulare^, vel ad tejju^
" farem indinare fi^uram, microfcopio patet, nudis licet ocu-
lis prticularum figura non ubi vis fit diftlnda ; qvod alio van-
do m aliam q vafi formam lint coaAs , vel ut fqvamuU ap-
pareaot, hoc videtur dependere vel ab infufficiente ad ple-
oain cryftalllfationem materia praefente, vel abalia q vacua*
qve caufa accideotali*
Obf. a. Cmnis gaUm plvLmVx fulfhure & plumlo conftat, & qvi-
dem phimbo ad ^ imo | pro centenario « fed oon omnis
fimul argaitum cootioet. CaUnam villacenjim nihil ar-
jenti
Digitized by VjOOQ IC
304 l«C<>)«f
ginti contlncre dicitur, aliis vcro In locis contioet « i lo-
thonis parte ad marcaiDtimOftres marcas aliqvando pro cea-
tenario, NonnuUibl lafupcr ferro participat, {eupyriticofa
matrria, qvalis galena datur ad Wcltfilpipherf^et in DaUearUs^
qvae fcorlficata vitrum praebet nigrum, dnra galena, qvae
lerro caret, vitrum pr«bet flavum. Saepe qvoqve cum mi"
neris eupri^ aut grifea^ fiava aut flavo viridi vel alia, combi*
nata reperitur, qvo cafu h«c tria mecalla ab eadem a moa-
ticoUs fcparari & ellqvari foleot ; qvalis hofpitat ad Lctf-
ajin & alibi, heic in Svecia, atqve in Gtrmnia. HiJ'p^
nia ifc. frcqveater occurrit.
Obf. s. Galena plumbi* qvae ob inopiam argent} cupellationis
impenfa compenfare non poteft, rudis ad vxttificationcs npo*
nuUibi adhiberi folet.
3. PLUMBUM fulpbure miner dif alum ^ argento milium^ co*
lore alho cariUefcente , cryjiallijatunu Galena cry-
STALLlSATA. SfiCC 368»
Plumbum lejfelato cryflaUifatum. v. Linn^» 13 a. a.
Gakm cryflallifata. C9.omTEj>T. 18 8- t
Sveth. Crystalliserad blyglanz.
Call. Mine de ^lomb tessulaiee. Minbdeplomb
CRYSTALLISiC
Genn* Crystallischer blbyglanz«
Sunt has cryftalli eadem indole & natura qva galena
plumbi nuper defcripta , eodem & colore , ad teflfulatam ac-
ccdentes figuram , maxime friabiles , plumbo ^ fulpbure &
argento compofits.
(a) Galena crystallisata , hexa'edrica^ cubica.
Gislof in Scania.
(b) Galena crystallisata, odtoedrica.
Figura eft alurainiformi. Freiberg in Saxonia.
(^c) Galena crystallisata , tetradecaed^ica.
Eft figura ^luminis ^ fed apicibus omnibus truncatis.
Freiberg,
(d) Galena crystallisata, cubica, angulis trt^a-
tis.
Eft
Digitized by VjOOQ IC
tH ( O ) W5 . J05
Eft varietas prima (lit. a.) feu telfera^, angulis omni-
bus truncatis.
(e) Galena crystallisata , fex (^ viginti lateribtis.
Objl Szpius hujusmodi cryftalli veftitx flint crulta ferrugmea,
iufca vel ruoeote.
4« PLUMBUM antimmali mmera mineralifatum , argetao
mixtum. Galena plumbi antimonialis. S^.
369-
Galma ftriata. M. R*
Plumbum mineralifatum fbrofo ftrUUum. v. Lm. 133. y.
Plumbum antimonio (ff argmo fulpburato mimralijatum.
CronstKdt. 190.
Sveth. SPEISIG BLTGLANT5. StRIPMALM. SpRUT*
MALM*
Gall. Galsnb STRi^e. Galbkb Aicuat
Germ. 5thrahlicht£R bletglanz. Speissiger blet-
GLANZ, BLUMICHTER GLANZ,
Colore eft galena C Spec. «♦ ) nitens & fplcndens,
fed ftruQura Jibrofa antimoniali ; continet una cum plumbo
& argento etiam antimonium ^ qvod ut iiifperfum m minera
galenas apparet.
Ca) Galena antimonialts , fibris fubtilioribus.
Salberg.
(b^ Galena antimonialis , fibris crajjioribus*
Salberg.
5. PLUMBUM fulpbure 6? arfenico fniveralifaUm^ minera
folida plumbeo colore , fere malleabilis. Plumbago.
Spec. 370.
Plumbum, mineralifatum continuum albo carulefcens > nitens.
V. LiNN^. 133.
Plumbum fulpbure mifteralifatum. Cronstbdt, 187.
Sveth. Blyschwbip^
Tom. IL V ^ GaU,
^ Digitized by VjOOQ IC
SOfi |W ( o ; Mj
CalU MiKB DB PLOMB SULPHURKUSfi BT A9lSEKICA,^
LE. V. DB BoMARB* 258*
Germ. Blb7schw£ip
Eft minera colore plumbeo feu albo casrulefcente , in-
terdum vero paruin flavefcente , mollis & fere malleabilis,
non cubis vel teflulis c^npodta , fbd ut folida & co;npaQa^
au: facie lamellofa ; raro parum ilriata , in igoe facile fafi-
bilis ante rubedinem vaiis; una cam plumbo plus minus
Julphuris & arfenici continet.
(a) Plumbago , folida , colore plumbeo.
Molybdarue vel pi umbo nativo primo adfpedu ferefimi-
lis , fine nitore, textura folida. Hdllef or/en. Freiberg.
jinglia^ cfr, BrQckm. Epift. bin XLII^ 49.
{b) Plumbago , fqvamofa vel ftriata.
Eft ftriis ar£le connexjs compofita , de castero folida^
facile fufitylis & qvidem ad ignem candelae, Frei'
herg.
(c) Plumbago lutba , mactdis fiigrefcentibus.
AttafTu lenis & pingvis , colore parum flavefcente ^ fed
maculis feu radiis nigrcfcentibus vel grifeis. ires-
(i) ti-uMBAGO , lamellofa.
Hasc inftar galens eft nitens \ videtur qvidcra teflu*
lis compofita fed tarn ar£le connexis ut ab invicem di-
ftingvi non poflTint , faciem hinc obtinet in fra^u-
ris qvafi lamellarem a lamellrs qvadraticis , licet la-
mcllaris non fit ; prioribus varietatibus parum duriori.
jinglia^ Flintshire.
Ohf. Plumiapnis vox diverfimode flimltur a mineralogis; alii
he oomine galenam plumbi £Spec. a.^ indicarunt, qvaa
d ftinftionfs gratia, vocarunt flumhagtnem metallieam; alii
molyhdanam hoc nomine compellarunt , qvam inter mnetat
ferri dercripfimus , eanderoqve vocarunt pltmbaginem Jcri^
ftoriam. Alii banc, qvam heic defcripumus mineram,
pittpiba^nem fimpliciter vocarunt, qvoa, ad eVitandam con-
* tuliouem fecuii fumus.
Vox
Digitized by
Google
|M ( o ) «J . ^oj
Vox gi»maQta^K/oy^iii;dj^,viderur todfcare mineriin pbmbo
&fulpbure cMpohcam, qvaiis haec eft, licet ooo adeo ia-
ufiutum oioocicolis lapides maculofos feu iofperfis maculis
mecaliicb prxdiros M^^^g appeilare^
tf« PLUMBUM terreftrevel kpidmm^ minera fpatbifmniSy
alba vel ffifia^ mikbra plumb i alba spatho*
SA% Spec* 371.
Plumbum fragnterais fp^bofis. v. Likn6. 135. 9.
Minera plumbi calciformis pura indurata. Cronstbdt^
18^.
Sveth. Blyspath. Hwit ^lymalm
Gall. MiHB DB PLOMB BLANCHB SPATI^VB. T. DB
Bomarb. iS<3.
Gcim. Bleitspath^ W&issbs bleyeri.
Eft miners plumbi lapidea ^ gravis ^ alba ^ s^ifea vel
p'arum flavcfcens ^ textura lamellofa vel fibrofa ^ Jpatbo
ttUt fetemta omnino fimilis ^ fed in lamellas vix dividen-
da ob ardiiSmum lamellarum nexum earundemqve qvafi
conglutinationem ^ friabilist cultro rafilis^ cum nqva jor^
ii efiervefcetis ^ id igne decrepitans ^ prudenter vero car-
bonlbus ignitis inje^ia ^ integra fere in plumbum reduci*
bilis.
(a) MlNBRA PLUMBI ALBA 8lPJLTHt)SA) j^ilU fm U*
mellofa^
Eft fpatlyo lumtllofo fimilis* Flintshire in Anglia.
rb) Minera plumbi alba spathosa , ^ dwn^aJAi'!
lis.
Selenita vel fpathofboinioiMi fiaiilis^ plus wiiius pellu*
cens. Saxonia. *
(c) Minera plumbi alba spatmosa^ Jibrofa w|
flriata.
Fibris faepe capillaribus conftat. fir^ikrg in Sax9t^
Mendipil in Jnglia. Devenia^
(d^ MlKERA PLUMBI ALBA S^ATUOSA ^ lapUUs Wi-
nutif.
V z Lapil-
Digitized by VjOOQ IC
Lapilliili fbii grant qaibus tec mineii^^nfttt, fub mi*
cro/copio videntw, figura cryftalliftti^amellaru Erei*
berg.
(e) MiNBRA PLUMB! ALBA SFATHOSA^ cry/lalHfota.
Reperitor figura priftnatica i| hexaSdrica, opaca vel
pcllucens colore grifeo, albo flavefcence aut parum
rubcntc^ Norrgrufvani Norberg in ff^eflmannia ; cry-
ftallifata hexaSdrica, utrinqve cufpidau reperitur in
JIybernia%
Obf. Sunt qvi exiftioant haQC mineram^ ubi peUucens reperi-
tur« vitrum faturni nativum appellari pofle; nihil Julpburh^
. arjinici vero plus , minus continet ; nihil & argaui. A
Jcienice i:^ J pat bo rbomboidaii diftingvicur non folum arfta
lanietlarum cobsHone, fed & infigni qva pollet gravitate
7. PLUMBUM terre/lre vel lapideum , minera Jpatbifomris
viridiT. Minkra plumbi viridl^. Spec. 371^
* Plumbum cryjlaliis bexaedro prifinaticiSy utrinqve truncatis.
V. LiNN^. 134. 7.
Mnera piumbi calciformis pura indurata^ figuta prifnuui-^
ca^ colore viridi^ Cronstbdt* I85« 1.
Svcth. GRCiN BLYMALM* Gr6n BLYSPAT
Gall. Mine de plomb verte. v. De BoMAftB»
Germ. GrGnbs blbtbrz. GRflNER blbtspaTk
Colore hsc minera , raro occurrens , gaudet* virldi
vel flavo vindi^ maxime gravis, ad fuam vero indolem cum
minera pluAbi alba fpatbofa nuper defcripta omnino conve-
niens ; colorem viridem in igne perdit , mox vero , conti-
nuaco igne recuperate in plumbum facile reducibilis , qvod
ad 70 vel 80 pro cent, praebet j nihil fulpburis vel or/e-
nici continet.
^a) Minera plumbi viridis , folida.
Colore obfcure viridi vel pallidiori. TfchoppOU (f Freir
Lerg in Gertnania.
Ohf. Dicitur de hacmlotra* qvod oleom praebeat fub deftlila-
laUQoe«
Digitized by VjOOQ IC
(b) MiNBRA tLttMBl VIRIDIS ^ filf^fcU
(c) MiNBEA pLuMBi tFiRiDis , cryflollifota.
Eft figura prifmatica hexa&lrica fen nitri truncati;
plus minus pelluceBS. ^egerforfen occurrit in ga^
Una UJJulis minotibus micante. TJcboppau in Saxonia.
Harz.
. Vbf. Uode edor viridis bujos miners dependeat» iliijoqvi-
iant» qWbus major hujut minerae copia eft.
$. PLUMBUM fulpbure (f arfenico mineralifatum , minen^
fpatbiformis rubra. Min. plumbi rcbra, Spec« 373.
Plumbum bexaldrum rbombeum fuhum. v. Lik. 134# 8*
Sveth. RceD bltmalm. Roeo blyspath
Call Mine db plombb rougb
Germ. Rothbs blbybrz. Rother bibyspath
Eft rainera recenter prope Cdtbarinehurg in Siberia de«
te£^a ) conllans cryftalli^ rabris , fpatbofis , prifmaticis
qvadrangularibus , qvs diffira£l8B cinnabarinum exhibent co-
lorem»
Obf. Primus baite mioeram examinavit & defcripfit J. 6»
Lbhmam K In Tr. n&m mhera plumtu
9. ?L\JMBUMterrefire vel lapideum^ minera^ colore nigro^
cryjlallifata. Miner A plumbi nigra. Sp. 374.
Sveth. Swart bltmalm
Gall. MiNB D£ PLOMB NOIRB CRYSTALLIS^e. V, DR
BOMARB. 159.
Germ. Schwarzesblbybrz«Schwarzer bleyspath.
Colore eft maxime obfcuro vel nigro, rafura vero
plumbeum exhibere folet , fragilis y plerumqve una cum
tninera plumbi alba fpatbofa cohabicans ^ cryftallifata , de
cascero folida.
fa) Minera plumbi ^yigra , folida^
Particulii minimis compofita, cultro rafa plumbeum ex-
hibet colorem* Hifpania^ Ubi cum galena cohabicat.
U3 (bjiMi-
Digitized by
Google
3IO IM ( o > IpC|
(T>) MmfiftA PtoMBi NIGRA y cryflaltis regul9riim^
, Sunt hss. crylUUi figura prifmatica hQ^agona ^ truncats^
TJfcboppau in Saxonia.
(c) Miner A plumb i nig^ia, cryJlaUU ineguLarUmv.
Scotia (^ BUifiadt in Bobemia.
Obf. DicuoC plurimi minerain plumbi nif^ram nihil alitid efl^
qvam gaknan ad partem deftraftam^ fed dubito, an id« de
bac , qwm defcnpfimus , qryftallifata . did poffit , ft con-
cederemus de /hlitt» id valere.
lO» PLUMBUM terreftre^ vU tapideum ctdcarea hpide mine^
ralifdUum. Min. plumbi calcarra« Sp, 375^
Tetra calcaxea ceru(fanaiva mixta induxata. CRaNSTEBiT.
38-
Svcttu Kalkartig bltstek
Galk Pierre, a chaux PBNETRfe ]>b vtaMB
G^rm. Kalkartigrr. bleystein
Eft calcareus lapis ,, vel fpathofus, alho ^ fufco. ant
llavefcente colore^ maxiine gravis \ cum a^va /or^f aliqvan*
da cfffervefcens , qvi cerujfam vol calccm plumbi iramUtam
continct ^ ad 40. pra ccnteoario & ultra.
(a) MiNERA PLUMBI calcarra , opaett.
Lapidi calcareo fqvamofo flavefceati fimilis. Cbrifiiersher^
her get in Dakcarlia^ Calcareo folido fimilis, cumaqva
forti non cfffervcfccn*. Flintshire in j^gtia.
(h) Miner A plumbi calcarka^ pettucens.
Eft facie qvarzi pcllucidi, fed cuUra rafilia & com acidis
cffcrvefccns. Auflria^
Obf. H«c minera facile difting^vitur a minera plumbi alba ffo*
tboja oc^n folum efferv^fceatia cum ^cidis, fed & cortipo-
iitione vel textura eaden»« qva lapidescalcarei gaudenc>
nee noa minori qvantitate plumbi ia hac minera femper
pra&Tente^
II. PLUMBI minera galenica mineralifata^ Ic^idi infenpbiti^
ter immixta ^ vario color^J' Galkha mikeralisA"^
TA. • Spec 37fi.
Plum^
Digitized by VjOOQ IC
JXCO^KJ' 311
Pltmhum mtnerdifatwn pun&is fubocftiUa^is. v. lAisjsi^
Svcth* Glantsmalm* SchilSmalm* Waskmalm
Gail GALBNE DB PLOMB MINERALlS^e^ OU MINE DB
Galenb. v« De Bomare. 157. Mine db flomb
PAUVRB
Germ. Glanzbrz. WAseuBRz.
Ita niineram appellamus plumbi , qvae in ipfo lapide
fea niatrige infenfibiliter immixtam habet galenam , cujuss.
tamen particuls aliqvando cum raicrofcopio confpici pof-
funt ^ colore ell diverfo ^ utplurimum tamen ad plumbeum -
inclinante, qvi aliqvando rafura in confpe£him venit; eft
qvidem gravis , parum tamen plumbi & argenti continet,
utpote qvs conftat longe majori copia fubftantiae lapide«
qvam metallicasj in ufum nonnifi prascedenti loitara trahi
potelt
(a) Galena mineralisata , grifea»
£ft galena calcareo lapidi zutfteatitico vel his mixtisaut
aliis inhaerens ^ colore interdum magis obfcuro , inter*
dum magis lucido. Salberg. Lofafen. Fahlun^
(b) Galena mineralisata , carulea.
Dicunt plurimi banc mineram efle galenam, crafty
canrulea veftitam , qvod rafura cognofci poteft. Gos^
lor.
Cc) Galena mineralisata ^ fufca.
Reperitur ad Goslar cfr« SchlUttbr vm Hiittenw. p^
24,
Cd) Galena MINERALISATA , golore plumbeo ^ fibroftL
jlsbefto omnino fimilis , fed plumbeo colore nitens, gra-
vis , plumbum , absqvc addit^mento ^ fola fufione
in igne dimittit^ qvo fa3o, lapis asbeftmus relidus
apparet inter fibras porofift. Fibras has alibi , ad
Genua , terra rubra aut flava veltitas ^ commemorate
v* De Bomarb. 1. c.
U 4 II. PLUM-
Digitized by VjOOQ IC
3ia. ^ C o ) ^
I a* PLUMBI minera galenica cum lapide arenario vitfa-^
bulofo indurata. Minbi^a plumbi arenaria*
Spec. 377.
X Jdinera arenaria^ galena cum fabulo vd arena. Cron*
STRDT* 277. b. & 278. «♦
Sveth. Bly sanderz
GalL MiKB dr plomb sablonkrusb
Germ. Bleysamderz
Eft lapis arenarius vel fabulofus, cujus granola ma*
jort vel minora cum galena plumbi funt mixta *& cengla«
dnata; yel cujus pori inter granula funt galena imple*
ti.
Ca) MtNERA PLUMBI AREKARIA9 alba.
. Reperitur ad Breibacb in Colonia^ Helvetia.
(hi) MiNRRA pluMbi arenaRia, flova.
Harz. iMbaringia.
(c) MlNERA PLUMBI ARENARI A, TUbra.
Harz.
(d) Miners plumbi arenaria, lapillulis cencreta^
diverficolor.
lEfl: galena cum calcareo lapide , glandulis fchifti &
conchis marinis concreta. Beda in Paroecia. Rati*
wik in DaUcarlia.
13. PLUMBUM facie & conjtjlentia terrea. Terra
plumbaria. Spec. 378*
Ochra plumbic
Svcth. Blyjord. Blygchra
Call« MlKK DE PLOMB TBRRB17SB, V. Db BoMA-
RE. 262.
Germ, Bleybrde. Bletochkr
Eft terra metallica gravis , qvse originem habet i rai-
ncris plumbi corrofis & deftruftis atqve in ceruffam velpul-
verem mlncralem mutatis , vel a minera jplumbi alba fpa-
tbofa accidentaliter terris immixta.
(a) Ter-
Digitized by VjOOQ IC
J>« ( c ) Kf- gil
Ca) Tbrra miMBARiA ; alba , fmra. Cerussa na*
TIVA.
Ocbra plumbi pulverea albida^ v. Linm^. 193^ 7.
Orujfa naiiva. Cronsteot* 185. a*
Haec eft pura cerujjh feu ochra plumbi ; galcnae incum-
bens. Cbriftiersberget in Novo Cuprimontio.
(b) Terra plumb aria, alba ycalearea.
Terra calcarea cerujfa nativa intime mixta. Crokstedt.
37- H.
Eft ceruffa plumbi cum terra ealcarea vcl margacea mix-
ta, undc cum acidis effervefcit. Cbrijiiersberget in
Novo Cuprimontio.
' (c) Terra plumbaria , alba , Jpatbofa.
Originem habet a minera plumbi alba accidentaliter ter-»
tis immixta. Tarnowitz. 0
Cd) Terra plumbaria , citrina , fpatbofa.
Eft rmnera plumbi alba , fpatbofa , roargas flavefcenti in-
herens. Tamowiiz. J. Georgenjladt.
Obf. Ab his terris f^athofit , feparari pofllint granula minera
plumbi ^bae fpathofs , per loturam.
(e) Terra plumbaria , rubra.
Eft cerufla vel minera plumbi deftruC^a cum ocbra
martiali vel argilla ocbtacea ^ commixta. y. Ceorgen*
Jladt.
Obf. Ocbra plumbi auro tf argento mixtay in Siberia , cuiut^meo-
tionem tacit Gmelin in Reif nach Siberien, Fgl 11, p. 59,
hue etiam referenda inter has terras plumbarlas.
Ohfervatmes de plumbo & mineris plumbi.
Obf. I Plttmbum repcritur praetereax
(Si J Granato nyftalUfato vulgar i alicubi inhxrens, prout Indl*
cavimus. Spec. 11 a. lit. b,
ChJ PfeudogaUna inprimls rubenti infperflim , qvod tamen i^\^
bil aliud e% qvam galena^ utplurimum vifibilicer iotiyrens^
Obf. a. Plumbum e fuis mlneris trlplici potiflimum mode fel
parari (blet* imo. Sola u/Iulaiione absqve tuliuae« fcilicet,
U 5 dumi
Digitized by
Google
ai4 rxro>«»
diim mioen fuper ligna HftuUtur»^v» ratlone naf^iu pits
plumbi exftillat . qvod vocator pbunkum virgineum , qvod
de galena villacenfi fieri dicitur. ftdo«. S(jia fufiowe , fine
uftuUcione praBmifla , io farnis anemiis ferreis aut aliis, mi-
neram cum carbmkus ftratificando , addito ealcareo lapi^
ieot qvod ia Scotia ufitatum eft. jtio. UftulMiou tf fk"
fitm , qvae operatiooes vei in diverfis t'urnis vel In uno eo-
demqve iurno « pro regimioe ignis diverTo , ioilitui pofluan
Inftiper vero otKinecur plumbam a minerii eompojhis ^ Tci li-
cet iis« qvs non folum plumbum^ Ted & argentvm vel cs-
pruwiy vel ucraqve haecmecalla coatinent, qvo caru uftula-
tiones& tufiones ita inftituuntur« ut praecipuos refpedua ha-
beatur ad iiobiiiora netalla admixta, argentttm^ cuprum, vel
utraqve h«c metalla feparatim obtineoda, qvibus vero (iib
operatiouibus etiam plumbum tandem feparatum baberi po-
teft, poft cupellationem.
Obf. 3. Qvod plumbum maximam habeat eoavenfeflKiam eroi
mercurio^ boc indicavim|U in Obf circa mercurium 9* Magnam
& com loifmutbo « 1^ dlAum in objl circa wifmutbum
S-
Obf. 4* De pbm^' tntrhfica compojttime » diverge exiftunt
feotentiae. Ettmullbr, & plures eundem fecuti con ten-
dunt plumbum contiuere copinfum mercurium cruium , tor-
fan, obmagnamcum mercuric convenientiam. Lbmekt
Htuminofam in plumbo ftatuit roateriam, qvum , fub fpecuh
eaujiico^ qvafi in refinofam materiam liqvefcat. Receutiorei
ebemci triplicem in plumbo ftatuunt terram » mercurialem
vstrefcibilm & inflammabilem. Nobis probabile videtur id
ipfum effe compofitum ab d/ib^/mo qvodam principio , y^/xM
vel terrefirs^ ab alia materia inflammabili penetrato & muta-
to atqve qvoad partem volatilifeto , deinde vero cum alis
inflammabili materia combinato. Hoc alkabnum faU qvod
ob facilem vitrification^m • terram vitrejcibilem appellare
poflumus, probabile redditur , C^J A calcis plumbi e]u$dem^
qve vitri fadlf folubilltite in acidis. C^j Ab eiusdem cd/-
eir potentia acidum in fpiritihus acidis deftruendi « eo effe-
Au, ut non Tolum ouliam pofteaeffervercentiamcumalka-
linia cftendere poflint, fed &« jyrupi violarum colore m in
viredinem, falium alkalfnorum more » commutent. C->^ ^
talcu plumbi corobinatione cum oleir in Taponaceam mixta*
ram. JnflammabUe, a qvojalinum illud^ t fiatu Talino in me-
tallicum fit transmutacum, patet I mo a volatilitate calcia
plumbi, ado ^fumo plumbic qvi aeqvalis fumo a corporibua
phiogifticis. 3to. A colore diverfo, qvem calx plumbi in
igoe
Digitized by VjOOQ IC
tx C o 0 Ki 315
Ipie aflbmft. 4to« A Mcificatiwne ocid^mm^ qvam & plum*
bum ipfum & calx plumbi prsQare poteft. sto* A calcis
plumbi facili coxnubio turn okis.
Otf. 4. Inter tranrmutatianif nutallorum exempla nerUo plum^
bum allegatur, qvod , pro diverfa trans poritione & combi-
natione partiuro « vel in mereurium vel in argeotum depre-
henditur mutabile. Si immutetur propor|}o partium confti-
tuentium plumbi, adeo ut magis proportionata fiat qvantitas
ffrimipii teneftris feu falini ad prfnciplum tnfkntiaabile ^ &
arftior utriusqve nexus* hoc eft, diminuetur qvantitas pin-
dpi mefcurialiSj turn mutatur plumbum in drgentum. Ex-
emplum babemus in experimento H£NCK£Lii,cujusmemi-
Dit in apfropr. de minera argetui rubra. Hinc forftn veteres
plumbum appellarmt argemum immaturum. Qvo fspius
timditur plumbum, eo melius redditur. Experimenta nu*
per in GaUU inftituta & Inafi.patif. lafertil, bulc tbeli re-
pugnare videntur , fed hue noo pertinent. ^ ^
Ohf. r. Ufuf plumbi eft ampliffimus. C^J A montkoUr &
chemicit ad cupcllationes auri & arfrenti , nee non eliqvatio-
aes argevti a cupro (h) a flanntfabrif ad mixturam Jlaimi
cum plumbo. CcJ A meiaUifuforibus ^ ad mixturam cum
cupro. (A) In arte heUica & Jclopetaria^ ad globulos rolno-
res & majores pro Telopetis & tormentis bellicis, in qvem
finem incredibills copia plumbi conAimitur. C^J In aliisar-^
tikuf plurimis , utpote minium & ceruffa ^d piduras; Cslx
& vitrum plumbi ad encaujltca opera , ad ufum medicum la
cmplaftris , aliasqve plurimas artes reticeamus*
^136.
Digitized by VjOOQ IC
$♦ 136.
4 STANNUM. Jupiter. Gen. $6.
Plumbum album. Anti^vorum.
Svcth^ Tenn
GalU £tain
Germ. Zikk
I. Eft metallum album , nitens , fere argenteo colore,
molle, fciffile & flexile, rcliqvis mctallis ipinus du-
' f^ile y non fonorum , fub dentibus fremens , etiam
fraQura ; majoti qvam plumb\^ gaudens elaftkitate^
reliqvis vero roetalUs minori ; fuperat & plambum
tenacitate^ filntn namqve ftannenm diametro to polK
then. 49 1 libras fufpenfas fine riiptura tenere Boa
poteft«
a« Gravitate fpec^ca minima gaudet inter metallic nimi-
tvtm in proportione ad aqvam , ut 7,320 vel 7^471 : *
1,000 : minerae vero ftanni , qvod memorabUe 9 o-
mnlum metallorum fere graviffimas.
3* In aere qvidpiam in fuperiicie de fuo nitore , aliorum
metallorum more, perdit, de cstero autem non aliam
fubit mutationem dum purum eft. In aqva nee
aliam fubit mutationem qvam qvod fuperficiiditer fiat
obfcurum. -^
4. hi igne facile liqvefcit, eodem fere caloris gradn, fi
non minori , qvam plumbum. Dum ad ignem can*
delc^ funditur , tingitur flaroma colore C8srule04
5. Eodem ignis gradu^ qvo liqvefcit, eodem continnato,
facile calcinatur , turn in fuperficie veftitur cuticu-
la pulverulenta grifea. Haec calcinacio promove-
tt«r, accedence agitatione , fub qva , omne ftannnm
in calcem vel cineres grifeos verti poteft« Hi ci-
neres, fortiori igne ulterius calcinati , fiont magis
magisqve albi , cum incrcmento ponderis verfus ftan-
num fufum, Satis forti fuforio igne hi cineres in
Digitized by VjOOQ IC
Pitnm^ hyacinthino feu colofonli colore ftindi pof-
Ibnt ; cum fritta veto vitriariorum dant vitrum album
opalinum*
tf . Ab acido vitrioli puro folvitur ftannum 9 fub coflura , in
craflam qvafi gclafinofani materiam , qva;, adfufa de-
inde aqva , plene folvitur.
7. jicidum nitri aggreditur ftannum magna cum effervefcen*
tia, fed id ipfum roagis corrodit qvam folvit^'nifi
parvula ' portio ftanni fucceiTive ingeratur, qva fub
cautela quidpiam folvitur ^ fed tarn debili nexu, ut
accedente calore , pulvis feu calx ftanni per fe prsci*
pitetur.
$♦ A fpiritu falis fub digeftione vel codura mitiori folvitur
cum effcrvefcentia.
9* jlqva regis appropriatun^ft menftruum ^ftanni , idqve
cum effcrvefcentia ^ fu^^igeftione ; hinc convenit ut
fruftula minora ftanni fucceifive in aqvam regi$ inge-
rantur, ne fiat corrofio, Hsc folutio debite fada
eft cryftallifabilis in cryftallos minores o£loedri-
cos.
10. Ab aceto deftillato folvitur etlam ftannum , nee non ab
aliis acidis vegetabilibus , plus minus.
11. Cum m(ro 9 inflammabilium corporum more, detonat
in igne , fub fufione.
12. Cum omni metallo &i Jemimetallo mifcibile; ita tamen
ut eorundem malleabilitatem toUat , inprimis auri
& argentic plurimum qvoqve cupri. A grano ftan-
ni integra auri marca minus malleabilis redditur^
imo a fumo ftanni. A minori qvantitate ferri ad-
mixta fit magis nitens & fplendens Cum plumbo^
falva malleabilitate , mifcetur. Reddit plurima me-
talla 5 dum admifcetur dura , & fonom , inprimis
cuprum ; redditur & ipfum ftannum fonorum &c
durius , a minori aSmifcella ftrri , vcl cupri aut
Digitized by Google-
3«« ^< C o ) «l
iol/mtabu Si ferrum ftanno fufo ibperingeritar^ miti
h£ec metalla combinantur 4 li aucem ferro fufo fuper*
additur ftannutn , rejicitur turn a ferro ftannum in mi-
nores globulos atqve qvafi difpellicur
X3. Cum merct&io facile amalgamatur, tain fola trituratio*
ne, qvam adjuvante calore»
Obf. I. Hoc metallum fa Europa mfnus freqveater occurrtt
jlnglia ejusdemqve Proviacia Comvallienfif videtur ejusdem
geouinuin doniiciiium; repemur infuper & eliqvatur cum
lucro ia Bohemia & Saxonia^ 4)arciu8 in Polonid & alibi*
Diftingvi folet ia Malaccenfe oftindicum* qvod optimum
ceoferur, & angUcum ac germanicum. Kacione admifcellae ab
aliis metallis vel femimecallis diftingv! folet injlanwum pu'-
rum, qvod galllce vocatur Etain olane^ qvale a fodU
nis ftaoniferia obcioetur, Aflannum jonoruntj qvod ab alius
metalli vel femimetalU admifcella eft durum & foaoruoi
taftum.
pbf. ft, Aatioviflimb temporj^ hoc metallum fulflenotum
ladicatur /^. Libro Mosi^ap. 51. 02. & Ezechielis
Cap. 27« 18. ubi dicitur hoc metallum in Tyro vendiblle
iuilTe. NonauUi aatiqviores hoc ipfum appellaruot plumbum
alburn^ ob aliqvam cum plumbo convenieotlam , licet noa
ubivis ftannum hoc nomine indicate videantur. A chemicii
vocatur Jupiter ; ab aliis Diabolut metaUorumf ob fcagiiiu*
tern qvam auro & ar^ento coaciliat.
S* 137-
I. ST ANNUM natiwm. Spec. 378*
Svcth. Gedikget tenh
Gall. Etain viergB. v. Db Bomare. 163.
Germ. Oediegehes zikk •
Raro occurrit purum & perfeQum^ eft tam^ all-
qvando repertum ad MQCKfiNBEftG^ ut refert Mathe-
SI us in Sarepta ; ad fodinam Gottesgabe in ^oacbimstaMy uc
refert Tollius in Epijl^ Itin. p. p(f. in Malacca ^ ut con-
ftat a mufao liicbteriano. In jinglia & Prmnda Com^
vjallenfi fuiiTe purum repertum in lapide qvodam, k
montibus olim di£ra£io ^ jam vero terram feparatim exi-
fte.
Digitized by VjOOQ IC
'^ C 0 ) «J 319
ftere , crufta cryflaUifrum Jianni cum qoarzo & J^atbo
vcftitam ^ in qva ftannum nativum ftoit inhaerens , re«
tulit accuratifL B. Qvisx. in ASt. Stockb. Anno 1766^
a. STANNUM arfenico mineralifatum , minera cry/^allifa^
ta^ figura polyedrica^ diverfo colore. Crystalli minb-
RALES STANNl. SpCC. 379^
Stannum tefferis cryftallinis. v. Linn4. 130^ i.
Minera flanni vitrea arfenicalis cry/lallifata. Crnnstbdt.
181. b I, * •
Svcth. ZiNNGRAUPEN
Gall. Crystaux d*eta!n. v. De Bomare. 2S4»
Germ. Zit^^GRAUPBN
Sunt cryftalli polyedricfie , incerta utplurtmum & ut
viiletur indeterminata figura, ad cubtcam vel teflTulareoi
tamen accedente , fuperficie nttente eademqve aut plana
aut ftriata; ad intrinfecam ftruduram apparent lamcllofaB}
gravitate fpecifica fuperant plerasqve mineras metallicas,
fcilicet in proportione ad aqvam, ut circa 5)952.*: i,ooo»
minus durs , cukro rafiles , & rafura rubentes ; in igne
grifeo mbentem induunt colorem & farina arlenicali ve*
ftiri folent , fimul & arfcnicalem fub calcinatione emit-
tere odoretn, per fe non fufibiles Stannum ad 70 vel
So. pro cent, continent, & plus ijunus arfenkiy plerum-
qve & qvidpiam ferrum. ^
Ca^ Crystalli mineraLes stanni, alhefcentes.
Spatho fimiles, arfenico abundant^ femitransparentes
cum acidis non effervefcentes. AUenburg in Saxonia^
Carintbia. N, Com. a CaAbury.
Ohf. Reipfa hae cryftalll coofidcrari poflunt ut fpathum ftami-
ftfum^ atqvc ad msnetam Jianni Jhntbofam ^ Spec. j. referri,
^ nifi fic^ura cryftallifau elfent inftar cryftalioruoi pinera-
lium ftanul.
(b> Crystalli MiHBRALBs 5TANNI, auteo colon.
Sunt etiam transparentes & minus £reqventes«
(0
Digitized by VjOOQ IC
310 ^ r o ) K|
(c) Crtstalli minbralbs stahni , rubefcentes*
Gaudent aliqva pelluciditate , aliqvando vklacea^ Hun^
garia. , x
Obf. Dicitnr a nonnuUis has cryftallbs WfTe nigras^ fed con-
tlnuato igoe in fodiois , rubrum ioduifTe colorem. Hoc ui-
terionbus obferv^tionibus eft ioqvirenduji).
(d) Crystalu minerales standi, granatico colore.
Rubro fufco funt colore , opacaei.
Ce3 Crystalli minbralbs stakni , nigra*
Sunt freqvcntiffiraaB & ditiffimae. Cornwall in Angli(U
Scblackenwaldi in Bohemia. Ebrenfriedericbsdorff in Sa-
xonia.
}. STANNUNf arfenko miner alifatum , minera irregula-
ris^ cryftallis miner alibus ftanni minimis ; in matrice la^
pidea (^gregcUis. Mimera crystallorum stanni.
* Spec. 380.
Stoftnum grants cryftaUims aggregatis^ v. Lin. 130, 2.
Minera flanoi vitrea arfenicalis cryJlaUifata ^ granulis mh
noribus. Cronstbdt. 181. b. 2.
Sveth. ZwiTTBR
GalL Mine d'btain caYSTAtLisie. v* Db BeMARB.
Germ. Zwittbr
Colore eft haec minera diverfo, plerumqve nigre-
fcente , aut rubigino^ferreo , facicra hujusmodi minc-
rae fcrreae habens ; compofita a cryfialiis flanni mineralibus
( Spec^ 2, ) maioribus <iut minoribus , parum aut non ri-
fibilibiis , fapc in matrice reconditis ; ipfa minera eft fi-
gura irregulari , gravis , minus dura , rafiira rUbens , in
igne arlenicalem emittens odorem , fimul & rubens ; pet
loturam feparata materia lapidea feu matrice , omnino cum
ayffallis ftanni mineralibus huper norainatis , conveniens^
ftannumy pro diverfa proportionc fubftantiae lapidee feu
matricis , concinet plus minus , una cum arfenico «f /er-
ro.
(a3 Mi.
Digitized by VjOOQ IC
t« C o ) «J 3*1
(O MiNERA CRYSTALLORUM ST Avn^n ^ flovefcms.
(hj MiNERA CRYSTALLORUM STANNI , rubra^
Ri^brum colorem videtur a rubigine habere, qv« tamen
ftanno caret. Anglia. Altmberg.
Cc) MiNERA crystaLLorum stanni , fufcd.
(d^ MlKBRA CRYSTALLORUM STANNI, nigra.
Hsc eft tnaxlme vulgaris colore obfcure grifeo aut ni*
grefccntc* jinglia. Ebrenfriedricbsdorf.
(c) MlNERA CRYSTALLORUM STANNI, VOriegOta.
Colorem diverfum utpluritnum a tnatrice habet diverfa.
AngUcu
Obf. r. Ad intrinfecam convpofitionem eft hsc m!nera reperta
vel pofoji , veljlriatn, yet utplurimum gramdata.
Obf. a. Ob maioreoi ferri copiam Jn bac mincra prapfentem'
non omoe arjimeum , utpote qvod a ferro retiDetur , pe
calcinationem , expelli poteft ; hiac fab fufionibus una cum
Jldnno firoul praecipitari folet ferrum eum arjenico^ uodefor-
matur mixtura metailica, qvds Hekdling vocatur.
4» STANNUM arfenico 6P ferro mineralifatum , mimra fo*
liia^ colore obfcure rubente. Minera stanni so.
i-iDA, Spec. 3 8 1.
Stannum arrjorpbum rufo nigrefcens, v* Linn^ *3o» 3«
Minera ficmni vitrea arfenicalis foUda. Cronstbdt.iSi*^
I, a*
Svcth. Tknbero
GalL Mine d'etain soltdb
<jerm. Zinnberg. Oerber nNNSTEii?
Eft minera folida , granato rudi fitnilis , amorpha , co-
lore aut grifeo aut fufco nigrefcente , vel obfcure rubente,
interdum & colophonii , maxime gravis , in igne rubens &
arfenicalem emittens odorcra, Corn^wall in Anglia^
Ohf Nonnulll exiftimant In hac minera ftanmfoliiU infenfibill-
ter cryflallos ftanni efle immixtas, & eatenus ftatmum ab ea-
dem obtineru
Tom. II. X 5. STAN-
Digitized by VjOOQ IC
9l« , l>< ( o ) ^
5. STANNUM arfenico (fferro minerdlifatim ^ minera fp»
thiformh, Minera stanni spathosa. Sp. 38X
Stannum /pathofwn^fubdia^banum alburn^ v^Linn^. 131.
4^ >
Svcth4 Tknspatm
Call. EtAIH MINBEALlsi DANS LB SPATK. T. Dl
B0MARB4 a66. I.
Germ, ZiKKSPATH
Eft minera maximc gravis, plcrumqvc fctnipcllucida,
colore albo vcl flavefcente , fpatho vel lapldi bojionienji
omnino finiilis, lamcllofa; plurimum /cm continet, pa*
rum vero Jtanni. TdplUz in Bohemia^ Scblacktnvoaldt^
Peru.
6. STANNUM arfenico ff ferro mimralifatum ^ minera
amifintbiformi 9 alba. Minkra stahni striata*
^ Spcc^ 383.
Sveth* Stralig texmalm
Gall. Etain mineralise bt striE. v. Db Boma*
RE. 266. !•
Germ, Strahlichtes zinnerz.
Eft minera ftanni omnium gravilfima , alba , facie in
fraQuris vitrea, fed ftriata^ Siberia.
7. STANNI minera arenis vel terris immixta. Arena
stanhea.
Sveth. Tensand
GalU Sable d^etain. v. Db Bomarv. a6g«
Germ. Zihksand« Zihhwjbschb
Colore eft hoc fabulum utplurimum nigrefcente, ori*
ginem vero habet , vel a cryitallis miner^e itannt are-
nario lapldi inhsrentibus , a qvo contrito aut deftru-
6to haec arena dependet, vel ab ipfis mineris ftanni qvo-
dammodo deftni£lis vel dijffraQis ; eft etenim compofi-
tarn a particulis mlner« cryiinUoium ftauni atqvc are*
Oft
Digitized by
Google
f>^ C o ) «} 5^j
«a lapidca, rel minimis cryftallis mincralibus ftanhi, afuo
loco natali feparatis , & deinde motu aq varum alicubi ac-
cumulatis. c^r. Rentmanni Nomencl. Fo/j: AcRicofcA
de re metalL
Ob fermt tones circa Ji annum & miner as Jlanni.
Ohf. I. Prsterea wperiri folet ftannum
J mo, Ingranati rudis nonnuUla varietatlbos . fcllicct In/rtf*
natoflavo vtrtdi isf ruhrofujio. Spec. Iio. lit f. & g.
•do. In granatoirji/laUijatovulgari, rutro fufco iiT palliie virU
dej rente. Spec. 1 12. lir. b. & d
Hujuimodigranatl (olent^lhsap^ellatlgrtmatijfanniferi. Vi-
detur qvidcm magna fimijitudo inter granaticos lapides &
niiacras flanni , fed mmo ideo credat gmnes eranaticos la,
pides elie ftanniferos. *
3tio. S^uma lupt. Spec, 155. obf.
4to. Molybdana. Spec. 334. obf.
Obf.%. Ut fiannum in igne facile fluens & facilHme calcina-
biie,muka itaqvefua in eliqvatione opus habet circumCpc-
dione. Hanc ob cauffam.> malleo inprimis ab ipfa mlncra
feparaiitur, qvantum poffibile, omnia heterogenea , lapidca,
texa, ali^avae peregriiia mioera ;uQulatur deinde utfragilior
fubfeqvciiti contufioiii & lotur* apta fiat, fortiori pottmo-
dum igne uftulatur ut diflipetur omne arfenicale & volatile,
imo,fiopusfuerit. ut renovatae fubjici poiri( contufioni & lo-
turap. Polt has operatione.s aliqvando maznete feparari fo-
lent particolae martialcs adteixtae. Simphdore^ vero miner*
his Don opus habentairbagibus &repetitis cperationibws. A
mmera lie ab heterogeneis purificata, in furnis huicfini ao-
commodatis, cum carbouibus mixta, eliq vatur purow Ainal-
leabile (iannum. ^
Ohf s. Bonitas ^ puriut Jfanni cognofcitur [al Frenatu fob
dentibus r^culiari ; qvo etfnim magis purum eo magia fre-
mit. (b; Btlance bydrojlattca [c] fu/j<me in giobuhi^ determl-
Obf. 4. Puusqvam in ufum trahitur ftannujn omm folet
coHMDifceri aut cum .unco, ca}M$ pan ma (xxnAm »A /iMou
partes loo; ai-t cum ziuco ^ mimmu commixtlg 4^^
cum 'jjtjmutbo; plerumqve vero cum tmxiU»cu»i nnrf.
X« Obf.
Digitized by VjOOQIC
««♦ ^ C o ) K|
Olf. 5« SiMmnm pmrum In tenuUEiM folia mallettam voeator
Stahmioi. , qvod divetfis reperiri fol«t coloribus tiaftunu
PraecipQUS vero ftaoai ufos eft pro mixtwris metalUcis.
(hj A mifcella ftmmi cum cupro^ qva wictaJtifyforcs otUQtur^
producnotur metalla mixta.
ino. MiTALLun torkemtakium, producltar, perfufio-
nem , a cuPri partibus 8. vel lo. cum ftamu parte una. Tea
cupri partibus 360, ad JloBni partes 36.
Sdo. Metallum campanarum fea ms raJllfffamprvparacut
a cupri partibus lOO. & flumn part aa vei cupri p. 16. ad
Jlmmi p« 4. Plikii temperatura oUwtu erat compufita a cu^
pri p. loOt & ftaoni p. 4,
Has mixturaa aliqvando etiam ziucum una cum orichalco la*
grediuatur Szpe loco ftanni adhibetur plumbum , fiileeai sd
partem. Sunt vero omnes bae mixturs, dure, fonors, co*
lore flarefceote, a gvibus etiam^o^a^t & varia MteufiUabxor
difolent
(B^ A ftami mifielU cum fHuuA^ , qnjimmurii ad varia uCeo*
iUiautUDtur* producitur
imo. Stankvm siokatvn dupltcx stoKO; qvodeftio*
fim« indolis , compofitum a ^auui partibus binis & plumbi
J Arte una; qv« proportiQ ftanoarUs beic in Svecia eft pro-
Ibita.
SdO. StAKNVMSIGKATVM, TKlP£ICISIGHO,COIlftatj?a«-
ni partibus 83. & plumbs partibus 17 » qvs temperatura dt
vulgaris.
§tio, StANKU^ SICNATtJM QVADKUPLtCI SIGKO, COOftat
Jlmmi partibus 97. & plumbi partibus 3. Haec temperatura ut
nobilior, folet vocari ftannum anglicauum.
f C) Afirnm msfcellu cum firro &* arjinico^ producitur metul^
lum album f argeateo colore » durum » qvo cmdclaina coofi-
ci foleut
Obf. 6. Aliqvam lieet cum f/»m(ovldeator^tftfimi habere con-
venientiam ; maximam tamen zsucum inter & ftanuum rept«
riri , indicavimus in Obji circa ziucum.
Obf. J. Sianuum iogredi terram qvandam determinatam ca/-
careM iudotis exiftimamus probaDiliter condudi pofle ^a 7
A colore qvo gaudet calx ftaooi albo. D>] Ab hiijus caf-
Cis difficili in igne vttrtficatiom^ per fe inftituta« (c) A fa*
ciilort is ar/tfif Toiutiooe , [d] ufapore amaro^ qvem folu*
Cionibua coociiiat, tenarum calcarearum minre*. [e] A gcla^^
Digitized by
Google
rncoxa
3«S
tifufa eoMgulMim in plurimis addb , qvae v\x tlils terris,
qvam calcareis compecit. [f] la vhrificatiombui omnitio
haec terra T^affJii, ut terra eakinrea fe babety tam difficili tu^
fioae qvam colore albo*
If^fmMU principsum !o ftanno pr«fen9,evideater patetnoa
folum ab ejusdem detonatione cum nitro^ Ted & , ^fulphu*
re qvod obrinetur in dettillMone Jami cam oleo vitriolu aec
non a calcinatioae ftanni , 8r calcis reduftioae« Arjhuc^
U qvidqiam ft;^nnum fimal ]agreli,exiftimarunt]iTNCKBR
in CBnfp. Cb. T. I p. 9<54. & C. Neuman la PraL Cb. de
Siiumo ; Ted ab experimentis qv« iaftitult Margorapp,
cum Stmao , in AR. BeroUfU i8j|tf. p. laa. allatis videtur
concludi pofle arjmcum oonnia accideataliter ftaaao t^
pe e(fe irnmixtaoiy & ab eodem, lUya ftaooi oacma t i^
parari polfei
X|
tnS'
Digitized by VjOOQ IC
3l< ^ C O ) Kf
5. ARGENTUM. Luna, Gen. 57.
SvCth. SiLTWER
Gall. Argent
Germ. Silber
a. Eft nietallum perfeauin^ albo colore nitens , textnrt
folida, maUeabilitaU & duclilitate reliqva fuperaos
metalta ^ auro excepto j argcnti puri granura unum
in filutn 3. n'narura longitudine & 1. digitorura la-
titudine extendi poteft i imo ; ab argenti grano^ u-
no vafculum formari, qvod unciam aqvsB cootine-
re poteft; majori qvam plumbum ^ ftannum & au-
rum gaudet elaflicitate ^Lduritie^ minori vero , qvam
cuprum & ferrum-j hinc optimam qvoqve fufcioit
polituram; tenacitate ininori prficditum eft qvam ^er-
rum & aurum ^ roajori vero qvam reliqva metalla ^
fiium argenteum diametri fo poU. Khen. 370. li-
bras fine ruptura fuftinet ; eft .& aliqratenus fofi(h
rum^ fono non* ingrato , qvem in mifcella cum plum-
bo perdit.
t. In acre immutabilc & indeftrufUbllc perraanet; parum
vero fuperficialitcr nigrefcit iis in locis ubi fumi
fulphurei funt freqvcntiores ; cvim omni etenim in-
flammabili materia nigrefcit, cum lixiviofo alkalmo
flavefcit»
3* In aqva pura nihil qvidqvam mutatur.
4. Gravitate fpecijka , fi perfeftc purum ftferit , gaudet,
in proportione ad aqvara, ut 11,091:: 1,000.
5, In igne citins copro fluit , & fufum fuperficie appa-
rctnitida, fpcculi inftar fplendcnte. Permanet qvo-
qve forti in igne immutabilc, obfervatum etenim
eft id ipfum per integrum mcnfem in igne forti ^c*
tentum vix ^5 partem ponderis perdidiffe, vel, jux-
ta aliorum experiei^ti^m vix ^ partem per inte-
gros
Digitized by VjOOQ IC
gros binof menfes. SpttuUi caujlico inttgtc yolatilif^-
ri dicitur.
tf. In igne ftfmo , cum pulvcrc vitri^ vel frilta vitriario*
rwn mixtum & fufum , tingic vitrum colore purpu*
reo
A vitro plumbi non folvitur , hinc cuptlUxtitman bene fufti-
7. Ab acido vitrioli cencentrato & bene dcpMcgraato fohd-
tur argentum purum, accedente codura, qvae tamen
folut'io aqva pura prscipitari potell; fi vero aqva
forti prius folatum fucrit argentum , & huic folutio^
ni addatur vel oleum vitriolic vel qvoddamyZzi m^
dium qvod acidum vitriolicum continet, prscipitatur
ftc argenti calx promte^ qvs cum acido vitrioli com«
binatur in Vitriolum luna.
f. Acidum nitrofum appropriatum eft roenftruum argenti;
reqvtritur vero , non folum ut debita fit forti tudine
prasditum^ fed & purificatum , atqve requifita pro*
portione , dupla vel tripla adhibeatur , ipfa. & folutio .
co£lura ad finem au£ia fublevetur. Hasc folutio eft'
clara inftar aqvas , cutem vero tingtC colore nigro
non dclebili, fapore amaro fortiter urcnte ^ cryflaU
hs poft evaporationem dat lunares ^ albas, lamellares
ad figuram bexangularem inclinantes.
9« Ab acido falis non folvitur argentum , nlfi perfe£le illnd
acidum dephlegmatum fuerit in forma vaporofa. Si
vero ad folutionem argenti in aqva forti addatur fpi-
rUusfaUSy vel fal commune purum aut aliud fal me-
dium qvod acido falis participat , praecipitatur inde
calx argenti & tam fortiter cum acido falis combi-
natur , ut nee aqva nee igne ab eodem feparari pof •
fit. Hasc calx acido falis unita , edulcorau & leni
igne fula abit in maflam femipellucidam colore cornco
vel fufco , aliqvatenus flexilem , qvas vocatur Luna
X 4 lO'Cum
Digitized by VjOOQ IC
328 tHCo)K|^
Io« Cam yti^^^e facile combinatar fofb fufione, nigfeftca-
tern fufcipiens colgrem.
IX. Cum otnni metallo (f femimetdlo eft mifcibile; a ai-
pro autem admixto redditur durum ; a Jlanno fragi*
IC) qvod etiam fit ab arfenico^ zinco & regulo an^
tinumU* Cum c^baUo autem & mVibto vix combing
tur*
12. Cum mercurio facile amalgamatur.
f. ARGENtUM nativum. Spec* 385?»
ArgerUum nudum, v, LiNNfi. 148. i.
jirgentum purwn nativum. Cronsteot. ifig.
Svech. Gbdieget silfwer
Gall, Argent vierge ou argent natif. v. De
BOHARB. 300,
Germ* Gediegknes silber. Gewachsshbs silbeR
Eft fere purum argentum^ malleabile^ colore argen*
tco, fed parum obfcura vel flavcfcente , ab aqva forti
folubile, aliis mincris vel & lapidibus aut faxis, inter*
dura & terris ^ utpotc argULa vel ochra innatum vel ad-
fixum haereasj aliqvando auro vel cupro fed parce parti-
cipat.
Ca) Argentum nativun ^ folidum^
In maflula irregulari vel glanduH? difforraibus, Kungi^
berg in Norwegia. Nmnarken in fFisrmeUmdia ^ ubi
in vtM argiUacta repertum fuit.
(b) Argentum nativum , granulate^
In mihoribus granis reperitur mineris vel lapidibuf in-
fpcrfum. Freqventer in fodinis Americanis in Mexico
& Potoji.
(b) Argent UM nativum , dentatum.
Vocatiir Silherzahne ^ in dcntium formam vel in fpiras
Goucretum, Kungsberg. Mexico.
(d) Ar.
Digitized by VjOOQ IC
f>4 C <> ) Kf 31f
(d) Argentum NATivuM, gmrdfums , feu dendriferme^
Eft ramofum arboris vcl raufci inftar* Kungsberg. P(h
toji in /America, Scbneeberg,
Ce) Argentum nativum ^ braSteatum.
In lamellas tenuiores^ in fiffuris lapidum occurrit^ Kungu
berg. Freiberg. Jobann Georgmftadu
Cf) Argentum nativum , capiliare. Tricbites.
Fibris vcl fetis tcnuiorihus conftat ; Scbemnitz in Hun^'
garia. Freiberg. Marienberg in Saxonia.
Hue & pertinet fills compofita minera ^ qvas ab Hijpa^
fiti vocatur jirana , in fodinis americanis obvia.
Obf Argeotum cum fulpbure mixtum & fiifbiD, dum Ual igae
tov^tur > io argentum eapiWure vegeure folet*
is) Argentum nativum ^ forma cryfiallifata.
Rcperitur fuperficie nitida , ramis tetragonis inftar abif
minis. Kungsberg. SairUe Marie in Alfatia.
(h) Argentum nativum ^ fuperficiak.
L(zfafen. Salberg.
at ARGENTUM fulpbulre mineralifatum ^ minera malteabilis
vitrea, facile fujibilis. Minera argent i vitrea.
Spec. 385»
jfrgentum rude plumhei coloris. Agricola.
' Jirgeraum mineralifatum feEtile^ maUeabile^ plumbicolorum.
v. Linn6 148. 3*
jirgentum fulpbure mineralifatum. Cronstedi:^ 169^ !•
SvJth SlLPWERGLASERZ. GlASERZ
Gall. Mine d' argent vitreuSe. y» De Bomarb#
307-
Germ. Silberglas. Glaserz.
Eft minera gravis, utplurimum colore plumbeo^ ra-
rius alio ^ ea , dum pura eft , mollitie ut fcindi & mal«
leari, imo^ imprefliones fufcipere poifit, textura ut plu«
rimum kmellofa^ facile in igne fufibilis 6c qvidcm eo
X 5 iplb
Digitized by
Google
330 t»C^)«f
apfo momenta qvo rubct , argeiUi ditiflima , qvod plcrnm*
que ad J continet ^ dum reliqvum eft fulpbur , rarius
qvidpiam orfenici firnul adinixtuM habet; qvo cafu etiant
fragilior eft; hinc incrito conriderari poteft ut argentum
fulphure penetratam, unde & cadem fere forma in fodi-
ms reperitor ut argentum nativum.
Ca} Miners argenti vitrba, colore plumbeo*
H«c eft inagis vulgaris, colore obfcure grifco feu plum*
bco vel magis nigref ente. Rcperitur plcrisqvc in
fodinis argenteis, Kungsberg in Norwegia. Freibergin Sa^
xo7m, Sainte Marie in Alfatia. Scbenmitz in Hungarian
(b) MtNERA ARGBNTI VITRBA , fufcaJ
B ngaria. BrQckman in A4. D. T. I. p. tS%. indi^
cat dari mineram argenti vHream fufcam , qvae , duoi
fcinditur, intrinfccc viridis apparet^
^c) Miner A argenti vitrea , flavejcem.
Eft fere litbargyrii vel porius awripigmenti colore 9 fof-
fan arfenico fimul participans , unde colorem kabct^
Davila indicat banc repcriri zd Plancbi^
Xd) MiNERA argenti VITREA, viridefccn^
Munfter, Sainte Marie aux mines.
Cc) MlNERA ARGENTI VITREA » CCBTVkfctnS^
' Hsec eft fr-abilis , fcoriis fimilis , unde a monticolis &
aliis vocatur Scblackenerz , h. e. minera fcoriarunu
Freiberg. Lotharingia.
(f) MiNBRA ARGBMTi viTRBA , germinonu Kmgi^
berg.
(g) MsKERA ARGENTI vitREA , bra^ota.
In lamellis occurrit Kungsberg. Jlfalia.
Qb,) MiNERA ARGBNTI VITREA, cryftalHfata ^ cryftal-
lis tejularibus o^oedris , figura eft aluroinaru Jga^
cbimsthal in Bobemia. SchemnUz in Hungaria.
(l) MlNERA ARGENTI VITREA CRYSTALLISATA,
eryjlaliis pnjniaticis bexaedricis. Bijjontio.
(k) Mi-
Digitized by VjOOQ IC
3*
5>» C ^ ) •<* ^31
(k) Miner A akgekti vitrea crystallisata,
cryjlallis pyramidalibus decaedriu Mexico.
(1) MlNERA ARGBNTl VITREA , fuperficialis.
Otfi T. Ab ofgento mtivo generator poftmodam vetojltlpbu"
re penetrato & mineraUGico banc roineram utplorimum gene*
rarl concludimus a fpeciminibus & fruAulis argents uativi
germtsantif , qv9 inierius ad radicem argento nativo con**
ftaot, fuperius vero, ad apicetOt in mineram ar^cnti vitre-^
am fuit mutata a fumo flilpbureo , qvalia e fodida Kungs^
Icrgeifi babemur HitiC vulgarem & prindpalem hujus nii«
nerae coloreni efle plumbeum vel nigrefcentem opinamur.
Scd, noo omnero mineram argenti vitream hoc modo cfle
geiieratam patet a di verfa bujus minerae cryftallifatione, non-
nifi in (latu fluido pofTibili* Utroqve autetn modo non fo«
Inm fulphur majori copia interdum cum argento combinari
poffe, fed fimul arJenicaUm fumum, ubi pr»fensfucrit, af-
focian > imo, in ftatu fluido Jiaec nomioata & alia mioeralia
admifceri pofle, probabileeft. His admixds exidimamus re-
liqvos coiores, qvibus interdum bsc minera gaudec, depen-
derc. A majori copia fulpburir , widefcentem , a fulphure
tf arjenieo mixti^, flavejlentem^ ab alifs heterogttieis cartn
lefcentem^ dependere opinamur. Contendunt plurimi bosmi^
net a argenti vitrea coiores peregrinos, M^^^ ^ flavos » vi^
rides ^ carukjcentef nonnifi Capernciales efle, & dependere
a crufla qvadam extrinfece adhaerente ; fed , an hsc fuppofi-
tio ubivis locum habeat , hujusmodi mincras argenti vitreaa
coloratas examinaos facile deprebendere poteft ; rafura etenim
vel gravlbri phga proprius erainet & apparet miners? color.
Obf. a. Arte producitur Imbc mtnera ab argento in tefta vel
crucibulo fufo, cui deinde additur fuccefli ve falpburii in fhi-
ftula minora divifit fextuplum aut ofttiplum, qvo fadto maf-
fi effunditiir nigricans ; vel, ut innuit Kunckbl in Lubor.
Cbem. p. 16. eadem baec minera artificialis obtinetur , & li*
matura argenti csmentetur cmjsx fulphure & moderato i^ne
fovcatur, A ealee argehti edulcoraca ♦ cum ciwtabari & arjeni*
CO ad partes aeqvales ilratificata , per csmentationem , eo
ignis gradu « ut tandem fublimetur & (bparetur mercuriusy mi^
fiiram argenti vitream pcsparari, iodicac Lehman von Metalt-
mut. p. 99.
ARGENTUM acido JbHs mineralifatum ^^minera femipeU
lucida^ lamellofa^ cornea^ igne candela liqvabilis. Mi-
K£RA ARGENTI QOKHEA. Spec.387«
Digitized by
Google
33^ t>^C o ) >^
jtrgentmi mineralifatvm ^ fubmaUeabik , fiAdiapbanum. T;:
Jrgentwn acido falls folututn £f mimralifatum^ Crok<>
5TKDT. 177.
SvCtH. H0RN5ILF\rBR. HORNBRZ* HVIT GLAS*
KRZ.
Gall. Mine 0* argekt cork^c. v. Db Bomarb*
304.
Germ. HoRK^iLBBR. HorkErz. Gewachsbhes aORK«
SILBER. WbISSBS GLASERZ..
Rarlffima eft arg:enti minera^ colore albefGcnte aut
fufco flavo, femipellucida ^ intrinfece lamellofa, comui It-
miliS) tinde nomen habet, aliqvatenus tnalleabilis tarn an*
te qvam poft fufionem ^ cultro & fciiTiIis , unde bene co-
piofci poteft, licet extrinfece interdum obfcura & qvafi
rubigiBofa ai>pareat ; fortiori igne volatilis ; argentum conti«
net ad I) reliqvum eft acidum falls cotrnmrniSy qvibua par-
tibus conftitutiWs aliqvando arfenlcum accedit
(a) Mikera argbnti cqrnea^ colore dlhefcefOe.
Haec eft minera qva» a aonnullis vocatar mlnera targenti
fritrea alba , & ab iisdem ad miner as argerUl vltreas
refertur^ ob faciem extrinfece fere vitreanu ZtlkrftUiU
Cvadalcanal in Hifpania.
(h) Minera argbnti cornea 9 flawfufca.
Rejina fere aut colopbonil faciem habet.
(c) MiNBRA ARGBKTl CORNEA ^ COlore VMdi ff pUT^
pureo.
^obann Georgenftadt tn Saxonia. Woodw« T. II. p. a.
Qhf. Arte (\vomoAo h«c minera cibtineatur indlcav^imus p»^
gr4pbo pracedenti Nro. 9. fcilicet , dum argentum folvituc
gfud forti &L folucum prscipitatur mtarid Jklsf commumi^
deinde edulcoratum tuaditur. Talia arte fafta Itma cormut
fepe igna is divenditur pro minera argenti cornea oaturaU,
SeA nacurm ^ h^tc via , hanc eaudem mioeram prarparare»
aemo credat. Arfcmcum imo & Julpbtir aliqvando in hac
f&i*
Digitized by
Google
*x C o 3 Kf 333
« * mioera efle admixta, odor, qvem b«c mlaera Infgoe fpac*
git, indica\
4* AKGEi^T V iA arfenico & plpburemineralifatumy mine*
ra rubra , ante i^nitmsm fujibilu Minbra argek*
Ti auBRA« Spec. 388*
Minera florenorum rubra. Nonnull^
jirgentum rude rubrwn^ AGricola de N. Foff L. X
jirgentum rubefcem ^ tritura rubra, v. Linnc. 149^ 4.
jir^entum fulpbure 6f arfmicemineralifatunu Cronst£dt»
170.
Svcth, RoTHGYIDEN^ RoTHOyLDENBRZ,
GalU MxKB d'arglnT rouge. t» De Bomarb.
303-
Germ. RoThguldenere^
Eft minera gravis , colore rubro > fortiori aut debt-
liori , aliqvando ad purpureuin accedente ^ interdam ob-
fcure vel grifeo rubente , ipleiidens , tritura vero fe'mper
flibens ; plerumqve opaca , irregularis 4 cryftallifata vero
utplurimum femipellucida & clara ; igne decrepitat , &
ante rubedinem Suit. Arfenicum banc mineram ingredi
patet ab odore , qvem in igne emit tit arfenicalem ; SuU
pburis prsfcntiam indicat hujus miners color ruber &
detonatio cum nitro. Qvidpiam ferri fimul ^ faltem ali-
qvando admixtum eiTe, qvod poft uftulationem magnete
cxtrahipoteft, nonnuUi contendunt. ylrgentum^ dum pura
eft minera , ad | continere folet ; qvag obfcurb eft colore,
minus continet. Nonnifi in r embus & glanduHs in argenti*
fodinis reperitur,
(a} MiHBRA ARGBNTi RUBRA, (fpaca ^ ruhtfts.
Eft fere cirmabarino colore , fuperficie nitente , friabillj,
folida, amorpha. Ab Hifpanis vocaturRosicLER in
Potofi , ubi freqventior occurrit. jdndrtasberg in Her
cynia. Salberg in tfeftmannia.
Qd) MiHERA ARGE24T1 RUBRA , caruU/cens.
Eft
Digitized by VjOOQ IC
334 ^Co)«l
Eft opaca ^ ^ rubro csriilefcente colore ^ fea his qvafi
mixtis. Freiberg, jinnaberg.
(c) MiNBRA ARGENTI RUBRA , grifea.
Colore e(i grifeo cum aliqva rubedinc mixto , tritura
tamen rubet, Freiberg. Andreasberg in Hercynia^
Mexico.
(d) MiNBRA ARGENTI RUBRA, nigrifcens.
Eft colore obfcure cinereo. Jobann Geor^enftadU J(h
achimstbaL
Cc) M IN ERA ARGENTI RUBRA, pellucefis ^ atuorpba.
Colore rubro fere granatico. Potojt. Joacbimstbal.
(J) Miner aragenti rubra, pellucens , figurata.
Eft plus minus regulari figura , interdura drufica , in-
terdum cryftallifata , figura prifmatica , dscaedrica , rfo-
decaedrica imo pluribus lateribus, interdum figura in-
deterrainau. Hdngaria^ jilfalia^ Bipontio.
(g) MiNERA ARGENTI RUBRA , fupe^^ficialts. SolbeTg
in Weftmannia. Ebrenfriedericbsdarf.
ObJ. X. Ats apparcnter banc mioerain imitstur, dum hpidir
pyrmiejon^ ab antimomit arfenici & fulpburii ana per mitem
luiioncin praeparati pars una mifcetur cum calcii hina parte
Inatica & eyci martis p. ^ qvae mixtura miti igne fun-
denda. Analogon qvoddam etlam h:^beri potcft ab nnti*
monio , nitro £^ calce luiut mixtis & fufis* Cum minera ar-
fenici giba feu pyrite atto^ banc mmeram imltari , ut non-
nulli exiftimant, fruftraneus eft labor.
Obf. a. KODDuUibi reperitur haec minera qva fimul aurum ha-
bet admixtum , ut Kremnitz in Hungaria, ^Joadimsthal &
alibi. Hofpitare folet in qvarzo ^ Jfotbo^ cornea aliisqve
mineriiy inprimis in confiniu minerarum arfemcaltum.
|. ARGENTUM arfenico\ fulpbure (^ cupro mineralifa*
tum^ minera micans alba^ Minbra ARGtJNTi ^l-
ba. Spec. 389*
Minera florenorum alba. Nonnull.
Argeraum rude album. Agricola dc N. F. L. X.
Digitized by VjOOQ IC
|X C o ; Ml 331
j/rgmtam mineralifatum cupro^ arfenicak^ tritura albida^
V. LiNNi* 149. 5,
jirgenttm arfenico 6? cupro fidpburato mineralifatum^ mfc
nerafolida. Cronstedt* i7i* b.
Sveth. WtlSGTLDBN
Gall. MlHB D^ARGENT BLANCHB
Germ* WkissGULO£H» Wbi.^sguldkkerb.^
Eft ininera argenti gravis colore albefcentc feu grift»
albo nitens & fqvamularutn pilcium inftar fplendeas , fed
corapaQa, minimis in fradura particulis apparens, inter-
dum licet ftriata ; galena plumbi particulis minimis nitcnti
iion multum diflimilis , fed durior , cultro non fcifiilis , trU
tura pulvcrem dat album ; compofita arfenico , fulpbure &
cupro ^ qvibus argentum eft mineralifatum, qvod \ par-
tem , dum minera eft pura , conftituere fplet , ci^i vcr#
major adefle folec proportion
(^a) Minera argbntj alba , colore plumbeo.
Reperitur in ^Ifatia , HiJparUa , aliisqve locis*
(^b) Minera argenti alba, colore cbalybeo.
Eft priori varietate parum obfcurior , albo casrulefcente.
feu chalybeo colore , tritura pulvcrem dans nlbuuu S. '
Marie aux mines in Alfatia.
Cc^ Minera argenti alba , drufiformls
Eft drufica , rariffime cryftallis cubicis obvia. Joa^
cbimstbal.
Obf I. Qvae vocatur & defcribitur minera argenti (did, colore
aluejcente, eandein« utpote qva? cupro ca^et, ablcgamus ad
mineral argenti arjinicalex poftraodum defcnbcndas.
Obf. •. Hanc roineram qvidpiam plumli aliqvando fimul coa^
tmere« ne{;are noo polTumus , inprimi2» dum in victniis ga-
kmr fjumbu vel, cum eadem galtna commixta reperitur. la
//if8j'4n'a& alibi occurrit, qvsqvjdpiam^uM* limul contiuet.
tf 4 ARGENTUM arfenico , fulpbure ^ cupro mineralifa-
tum^ mimra nigra J uli§,inoJ a. Minera ajigenti ni-
9a A. Spec. 390-
Digitized by VjOOQ IC
336 «HCo)><f
Arg^ntum tude nigrum^ Ac^rxcola.
Cuba nigra argenti partktps. Hbbbkstkbit in Maf.
Ricbt.
Argentum obfcure fidiginofum. v. Linn6. i^o. 9.
Argentum arfenico £f cupro fulpburato mineralifatwn ^ mi*
nera mollis deftruEta^ CronsT£DT, 171. a
Svctlu SwARTGYLDEN
Gall« Mike d'argbnt voire* v. De Bomarb.
306.
Germ* Schw^arzguldekbrz. Silberschwarze^
R0S8ICHTES brz
Eft minera colore nigro vel fullginofo , maxirae fr la-
bilis, fed gravis; originem forfan habens a minera ar^en*
ti alba nuper defcripta vel allis qvoqve mineris argenti^
calore fubterranco ad partem deftruQis , fulpbwe & ar/e«
nico ezpulfis , vel alio modo diiEpatis ; hinc non niirum
in hac minera fuligino^a granula minera argenti alba vel
& rubra interdum immutata & qvafi immixta obfervari,
Hinc & hasc minera fupra mineram argenti vHream ^ nee
non mineram argenti albam & rubram , dicior hofpitare fo-
let , fed nonnifi in rimis & fifluris , ut in Freiberg eft
obfervatum, ut refert Lb h man in Einl, in Bergw.
p. 83* Arfenico ^ fulpbure & cupro conftat ^ qvibus ar^
gentum eft mineralifatum , qvod ad | imo i fui partem^
dum pura eft^ continet.
("a) Minera argenti nigra, j^trngfo/i.
Eft cavcrnofa^ tuberofa. Siberia^ Freiberg ubi fOm
pro cent/ argenti continet. Cfn Woodward T#
II* p* II. & 35« Scbneberg,
(h) Minera aroehti nigra, pulverulenta.
Facie mollioris pulveris, vel folo atta6hi in pulver^m
abiens, nigra , fuliginofa, argento clitiflima.
Obf. Sub bac varietate comprebendere poOiimus minerm ar^\
genti nigrm fragilem ^ qvx ab bungarlcis monticolij Ryib-
gewUcbs vocatur. Cfr. Juaxi Cb. Sf*r. T. L
(c) Mi-
Digitized by VjOOQ IC
^ ( « ><J 337
^'c) MlNlRA ARGBMTI NIGRA, lmntU$Ja»
Jobann Cwrgenfladt. Freifferg.
(d) MWERA ARGENT I NIGRA, VBgttMS.
Eft dcndriforrais. Marienberg. LotbaringU.
(c) Mjn£RA ARGENTi V icK A ^ ft^rjicialis.
Siepe ia tenaci qvafi lamelU fuperficialiter adhaeret*
Freiberg.
Ohjl Miufifd argenii nigra Jhlidg^ qv« ad banc Tpeckai coanih
meraii folet, ad fpccieii} rubfeqventem pertinec, &, mMe"
ra argeiUi nigra ptcea , ad mineral argifUi zincojas mox in fe-
qveatibus defcribendaSf eft refereada.
7, ARGENtUM arfenico , fulpbure , cupro 6? ferro mine^
lifatUHiy mineta folida ^ griji^ MiN£Ra argenti
GRISBA. Spec. i9U
Argtntum rude cinerei coloris. A<5RIcola.
Mrgentum miHiralifuum odpro cinereo, tritura rukra. v^
jirgentumarfenicQ (f cupro ftdpburutQ mineralifatum^ Croh*
STKDT. 171.
Argenium cupro (f antmom fulpburatis wdmraUfiuum.
Crokstedt.
Svcth. GRA SlLFWfcRMALM. FahLERZ
Gall. MiNS d'argeht grise. v. DcBomars. 30ft*
Mine d'argknt d'un gris de cewdrb ^ -,,.. J
Germ. Fahlerz, Graukrz. Schwarzerz
Haec minora nihil allud eft qvam minera cupri grifea
(Spec. ix^. ) qva majori proportione argenti participate
fnnul & aliqvando qvidpiam antifntniii admixtum habet,
tritura rubct. Maximc itaqve h«c minera a^nis minera
argenti alhte , (^Spec, iSp ) fub qva & a plurimis com-
prchendi ftlet , ab cadem vero non folum colore in
hac mioera obfcuriori differt, fed & majori copia cti-
pri^ cum admixto ferro in hac roincra praBfcnte, un-
de & color magi^ obfcurus dependet^ ac rubens tritu-
ra^ eft 9 de caetero , gravis, folida & denfa , minimis
Tom. 11. ^ Y partU
Digitized by
Google
33« |5^C«-)«i
particulis nitefis ; a^gitdum fepe ad 2. vel 3. ntrcas , imo
ultra pro ccnten^rio ,coHciiietj cupfi^A 20. vel 94. pro
cent, raro qvidpiam auri immixtum habei: , ut ad Scl^mUz
in Hungarian
(a) MlNBRA ARGBNTl GRISE A , CO/OTf gfifeO.
H^c eft qv8B a monticolis vocatur Grauerz^ colore
eft pure cinerco vel grifeo ^ confiftentia interdum
duriori intcfdum fragiliori^ compa^ia & denfa, cultro
non fciffilis, Freiberg. Goslar^ Interdum antimonio
parti cipat , JEnimJkog in Dalia
(b) MiNBEA ARGKNTi GRisEA, fiigfefcente coIOTi.
Haec eft qvae minera argenti nigra Jolida appeilari foler,
a monticolis Schwar2Erz, ab Hifpanis y Nkgril-
Ilos^ reipfa vcro nihil aliud eft qvara mnera cupri
^Yifea nigricans (Spec. 3 $2 b.) qv« majori por-
tione argenti participat ; eft denfa , texturs chalybeas,
interdum qvidpiam antimoniale fimul adraixtutn habens^
ut m minera argenti grifea nigricantc ad Poto/i obfe^-
vatura effe refert Baumer. Bleyberg. Freiberg.
Hungflria^
(c) Minera argenti gki$'Ra ^ cryftallifata:
Cryftallis pyramidalibus vel antimonialibus conftat » t^i*
tura rubet J^niwjkog in Dalia. Tranfylv.
Objliixc oiinera plerumqve cum miaerii cupri bofpitare fo^
ieti rarius cum galena plumbi ; qvae Vcro antimomo (imul
participat VreqvcDtior eft iu argeucitodink , cum gcileoa
pluaabi vel aliit argeati mineris.
9^ ARGENTUM fulpbtare arfmco & antimomo wineraUfa^
tum^ ni:}:era fujca. Minora argbnti HKPATicAt
Spec. 39«*
j^rgentum antivwnio fulpburato mineralifatum minera d/m^
re grifea parum brunefcente. Cromstedt. 173. a»
Sveth. LeBERKRTS. BrUK Slh¥WEJSMAhU
Gall. Mine d'argemt brune
Germ. Lkbererz. Braukerz
Eft
Digitized by VjOOQ IC
fJ* ( o > K^ 33J)
Eft hsc miners colore fiifco ftu jecorir^ vel obfcure
grifco ad fiifcu© ihclintate ; qvee , tritura rubcns in mine-
ra antimimiali^ cui forfan & alia peregrina & arfenicalia ac-
ccdunt , minorem copiam argenti continet. Braunsdorf in
Saxonia. BUmckenburg.
Ouf. Hac mlflera, Inprimis ruhro fufia^ qvalis blanckenburgen-
Jss, eadem eft, qv« interdua, edam io i2. Min.Svtc ad
mineral argenti rubral efl re lata, fimilis m/Vt^r^ fii/wi /'e/)^//-
frf. Qvae obfcure grifio eft colore ad fufcuin inclinantcqvar
lis btaunsdarpenjii ^ vldetur effe miner a antimonii folida (Sfjec.
104. ) argeoto participans. Ati miaerae fuftr« argent! , ame-
fican^y qva si Hijpams Mulatos vocaoturf aotimouio
particip<;at , dicere noo poifun).
9. ARGENTUM fulphure , arfmico ^ antimomo minerali-
fatum^ minera plumofa vel radiata. Mik£RA argen-
ti plumosa. Spcctjpj.
j^rgentum aritimonio fulphurato mineralifatum , vdnera ca^
ruleo nigrefcente^ cryjlailis capiUaribus^ Cronst^dt.
173- /3. I.
Sveth. FliBDERSlLWER. Federerz
Gall. Mink d' argent en plume* v. Dc boma*
RE. 305.
Germ. FEDERER2
Ad fuam tcxturam , eft haec minera , minera antimo-
niiplumufis (*Spec. 363.) omnijio fimilis , friabills , levis
pleniinqve digitos inqvinans ; per fiiblimationem prabet
riJigaUum^ unde arfenici pr&fentja una cum fulphure patet;
arf^entum vix ultra 4, vcl }J. lothoncs pro centcn^ con-
tiaet.
Ca) MiNKRA ARGENTI PLUM05A , nigricans.
Hsc eft freqventror & magis nott. Freiierg^ cfr.
Woodward T. II. p. 11. & 35.
(b^ Minera ARGENTI Pi-uMos A, ctfrtt/e/re»i. Saxonia,
(c) Minera argent i plumosa , alba vel cifima.
UraimsJorf,
Y 2 10. AR-
Digitized by VjOOQ IC
340 ^ C o ) Hi
to* ARGENTUM arfenko ^ fidpbure ff fern mineralifa^
tum^ minera albo coUnre nUms. Minbra argents
ARSBNICAL1$. SpCC. 394.
Argtntum mmeralifatum wtfirdcak. v. Linn6. i 50. 7.
Argetuumftrro 6? arferdcoftdpburaismneralifitum. C&oN*
STEDT. 175.
Sveth. Weissbrz. iiLfwbrhaltio arsbkikausk
KIES
GalL MlNBD^ARGENT d'uKB COULBUR BLANCHE LUI-
^AHTE. Mike d'arcent arsbnicalb
Germ. Weisserz. Silberualticbr arsbnikalisher
KXBS
Eft hsec minera folida , dura , particulis minimis , co-
lore roagis albefcente & lucido qvam minera argenti (Uba^
nitens; ad chalybem odore alliaceo fcincillans; reipfa ideo-
qve nihil aliud qvam $mnera arfenici cinena^ qv« argentum
contioet ^ five nativum five mineralifatum. Qaustbal. Af^
ireasberg^
Obf. A minera argenti alia diflert hmc wunera irgetUi $ffemcalit9
non folum colore albo m«^s nitente^ qvo ex aOe sqvalis
minera arfenici cinerea , fed & qvod cufro careat. Non
cootundenda cum roineris cohalu , qvs Interdum argento
participant. An argentum in hac minera folutum & minera*
liratum exiftat '^ An nativum % Nondum accurate eft explo*
ratum. Cum wganto nativo mixta feperitnr hmc JBinen ad
Braunsdorf.
II. ARGENTUM zinco fulplurato nHneralifottm ^ minera
nigra vel nigreJcenU ^ nitida, Minera argenti
zjNcosA. Spec 395.
Jrir^entum mineralifatum zinco Jieiiti. v* Link** 150. g-
yjrgenttm zinco fulphurato mineralifatum* Cronstedt,
175.
Svetlu PbChBLBNDB. SiLFWBRHAI'TlGT fECKBLBK-
JDE
Call.
Digitized by VjOOQ IC
GtlUMlKBD'AlUGENT NOlKB LUlSAKTB COMMB DK LA.
jpoix^ Mine d' argent d'un noir luisant.
Mine d'argent zinqveuse
Germ. Pscublbnde. Silberraltigb pechblen*
DE
Eft minera zinci vel pfiuiogdUna nigra , colore obfcu-
te g;rifeo aut nigro , fqvtmulis nitens , qvae fimid drgznium
folutum vel inineralifacum continet,
(a^ Minbra Argbnti zikcosa^ Mfformis.
Colore eft obfcBre griieo vel nigr6 , fqvanmlis mino*
ribus nitens.
Cb) MlNERA ARGEl^i ZINCOSA, gloiof(L
Hsc eft qv» vocatur kugblerz , colore obfcure grireo
aut mgro ; wrgerUum ^ ad 3. marcas ^ zincwn ad 30.
pro cent, continere folet. Scbimnitz in Hungarian
ubi etiam aur0 |>rrticipat.
Ok/' Hm nioercad mneras atgenti m'grat ccHiDUinerarl folent
& VQC%timinefa argeuti mgra Mida^ vei, dumatrofunt nicen-
tes colore i minefa Mrgentt nigra pieeai (rermanice ichwarz
FECHBRZ, qvae reperitur Si Joaebinttbgl.
!!♦ ARGENTUMytt/pfcore (f ferro miner'alifatum , minera
pyrUicofa fufca, Mimera argenti pyriticosa.
Spec. 396.
Argmwn ferr^ Jii^burato mineralifaiwn. Cronstedt*
Sveth» SlLEWBRRALTIG KIBS
Gall. Mine d'argbnt pyritbusb
Germ. Silbsrhaltiger kies
Eft hasc minera compofita a pyriu fufco QSpec. 177O
& argerao, qvod ab eodem pyrite, fine dubio, eft folu-
turn & mmeralifiitttin ad 6. vel 7. loth* pro centen. lisdem
itaqve criteriis gaadet qvibus talis co^nofcitur pyrites.
Kungsbtfg M Ndfrwtgia^
Yi 13. AR.
Digitized by VjOOQ IC
Mt t>« C o ) ♦^
13. ARGENTUM «fl/iwjm vel mineralifatum,^ topidl cdca*
teo vel qvarzofo , fine nitort metalUco , immixtum. Mi-
ner^ argbnti lApiDEA. Spec, 397.
Sveth> SltFW£KST£NAJL, SiLFWERHALTIGE STE-
NAR
Gall. Mine d\\rgent pierreuse
Germs Silbeesteine^ Silberhaltige steine
Sub hac fpecic coroprehenditiras Irpides calcareos vet
foarzofos aliosqvc malogos , gins minus cariofos vel cavcr-
nofos, diverfi coloris ^ utplurimum & coloril)us inixtis,
alios cum acidis efFcrvcfccntcs , alios ad chalybem fcintil-
lantes & marcafiticas cryftallos miiloVes faepe infperfas ha-
btntes^ aliqvando & crufta fcrrugfnca nigrcfcente alicabi
vcftitos. Scd non nudos cfle lacrfdes, ex co evidens eft,
qvod catdnatione fortiori^ colore miitentur , dum dlii ftigrc-
fcunt, alii violacci reddontur\ alii obfcure fufci , pUrum-
qvc cum maculis albis immixtts. Qvarzofi cum nqva forfi
non cflfcrvefcuAt, eandem vero , fab fortiori rcoQart , Md*
dnnt confiftcntia craffim & twrbrdam , colore albam, fu-
fcairt vel viridefcentcni , qvse follttio ih' oleb tartitrip. d. ad-
dito coagulatur ^ nulla vero in cadem proecipitatio a muria
Jalis t;ow;2M7iii producitur. Sub micri^copio in his l^ic^'^
bixs aliqvando granula minima argtnti nativi^ alba vel fla*
va^ infperfa apparent, faspe &: nulla , licet , docimallice
examinati praa^eant 4, 5. u^qvc ^d i8« lotb* arginti pro
c ntenario*
(a) Miner A argenti J-awdea, calcanM.
Colore eft cinereo particulis .fubtiliflimis^. C'ecatufia
VON JusTi in Chenu Scbr. iTfjf. ^rgmtwn diWi wi-
neralifatum. Anwberg in Auflria.
(b) M^nera argknti lApidka ,' fpntbcffa.
Eft mincra //>.i;/?o/^ alba", ' rtiaciilofa vel ilavcfccns.
' Scbeuinitz in Ilungaria.
(c) MiNERA ARGKNTI LAPiDEA , qvarziffa ^^ alfxi*
I^Isc qvaU faiiiiaccii apparct , per fe fufa Celurem &
Digitized by VjOOQ IC
Ucicm fcoria ferri fufcipit cum immixtis particulis al-
bis* Potofi. Mexico.
Obf. Hi Upides forCiQ ildcm funt,^ qvos Hifpani Cachi ap-
pellant, cjvos aldbafiro fimiles, & piutinmm plumbi coiiti-
nere aflerit Ai. Al. Barb/i ia i^^r/i. />. 40.
(d) MiNKRA ARGENTi Lapidea, qvarzoja , grifea^
Hasc fspius cryilallos marcajiticas infperfas habet, fi- .
mul , & fftactUas albas qvafi farinaceas. Argentitm a
4. ad r 4* loth, pro centcnario contincu Wcjlindia. Hi-
fpania^ Mexico. <
(c) M iNERA ARGEKTi LA>it)BA, qvorzofa^ fufcfi.
Haec intcrdum cariofa vcl ut cxcfa apparet, interdum
qvafi in ftntts recumbens^ Argemum ad is; lodi»
pro cent, continet. i^otoji.
Obf, Hunc Iapi4em euodem effe exiftimamus , qvem Hijpam
vocant Chump I , qvcm A. A. Barba Lc. referteHt$ia»
dole fmsridis > & tam minera argents nigra q vara rubra paicici-
pare CaUinatut hie la{ns f.t obicure ruber.
(£) MiNERA ARGKNTi LAP1DEA, qvarzofa^ ruhens.
Haec niliil aliud eft qvam qvarzum, ochraceor\xbt o^n-
tcrdum & flav:o colore tinSum , in qvo argenti mHu^
gr&nula parcc hofpitant, ,
^g) MiHBRA ARGEHTi XAPiDEA 9 qvoTZofa^ diverfico-
IVt. \ y V ,. . ' ;^,,
Mixto eft colore , purpuric ^ albo & nlgro^. cariol^ ;
/ rgcntuni ad 9. loth, pro centenario pr»b^. JFefiin*
dia bijpanica^ 1 , f
I4» ARGENTUM nativum vel tnineralifatum ^ lapidi amia-
rio^ JinenUoie metaUicOy immixtum. Miners argen-
ti arrnaria* Spcc-*j9?,
Sveth. SiLFWBR SANDER Z
Oall. Mine d*aRG£nt sabLoneusr
Germ. Silbersanoerz
Sunt Iapi(leg glareoli vet acenaCei , diverfo colore^
pleruinqve cavernofi, in cavkatibus vel iiUuris inJ^er-
Y4 fas
Digitized by VjOOQ IC
J44 ^C o ;-«!
ffts habentes lamettas fla^efcentes aut rubro fofcas oetira.
ceas ; calcinati raihimas aliqva^do particulas mineraUs niten*
tet^ cinn qvarzofis particulis mixcas fub microfcopto ex*
bibent ; cum aqva forti non cffcrvefcont , candcm vcro,
fub coQura , craflTam reddunt & turbidam » lixivio alkalino
coagulabilem. Argmium ad f ^ 6. & ultra lothones pro
eentenario continent
(a) MiNERA ARGENTI AREHARIA ^ fufca^
Calcinata fit obfcura, cum immixtis particulis albis
qvarzofis & parciruUs miofiralibus. U^efiindia bifpani-
ca.
(b^ MmSRA ARQENTT ARBKARf A ^ jlova.
Eft maculofa , infperHis de cstero habens lamtllas ru-
bro fufcas ; calcinrfta redditur alba , cum macutis
colore chalybeo. ^ Potoji^
Ohjl I. Haec, ni fallorv eadem. eft ralaera, qvam Hifpam
Ouljos apellant, qvam auto, aneruo alilsqve metallis
participare , reliqvisqve lapidibus ditiotem eflfe aflerit A. A.
Obp a. Lubcnter fatcor, hot lapide?? & d'jfrripfw roinera.< ti-
trasqve vix aliter confiJerari poffe, qvim w/j/rw/, fn qvi-
baf, granula, vel argenti nativf, vel deminerls argent? de-
fbriptis, q vocuaq ve inodo & cafu feparata fuum obtinuerant
borplcium & in iisdem Tuot fixata,adeoqve.rigorQfeIoq\ren-
do«hoS lapides inter mioeras argenti vix locum habere por-
fe. Sed^^fi ex advBrfocoofideremus, mondoolis & mioera*
logis magis proficuum HXe qvam noxium, hujusmodi cog-
Dofcere lapidca , la q vibu> p^rticube argent! five nativi five
- mioenlifati infenfibilit«rt\ofpitaot ; Idem & circa rellq vonim
metatlorum tnlneras dodum tarn a momicolis qvam mtne-
ralogia efie obfervatum, ut evidena eft a nonnMls miner if
ftffi; M miner M cupri fcbiftofa ^ argillacefi^ a nnnerM ftmh-
. ni hpidia Ifc. praetereaqvo noodum p^^ne effc decifuro, an-^
non qvidpiam his lapidibus, iiiefiV •>offit, five arfemcaleSwn
filinum qvo arge/itum eft mineraltfatom ^ tutius itaqve &
confukiusexiftimavimusab his lapidibus pecuiiares confti-
tuere fpecies, q v^im eosdem omninoexcludere^ Hoc de fe-
2vcntibu?{ Tpeciebiia etian vatet. Cfr* ioftiper ahierv. nd
'pec^ 8^5« iiiter mtneras cupru
15. AR-
Digitized by VjOOQ IC
|b^ C o ) ^ 54f
15. ARCENTUM nativum vel mineraHfaJhm tapidi leviffimo^
fiexilifoHaceo immixtum^ colore obfcure rubro. Mi-
NBRA AR<>ENTI FOL:ACEA» SpeC 399.
Sveth. Blattere&z
Gall Mine d'arg£ht FEviXLBTic
Germ, Hl/etterkrz Bergzunder
Elt hgec minera rarior, aliis uiineris argenti vel-.g;ale«
nae plumb'^ fupcrficialiccr , aut in cavernis vcl fiflfaris Icvi-
ter adhagrens , colore obfcure rubro ferruginco, tcxtura
, foliacea . foliis flexilibus ^ leviiliuiis , aqvae innatantibuf
Compofita; cuin addis effervefccns, & ab iisdeiu', inprmis
aqvajorii^ ad maximam partem folubilisj argeiUum xdtr^
15. loth, pro cent, continet. ClaustbaL •
Obf. Primus hmc miiieram accurate defcripfitj. G. Lehman
in 1% Ch. Schvtjften p, 1H6. &e. ubi refijrt hanci tninerain
conftare ar^ilia , b.m^tite mieaceo , fuiphute , fpath6 caUareo^
fluore minerali , gakm plumbi ^t(\ve ar^tnto ^ qvx)d cxiftimat
in terra a'-gdlacea elfe qvafi mineraiifatuin , qvum unta
copia a ^nleria pi imbi prapll-ate non obtineri poflit. HiuC
cancludit, hanc minera m confiderari polie* ut argiutum in
ftibere montano mineralifatum. '
I6« ARG£NTUM fmivmn vd mimruiifatum . lapidHus di-^
verji coloris inlxtis inhtrens y cu.ord jiLvcms anferini.
MiNERA ARGENTl LAPIDEA , STERCORfS ANSRRl- '
Ni. Spec. 400.
Sveth. GjENSEKceTIGT SitEWERMALM
Gall. Mine o*argeht merde o'ove
Germ. GAM^EKceTicuTES silberbrz
Eft minera rariflima , lapidea, qvs nonnnllibi coMre
jiavefcente vel rubente ferrugineo ^ alibi viridefcente exi-
ftxt; ^oloreoi viridef entem habens a fpathi particDiis ojus*
dem coloris pellucidis ^ qvc cum granulis fpaibi dlbi funt
roixtse^ qvas inter argcntum nativum capillare & granolare
hofpitat magna copia $ annon & qvidpiam mineralifatum
(ic admixtum? nondum fufficienter eft exploratum.iLuyigi^erg
in Norwegia. fTendifchkutben ad Scbemnitz. GenerofiJJ. Ba* .
ro^ Gubem,(fComm, Ord. de StiUa Poiariy D. Tilas.
Y5 17- AR-
Digitized by
Google
S4« ft^ c o ; Kf
I J. AKOEbtTUMnaUvum vel mineraUfaUinii terris imtnix*
turn J ntinera terrefiri molliorU MiN£RA^ argbhti
MOLLIOR v^peC^Of^
Sveth SlLFWERMtJLM. SlLEWEHHALTlO JORD
Gall. Mine d'aRgekx Molle
Germ. SiLberi^ulm
Eft terra margacea , arglllacea vel alia qvxcimqve fer-
fug^nca, qvae argcntum nativurn aut qvpcunqve modo mine-
ralilatdm continet*
(a) MiNERA ARGENTi MoLLioR , diverficoloT. G^lf-
SEKoeTlCHTES Erz.
Eft ocbracea terra ^ vel, utplurimum margacea ferrugi-
nea, diverficolor , feu maculis rubris , flavefcentibus
& viridibus ornata, dcnfa, qvas plurimuinrtrgenf? na-
-. fi£;i capillar is continet, defuper vero nonnullas mar-
cas argent! ex ccntenarlo. Ehrenjriderkhsdorf. A/a-
^ riemberg. Scbemnitz in Hungarian
Obf. Haec eft , qvae ab aUis tninera argenti fiercoris dnferid vo-
catur, undepatet, duplices cHe raiueras qvae hoc oomen
a ttonticolis obtinuerunt; alianm , norws^tcam. Up deam»
qvam praecedenti fpecie defcripfimus, aliam , ^ermanicam»'
terreftrem, qvalis baec eft. Eandem , noa folum argetunm
nativurn continerc , fed & aLqvo modo mtneralijatum ^ ex-
pertus eft Henckel , q vi , feparato omni argentoaativo. a
refidua terra nonnullas marcas pro centeuarioobtiDuit. ctr,
Henckel Mineral p. 51. Gellert. Metallurg. p. 39. J.
G. Lehman Eirdeit, in Berg-j/. p. gi. &c«
(h) MlNERA ARGENTI MOLLlOR , flavefcmS. GlLBE. *
Eft ochra vol terra ferruginca flavelcens aut lulca, qvse
, argentura continct, iiitcrdum ad nonnullas marcas, in-
.V, terdum ad nonnullos lothones pro centcnano, i^^i-
f^^^^i Ty^oL Scbemnitz in Hungarian
^C) MlNERA ARGENTI MOLLlOR > lutofay ohfcwd ^ pin-
Dintur hoc lutum , attaGu pingvc , inftar butyri
-I. efTc ; origincm forfan habcns a mnera argenti nigra
vel alia qvacunqve, ab aqvis afiSueatibus ^ vel alias^
ob
Digitized by VjOOQIC
«« ( o ) «J 84T
ob cauflTas io« tenemtmim poUinem converfis , qvi pol*
kn acmde cum argillacea terra coniiuhctus fuit; vel^
ab ^qva argenti naiivi parti.Uiis gravida, qvalem in
> :i fodinisdari, plurimi aiTcrunt. De hocluto cfr Ma-
, i:HiM\j% in Sarepta, Albi::sus in Cheon.Mfn^ liRAuN
L- Atnizmt, luhten, p. 5/. . . -
Ohf, Vocarj f let h«c terra lutum argenti , feu . Mrgintum »<>«-
•\m ^^^ ^'^ perfenionem reduHum^ ab Tis qvi in hoC luto priroam
Cd) MineRa argenti MOLLiOR, maYgaccd^ alha^ fo^
, . Uda.
Ciiin Vzi/t;/? forti efFervcfcit. Saxonia^
(c^ MiNERA AKGENTi MoLLiOR ; margacta ^ alba^
. Efllevlfllma, jiofotS , Triabilis. Frcilrrg.
Cf) MiNEHA ARGENT r MOLLIOR, argUlacet.
Eil argPla montana Ccerulca velcincrea, qv'ac argentum
nativum aut folid'um vcl dentatiim, aut in granulis vel
capillare, vel &c fupcrficialc continet.
Cf/.' I. lu hcjusmodi x^em argillacea y veoas mariiaUi feCMte^
wpertiim eft plurimuaa argenti mtiiu in fjdinis Narmarkii
in PVamdandia Anao 1725, de qvibus todiois cfr, Swe-
den hokg de f^fYo\ p. 67. tiec DOQ ASl, Kr, VpfaU fimHi-
tC'i repertum eft argemum nativum Jhperficulc acgiliae csruleae
adhaereiis, in Ofmtindsberget in Dahcarlia, cfr. ASla Stockb,
Vol. I, p. 203.
Olf. B. An baBC.atgUla caerulea NormarkUn/f ^ lis in locis ybi
mVio/i mi nera deltrudta participat»,& cxinde viridefcens re-
peri^ur, miners argenti fter cor is ao/^r/»f aomeo mereacur , in
medio relinqvo; opiaor autetn, boc aomen noo aliis q^yavcx
Vlrldefcentlbu^ & titnui flavefceotibus mineris ocbraceis Im-
pofKum elTe a tnooticolis. Sed verba valeot ufu uc aum-
mi.
Cg) Mi>JETiA ARGENTI MoLLiOR , omginofa.
Eft ochra cupri viridis vcl cxrulea^ qvaa argcnto parti*
cipat. Saifeld. Saxoth Ndjjauujjmgm.
AR- .
Digitized by VjOOQ IC
348 ^Co)^<l
I g. ARGENTUM diverjrmde minerOifiium^ fchi/lo inbmreni
jigwraiwrn. Minbr/w^ argenti pigurata.
Svcth* 5lH^RAKDB PIGUEATER.
Oall. Mine d* Argent PiOUR^e. v. De Bomare^
Germ. Silberhe nature ildvmoev* Figvrirtss
glLBERERZ
Ha3C mincra cadem eft, qvam dcfcripfimus inter mU
neras cupri (Spec, ^63.3 qvam ideoqve heic nominaflre fuf-
ficit , folum indicando , qvod iibi majori argenti copia hae
egedem mineras gaudent, turn argentum ab iisdcni cliqvari
folet.
Ohfervationes circa argentum & wineras argentu
Ohf. r, Praeterea reperiri folet argentum feqveatibusinmmerlj.
imo. In miner (I cinmharina ad Kazhyln in Tyrol.
sdo. In minerif cohalti diveffis, areentnra faepiuS occiirrit,
ant nativum Immixtum, ^\xt mineralijhtum ^ qvod fubtiliflj-
mis particulisinfenfibiliter ell inrperfnm, & nonniTidocima-
ftice explorata minera coguofci poteft. Hinc, a nonnullis.
Inter mineras argenti connumerat^ funt miners cobalti ilr-
genro particij)antes, qvae vocatae Kobaldifihe SUbererze ; ad-
huc & incertum, annon argentum cum minera eobaiti mU
* neralifari pofTit. Reperiuntnr hujusmodi minerae cobaltinae
argenfo particlpanrps, ad Scbneebevf^ Annaberr, Joachimstbal^
Saalfdd, Alfitta. ^c.
3tio. In minera vjtfmuthi. Freiberg,
4to. In galena plumbic defcripta inter mineras plumbi (Spec.
367.) faepius baec pru minera argenti habetur. Dicuntnon-
nulU , qvod qvo majortbus tefjulis micat , eo mintts argenti
hanc mineram continere ^ fed cxperientia eft eviftum, faltem
non ubivis, banc regulam locum habere,
5to. Galena plumbi antimoniaiis ^ defcripta inter mineras plum-
bi (^S/)tff. 36g, J galena msneralijata , defcripta (Spec, 376. J
Objl 2. Pro diverfuate minerarum diverfiicode argentunr. ab
iisdem obtioeri vel excoqvi folet,
J mo. Amalgamattoue cum mercuria , argentum nativum fepa-
n folet, kioc vero ut debite fiat , necelle eft , miners?,
faxofa & petrofa materia, qvauium poliibile, feparatae prw
AlUOi
Digitized by VjOOQ IC
f>< C o ) «| 349
ftapliores ollohtione reddaotur, deinde contondantur
& laventur, acdenuo, ft opus fucrit, uftulentur,his faftis,
poitmoduin ia mo/ix amlgamatoriis cum mrcurio , addiu
•jviicontcrantur, &, ab amalgamate taodem feparetur mer-
curius axprcffioac & dcftHlatioae.
»do. Ftt/(Wtf * & qvidcm , primo incarporaiaria cum plumbo.
m obcineatur mixtura argcnu cum ptmko, deinde fiparatoria.
qva plumbum ab argento feparatur, qva? operatic, ut ia
cui>f lit f pQtAcltur, biiic cufcUatio ettvocsitB. Ut vero ha
ftiUODes debtee fiant needle, qvoqve eft, minerae prius u-
lluleatuc , contUQdantur & laventur, ac delude ^ pro dU
verfa indole, denuo uttulcntur , prlusqvam prim« tufioni,
qv«cumadditop/«m^pcrficlenda, fubjici poffint. Mine-
j9 pyrtticqla pauperioret reqvirunt ut primuro in Upidcm
jMlplmre9 metMcum fundantur; qvi lapis metMeut concen-
ttindus . 11 opus fueric, deinde probe uftulandus, priusquam
flifiimcm tneorparMtarhm cumplnmh fubire poffit.,
gtio. Minera cupri qv» fimul afgentum continent, eodem
■nodorraftantur, ut cum mineris cupri eft ufuatum pro ob-
tineado iupfo rudi* Hoc cuprum deinde cum plumbo mU
RetOTv ut fub futtone fe cum arj^emo conjungat. Ab hac
'•f^N argMi fir plumbs mixtura eliq vatur plumhum, qvod fe-
*^"* • cupro feparat & aufert Mrgentum. A plumbo fep^ra-
m deintde arg^eotum per cupellationem. De bis opcrationi-
Dus. cfr. Elementa Metallurgy.
^g^f^wptimx cupellationis adhuc fanpurum, rocatur jr-
^am/uigurani, pltmrnavt unum lotbonim metaill ignobiljo-
III io rnrca argmti continet ; banc ob cauffam. cupelktimi
teoovaUB fubficliur, in qva, maffa argent! tulgurantis cum
pbimbo deouo Cupellatur, unde argentum purificatum ohtine-
tur, qvod ij. lothones & i(5, graua argenti puri in marca
continet, & nonnifi »• grana peregrin! metaUi. Ob&r-
Wi «teoim in ponderatlonibus argenti debet, qvod, dum rc-
IjWtiitlubctiir ad ejusdem puritatem; connumerentur non-
mu 1^. locboMa ia roarca, & in quovis lotboue ig. grana.
Ol/T Z. Argenti maximi ufus eft in cmmmiii, utpote a qvo
numirmata & nooete ubi vis cudi folent. Sunt v6ro eadem
oon ubi VIS eadem bonitate. ob admixtam maiorem vel mi-
norem portionem cupri. Ab argenti puri felibra feu marca
' cudmtur tmpmales6veeani ij\ cum addira eupri Jimuueia uni
^}\li^^\* ^^^^ PUfum argenturo in iisdem nummis non>
nm aa 14. idtiioaei & 2. graaa ia marca connumcrari po-
Au-
Digitized by VjOOQ IC
f f ^ {H C O ; Kf^^
aurifitbrif heic in Sveda injuaftum eft , omnia qvm >«b tfr*^
^en^o prxparantur utcnfilia tf vafa , caQfi,ciaatur ab Mtgenti
23 I lothone cum f /oXib. rcmcdio, Ugati cum a| /c^ios^ cttpri
in niiirca. .
pom arfiinti pars dimidia & infra Itgatur cum cupri parte dim!-
dia vel oiagis, vocatur turn lisc niixtura Pai j vel Pmja-
MEKT ; qv£ eft iofimae f^rtis & vix nomen ab argento me^
retur*
^ • - >
Objl 4. \5t atgcntum perf^dte purificatum cupellatioaibos ob-
cineri nou poteft , cliemicl duplices ioprimis excogitarun(
vias qvibus plene & perfeilie purificari poCeft« Scilicet (a)
id ipfum, poft cupellatioaea, cum nhto & horrace cctiesia
crucibiiUs puris Aiadeado, donee IkUa fu(a reperiaotur co-
lore fmmutata. Sod hac via ^urum (limmixtum fueritnon
feparatur. C\yJ Id ipfum Aqm forti folyendo, folutum cum
tnuria Jalii communis praecipitarido « ac deinde calcem argtuti
edulcoTatam , cum cluplo aikali mineratis puri fundendo. Sub
hac (blutione etiam autum feparatur.
Aurifahfi fuperficialiter purificaut fiium argentum , id ipTum
igniendo , deinde retrigeratum in lixivio » a fale commtmi
tartaro & (ujva prsparaco, fortiter decoqv^ndo, per* qva-
drantem borx vel ultra , ut parricule cupna fuperficiales
folvantur & fepareoturw Vocatur b«c coftioab iisdem cct*
Burn ad albedincm» _
Obf. 5, Probatur nYgentum^ ad ftiam bonltatem , vel laplde ly-
dio , cui dum alfricatur , roixtura ejusdem cum cupro patec ,
a colore plus miuus rubente prout magis vel minus cupri im-
mixtum fuerit ; Sidferrum pmitum & bene ignicum anrican-
do , unde colorem fufcipit, ab immixto cupro, rubent^im vel
nigrum ; v<!l id ipAim cum nitro &* borrace fundendo » ut ^-
tear « an & in qvantum , haec filia tidgantur, .
Obf. 6, Qvaiis fit argtmi compofitio « non adeo facile dfc! po-
teft. Q^od maximam tiabeat convenientiam cum plumbo &
mcrcurio exiftimaveriffl probabiliter concludi pofle ; partim
a colore fere eodem in Ilia metaUia , partim a gravitate Jpcci-
jica non multum tiaec inter metaila diCcrepante , ^rtm ab
c?qvali fere inddc^ in & cum addis mincfalibuSy & fortiori
attraEliont ad acidumfilii , a q vo nentrum ab bis , ,per fe, ne
qvidem in igne, liSerari potell; partim tb imperteda rtfirr-
mtione in iguc & acidls, qvam haec metaila xqvaliter Tub.-
unc ; partim ab approximatiooe & aSinitate horum metallo-
rum ad iaviceni; partim deniqve a vitrtficatione ^ in qva vi-
trt
Digitized by VjOOQ IC
^ ( o ; Kt 351
in t*ngMtJUvo colore* 61 huic con venleoHs addimus , or*
gentum & plumbum fopius in una laioera conjunc^im reperir
li ; 'qyod plumbum cornuum & btm comuM maxifnam iocer fe
habeaht convenientiim, atqve ab utrisqve , certo artificio
chemico, mercurtum obtinere poilej qvod a plumbo &iwcr-
curio tixato, argentum reipfa arte produci poflic; opiaor hac
indicata convenientia & his circumftantus , probabiiiter
Concludi poife , bac meUilla eadem agnojcere frincipia conjlitiui-
va, &difrereatiain eadem inter qvaereadatu in proportions if
nexa e^runicm part turn difcrepaate.
$. 143-
Digitized by
Google
$. 14a
6. AURUM, Sol. Gen.58.
Ktx metaUorum. Alchemist.
Svech. GuLD
GaU. Or
Germ. Gold
I. Eft meullum pcrfcftum , colore fltvo nitcntc, maxima
omnium metallorum gaudcns melUabilitatt Si duEtili^
tote. Purum ctcnim aurum pondcrc unius grani ad
500. ulnarum lorigitudincm extendi poteft, & pon-
dcrc 2. lothonum obaurari area tcrrfle 10 tennarura^ ^
hoc eft ^ 140,000. ulnarum qvadraticarum. Mone-
ta aurca, qvae Ducati nomen habct, obaurari potcft
miles eqveftris una cum eqvo & integro veftitu &
apparatu bcllico. Aqcuratc inftituto calculo obfer-
vatum eft, auri fruftulum in 6si59^- "»*)"« flP*-
tium, fine fiffura, extendi poffe. Ita licet duftilc
aurum , fatis exigua gaudet elajlicime & duritie , ma-
jori tamen qvam plumbum & ftamum minori qvam
argentum,^ cuprum &ferrwn^ qvibus mollius exiftit^
vnde & fom caret. Superat omnia mctalla Undcita*
U & cobafmie partitm^ utpote cujus filum diamctri
-^ poll. Rhcn, 500. libras fine ruptura fuitincrc
poteft.
a. In dire (f ajoa iinmutabilc & indeftruftibile pcrma-
net. Qvod aliqvando in afire magis obfcurum red-
datur, hoc depcndet a materia pcregrina fc fuperfi-
cialiter affigente, qv« ideoqvc lotura, inprimis cum
Jpiritu vim feparari poteft.
3. CravUate fpecifica gaudet fatis magna in proportionc ad
aqvam ut 19,640:: I^ooo dum purum eft, ubi vc-
ro mixtum fuerit , minuitur gravitas Q)ecifica m
proportionc admixti metalli. Hinc non miruhi qvod
in mercurio fundum petat.
4*i>i
Digitized by VjOOQ IC
tx ( o ) «^ 351
4. In igne eodcm fere ignis gradu, qvo cuprum funditur,
& fufum^ fupcrficie caruleo viridefcente pulclierfirac
nitet. De castero in igne tara apcrto' qvara claufo
fixum & immutabile ac indcftruftibilc permanet,
adeo ut per blnos mcnfes in igne for ciffimo , ut Boy»
JLRO & xcNCKELio expertum eft y ne granum perdi-
diderit.
Speculo Cauf^ico id ipfiim Vel dlffipari vel in fiimum re-
folvi obfcrvatum eft^ Ad aiiqvam fui partem ^ fub
hoc ipfo^ calcinari U vitrificari i^ nonnulli conten-
dunt^ alii negant.
;5^ In ignt fuforio cum vim plumbi non vitrlficatnr , un*
de & cupellationem fuftinet fine jaftura. Cum fritta
Vitriaria vero fi in pulverem , comminute lamellae te-
nuiffimas auri commifceantur , vitrum cnlore rubinto
tingere, igne fortiffimo per nonnuUas horas conti-
nuato, expertus Turn.
(f. Ab acido vitrioli live dilato five conccntrato non fine
arte folvitur.
7* A fpiritu nitri non folvinif* Ab eodem vero maxi-
me concentrate & forti folvitur qvidem auru'n , Ted
tam levi cum hoc menftruo connexionc ^ ut concuf-
fione & motu kb eodem fqparari poflit.
S* Spiritas frlis aurum non aggrcditur vel folvlt \ t\U
fi prius cum Jlanno , vel mfmutbo aut cobalio mix-
tum una cum iisdem calcinatum fuerit ^ vel^ a folu-
tione in aqva regis praecipitatum ^ & hoc vel illo mo-
do apparentcr calcinatum.
9* ^qva regis genuinum & unicura eft mcnftruutn awi.
Solutio auri cum hoc acido eft pulchrc, flava & cla-
fa ^ cutem colore violaceo indelebili tingens ^ poft eva-
|)orationem , cryftallifabilis in minimAS ctyftallos po-
lyedricas rubras. Huic folutioni fi admifceatur a-
Ufm efentiale qvoddam juniperi , lavmdtda vel aliud^
aut^ qved melius eft , ^tber feu naphtha inlrioli vel
T0n.II. 2 fii^
Digitized by
Google
454 «M ( o ; Kj^
nitri , tmn 'fepanitar aurum ab hoc menflruo & cum
o/eo feu ^tJ^ere combiiiatur atqv^ ab iisdcra fo^utum
^ tenetur. Ab hac folutione in aqva regis dum aurum
prsecipicatur cum alkali volatili^ ibfcipit tumi aurum
illud prsBcipitatum vim fortUer ftdminarUem ^ unde &c
vocatur aukun fulminans^
to. Cum fulpbtare non mifcibile nee ab eodem folubile. A
fulpbure autcm fixato , utpotc bepate fulpburis , lapidi-
bus fulpbureo tnetallicis ^ pyrite beije & pcrfcGe folvi-
tur.
II. Fufum cum arUimonio crudo, combinatur cum ejasdem
parte reguiina^ dum reliqva metalla, auro admixta^
cum parte fulphurca combinantur , unde dependet^
qvod cum antimonio crudo ab omni peregrino admixto
metallo purificarl poffit ^ fiqvidem cum fumo regulino
aurum non volatile exiftit.
12* Cum omni metallo &l femimetallo mifcibile, ita tamcn,
ut du3ilitatem ad maximam partem retineat a minorir
qvantitatc argentic cupri, ferri vel 2i«d admixta, ni-
mis fragile vero reddatur zjlanno^ imo xfumofianniy
ab arfenico^ cobalto^ niccolOy wijmutbo (^ regtUo anti--
monii^ unde & in dcbita proporttone cum his mix-
tum calcinari & vitrificari poteft. Ufitatiflima eft mix-
tura auri cum argento vel cupro , in vita communis
unde parum durius redditur*
I3« Cum mercurio facile amalgamatur, cum vel fine calo*
. re ; & peculiari ac forti ad wer curium gaudere videtur
attra£done , sqvali fi non majori qvam raagnes habet
ad ferrum.
Olf. Aurum antigviHlmis ac prlmis temporlbua fuiffe notumft
ipaximo in pretlo nos docet Mosei Gen. t. diceas id
ipfum ]Q paradifo luifle repertum. CVor^ aliqvancum difcre-
pare dicitur , Europa^m fcUicet magis flavo eOe colorey A-^
mcricanum magis pallidum , atqvc Makccenji tere albiduiii
atqve apqvali rufibilitate cum plumbo. Albinus in Mife.
Eobem. L. i. Cap. 14. tetert In Bobemu repertum fuiife
AUr
Digitized by VjOOQ IC
twCo^Hj 355;
antrum atbum; ted nonduB decifmn, annoQ tec <fiverfita$
colorls dependeat a diverfa adnufcella aliorum aveulloma.
Coiftr ami exaltatur cupro fed dimiauicur & tic migis {oiii*
dus ab ^rgmo jdmixta
Altgb ^oiemorabiU & tcve iocredibile eft, <ivod « lyoniMillis
dicitur, fciU^^et, darl ad /V^ierwald in Saxoni^ wlnenm tpv-
rugliieam, qv£ duro &* ^rgcnto^ utn!«qv«» auieoi IncupelU
voiftiUtbui & cupelUciouettt aoQ ruftin^atbn^ , partidpat*
Qual# lioc <ft aurum & arg^ouimf & , qv« bujus ToUtUi*
Uiiji cauflii?
§, 141.
I> AURUM nativum. - • %cc 40^
^ ^ufum nativuin radicatum^ . ritr^ * .• -' -
^urwn nudum, v. Linnc. ifi, r, - .
j^unau nativtinu Croi^stedt, j(J5»
Svech. Gbdieget gulx)
feall^ Or v:ergk ou or natif. v. Dc Bomaue.
310,
Germ. GediEgenes golt>
Eft fcrc purura aurum mallcabile, plcrumqve vero ar^
gento interdum & cupro participant^ colore plus ininus fla-
vcfccntc aut pallide flavo , aliis mincris vcl &c lapidib4is
au't faxis inhasrens; in ignc colorem rctineiis^ aqva regis
foliibile & cum wi^cur/t/ amalgaiiiabilc , undc facile cogno*
lei potefc.
(a} Aurum nativum, ^c/^w.
In craffioribus fruiiuiis vcl jiiafla qvadaa^ Hutigma^
Peril. Tranfyhania, /
Cb) Aurum nativum, ^Ainulare.
In granis S^ punftulis iDinoribus rcperit^t lapldibus ift»
Ipcrfum. ff^eflindia hiji^mka.
CO Aurum nativum, geYmiftom^
(^d) Aurum kativum^ drujkum.
Forma fere crylhllina apparet , pUR^ulia feu cff fttllU
minimis nitens. Hnpgaria,
Z » CO Aa-
Digitized by VjOOQ IC
3^5 f>4(o)Kj
Qc) AtJRUM WiiTivaM , fuperficiale.
In tenuioribus lamellis feu inembranis# Siberia^
(f) AuRuM NATivuM , cryftalUfotum.
Conftat cryitallis trigonis fuperficialiter petrs adfixis«
t)lf. Reperitor hoc auraiB nativiim pluriuds IapiditK» & mf-
neris jnhsrens, utpote lapldibus c§leams^ fpatbofis^ arena-
ceis , fchijlofis , cryJiaUis , CQrneo fij/ili} praeiclpue vero <k in-
primis gvarzo albo vel ferrugimo molUori « feu qyali fiuina-
ceo aut exefo.
2. AURUM fulphure , /erro fi^ cttm veZ Jine cupro minera-
lifatnm , miner a pyriticofa fiava vel viridefcens. Pyri-
tes AUREUS. Spec. 403.
jtururri fnineralifatum pyrite. v. Lmwi. 151. 2.
jiuTum fulpbure mineralifatum ^ mediarae ferro. Crojt-
STEDT^ 166. !♦ a.
v^vetln CiuLDKiEs
Gall, PVRitE d'or
Germ. Goldkies. Gelf»
/ HsBc minera auri pyriticofa ^ plerumqve fimul ctifpr^
participate in matricc plerumqve (jvarzofa^ unde colore
flavefcente vcl viridefcente minerarum cupri inftar exi(lit»
Barius pyrites fulpbureus nudus aurum continet. Auri vero
prfiBfcntia in eadem vix alitor qvam peranaJyfm docimafticam
cognofci poteft; Mdelfm in Smolandia. Hungaria. IAe-
xico. Sumatra.
Ohf, Dc vems aurifkrir ad JEdelfofs in Snolandia.tXr^AB.Holm.
f^oL I^L p. 17. i'fc. nee non partjcularem difputationeni,
fub mco prsfidio habitam, de anri/odina Mdelfors in qvt
tredecim enumerantur apcttura ad diverfas veoaft Anno
1764,
J. AURUM fulpbure (^ viercurio mimralifattm ^ winera
cumabarina rubra. Cinkabaris aurifera^
5pec. 404*
Digitized by VjOOQ IC
b^CO-)«t 357
Aurum mineralifatum pyrite in bydrargyro cirmabaris. v.
Aurum fidpbure mineralifatum mediante mercurio. CaoK-
3T£DT. l66« I« b.
Svedl. GYI^DXSK CIKNOBER
<jall. CiNNABRE TENANT OR. MxNB O'OB ROUGR
<5^rm. G01.DISCHER ciNNOBBR.
Haee minera eft cinnabaris utiva , qvae aurum folu*
turn coRtinet. Hungnria.
4. AURUM fulphurey zinco fif ferro minetalifatum^ twi-
nsra pfiudogaknica. PseudogaLena aurifbra«
Spec« 405.
^(imm minendifatum pyrite in zinco fterili. v. Likh&
^iirim fiilpbun minttdifaium mediante zinco out ferro
aut argento. Cronstbdt. 166. u c
Sveth, Gyldiskt blende
Gall. Blende tenant or
Germ* Goldhaltigb blende
Eft minera zinci pfeodogalcnica rubens vel nigre-
fccM , qv« una cum zinco fimul argenium & aurum conti-
net.
C») PsEiTDOGALENA AURiFBRA , Tubenu Scbworzcn-
berg in Saxonia.
(b3 PSBUDOGAX.BNA AURIPERA^ rdgrefcent.
Haec eadem eft ; qvae vocatur minera globofa , KugeU
erz^ qvam indicavimus inter miaerds argentic Spec»
395. lit. b.
Ob/. I* An tfttram Sgvod occultafum reperitur in mitieris ar-
Digitized by
Google
3?t JJ^ C a } MJT
fyti^em h Hunf^ma ^ fit ab lisdtin inineritf fotuemtt & Bif«
tienliGitiHD , ve\ , «n folummoclo gt oaclvufn immixtum, di-
cstenoa poITuTiiuS' DubU qvoqve futnus qvid dtgranatis
^wri/iff/ IJjntiiraiw, fcleota rero aurwm a nonnallis, per
• fufiOQcm, obtincri poSe , aurum qvoH docimaftfce nrineris
Incfle deprehendltur, fed qvod ope mereurii ab iisdetti Cfm-
tufis & lotis fep»rari noa poteft , nee ac^va regis a mioerls
puiv^rif^tts excrabl , necalfe eft fit in iiadem foiutum & tni-
ner^iCacum.
0>/r«, Plutuni, fi non omnes minerahp contesdant aomiii
niaieraU(atum non dari , nee idlprum mineraliTari pofle, de*
cepti nt Ginor» ab infufficieoei Idea de mmcralifatiooibus ea-
lundenaqve ladole^qvafi metalla m mioerarrfatloDthuaaUqva
BiO(to deftnierentur ,' qvalis deftruftio aura competere ooq
f>Qt«ft. Siq videm vero plnrimis experimeotis faodie e vlftom,
ttetallaooD fonua calcinata aut terredri a mineris Tulpbureis
& arfenlcalibus folvl , fed forma fDetaltica piira & genuin*^
lit fn jEfcw. Metallurg. p. 17a- demonftratum eft, qvod &
nuaeraium artiflcialium compofitioiiea ft metaUonini Ibla-
tiones fbfficienter confirmant ; fiq vldem & experien^U ootum^
qvod aunim non folum hepate fulpburii folvi pbiitt , fed
iilaptiefulpbureometallno^ five ferri ^ five cupri^ five^tim^
h ; & bos lapldet 9)etallico6 iogredi , per fe ictqve pateu
larum » sqvaliter ut rellqva meralla minerallfan polle &
reipfa roineralif^tum in mineris nominatis reperiri^ a qvibdf
noa ftoe fufioae ia igne Ibpararl pot^.
^^ AlIRUM nudum vel veftitum j dwerjb colon ^ terra vH
^ arenis inbarens. Aurvm solutum. Spec 406*
jiunrtti nativum y lotum^ Cronstedt. i6$. 4*
Svetb. Warkguld
; Gall. Or vierge RKPENoa tK^s differentes
^ ESFECES DE TERRES OO DE CABLES* BOMA&C*
JH.
Germ. Waschgold ^. ^
Eft rorum plus njinas pmnni , qvod in grannlis vcl
jraiito majoribus particnlis ^ divcrfis tcrris, mpriniis Vero
aircfrif flnriatici^ immixtimi reperitur ^ & mtitu cMigi vcl
/otBrti feparari poteft , colore titplurimum tcrr« vcl arenas
patticipaxu, diverfk bonitatis & puritatis 9 div^rfis in lo«
(a) Ac
Digitized by VjOOQ IC
^a) AuRuM soLUTuM, terris immixtum.
In lamellis vel granulis terras pingvi , ochraceae , mar-
gzccm vci argillaccas imraixtura repcritur. Argillcs^
qvo; uu.'i j^ru..L..^ continent , vocarL foletit goLdiScub
3LETTEN, a qvibus in U^eftindia aurum colligi folet,
ut indicamus in Ohfe^vat^ ad argillam arenaceam.
Obf. Dicitur io Fal-Saint-Amarin repcriri argillam indwratam^
nee noo margamalbam^ a qvibus contufis & lotis fepara«
tur pulvis mgrefcenff qvi eft aurum,
(b) AuRUM soLUTUM, arctics granulatitn vd in lamtl"
lis immixtum,
y Minimis granulis , interdum & in pulvcrc invifibili,
**'• arenis fiuviaticis colore rubro , flavo aut fufco cxi-
fcentibus eft immixtum , qvod vix lotura fed amalga-
matione cum mercurio feparari poteft. Senegal.
Obf, Ruber color utplurlmum a ferrugiaea materia depeodet,
vocari tamen folet aungo.
ic) Aurum solutum ^ arenas granulis pellucidis granatin
cis adharens. '. •" •-
Sunt hsBc grana arenacea pellucida, colore rubro gra-
natico , qvas in igne forti fufa colorem flavum fur
fcipiunc, qvibus auri minimse particute fuperficia-
liter folum adht^rcnt, Crapack in Hungaria. Da-
nuh ^
(d) Aurum solutum, arems grants nigris immixtum.
Eft aurum minimis in granulis grifcis vci nigrefccnti-
• bus, arenas ejusdem coloris vel arenas ferri , immix-
tum. l£x lacu Genuefjfi. Bohemia.
Obf. Hue refferti pofluot inadaeqvate vocati granatt auriferi^
qvl nil nifi gtaouia de minera martii^ qvae magnate trabun-
tur & in (tratis cerrse vol arena reperiri folent nonnullibi
difperfap auco paoperriina; Bobemia. Sdiizin Saxma.
(e) AU9.UM soLuTUM , granulis colore pUmtbeo arena
immixtum.
: Z 4 H«c
Digitized by VjOOQ IC
H»c gnnula anrl funt maxime itnpura^ friabiUa, 4<}«
lore plumbeo.
(f) AuRUM SOLUTUM, OT^YKS gtanidis fpbiZTicU immix^
tum^
*TSunt figura & magnitudinq fere grandinist Qvito.
<g) AuRuM soLUTiTM, arsfia granulis cowprejfn inimix^
turn.
Sunt hsc grana fortnt orbieulari , vel femiQum vegeta*
bilium,
(h) AuRUM soLUTUM^ iu ffujlulis polUis immixtunu
Vbf. u Vix datur arena in locis roeridloDalibus , a qva ooa
quldpiam auri vel manu coUigi poteft , ut in jlfrica & A^
meriea mcridHnali ^ ex arena fluminum nonnuUonim lico*
ralU iislnprimis lodSt ubi curvaturam fackine, ftarenam
fluxu promotam deoonunt ; Vtl per hturdmi ab arena pro-
fundiori fepararl, alioi magis « alibi minua , alibi oielloris for-
tis , alibi deterioria, ut Rsaumur in Aft. PariJlt70S tefnt
de auro ex fluroinibus europsis Ceti, RboUe^ Rbeuo Vc,
re auto fiuviatili cfr* O. A. Struvii Djffertatio. //««-
lars^. Magazitt^ Vol, 3. P. V. p, 471, & Vol. S. P. V. p
45». "
Acutloribas chemlcis difbutiendam rellnqvo qvaefHonem, An
4k omni arena qvarzoja imrum pro(kei poffk f proot fentie Be-
CHER in mimra aremr. perp^ Hxc 9am qvaeftlo hue ooa
pertioet«
Obf. 9, Oe erigine auri in arena fluviatiU non omnium ea*
den eft fententia* Sunt qvi contendont ammm in arena
non folom nafci Ted & renafcl. cfr* Bechbr Pbyf. SuHer.
Supplem. f. p. 30<y. Scheuchzbr Natur. Gefcb. iSciveft-
zert. P:U. p. ig, dicentcs (a) qvod Iioc fluviatile aurum,
alia extrinreca fade & minos purum reperiator,qyam qvod
nativtmi In todinis {\>J rariflime cum lapide ▼«! Taxo coa«
cretum, qvod tamen efle deberet * fi a uiontibus eflfet detrl-
tum» (c) ad 3 vel 4 pedum profundi tatem nonnullibi In a«
rena repenatur, C^) iia qvoqve in lods « qv« qvam maxi-
me a fiDdiois aureia (unt di(Cta, uc in Guinea, (e) Martian
U qvid Temper contineant \atc auri fragmenta dr granule,
& tere femper a magncte trabantur. Hiac conduduuC, au-
rum fluviatild non ut a montibus d^ tricum coofidenri po0e«
Sed tiitee momentis opponimuSi nulla matalla vd venas me«*
tal-
Digitized by VjOOQ IC
talUcai to 'locis fupraterrantis g3Dertri pcOe. RanmewM
itaqve qvae de auro /iW<t/f func alUta« ab aliis cauflis &
circaiaftaotiit accideotaUbu3 dependeant necefle eft, A cnt*
^Jla martiali extriafeca , fine dubio depeodet , qvod hxc gra-
Bula auri fii^C martialia & inag^ncte trahaotun Q\rod raro
cum i^pide vel Dixo fint coocreta , hoc dependeC a laxioii
nexu aurt cum lapide Vel matrice , qvam particularum la-
pidearum cum teUqvo lapide. Qvod in locis a fodials au-
reis difOds reperiantur , nemo dlcere pot^ft 1 olii qvl late*
xiora ten« (cruutus eft,
Obfervationes de auro & mineris aurt\
Oif. t« An awrum nathum feu non mineralifatum ro!nerla feu
lapidibu8 fit immixtum vel adhaerens ut cogoofcatur , ex-
plorari hoc poteft, (a) cum mcrcttrio, pulverera lapWcum
•malgamando; vel, qvod taciliuseft, truftulum lapidia auc
miners fumanti la igne mercurio adponere , cujua fiimo
aurum prsfens tiogicur colore mercuriali. (hj Ir^i^ne, ubi
aurum colore potius ex^lntur , qvam colorem perdit^ (c)
iccuratiflime vero auri prxfentia indicatur, fitapides vel mU
ners calcinatae & optime delude concufas, decoqvaatar cum
4^4 regis adfu(k« & folutioni faftae addatur frajlubun flaa^
m. Hiac etenim fi (bludo rubrum fufcipit colorem, &
calx auri prscipitatur, qvae vocatur fuxpura kiksr/i-
xis, certiffimum eft indicium auri prsfencis.
Obf. a. Aurum n^ihum feparatur ab arena , lapldlbua & mi^
neris , dum pdus uftulatae , ut fragiUores fiant , delude con-
tondantur & beue laventur $ atqve poftmodum tarn aceto
qvam aqva debite abluantur, ut amglgAmationem cum mer*
turio in molif malgamatmu fube^nt, A mercurio delude
feparatur aurum pattim expn^ne per corium partim dtftil"
Idtione.
JPtrMnnmzxaim e Ibis mineria, eidem ratione & itadem
fundameatis excoqvitur ut argentum^ i'ciUcet, id ipfum cuoa
plumbo incorporando, delnde vero a ptumbo pec cupellatio-
oem (eparando.
JuTttm eupri mineris immixtum , nt plemmave efle folee, ut
obtineatur,iisdemopus inprimiseftproceftifNis &ambas^bu8»
Jvae fuQt neceflaric ad cuprum rude obtlnendum ; a qVQ
einde, fufione incorpamtoria com plumbo^ & fubii^qvente
fiiiione feparatoria plumbi a cupro ^ per eliqTationem fade,
fifflul eliqvacum & feparatum ac piumbo immixtum babetur
mtrum^ qvod per cupellationem deiode a plumbo feparaa«*
Digitized by VjOOQ IC
368 5X C 0 ) Ml
dum. Vel^ in hpidem fulphureo metallieumy mlnerae pyritieoJU
^ vel cuprea iundi polTuat , a qvo tufo , (k fub fufione cum
flumbo^ vel minera plumbea commixto, cum fuperaddito /er-
ro fujh aut iimato^ qvantum fufficit , aumm una cum pium-
to proecipitatur, Piuaibum portea cupelUtione ab auro fe-
paraiur. Sed his recenfuis modis nonaili aurum cum at*
gmto interdum & cum aliq va portlone cupri obtineri poteft.
Ohf J. PuYificatio mivi ab ay^ento & reiiqvis, fi admixta fue-
riat, mctaiits ^ qvadrnplict modo fieri folet. I mo. Fufione
fer antmonmm crudum J qva In fufione omnia metalla cum
Jiilphurea parte fcorlticantur , anro in parte re^ulina intafto,
Bac pmificarione aurifibri uti folent. Ada. Camcntaiione^
^um f-t-mtJito YCgali^ compofuo ^ fak communi decrepitato^
vitriob cnkiimto h fmm laterum pro bafi. Hac puriSca-
tione, qvae aonnifi fuperficialis efle poteft, monetarii uti fo-
lent pro exaltando colore in monetis aureis. ^tio.^Fu/ione
fraclphatoria cum fulpbure ^ in qva argentum cum fulphure
fcorificaturi intadumrclinqvkur aurum, vel ♦ cum Jalecom^
fuuni & Jiilpbure commixtis. Hujusmodi purificationes au-
ri 4 qvae uoerius alibi defcribuntur, (unt neceflariae ubi major
mafla argatti eft ab auro feparanda. 4to. Solutione, qvae tri-
plici fieri poteft modo. (a) Cum aqvaforti prius depurata,
qva argentum & cuprum folvuntur, intaftum relinqvitur
aurum. Hsc folutio locum habet dum major proportio ar*
^ent'u cum triplo minori auri, commixta exiftit , in qvem
finem, aurum prius cum triplo argenti mifceri folet, qva
inixtio vocatur qvartatio (bj cum aqva regis , qvae folutio
■' ufitata dum minor proportio argenti adeft. In hac folurione
folvitur aurum, iiuaftum relinqvitur argentum* Prsc'-pita-
tur veto aurum ab hac folutione , cum iimpida folutione
vitrloli martis ; pr^ripitatum cum nqva forti ablutura ac
tandem cum nitroMixm^ purilfimum eft aurum. Taj Cum
oleo vstrioli puro & bene concentrate , qvo , lub cofturt
argentum folvitur , auro intafto.
Ohf. 4. In ponderatione auri , dum refpcftus habetur ad c-
jusdem puritateiu, connumerantur Aariina 24 in felibra feu
marca, & qvodqve karatium ad grana la. Hinc 2unim
puriflimum , qvcKl Obkyzum vocari folet, dlcitureffe au-
rum 24 karatiorura. Moneta auvea fvecicae , qvx Duca-
0:1 appellantur, continent auri karatia 43 & grana 6, cum
Mrgeau granis 6 in felibra Ijgati. Aurum ladum , Pj»to-
XET vocatum, continet auri karatia ao & grana 4, cum
. €ufi'i karatlis 3,& gratis 8.
Aw-
Digitized by
Google
f>< ( o ) KJ 3«3
AvnxTM CoRoNALE dlftum, continet auri karatia 18 & gra-
oa 4, dam reliq^rum in Telibra eft argentum^ raro cuprum.
AmruM, E^iLLON vocatum, dimidia partie auri & dhnidia ar-
g^nti conftat.
AvRUM GORKEUM , iufiffls fortis, nonniiipf vel9| kara-
tia tfarf in felibra babet.
Ohf, 5- '^^^i «/«/ in vita conmuoi minor videtur qvam ar-
getiti & p'urlum a rciiqvls metallit. Uftirpatur, ut indica-
vimaa, ad monetas & numijmta , , de cstero ^utem vix nifi
•d oroamenta. Ab aartfabtu ad vaCi mioora & aanulos ela-
borari folet 5 oec oon ad obawatitmes rriiqvorum metallo-
mm } ut & ligQeonim aliorumqve oroamentortim , tarn ab
bisqram aliis fabricacoribus adtiiberf. In buuc finem, au-
rom in teauillimat lamellas extendicur , qvod aurum tun-
six^ five fhlhttim vocatur , & dlverfte-eft bonitatis &puri-
btfa. Optimum vocacur Damafeenieum ; Bfblhpe^arim eft
magia mixtum* Apatbecariorum & psElorum (ficicur e(fe ia-
feriorta fortis. Ad fimbrias & qv» fant plura ejusmodl or-
ramenra vefiimeotoram uAirpator aurum nbtum.
Gbf^ 6. Uc cognofcatur cujua booitatis & purltatis fit aurum
&VtJjgttatum, fivefaFlum^ explorari hoc folet
imo. Lapsde l^dio, cui dutt aurum aflSricatur » ab admixto ar^
gento patlidiorem, qvam puri eft auri> Ibfcipit colorem^
%b admixto mpro magia rubentem*
«dq. In igm^ uU , qvod aipro participat amrum , mgrejist.
jtlo. Bfhnci bydro/tdties ^ qvae gravicas fpecifica cognofcitur
In proporrlooe isidmixll metalli dimiouta^
]|to. Afva JJHTti^ ct^m dim guttuU inftillatdr In durum five
magis folidum five tunfiU , ad obauratiooes u(\irpatam , &
ImmpbiUa rellnq^Htur per boram vel ultra , virideai turn a
rapfo admixio fiifdpit colorem ; ^h wgento zXbeicenVem. Si
intin€A9 ab auro.jn kfiii fydio £i£fcas juftilletur a^vafartit,
obfervari etiam pcMt , In q vantum ab eadem folyitur vel
deletnr. Aurum purQm.ab aqvaforti noa foi vitor » nee co*
lor aqvae fortit ab eJDd^ mutatur.
^510. SiAaiaue in aqya regis ^ ubi aurum purum fine praecipita-
tione iblvitur.
6to, Fufitme per mttimmumy ut COgoofcatur in qvantum d«
fuo pondere petdic
Oif.7.
Digitized by VjOOQ IC
iH
f»*Co)»«l
Ohf, f, Difficillima eftindagarionefowpo^e/d jurf,Utpote qvo(|
cullo adhuc cognito modo deftrui poteft. Maximam vide-
tur habere convenientiam cum menurso , (a) gravitate fptci*
Jjca noa multum difcrepaote, (b)di*ficilf utriusqve ibluuon©
iu actdo vhriclico , fcj forti attraaioiie ad acidum jalis at-
qve forti cum eodem corinutto. Cd) imperfedta caUimtione
Xitriusqve Urn iaigneqvara menltruis. His circumftantiis fi
addimus, mercurtum & aurum maxima ad iavicem gaudere
attradtioue, &, qvod SLmercurioJixato^ tam argentim qvam
GUYum obtineri poffit; exiftimamus hlncconchidi polfe^aa-
turn , eaikm compofittone cum argento U" mercurio exi(lere»
. Ibu , id fpflmi , ut mereurium , fumme atteouatum & fixa-
.^ turn , atqve rum iijlammabiH puriflima materia , eadem qva
in cupro veljlanno reperitur, arftiffimc combinatum, con*
fiderari poffe , & hiac , hoc J'olare corpus , ut compofitum
ferfiEli/Jmum ^ a particulis mercuriahbus & infiammabilibui
fumme attenuatis & iadivulfo fere nexu combinatis ortujxi
habendum ellci
in^'^i^^^^^fj ;♦ «^^f4 m^ a.;
f^l*-
S. 14a.
Digitized by VjOOQ IC
^ C o ) >4 46s
$* 142.
7. PLATINA. AURUMALB. Gen.59.
pLATiNA DEL PINTO. Platifio di fxnto.
JUAH BLANCO.
Svcth. Platina, HwiT ould -^
GalL Platine. Or Blanc
Germ. I^latina* Wbis^Bs cold
!• Eft metallum colore arfcntco ad caerulcum aliqvantifpcr
indinante, qVod hue nfqve nonnifi in forma arena-
ria, feu particularum nitidarum , inftar fqvamarum^
figurse irregularis , eft repertum. Sunt vero hs
fqvamuls feu particulas ^ ad intrinfecam faaui tex-
turam parum granolares & fraQura grifes , alias
tnagis alis minus in laraellas duUiles ^ plerumqve
snixcse cum aliis particulis Aigrefcentibus ^ feu fu-
fcis , vel flavis , qvas ad partem qvidpiam auri
continent^ ad partem magnete funt attrafliles, ad
partem lotura feparari poffunt , lapidc« , qvas ideo-
que hue non pertinent. Tenacitate &, duEtilitate mi-
nor! gaudet hoc metallum qvam aurum ; duritie au-
tem aurum ^^longe fopcrat ♦ polituram fufcipit pul*
chram.
a. In aire (^ aqva eft platina immutabilis.
^. Gravitate fpecifica proxima auro. lA proportione ad
aqtram impurior platina deprehenditur , ut 16^99;;
Purior ut 19,140:: 1,000. Poft fufionem vero, in
mixtura cum aliis metalUs , qva in fufione plene puri*
ficatur , afeendit hujus metalli gravitas fpecifiea in
proportione ad aqvam , ut a^^ooo;: 1,000 ^ adco
auri gravitatem fuperat.
4. In igne etiam fortiffimo , per fc immutabilis imo in-
fufibilis exiftit , augmentum vero pondsris fufcipere
' obferyata eft. Specula cauftico platina in fufionem
re-
Digitized by VjOOQ IC
36^ «>• C O ) Mf
redigl pofle , & poll illam fttf onem magis malleabileni
fieri , in CalUa a MacqVer & 6baum£ eft obfenra-
turn. . •
f . Cuxnfdibiis fufionem promoventibus , utpote cum fali
'alkaliiio fixo, bonace; fale miprocofmico^ five fcpara-
tim live conjun£lim fomtis ^ non fulibilis exiftit; Ne^
qve cuni fritta vitriariorum , candem licet tingcre
videatur colore opdino yirldcfcente. Cum vitris
plumbi , antiinonii , conjunSis vcl feparatis nee fuft-
bilis eft» . '
6. A fulpbure nihil, mutatur , ncc ab bepate fulpburis. Ab
bepate colds obfervaviunis placinae particulas , fatis
forci igne ^ aliqvantum fuperficiaiiter fieri agglutina-
tas^ & magis albidas ac nitentes reddi fed non perfc-
£le folvi. Si vero btpar colds mifcetur cum arjenic9
fixato y ab hac mixtura promovetur, in igne follibus
excitaca & per horam continuato » platinas perfefhi
fufio , fub qva fufionfe feparatur ab eadem terra qvas-
dam , qvae maxiniam habct analogiam cum ttiagnefia^
qvs fine dubio fuperficiaiiter adherens fuit% prout
obfervavimus &l indicavimus in ji^is Stodd>. 1765:.
Hinc clucct , qvod platina cum arfmico ad fufionem
promoveri poffit , qvam etiam obfervavit Schef-
F£a , ,ad platinam in crucibulo fortiter rubentem
adjiciens qvidpiam aifmici , qvo in fiuorem redaOa
fuit.
7. A lapidibus fulpbureo metallicis ^ praeparatis , a pyrite
fulfkureo puro cum vitro ftifo , vel a minera arfmi^
ci alba aut cinerea cum vitto fofa , folvitur platina
& mineralifatur. Ab his folutionibus prscipitatur
platina non mutata, fi hi lapides bene ufculati fun-
' duntur cum borraci^ bepate cakis & vitro ^ atqve
regulus qvi hac fufionc obtinctur colore hcpatico,
bene ullulatus. , cum vitro plumbi mifcetur & cum
plumbo in cupella incorporatur , ac fortiflimo dein-
de igne cogitur , vt qvantum poliLbilQ 9 plumbum
ftpai
Digitized by VjOOQ IC
fcparctur. Si vcro nominati lapidcs fiilphureo metal*
lici , qvi platinam continent poft uftulationcm , mix-
ti cam fluore nigro & minio i fundantur , turn obtine-
tur regulus , qvi conftat plumbo redu£to. & piatinCy a
qvo, per eliqvationcra , fcparato plumbo^ pUuina rc-
manens fere malleabilis redditur.
t> Ab acido vitrioli five diluto five concentrato non folvi*
tur^ . '
9. A fpiritu nitri neqve folvitur.
30. Kfpirilu falls intaQa qvoqvc rclinqvUur platini
11. Aqva regis unicura eft mcnftruum platinae notum* Re*
qviritur vero fortior & bene faturata aqva regis cora-
pofita a partibus Vin^tici^ fpiritus nitri Si fpiritus ^lis^
& hujus menfirui decuplura vel duodecuplum in vufis
claufis , fed fedecuplura &i ultra in vafis apcr-
tis , mcdiantc infuper coftura. Sub ipfa folutione
obfervatur cffervcfcentia , ac redditur cadem magis
magisqve fiava , prout raagia magisqve faturatur.
Poft evaporationem lente feftam haec folutio tardc
rcfrigcrata cryfiallos praebet flave rubentes pellucidas^
Napbtham vitrioli ab hac folutione platinam ad fc
attrahcrei codem modo ut aurum a fiia folutione^
nonnulli recentiores fe obfervaiTe dicunt ; fimuj &*
banc platin© folutionem cuttm tingere colore fufco
nigrefcentc.
It. Cum orani metallo & femimetdto eft platina in fufionc
mifcibUis*
jiurum ab eadem admixta in minor! proportione fcili-
cet ' :ta vel ^'.ta, redditur qvidem paulo magis
pallidum, fed vix feufibilitcr; malleabilitatem qvoqvc
in hac raixtione retirtet aurum fetis magnam. A ma
jori proportione platinse fit aurum magis pallidum &c
fragile.
Digitized by VjOOQ IC
B6t ^ C 0 ; Kf
Cam argento difficultcr combinatur & vix pcrfcde. Vi-
detur argentum z platina admixta ^ colore parum ma*
tari) malleabilitate vero diminui.
Cum cnpro ad partem ^!tam^ |:vam, vel minorl pro^
portione mixta ^ reddic illud colore pulchrc rubens^
durum ^ politurara admittens , malleabilitate vix fcn-
libiliter diminuta. Obfervatum & eft platinam ab ae**
ruginc cuprum pracavcre.
CuVn fl(fnno facile colliqvefcit platina ^ & reddit illud
fragile colore magis obfcuro.
Cum plumho difficilius qvam cum ftanno combiflatur , ma-
jorem ignis gradum reqvirens. Haec mixta metallt
difficillime per cupelladonem feparari poflTunt ; eadem
namqve , fortiffimo igne pera£la, fubfiilit platina , fa-
perficie plana , colore grifeo ^ aliqvid plumbi reti-
nens. Per eliqvatmem deprehendi plumbum melios
feparari t platina ^ qvemadmodum a cupro ^ qvam
per cupellationem, qvum vix uUa ad platinam plum-
bum gaiadere videatur attraftione , fiquidem dum in
fufione retinentur mixta, platina per fe prascipitari
folet,
Ferrumfufum cum platina admixta , redditur maxime in-
rum & fragile.
Cum arfenico facile in flnorem redigi potefl;
Cum ^ifmtabo eadem fere exhibet phasnomena qytt cum
plumbo; reddens illud magis durum & fragile atqvc
in acre purpurafcens. Sponte qvoqve , fub fufione,
pr^scipitatur platina & feparatur a mfmutbo.
Cum zinco faciUime combinatur , & ab eodem ^ fub fti-
fione, plene folvitur platina, zinci colorcm parum
vel non mutan^ dum In minori proportione cum ziuco
coadunatur.
Cum
Digitized by VjOOQ IC
^ ( o ) K| 3«9
Crm antimonio crude fe inftar omi habet ; cum parte re-
gulina fe conjungens \ fed onine antimonium ab eadem
poilea diffipari non potell*
13. Cum mcrcufio^ non amalgamator , nifi priui bene
cnm ffiritu falis h«me£iau & cum eodem contritafue-
fie.
OhfervatiOfies de platina.
Obf.u KuIIa hujus meUUi miners defcribi pofTunt, iitpoto
adhue ignotae. Maxlme probabiliter tam«n did poteft> id
ipfiim vtx oili form mstiva , aliis mioetia vel lipldlbus inbae*
lena ioveoiil ^ (alum, omne buc ufqve notum nonnifirei-
pfa nativum eft repertum , & q videro in (UperScie terne in
Amntcd meridionali jn provlocia Choco in Pirn & ad •&«-
t0'Fe prope Cartbagenam , fine dubio e mioeria auH ft la*
pidibus auriferia, lub trituratione earuadem minerarum in
molia amalgamatoriis , foparatum ac its in locia accnmn-
latum, qvod non Tolum fqVamuls nitid« , qvafi e0ent po-
litae. indicant, fed & beterogenea admixta* gianula are-
naria, qvarzoft, fpitbofii, ferrea comprobant, ut ft ad-
herens mifcuriMe fimul ft qvidpiam aar/. Impcffiblle ft
eft, uchoc metaUnm lodamnominadageneiatipociierit.
Obf. a. Dubitaroot hw nfqv* nonn^lli » an fhtl^ wt at-
alKim novum ft a rellq via prius notia diftinftum confiderarl
poflit ; annon pot!us fa^benda pro recremepte met allieo^ vel
inlxtura qvadam^^etariica , a priut notia ccmpofita ; fed opi-
namur, a proprietatibus, qvaa adtnlimua. hi aprtouai ponl
pUtioam non folum ut metalluai Ted ft ut metaUum per-
ledum , prius ignotum confiderari deberc. Maximm H^
nim cmvonientUm babit earn attro (a) In refpeftu ad yr*-
^itatem Jpecificam y qva ojrnla metaila, etlam aurijn* dum
puraeft, fuperat. rbj Fixitate , inmmtabilitatt^ Me^
flibtbttitf in aare, anva ft Igne ; (c) inJokbiHtai< 'n «ci™
raiocralibua • (dj folubilitate veto In aq^ regif "^^^I^
xU (e> fubfiftcntia In cupeUattonibuf, nee non in Ap^
cm axttmomo ; licet plumbum ft imtimomm , ob dlflWtem
ftifionem, plenc feparari non pnlTinn NoWf videtur, na-
turam , In produccndis metallls, qvafi progreflum facere, a
molliori Si'n;olatih nurcwio^ & ftibfiftere* qvafi ad *»W
pervenu, in duriffima ft fixiffima ^im. HttUC ordinem
Tom. IL A a *
Digitized by VjOOQ IC
370 tW C o ) K|
& nos Tecuti In pladnae dcrcriptiooe Inter corpora metiUiet
fubfiftimus.
Obf. 3* Platinamexamloatunt VATT50N Ellis &LBwisia
JH. Anglic. Vol. XL V III. Margghaff in -rfS, Berolin.
MACqvBK m jM. GaU. ifsS* Sqhevwj^k in ASl. Stockb»
1752. Nbm in -43. Stockb, ij6f. De cxtero cfr.jAnony-
mi: La platine^ Cor blanc » ou le buitieme metal. 1758. D£
LA Land in 'Journ. det 6cav. 17381 Fkekoh L'amc lit*
tifoire 1758«
t ♦ f.». »h
CIAS-
Digitized by
Google
CLASSB QVAKTA.
CQNCRETA.
Digitized by VjOOQ IC
Digitized by VjOOQ IC
/ ©< C o > 1^ 375
CLASSIC IFta.
CONCRETA. Ot^-40
Sunt corpora terrca^ lapidea aut snineralia, qve vel a de-
ftruQis nineralibus iterum mixtis & coadonatis funt
orta^ vel fingulari fi£;uray aut loco natali eztraordi-
nario funt confpicuaj qv« joadruplicis ixoLt obfcrvata
diiFerentis^
kmo, EjusfMdi fojliia ^ qvae a prius defcriptis coirporibus
snineralibus feu foffilibus , qvocunqve modo deilru-
Q\%^ funtgenerata & produfbi, adeoqve de novo con*
creta* Hujusmodi concreta POROS appellamus.
ddo« Corpora vegtUbUia aut animalia, qv8s reipfa in ter^
ram aut lapideam fubftantiam funt mucata, qvs gene*
faliter P£TIUFICATA vocantur.
3tio. FoJjIUia , inprimis lapidea corpora , qvae qv^unqvc
cauifa figuram obtiQUftnmc fingularcm & cxtraordlna-
riam ; unde Sc PIGfAlATI lapides appcllanttir.
4to. Corpora 9 qvae tarn origine qvam indole a reliqvis
mincralibas differunt , aliqva foluin fimilitudine
cum iisdem gaudent, qy« CALCULI nuncupan-
tur.
Comprehendit itaqvc hmc claffis ilia corpora mineralia, qvse
ab aliis appellantur adventitia feu pbr.egrina,
& FiGURATOs lapides, catenas, qvatciius figura in
regno mincrali peregrina gaudcnt.
i*
A a 3 $. 144.
Digitized by VjOOQ IC
§. 144.
Ordo imus.
FORI, Indurata.
^Svtth* Stbwgtttrwoae '^
Gall POUBS OU PIERTIKS IPOfLfitTSttf
Gcrm^ StElNVERHARTUNGEN
Sunt corpora raineralia, tcrrca aut lapidct 5^ <^ye qvi-.
t^dcm fua indole cum reliqvis mincralibus terreis & lapixieis-
\ convcniunt , gcncrationis tamch modo ab iiJdem diihnOar
ifunt, utpotc a tcrris aut lapidibus in prima & fecunda
< clafje dcfcriptis , qvocunquc rtodo dcftruGis , rcnovata
qvafi concrctipnc, igne Vel aqva produSa &, concrcta , un-
de & plcrumqvc tarn facie externa ab iisd^m, diftinfta fcpe-.
•mntur, qvam^ loco, natali infvcto^
Obf. Ab hac data Idaea^ucet, «b Hoc ordino notf niawpjlu-
dere mfncralia concreta, qva adiiftrii^ WtaerMqvlhoscua.
qve; renovata fcdncretionts, orfglhaH &«*<*• q^ &>n«°^
ccdentibus tbia locia defcripftftltt*,iie In BOC «dlne Mrpo-
ra fimplidora cum mag^ coikpdfidfe ciobnOMPOS^ Sad^i^
i/unm fuA loco brevfcer iodicare yolumoa. ^ ^ .^
% '
I
Digitized by VjOOQ IC
CaCo)^ 375
1. FORI IGNEI. Gen. 60,
V Scoriw vulcanoTum* Cronstedt. ^94» ^^^^
Sveth. StEngyttringar i eld
GalL Pores formcs dans le feu^ Productions
DES VOLCANS
Germ. SxEINVERHiERTUNGKN IM FEUER : i^^auJ^;
*^'Simt jcorpora mineralia igne fubtcrranco produtla. * .•••
xi. Torus IGNEUS , arenams. Cikeres vulcano*
RUM. f'^'^ I'^p f ii'' ,avK^tt3i^7. Spec, 407.
Puwex pidverein arenaceus. v/Xinn6. 18 it 5»w. 1 .> »
^Scorxcs pulverulent(e» Cronstedt. 299. - -'^
Sveth. 'Slaggsand. *Si#agggrus» Aska af eldspru-
TANDE BERG j^
Gall. CENDRES PES VOLCAKS , ,
Germ. ASCHE DER feuerspeyenden BERGK
Pveperitur hujusmodi arena fcoriacca aliqvando parujn
concrcta aliqvando in granulis feparatis , majoribus vel rai-.
noribus , colore obfcuro aut nigrefccntc , aliqvando etiam
rubente vel alio^
Ohf, Hurc arenap interdurt immlxtae reperiuntor particulae
micace^ & hajaltic<s ♦ luculeoto iodicio non omnem are*
nam vulcanoium per fufionem c(reproduftam,fed aliqvam
depcndcre a fraftura & contufioue, qvae cum aqvj cttiuens'
fffe poteft. Eo faciiior qvoqve hujusmodl f.adura ^con-
tulio, qvodiutius antea faxum fueritcalore volcan >rufn caU
cioatum. cfr. Spec 41, inter Glareai Objl i. Da Vila
VataL l^, IL p. 6ifi. A^ra. 9.
■ Objl t, Terrae q vas inter camenta defcripfimus T J. 31 & 33. )
Hue a nonaulUs retbrci folent.
a. POPvUS IGXF.US lapideus ^ porofus ^ fibroftis ^ levis^
(tqvis innatan:^ • uwex. Spec. 405.
A a 4 Fw
Digitized by VjOOQ IC
S7« . »« C o ; kf
Pumex fcbifii niger. v. Ltmii^ liu U
Punux. Cronstbdt. «97»
Svcth. PiMSTEN
Gall. PiBRRB - PONCB
Germ. BiM$sT£m
Eft lapis maxtme porofut & Uvis ^ aqvif pTeminqve
Allis innatans^ non fuperaacans, fibroAis & qvafi exu-
fius ^ unde atcadu afper &i duras ; com acidis non €Wer-'
vefceos , ad chalybcm rar a fcintHlalis , in fcoriam fafibi-
lis; reperitur in firuftulis majoribuf vei minonbus g'obo-
fis ant qvadraticis vcl figura irregularis in oceani aqviSy
etiam in nonnullia locis urreftribus ^ in viciniis montium
Jgnivomorom exiftentium, vcif qvi olim exftiteruat.
(a) Pumex grifeus.
Hie leviflinius eft, mniantbo inttrdnm tnxiflie Umlkm
cfr. Davila Qu. V. II. 6io* 19*
(b) PuMBx flavefcens.
Rarior cxiftit;
(c) PuMBx niger^
Talis eft recens e montibos profedus, qni ena titt-
pore nigredinem amittit & grifiras redditor*
Otf. I. Pimicm antiqvioMe a /^ma wmii oitiM cnAdt-
runt Pott in Uth(^. 11. 6. ir 4fr exiftimat eundem ab
dshejio originew trabeie, qvod cooehuUt ab huioi lapidis
textura ftorofa & maxima (imiiirudine cum asbefto, necnoa
ab ejuadem levitate & indole in igne^ (ivlbusproprietatibiis
in plnrimts cum asbcfto convenire didt. Vogel in Mine^
TMlf. 187* hunc bpidem ut luuuralan mnrimm confiderat»
exiftimans non ali^ mineralia corpora ab ignivomismondbus
tarn fort! igne evomi pofle qvam plane uvufeorificdU aot
vHrifieA4. Bertrahd in DiH. Ou Pierre ponee qvaeftiu-
nem proponie , annon pumex confiderart pofflf, ut Pj^i^^^
per hifioiiem deftruftus, atqve poftmodum fub ebulucione
materix fufae o>ncn?etn? ftd ii*a pyriu ortum baberat,eaet
omnino aliqvite;ius martUlii. Intereatamen negarinon po-
(eft , pumicem mixime fimilem elfe Jcoriis qvi fisrro tufo
inoi-
Digitized by
Google
t>i C o ) K| 377
imjatant. Not opinamur, ut adfpeftu patef, hunclapidera
s duf>lici tuitTe fubftantia compofitum, una deflrufta, unde c-
jusdera porofitas. altera permanente, hinc, ut & ab cjusdem
fufibiUtatc in igne, concludimus eundcm potius a lithantta-^
abut vel fcbijlo originem tr^here qvam ab asbefto vel alio
lapidum genere , qvum & fatis notum dari JcbiftoT & //-
ibmracet ia igae inturaefcentes, & perada calciDatioac po-
roCos.
Obf^ a. Ufurpatur pumex contufus NeapoU loco Terra Poz-
zoiance , in luixtura cum calce ad camenta , aegv-^ii cum
luccelfa Ab artificibus adpotiiurm ell ufitatiflimus.
3. PORUS IGNEUS, lapideusy facie terrejlri aut fcoriacea^
folidiis. Lava. ^ Spec. 409,
Sveth. Lava •f •- "^w <
Gall. Lava • ? ,
Germ. Lava -«^» " "^♦'"
^ Eft lapis fparfus, integer aut ad partem fufus, 'facie
vel fcoriacea vel terrcftri vel & mixta , colore femper ob-
fcuro & trifci , confiftcntia vero & coinpofitione foli-
dus»
("a) Lava facie terreftrL Tophus imperati^ Tuff.
Ital.
Colore eft fufco obfcuro, facie terrea, levis , intcr-
dum pumicofus , interdum & qvafi micaceis & hafaltU
cis particulis, nee non farina tninerali alba effet ad-
fperfus. Italia,
Cb) LhvA facie fcoriacea.
Scoriarum f-^ciem habet notam, afqve aliqvando , fal-
tcm fuperficialiter, ut vicrificata apparet, ,
(c^ Lava facie cryftalllfata.
Cryftallis apparet qvafi hafalticis Confufe congeftis; co-
lore fiavefcente, producitur a tegulis forti ignc fufis :
repcritur Upfalia poft ignem urbis.
4* TOKVS IGtJEUS ^' globularis ^ vitreus. Scoria perla-
TA« Spec. 410.
A a 5 Fumex
Digitized by
Google
*378l -l^ C o -)^
^umex vitreus gramlatus. v. Li^:^^. ig^.-S*
Scoria confianm globuUs vitreis ^m^lmneratis. ^XIroh«
STEDT. 198.
- SvCth. PE.RLE6LAt;G
Gail. ^CORIK ARROl^DIB
-'^crm, Pkkuchlaqke
Coiutat albis cw \ iridefcentibus globulis vitreii -ad
iaviccm cohsreacibus , qvafi igiie coadunatis & congtome*
ratis , uade & interdum formam habet lapidis concreti
Ponding, ^p/r. Davitua 6oq, 10. ex /;i/tiifl Jljcenfionis^
halm*
V5- POPvUS ^GNEUS lapidtus , /a/iJuf , n^itnus. -Achates
isLANDicus. Spec. -411.
Puimx vitreus folidus, v. Linnc, 182. 7.
\^j^€hates islandicm niger. Cronstkdt. 295.
Sveth. ISLANDSAGAT. GLASAGAT
Gall. Pierre DE ga.llinace
Germ. ISL^NDISCHER crystaLI,
Eft lapis ^inaximc Tolidas , opactis , nigcr i ' teomori-
bus vcro lanicllis femipellucidusj viridefccns, vitreus, ad
^<halybcm bene fcintillans , in fraftula concavo eonvcxa
^iirangibrlis , igne fufibilis Island* Inf^ Jlfcenf.
Vlf Catle iti Mem. deihifif. ^ S. Let. T. 30. p. 457.
(demooftr^re allaboravit hoc vicrum idem eflTe qvoa pi-i-
iiiv^.lapidem thfidianum vocavit. SXKyi^K I. c. f. 614.
'^orameniorat -in America , ia montibus CcriillerimiS Inte-
;^Tum eiTe montem hoc laptde compofitum , caveraofiim.
An ^rgo hoc Virrum uc Daturale,ao at Igne produftom Teu
vittificatum confiderah d^bet '{ Cei:te. non Ccoriaceaio fed
plene W/r^am Ceu^iobatinatfi faciem habet, eaqve foliditate
oc deolkaie o;audet, ut in ofTicinis vicriarUa, intenfiffimo i-
v^ne, VI mafla raajorl iroitari noa poOir. Hypothefi veio de
cjusciem origine ab igne rubierraneoiayulcanis, £a;iretejus
/^t^Centja iis in locis ubi vulcani reperiuntur vel olim ex-
N 5, 146.
Digitized by VjOOQ IC
% 146.
t. FORI AQUEl Gen. 61.
Stalactita^ Gybttard Mem^ Par# 1754.
S V€th. St ENGTXTB^II^GAK; ' I * WATtBK
€41. CoNCRBTtONS ' OU ''PlERRBf 'FO|(ME^a'*DAKS
l'bau. Stalactites.
Germ. SrsiKVEmHAiRTviiGSK m "wAfistSA
Sunt tcrrs vel lapides^ ex Jkqvis-, vcl transmttiatio-
'^ qvadam vel V^^ fubfidentiam particularura , vcl per
i^licidinm auc motum aqvanun geaerati , ^vtrfa, datura
& fignra.
Otf. Fori aavrtilon foliim ftii indole % natdra,: fisd A'^fi*
gait aiaxi«^ diflTemat^. imde & diverfa obtipqeruntnoini-
na, eosdem itac^ve ia,4-. genera igSnioci^^ipglT^e^e-
<^0uffl lial^emu9.
(A) Fori AQUEI Calcarei. STAisAeHTm.
'SwAiy KALKARnOE STBNorTTRtMGAR 1 WA^tBM
^alL Stalactites galcairbs
<jcrni* Kalkartigb steis^vi^riijirrtungbn 4M
H. STAEACTITES cdtareusytemJhUypiixHfriderausru-
dis. CreT A TOPH ACE A.
Repcritii|r Ibcis iumilioHbus .| defcripU; inter "tr^t
Spsc* jo,
-i. STALACTITES cakarms^ farinaceus^ jpon^fus ivtoU
lis^ Agaricus mineralis.
In rirais & ^avemis bbvius, 'defcrif tus ifitcf ^fetas^,
§pec^llt
. 5^ STAJ-ACTITES cekmm.^'tmiftnSiiniurM
niATIVA.
k#i« ixi & <ub>^qvis holjpitat ^ iinprimis iid/t}\|i:nTas
Digitized by
Google
380 ^ C o J «J
pmfens, & in oceano, deferipu inter cretat. Spe<
la.
'4. STALACTITES cakareus , fluidus , terreftris plerumqve
mixtus. GcjHE. Spec. 412*
Medulla fluida. KuNDMAmrt^
Margafimda. Aoricola.
Crtta fiuida. M. R. Spec. i2«
SvetK GuHR
Gall. C&AIECOULANTEOlTGirKR M CftAIB.* DdMARB.
47*
Germ. Gumr
Eft materia in m6ntium rimis & fifTuris flvens , pie*
^ rnmqve calcarea interdum particulis lapideis micaceis ant aliis
detritis mixta , interdum & particulis metallicis hnpvgna*
ta. Ad faxa vel lapides concreta & indnrata, vocator
Sinter, cfr. Spec, ir^ Obf. 2.
fa) GuHR aibum^ Lac imisla bethlehbmitiCqm.
Hbkckbl.
Albifllmo eft colore, laftis inftar fluens , obvium all-'
qvando in montibus , raro in fupcrficie.
(y) GuHU cinereum^
Colore eft grifeo, Craffitie pultacca aut argillsB bene
humeQats.
Otf. Non ubivis nee femper hoc nomen Gubr uoam eandem-
qve indicat terram. Pott in Luhog. ir. 33. diclt id i-
pfum in igne indurefcere, fed hoc forfan valet unice de Gubr
qvod atgiUaceas vel metallicas niartiales ioimixtas babet
partlculas*
If omen, ni &lIor. babet a Geonanorum G&hren^ qVafi per
fermeatationem produAum.
5* STALACTITES cakmreus ^ cruftaceus\ vel per fe in ca^
ruUibus^ vel circa alia corpeta dtiriera concretus. Incru-
fJATVM Spec. 413.
UndU'^
Digitized by VjOOQ IC
Undulaglnes. KirnDMANNt*
Stalactites vegetabiliaincrujlans4 v» Lmy^* 183 • I*
Sveth^ Skakpstbn. Stbhikoepor
Gall. IHCIIU5TA.TIOKS
Germ» B^indbnstbik. Stbinkrustb
Eft lapis yd craftA calctrea friabilis Si porofii, vel
«d parietes in canallbus , vel circa alia corpora qvecunqve
duriora) concrcta^ qym generatar ab aqv^^ materia calca-
rea impres gnata y qvain fiffuras faxorum calcareorum per-
meando fibi adfeciat, velocius fluens retinet, fegoius vero
Hiota aut qviefcens deponit , qvs particular cum corpore,
circa vel ad qvod deponuatar^ concrefcunt) cjusdemqve fi-
guram aflfumunt.
(a) Inchttstatum^ corporis peregrini.
Pleramqve circa vegetabiliU & mufcos deprchenditur , &
obfervavit Springspbld calcaream terram carlsba^
dienfem non ad corpora molliora , ad carnem vel
alias partes regni anjimalis molliores deponi , feci
tancum ad corpora dura , ndmralia , vegetabilia vel
artefaEta.
Obf. Hue pertineot plorimi lapldefl inter petrificat^ vegetMlh
a lithographis connucnerati , qvi vero reiplk nonnifi corpo-
ra vegetabilia ant eorundem partes crufla cakarea vel topbs^
cea v&ita exiftunt Hue ideoqve coonamerandi mufd ter^
reftra vMlgar§t qvonui mendonem fiiciunt Bromill ia
Lhbogr. Svec. Spec. 11. p. 6. & alii ; Folia bctulm , alm^
qvercur C^r. qvorum mentlonem inter petrificata faciunt«
MYnof? in Sax. Subt. P. I. p. 79. HelwInos i» Lhb.
Jtngerb. Tab. II. f. 4. & 5. Kehtmak if Ca$. Rer. Fojf.
Lanoiub in Id. Lap. Fig. P. 11. Tab. XVI. ScHEacH-
Z£a in Epb. N. C. Dec. III. ann. V. & VL apend. Ba-
IBR in Or. Nor. p. 49. &c.
(b) iNcauSTATUM , firatofum\ folidum.
Deponitur ad lalera canalium , diverfa figara , plernm*
rumqve irregulari & cavernofa ^ aliqvando folida , at-
qve interdom ea cepia, ut ab eodem canales obftruan**
tur,
Obf. '
Digitized by VjOOQ IC
Obf. iDifcrepaat baec incruftau oaui{a« saa folom tolMt^ qvt
plerumqve eft albicans ,ioterdum obfcure fofcus* viriddfceni
ar\ic flavefcen8,obpatticaias vegetables velmirtialesadmiit*
tas; fed & indolct qnuD leptriantiir alia mere calcarea , alU
vero mixta, plus mlau?« cum terra JHenitica vel alia qva«
cuaqve. ctr. .Vog££. de locruft. agrf Gmkgenfis.
6. Stalactites c^ore^ armaceut circa radkm vegda-^
btiem concretus OsTEocotLAi Spec. 414^
Betrijkatmn.vcgetabile,radkis arborum vU fbMarum, NU
R. Spcc» 304.
Tophmcakar9il^.fubcyUndruim v. Likk^^ I89«
I Si
Larva argiUaaa , ^ urgiUa innata -^ ^ ofteocoUa^ , Ci^oK^ts^t^
285*
Lapii fdkdofus., Erasti.. Cyfleolitlm ?Limt.
OJleiUs Vel Stdechites^ Nonkullokuh^
itf/>i^ qjfjfrag^s.. Enqftm.. ^mojieos.. Jlolojicos^ Ofiiih.
Sveth. Bei^brottstbk
Gall. OSTBOCOLLE OU FIERRB DR« OS ROMtyS*
G^rm. Beinbruchstein. Knochekstbik
Eft cbticretum lapideum albcfcens, jgrifcum vel flave*
fccns ,, fupcrficie inasqyali , perforatum , trunco arboreo
haude difluiUIc ,^ unde SleLschUe^ a nonnulUs vocatur, vel
ofltfraao, undo offifragus appeilattir; flxara trsdiens origi-
neto'^.tJiibuaiubtiliarenacea terra cuin calcarea mixta, ali-
bi ^^ merg^cav qva radices arborum czciforum profundio*
res-ireliaa V priraum iucruftantur ^ poftmodum vero potre-
faa» vcftigiujn, fui (& fpnuneu apextitm-. in, concrete teUa-
qviint^ '
(a) pSTefeocbLL/v-^ cakareo^ (Ofenacea^
Haec durior in officihis phairdoAceutiicii uA^pattiT.^ jlsft'
Jil. Sonneburg in C&mama.
(b) OsTKocOLLA, wdrgaiea.
Td^^ moUior^ Etdmpis in Callid*
Digitized by VjOOQ IC
'Olf. Mtram de hoe eodcreto'^ovec Hbrm annus la mailo^
ffrafbia opioio&ea exiftiinais illud elTe omoino vegctabite
atqvd vegetablliuin more crefcere, ExamSoarunt haac O
fieocollam Ambros. Beubks i& Hamb. Magazin. Vol. H*
V. IV. p. |85« & Marggkafp In AB, Berolin. Fotmam.
oQeocoliae & geoecadoais modum expofuitHHLwiMGs io
Litbanf. Angers, p. 43. &c. fiLidelioeavitTab. ^
Hoasen babet ab oV^'oy^ o\ & ^ok}iargluten, qvafi ofTa frafta t
effet cooghitiiuaa > qvod tamea fruUra exipeAatur.
7. STALACTITES calcanus , glabularis ^ mnoribus globu*
lis cruftofcU Jmt bi^fi ^ concnius^ Oolit hus*. Spt c.
• 4»S^
Hammites. PUNOv
To^fctti^ calcaneus globulis pijtfofmibu^ crufiatis - c^ngtfiui. V.^
A^wrmor grants globofo auftatU ^onfertijftmis. v. Link6,
43. 12.
. SidaSHus calcareus Uftaaui globulofus^ CvLxiiksTE^r.
11. I. a. ' '
^tfxitm arenarkm grantdis ratundts ^ HammUes ^ixm^
Da Costa. ia9. 7^
Orocias. PifolUbus. Pifit lapidea^
Svct\k Ramstem* Aca
Gall. OoLiTHE. Pierre ovAitiE.
Germ, Eyistein. Ko^bnstei!^.
Cottftani hi lapidet^ gfanur v pltt^' miftu*^ fotuhdis,
feu globulis iocegfis vel parum complanacis ^ majoribus
vel rainoribus^ conlcatis^ qvi alibi dvis- pifdura , alibV
pifis auc fcmimbus vegctabilium fimilcs fuiit^. colore al-
boi, grifeo aut rubente ; ro croicopio dum ifirpiciuatur
fradi ^ teperiiuitur dompofiti ' lamellis concentricis tenU-
ifllmis ) una fupra alteram , & plerumqvc in centro ^ cunU
nucko qvodaiu nigrefcentc vol alius coloHs inclufo^t Re^
pcriutttur vel in vaftitfunii^ yira^u feparatis .,- ibidem-
qve qv^fi in mafla qvadam molli olim eifent impaftAtii
V#l
Digitized by
Google ^
8«4 «W C o ) Kt
vel in morUibus aut collibus, qvot una enm petrlficatis ma*
rinU alicubi qvaH incegre coniUtuunt, irel deniqvc in vi*
ciniis tbermarum.
(z) OoLiTHUs, majoribus globulis , pifi magnUudwi. Pi-
80LITHUS*
Ex hac varietatc rcperiontur alii qvi pijis majMbus^ alii
^yiminoribm funt Kqviparanda. CaUsbad in Bobmia.
Anglia. Gotlandia. Horum aguras fiiiunt Hblwihgs
in Utbo^. Angerb. Tab. I, Nro. 17. & Fr* Ern,
BruCKMAN in Hift. naturali Oolitbi Tbefaim fubttrr.
Dae. Brunsw. mntx^ Tab. XXV. Nro. iii^
(b) OpLiTHus , globulis minoribus , magnitudine mmm
pifcium. Ph\citbs.
Hie ^ft qvi proprie OolUbus appellari debet, cnjus glo-
bull «qvalc8 ovulis pifcium vcl cancrorum. Nusberg
in Brunsvico. Gallia. Hklwings 1Mb. Jngarb.
Tab. L Nro. 20.
(c) OoLiTHus, minoribus ghbtdis^ magnitudine gjran^
rum milH. Cenchrites.
Brunsvicum. Saxma. Hbi.wino«/. c. Tab J. Nro.
It.
(A) O0HTHU8 minimis globidis^ magnitudine granmm
papaveris. Mecokitbs.
Figura confpicitur in Helwihos LitK Jng. T. L
^19. & Fa. E&. BrQckmah !• c. Tab. XXV. 6g.
Obf. t. Qvi uberlorem horum lapldum defrripHonem defide*
rant, reperlcot in BrIickmanni Hijl. N Oolitbi. Ejus-
deroqve Magn. Dei in Locir Subterr. Lance I Uift. Lap.
i>AROENViLi/E Oftrylog. Vc.
Obf. 2. Noo magnitudine folum, fed & colwe ftmt hi globall
diftinfti ; Mi, frrifei^ flsvi, ritbri . frfci , Imo, qvi fliperiuf
tufci inRirius albi; daotur etiam qviextrinfecuaftint albi io-
trinfecus vcfo flavi , qvi ioprimia pro ovif pifdum petrifics-
tif haberi folent, licet color I itrinfecus flavus podus ocbn-
eemternmvel tinftoram martiajm iodicart poflit, qvaaa
yiceUua o vj, ut pludmi exiftbaaot
Digitized by VjOOQ IC
fcH ( o ; K| 3«5
Sunt & Infuper fua iudok diflinai; cum acidis cffcrvefcen-
tes, calcarei^ alii non eflervefcentes , qvos Schmiot ia
jitl. Hetv. Vol. y. vocat fpurios , qvi tbrfan ^pjU fuaC
indole.
Obpi. De origlne horum lapidum divert* opinioneg,
(a) Lachmund, ans. b. aboot , kundman, klein, ge-
SKEK, DACOSTA, &c. contcndunt bos iapides eadeiri t'era
vel analoga efTe origine ac ftaladtitas , ea folum differentU
qvod hi globull fine ba(i iormentur.
(b) SchEUCHZBR, BaIER, BuTTNER, FiSCHBRt WoLCK'i
MANt Bruckman, Rappoldt contendtint hos Upidcs fci-
pfa effc ova vel fcmina pctriftcata vegetabillum,
Cc) Bertrand in DiH- Orycht. PUrre Ovaire & ScnViior
in A^. Heh. Fol, F. exiftimaatduDliceHdariooUthos;*/i<)x
genuinoiy qvos nonoifi ova petrificlw eflecontendunt;*//©/
^otfoj^ufior. Priores ex co cognofcl dicunt , itno. Qvod fa
iisdem , fnb ctufta externi lateat ovulum ejusdem magnitu-
diols qva externa maffa confpicitur. ado. Repcriantur I s
locif ubi pifces aut carabi petrlficati inveniuntur & ova fua
ponere folent. 3tio. Qvod cum acldis effervcfcant^qvam
proprietatemScHM\DT fpurlisdenegat. 4to. Qvod fuape-
cuUari ftruftura lamellari,nuUam babeant conVenientiam live
cam lapide arenAri$ five cum flaMiu vel aliis corporibua
mineralibuf , fed tall , qvae cum ovis pifcium & cancrorund
convenit. 5to. Plurimi coafendunt fe fubmicrofcopio hisia
clobulis obfervaflTe tarn corticem ovorum qvam albumea
& vitellum » prout Bruckman in H^.N. OoUtbi dellnca-
Vlr; atqve exiftimat Bbrtrand 1. c. granum in ccntroglo-
bulorum latens nigrum eife foetum ovuU petrificatum,
Sed bcc omnia momenta nos non movere poffunt ut creda-
mus hos lapidea effe ova petrificata, pcrfvafi, albumen, vi*
telUim & foetum ) qvx fub microfcopio confpici dicuntur
vix nifi in imaginatione locum habere (a) qyia (truftura la.
mellarif non prapcife cum ovulis conveni% C^J H«c ftru-
ftura non omnimodc in r«gno min'^rali peregrina ; moxnam.
quedefc ibere volumus topbum lamellisconicis compofitum
Ty) Tanta liorum globulorum datur copia in arapllITimia
uratls & in montibus ac coUlbuS in Brnnrvicen/t^ Htlveth^
GaUid , Anglia, GotblandU i^c. ut ab ovulii pifcium origl*
nem iiabere oon poflTint, (0} Ovula a pifclbus fepaxata,
poftmodum vel con^lomerata certis in locis reperiiintur, vel
traAutemporisdifTura; qvs circumllantia? heic locum non
I habent« ubi baec ovula reperim'us In mafia calcarea terreftrl
Tom. 11. B b Vtl
Digitized by
Google
iS6 ^ C o } K|
vellapidea feparata^ft fere aeqvaUIiter tpntfy. fi) Mif;n!*
tudioe qvoqve fUa plorlmi ab blfl globulis ova pirclum loa-
gefuperant. (^J Videnturdeoiqvcova pifcium&cancroruni
ob intrlnfecam moUem (UbflantUiii,petriucatioQeni fubire noa
pofle. (nj Ad oculum patet ia tbcrmh carobnis hujmmodi
globulos ab aq va calcarea generari & produci.
fdj Jam reftat ut noftram dicamus fenteDttam , & qvonioda
hi lapides a oatura producantur. Vtdetur vero geaeratiu-
nis modus trtplex poflibUl?.
lino. Per flillicsdvim a guttulis aqvx calcareae ia terrammol*
liorem (liUaatibus, delude vero fiiccelIivecoagularis,& in-
duratis ac tandem cum ipfa terra molUori ia uaam r^re maf'
V fam coDfolidatis* Haoc opioioaem Jtalagwdtx uiox defcri*
bendae probabilem redduot*
•do. Pet motum , a calcarea terra vel alia aavis rcotis im»
mixta, eorundemqvc motu in mintmos globulus redacta^ qvi
nuclecs conilituunt, q vibus in aqva dirtius tnotis ad^^Iutioan-
tur, fucceffi vis temporibus, particul^e calcareae, unde non po-
tednon crudacea tezttira generari & produci^ & qvaiDdiii
in aqva fluunt, fphaericam jiffumere tiguram, erdem modo
vit grando gcneratur in aere cfr. Hollmah in Sy Uoge
Comment, in R, Sdent. SocieU p. i9fl. cujus vet Da heic
adponere voluraus. Si aqva materia lapidea Is^^ tophacta re^
plcta in loco ^vodam qxicjcant , bullasqve aereas in fuperficie
Jua , caujfa gvalicuisave , concspiant ; buiiarum ijtarum ambitus it A
' . f^P^ ^^^ tempore nge/ctt ut tejfam avorum fnbtiiijfimnm fere rr-
I ferat , qv^ dewtium etiam vim experta , Jlridorem Jcn/ibslem ex-'
citato Hac igitur materia , fi ^ranulir ^ aaxa bine sjidc voluta^
tis^ adbarefcatj corticem Jiibtdijfimum eidem facilUme inducit^
. , €ui alius paule poft eircump /itui , atiiqve potto aliit Jiicftljive jrm-
fli, corpus tandem i]utmodi giobofum ^ vei in medio ftuido ambien--
. te formant ^ cui atenula ejusmodi ^ ccntri qvafiioco^ incluja ap^
pareat^
3tio. Pev motum qvendam inirinfecum t fcrmentationi anakgtoL qva
malTa moUior calcarea qvafi in buUnlas mioures exciiatur^
qvx congelats & deiacle in £:]valt vel alia maierkcircum-
rotaiae, noa polTunt noo cruftacel fieri & fphaerici.
8. STALACTITES caUareHs Jiillatitius , fub ftUlicidio ctm^
cniusy pendultis^ Stiria fossius. Spec 416.
StalaRites cretaceus tunicato cruftaceus^ apice perforata M*
rtofo. V. LxNN^. 183. 2.
Sta-
Digitized by VjOOQ IC
1
la. I. h.
Sveth. DROPPSTBit
Gall. Stalactite
GeriD^ Trophst£1H
Hie eft qvi proprie ftala&ites vocatnr ^ figurt pfe«
fuinqve conies perforata raro fiftulort;, conftans cruftis
cxcentricis & cpnccntricis ;, produdus a terra calcarea
fimplici vel mixta ^ aqvis fiuentibus iinmizta, qvas gutta-
tim cum aqva ftillans , in aere vel locis vacuis , evapo**
rata aqva , coagiilatur , vi attra£iiva particulararo ad in*
vicem. Hinc adfixus fit hie lapis faxo vel lapidi ^ ti
alibi reperiri non poteft ^ qvam vel in cavernis moQtluni
vel lA antiqvig fornicibus fubcerraaeia , apice deorfum
vcrfo.
(z) Sti^ia possitis y alba.
Generatur a calct , & reperitur ib fornicibus regulari
kpide exftrudis , fim\x\falino efk folet lapore^
(q) Stiria possiLis , grifea.
Hsec in cavernis montium reperitur t a calcareis par*
ticolis aqva detritis«
CO Stiria Fosstus, flavefcens vdfufca.
Eft tinfiura martiali prsdiia.
Obf. Oeutrantur h« Stiri« eodea modow eanden & fare bei«
em habent, qvam conut gUcialU teftls hyeme appenfus. Eft
vero hic mioeralis ftalaftites pleromqveperforatui &crufta*
ceut ac in apice moliiori textura qvam ad bafin.
A JHruf (evt JlMlaSlite dcftrufto, fuam trahere oH^nem ^^
kfht exiftimar ScftEucHZEK in Emfl. si Bsierum «» jj|^
Nat. Curiofi Tom, IL Aff. p. 94. <jr. Tom. /. p» a8* ^^-
II.
f. STALACTITES tcimm , pofl JHlliddum^ figurn pfe-
bofa > bmyUica vel alia concrttus. SxalagMitRs«
Spec. 417*
B b ft SvetL
Digitized by VjOOQ IC
S«« ^ ( o ) «t
Svcth. FmuRSItAD DEOPPSTmt
Gall. Staxagmitb
Germ. Figurirtbr trophsteiit
Hie ftaIa£Utes ab aqva calcarea prolapra vel fubfiflcn-
te generatur , evaporata aqva , fornia &c figora diverfa^
intrinfece plerumqve folidus, radiatus, radiis ad centrum
tendent'ibus, diverfa magnitudine, feepe & horizon^aliter
faxis adheeroc in fundo cavernarura.
(jsi) Stalagmites^ globofus.
Reperitur in globulis feparatis vel conjundis ^ figWi
botryitica.
(b) Stalagmites , confeEtionarius. Bellaria lapi-
DEA.
Eft confeftionibus aut bcUariis fimilis , colore albo vel
fufco ^ fsepe aniygdalis faccharo candifatis sqvalis»
Ab Lalis vocatur conpetto Di tivoli a loco na-
tali Tivoli ; hinc ab aliis Bellaria Tiburt ina
appellatur. Reperiuntur yero hsc bellaria non fo-
lura his indicatis locis fed & in antris B^um^nnia'-
nis in Herzinia & alibi. Defcripferunt Wormius in
JMufm p. 52, Ulyss. aldrovandus in MuJ.Me^
tali. p. 178. Langhis in Hift. Lap^ Fig^ Helv.
(c) Stalagmites fungiformis^
Fungos hi ftalagmits reprasfentare ibient & vocari pun*
Gi GLAPHYRi ^ a loco natali in jircadia.
(d) Stalagmites coraUoides. Flos fbrri spu«
KIUS.
Stalactites marmoreus ramulofuu v. Likn6. 183* 4*
Plurlbus vel paucioribus ramificationibus eredis con*
ftat , corallis fimilis, colore albo flavcfccnte vel fu-
fco, plerumqve ramis opacis, aliqvando autem fere
pellucidis* Canadd in Hifpania^ Eifenerz inStiria
&c. Delin. & Defcripf. Beslerus in GazopbyL
fol. g. Car. Obmmbius in M/i N. C. Dec. 11. an.
Digitized by VjOOQ IC
VI. p. ^P7. VEL%cHiu%in I^catofi. r^ Obf. XXXVII,
Valkntini in Muf. Muf. T. I. p. 86.
Objl Haec varietas ad mineras ferri folet rcferri & exlnde no-
nieaobtinuit germauicum, Eijcnhliithe ^ atqve latinum,^ox
ferric fed Ucet miner am manis albam germinantem , pro--
pile fiorem ferri vocindana , a mmera martis caLcareaalbt
detrica , per ftilUcidium produdlam, & confeqveoter reipfa
ftdagmitem ferreum, dari, antea ionuimus CUffl 2. Spec, 336.
fimul tamen ftalagmitem dari omai ferro defticutum extra du-
bitatioois aleam eft pofitum, ^
Ce) Stalagmites, irregularis.
Hie reliqvis varictatibas freqventlor nulla pcculiari
gaudet figura» . ..;)
10. STALACTITES cdcareus ^ folidus fif crujlofus^ figu-^
ra incerta. Sinter calcareum^ Spec* 418.
StalaSlitcs marmoreus folidus. v. Linn6. 173. 3.
Stalactites figura incerta. Crohstkdt. 1I4 !• c
Sveth. Sinter. Solid droppstbk
Gall. Congelations, stalactites* Sinter
Germ. Sinter
In cavernis & antris montium hofpitare folct, all-
qvando & in locis fubaqvofis marinis ad latera rupium j
intrinfeca ftruflura folidus feu potius cruftoius, figura incer-
ta utpote dlverfifQma, non tam ftillicidio generatus, qvam
potius materia fiuidas qvali adglutinatione & concretione
ad parietes, unde & aliqvando undularis aliqvando globula-
ris , aliqvando zonis ornacus , fepius figurae indetermina-
tae apparct.
(a) Sinter calcareum^ cruflofum.
Tenui folum crufta faxis adhaereHte conftat*
(c) Winter calcareum, folidum.
£(1 facie folida non apparenter cruftofa, fed porofa &
granulari fopcrficie , utracq/e hae varietates rcfpetiun-
tur in B A u M A N s H 0 l £ in Cermania. Adnampo-
lu
B b 3 (O
Digitized by VjOOQ IC
^90 tH C O ) >^
(c^ SiKTXR CRBTACBiiM ^ glMUxn , TUpibus Jkboqvd*
Jis marinis adfixum.
Eft colore albo parttculis fubtUifTimis , ad rupes fab*
aqvofas marinas adfixum , conftang globul's feu he«
mifphasriis trrcgalaribus ^ vel cllipticis auc angulari-
bus, fuperficie Convexa , ad invicein conjunOis fed
diftintlis, cum fhris vtl filis m uno latere appends
tenuioribus , qvafi mufci , qvae tamen fila , fub nii-
crofcopio ex afle eqvifeti articulati feu hippuritorum co-
rallinarum infkar apparent, jinglia ex rupibus fub-
warinis. :s v. •y r^z^.v.
Chf, Dubius haereo ad qv»m prapdff fpecicm has lapfdes fub-
marinis faxis tortitcradfixoa referam. UtJUh^mtta confi-
deraci vix poffunt, q^nim dubito, an in lods fubmariais, a*
fua ealcii vel €retacea\ ik exfteret, ad rupium latera , ubi
aqva femperalluit, condenfari poffit Adhsrentes&appcn-
fae fubtilifTimae 7?^^ hippntitic^ iaauere videntur , eosdem
ad cofaUa ceferri polfe , fed rellqvaai fi confidere-
mus flrufturam , nihil qvidpiam org%nicl in b ? glo-
bulisappiret, utpote (bperficic gaudentes c<Kivexa, levi &
qmfi polita, lincftrifs, ports aut aliis corallorum criteriis,
imo & fine aliqva cavitateiutiiafeca,iigura qvoqvefaoema-
xime irregular L
II. STALACTITES fpathofui^folidus^flguradiverfa. Sta-^
LACTITES srATHOSirS. SpCC 4I9.
Stalactites marmmeo fpntfmfus follfiis. v. Linn^. i84 ^7»
Sialailttes folidus partkfUU /patbojis. Cronstedx. iz»
Call, Stalactites spATUEosss. CoHGELAtioNssPA^
THBtr^ES
Germ. Spaitartiotsa xRoPFsrEm
Eft fignra diverfa , extrinfece aliqvando erttfta teQaSt
intfinfeca vero compoHtianc fpathofus , fpatho albo vel ni*
bro plus minus diapbano compof^us.
(a) Stalactites ^pathosus , cmicus*
Hie aliqvando pendulus &L in apicc perforatus^ ut Spec.
8va. (b)
Digitized by VjOOQ IC
0>) Stalactites iPATHOfus, cylmdricus.
(cj Stalactites spatrosus, botryixicus.
(d) Stalactites spathosijs, in^icui ^ cryjlallifa*
tus. ^
Solent hft cryilalli figura eflfe prifinatica triangularly
com apice triangularL Hifpama. Caunumt ad Rouen
in Gallia. Baimansbole in Germania. Helvetia. A*
driampoUs.
(B) FORI AQUEI Gtpioil Stalactite gtfso-
SvcA* GTP8AETiGB*STKMaTTTaiKOAR t WATTEN
Gall. Stalactitbi ctpsbvibs
Germ. GtFSARTIGE STBINVERaARTirHGBV IM WAS^
IBR
t%. STALACTITES GYPSOSUS terreflris ^ farinaceus^
Farina fossilm* Eft Iisbo iarina defcripta $.15*
Spec, I4»
13. STALACTITES QY?S0SIJS^ particuUs bnpalpabUibuf.
Grignardus^ Spec. 410.
- StalaHites gyffeus folidus^ v. hixfvi. IS4. ?•
Stalactites gypfeus particulis impalfabililw. Cronstedt.
Sveth. Gtpssiktbr
Gall. GaiGK^RD. Sinter gypsbux
Germ. Gtpssintbr
Figura determinata caret, plerumqve licet cruftofu,
de cctero fiicie alabaftri gaudet^ eundemqve Cum alabafts
f rftftat ufum,
^a^ Grighardui flavefiente colore.
fb) Grignardus colcre albo.
Prior varictas rcperitur ad Montmartre in Gallia *^ pofte-
Tior in halia.
Bb4 ^^'i/:
Digitized by VjOOQ IC
89* tX C o ) K|
Ohf. Afftea fndicavimus inter lapid3S gypfofbs §* 45. Spec.f^
Obf. 2. EhWBENTON in jta. Pari/. 17^4, contenacre otone
alabajtrum effi flalaFliticum^ atqve partimad pr«cedentem fpe-
cieqi lomam elTe refereadum , partim ad banc defcriptam,
qvo fundamento ahbnftra inter ftaUFlitar a plurlmis miaera-
logis cffe nupcr receptas conifpicirous , fed hac de re no-
ftram iadicavimus rententiam loco uuper citato $. ^5.
14. STALACTITES GYPSEUS , textura fpatbofa. Sta- '
LACTiTEs GYPsEo spathosus. Spec. 421.
Stala£tites gypfeus 9 textura fpatbofa. Cronstedt. ao. a.
Stala£lites gypfeo fpaibofus folidus. v. Linn*..i84. 6.
Sveth. Spatartig gypsdrappsten. Spatartio
GYPSSINTER
Gall. Stalactite gypseux d*un tissu spatIeux
Germ. Spatartiger gypstropfstein. Spatarti-
GER GYPSSINTER
Ab iqva gypfum folutum tencntc, per cryftallifatio-
iicm qvandara , fub coagulatione videtur ortus;
Ca) Stalactites gypseo spathosus, jjgt/ra arnica.
Colore albo & flavefccnte. Trepano in Sicilia.
Cb) Stalactites gypseo spaThosus^ Jigura indttef"
minata. Stollhr^et in Dalecartia.
(C) PORI AQVEI Maegacei. Tophi.
Sveth. Ducksten, Sediment
Gall. TuF. Depot de l'eau
Germ Duckstein. Tophstein.
15. TOPHUS fiifibUis ^ terreftris^ aqva fmplici generatus.
Lapis aqveus. Spec. 42a.
Tophus calcareus lehetum. v. Linnc. I8S* !?•
Sveth. Wattensten. Kittelsten
Gall. Residu. Depot de l'eau
Germ. Kesselstein. Wasserstein
Eft lapis inollior feu terra grifea cruftacea, qva
tb aqva etiiiin purillima , live motu five > coQura five
alio
Digitized by VjOOQ IC
t^ ( o ) K| 393
alto mode producitur & in fundo vafis dcponitur ; plcrum-
qve fua indole mixta , nifi aqva purior fuerit , Temper ta*
men fufibiUs & qvidem plerumqve in vitmm pelluci*
dum*
Ohf. Duplex eft terra qvae ab aqva obtiaetur; Una qvs orl*
ginem habet a particuUs terreftrlbus qvas aqva vel folutas
contlnet , vel alio modo immixtas habet, Interdum argilkcca^
Jnterdum c^lcarea interdum gypfofa indolis &c. qvas flueas
fecum vehit , in qviete autem deponit ; altera eft qvae origi-
nem hibet ab ipfii aqva puriffima^ nexu particularum aqvea*
rum in fe duriffimarum mutaco. Haec merito a chemicis vo*
eatur terra virgihba, qvs eft alba » acidis minerali-
bus folubilis, fimul vero i^oe leviteriu vitrum pellucidnm
fufibiUs. cfr. AH Stoekb, l^oL XXI I. p, 59. Vc. Mutabi-
lis eft aqva in terram rsij Arte , idqve vel tritur«tione vel
conqvanatioiie veldeftillatione etiamcentiesreperita,vel pu-
trcfaaione , qva limpidiffima aqva qvieta & tefta radiisqve
oppofita folaribust c^eodit primum obfcuram qvandamtur-
bationem, deindemucum viridem, tandemqve terram ad tun-
dnm depofitam. Cb) Natura autem aqvam in terram coO-
vertit, velfoiifcWfwiecufD aliiscorporibus, vel motu ac
attritu aqvarum ad alia corpora dura , qvo modo crufta la*
pidibus littotalibus adherens formatur a fpuma ; vel eircu"
latitme aqvarum ac motu in vegetabilibus & animalibu3»
vel deniq ve putrefaBme & ftagnationd to ftagnis & paludi*-
bus. Haec omnia uberlus in chemia phyfica exponuntur.
i5. TOPHUS fufibiUs^ terrefiris, diverjtmode mixtus^ ab
aqva fluviatili , pofi inundationes ^ vel alio modo ^ de--
pofitUS. SediMENTUM AqUARUM FLUENT'iUM^ Sp.
Svcth. GlOTTlA. QVARLENNAD GiStTIA BPTER
strSmwattbn
GalL Depot db l'bait db rivibre* Depot aprbs
LES mONDATIONS
Germ. Sumpfrrde. Nach CIbbrschwemmukgen der
pLlissB zurQckgbbuebenb erdb
Hie tophus eft maxime variabilis , pro diverfitate
terras qvam aqvae qviefcentes deponunt , utpluriraura
vero argillaceus^ mixtus interdum cum terra humacea^
B b 5 inter-
Digitized by
Google
I
394 t^<<»')^
interdnm cum ruhtili arena , interdam cnm €dUarea tett^
& fie porro. Hue percinet fedimentum Nili , argiUaceo
bumofumy qvod defcripfimat Spec. J(f^ UU c. inter argil-
las.
17* TOPHUS foliduSy margaceus^ fub aqua minus vd nan
fluenie^ depo/Ua materid cmcretus. Tophu« polt-
MORPHus, 5pec. 424.
Tophus glareofo argiUaceus polynmpbus. v. Linh£. 186.
I.
Mar^a indurata anwrpba. C&pnstedT. 2$. A»
PoruS. 'NONNULLORUM.
SvetK DucKSTBK^ Malreko&« NACKSBEceD
<5aU. Tup
Genn« TitphiteIh^ Kattwaokb
Eft lapis mat^accus vel calcarcus^ levis & friabilit
aliqvando porofus^ interdom folidus durior, colore diveifus^
cum acidis effervefcens, figura mire ludcns, a particolis £bf»
filibus aqva fiuciite detritis , qvat qviefcens vel minus mo*
bilis deponit^
(a) Tophus polymorprus , albus^
Nycopia in Sudemumnia. JVaxna in Qtrdia^
(b) Tophus polymorphus , grifeus*
Angermanma. Scania. Norrkopia^
(c) Tophus polymorphus^ mgrefcms.
Hie probabiliter lis eflbrmatur locis , ubi ferrum aqoa
huaina conrofum lattt, qvod , particulis detritis,
tophaceas terras immixtum fuit ; notom namqve , ^vem*
admodum & itt antecedentibus eirca molybdanani ob-
fervatiooibus indicavimus , feh'um hac ratione , qvem-
admodum & in aqw forti motari in fubftantiam wuh
lybdena fimilem. Hinc^ hujusmodi topho, qvi in
Fennonia reperitur , eodcm fere modo ut cum mofyb^
dona J pingi poteft»
Okf.
Digitized by VjOOQ IC
•H ( o ) >^ S9f
Okf. I. Tn fetpeet\^ »d ftruaoram & llgaram veft bio tophus pa^
,, lymorpbui nuxiflie & ttre in icfiimua varitbilis. Dacur
ctepim , pofofks^ fiftulofus^ orbicularis aut mumjm^lis ^ sosa*
cusj columnariSf fyuratus modo diverfiffiiDO.
Obf, 0. Hujusmodi topii nonplfi humilioribua loeis feperitui-
tur, (9pe cum mujco ^ pramue vel alia wgatabiUum part*
imiiuxra aut deftrufta, vefttgium fiii ccUoqvente, interdum &
com t^accis corporibugmixti.
18. TOPHUS /fi/ZMZxx , flavo fufcus ^ Jigura globultsri vel
columnari, in fegmenta fpatbo calcareo divijus. Ludus
Hklmontii. spec* 425.
L^idus Paracelfi. Nonnullorum^
Septarue. Nonnullorum.
Sveth. Ludus uslmontii
Gall. IBU DB HBLMONT
Germ, hblmonts Spibl
Eft tophus divaffo magnitudinii , colore flavo fofco,
forma ntplurimum globular! plus minus comprefla vel co*
lumnari\ venulis fplthofis , grifeis , albis vel fiavefcon*
tibus^ fupra reliqvum lapidem elevatis & ad interiora pe-
Betrantibus ^ ortiatus , unde qvafi in plura fegmenta divifus
^pparet ; plurimis .& in locis crufta fpathacea flavefccnte
nitcnte veftitus ^ rafura & pulverifatione pulverem dat gri-
feom ; calcinatimt diinidium ponderis perdit ; fujione in vi*
trum nigrum foHdnm funditur ; ab aqva fcfti magna cum*
e£Fervefcentia , bullulis & famo folvitur , fohUione iBavo fu«
fca , ctti dum ottum tartari p. d* inftillatur , nuUua ab
eodem <xcitatur motus, undo patet aciditateni efle £ra£tamy
fed &ui/u/^ formantur , a qvibus^ mirabili fpeSacuIo^ for*
inantur.^to7i€»^tf, qvas fuhdo & lateribus vafis fiunt adhai-
rcntia , qvafi teltd aramatum paulo craiSores & nigrefcentes.
Merito itaqve ludi nomen hie lapis obtinuit. MidUfix in
jinglia. Lotbmngia. Italia^ .
Obf, A nonoullis coonumeratur h!c lapis ad Utboglyphos la-
fides ^ Ted ut faujiia mlrabilig naturae* yix alius in natura«
qvan-
Digitized by
Google
395 Ib^ C o ) «f
Sfvantum mibi hotum, reperitur lapis, Qvl banc fculpturaiB
ufciperet ; pr^terea & peculiar & miraejuedem indoles, see
non firus in ftratis argitlacett , ubi Jlalagmita (k cruftdcea fi-
mul reperinntur fepulta« fvadent ut hunc lapidem a licho*
glyphis feparemus, eund<sm itaqve ut peculiarem tofbum
efle confideranduai exillimaviaius , licet nobis adhuc igao-
tum q-vibui materialibui fit compofitus*
19. TOPHUS margaceus ^ conis twhinatiSy mvltiplici cor^
tki concentrico praditis , calcateB lapidi , extrinfece ple^
fumqve undulato immerjts. Tophus turbinatus^
Spec. 416*
Topbm calcareus turbinatus ^ mulUcortieiUns y interne int'-
bricatus. v. Linn^. 190* ig.
'Stalactites conis concretis excavatis* Cronstedt. $• 12.
d.
Sveth. DirCKSTEN AS UTGROPTB SAMMANHiaNGANDB
iJaOLOR
Call. TUF V VIS ASSEMfiLAGB I>B CORPS CONI-
QV£S
Cerm. Tuphstein von ausgeuSlten kogeln zusam*
Jd^NGESETZT.
Lapis hie extrinfece diffbrmis , pneterqvam qvod in
peripheria picrumqve undulatus appareat, difiraftos veroin
bina ftrata , confpiciuntur in fuperiori ftrato numerofifflini
coni juxta fe invicem pofiti, qvi mnltiplici cortice prsdi*
ti , qvovis tamcn cortice verfus centrum breviorc , un-
tie qvafi fcalares coni apparent , feu , velut compofiti conir
papyro fadis ^ uno in alterum fucceffive ita intrufo, ut ex-
tremitas leu apex interioris ultra apicem exterioris promi,
neat; in inferiori ftrato coni apparent vacui & excavati,qvi
conis defcriptis refpondent & eosdem tn fe recipiunt. //e/-'
fingbcrg in ftrato terreflri inter Gerarps Mbllan 6f Landscro*
na. Hujus lapidis figura conipicimr Fig. 95* Tab. ida.
vbi litera A fuperius indicat fcratum fuis cum conis, lite-
ffa B inferius ftratum cum correfpondencibus conis vacuis^
Oif.
* Digitized by VjOOQ IC
>>^ C c > K| g>7
Ohf. Heic prias in regno nwoewili yhc obferv;atam deprehendf-
mus ftrufturam, magis miraudam qvam in ooUtbis. Qva
racioae hie tophus a natura produdus, ci vix poteft, a
vero tamen non oiultum me difcedere exiftimavenm , fi di-
xerim hos conos, per motuin iutrinfecum, fermencacioQi a->
nalo^um, . eflfa produdtos. Retulit mlhi Cbm. Ad\^ Upjl &*
Laborator Tidstkom in nonnuUis radicibus arborum C%
eaodem obfecvaffe (Irufturam t'oliaceaiD,conicaai.
(D) FORI AQVEI ARBNACBI. T01?HUS AaBNAr
aius
Sveth. Saihjartio DUCKsxfiNr
Gall. Tap sabloneux
Germ. Sandartiger tophspein
%6. TOPHUS ARENARIUS, particulis arendceis cmcre*
tU5. Tophus arknarius. Spec. 427,
StalaStites arenaceus, Gwettarc Mem^ Par. 17 S4-
Sveth. SandartiG ducksten
Gall. TUF SABLONEUX^ CONCRETIONS SABLONEU-
SHS
Cerm« Sandarticbr tophstein
Efl hie lapis ab arenacels particulis vel folitarlis vel
•urn alia materia terreftri mixtis, ab aqva fegnius mota
vel qviefcente depofitis ortus & conglutinatus , tarn colore
qvam figura divrerfus ia mbntibus arenariis vel eorundem vi«
ciniis obvius.
(a) Tophus ARENA Rius> absqve fenfibili gltaine.
Minimis particulis arenaceis conftat inter k junQis
absqve confplcuo glutine*
(T>) Tophus arbnarius, glutine argUlaceo concretus.
Conftat arena & argilla , qva particulas arenacese con*
glutinatae Apparent. Etampcs in Gallia.
(c) Tophus arknarius, glutine ocbraceo concrttus.
Eft pleruraqve flavefcente cok>rc , conllans arena &
ocbraferri arenaccas particulas connedcnte. Ad aa*
dulas obvius* Tjfiad in Scania.
Digitized by VjOOQ IC
39t >< C o ) Kj
1-147*
Or do 2dm.
PETRIFiCATA.
AAneralia Icarvata. Crohstbdt* 2%o.
Sveth. Stbhwandlikcar.. Peteificater
Gall. Pbtrifications
Germ. Verstbihrrtb kSrper. . Pbt^ificatbi?
Sunt corpora peregrina, vegetabilfa^ animalia aut eo-
rundem partes, qvas in locis fubterraneis inveniuntur in
terram, lapidetn aut tnineram qvandam mutata , falva ma-
nente ftruQura organica , vel , fua faltem veftigia in la-
pidibus impreflk reliqvcrunt , vel alio mo do routata re«
periuntur.
Ob[. I. Propria & ftrifte loqvtndo noo alia corpora ad petri-
.Rcataeflent connuraerandi, qvam corpora organica* ve^^-
tabilia, aoimalla aut eoruodem partes, qvcreipra in hpidem
fuQC mutata. Sed ut corpora b«c organica in locis (Ubterra**
Deis non raro etiam reperiuntur in terfam vel mineram mu-
tata « vapore qvodam mineral] penetrata ; interdum & q vat
funt dellruda, fed ante deftrodioneni vejligis & indicia Toaf
praefentis in lapidibuui impreila relinqverunt, vel & nueUum
folum tefta deftniftii; aliqrando & nonnifi parum mutata;
diverfs, bine elucet, efle indolis corpora ^egrioa qv2 Ten-
fli latiori ad peCrificata connumerari foleot Ineo tameohaec
omnia conventunt, qvod fiot in regno minerali, ubi recondi-
la in veniuncnr, corpora omnino peregrina, qvae & fua pr«*
fencia ad exiftentlam vel figuram corporum fiDffilium aliqva
contribuenmc modo, vel occalionem (kltem prxboerunt
Obf. a. GenuinuB petrificatun » perfefta debet efle JymmetrU
cotporii cfgmdcu Cm, perfeAa fimilitodine cum original!;
debet q voq ve dam chemiee examinatur » p«: deftiUationem
vel calcinationem^relioqvere qvsdam veftigia priftini ftatus;
hoc eft, urinofum qvoddam/v aut piUpna^ (i a regno aui*
mali fiierit , aeidum yero pblegma fi a regno vegecabili fue*
rit, hoc eft, eadam nobis offerrc principia , ^y« illia corpo-
ribva confveta funt
$. MB*
Digitized by VjOOQ IC
$. 148-
1. PETRIFICATA VEGETABI-
LIA. PhYTOUTHL Gem 62.
Sveth. Stbnwandlade waxtbh
Call. Petrifications vbgbtalbs
Germ. Vbrstbikerte cbwjkChsb
Sunt corpora vegekMia aut eorundem partes ^ in lo-»
•IS fubcecraneis obvia , qvs in lapidcm » terram aut mine-
ram font mutata ) £Uva manente ftruQura organica^ vel
veftigia fuft olim prsfentiaB in terris vel lapidibus reliqve«
runt, aut alicqvocunqve modo plus minus mutata repe*
riuntur4 '
Ut reliqyiae corporum vegetabiliura in regno minerall
€bvi» ad diverfam fuam indolem melius in apricum ponan«
tur y neccflum habemus haec petrificata vegetabilia in qvin-
qvc genera inferi&ra diftingvcrc.
I mo, Vegetabilia perfe£le^2j&^, nympbytoUtbiy^
cantur.
ado. Vegetabilia qvs fuam folum figuram lapidibus
imprefiam reliqverunt, qv8 ideo pbyt9typoUtbi appeUan-
tur»
3tio. Vegeubilu in terram muuta ; qv« vegetMia
terrificata vocantur^
4to. Vegetabilia mimralibus aut metatlicis particuU»
impra^^ata y qvs vegetabilia mineralifata nuncupantur.
5 to. Vegetabilia par urn aut nihil mutata, in locisfub-
terraneis fepulta, qvae vegetabilia indurata appellari poflunt^
rel ligna foffUia^
(A) PETRIFICATA VEGETABILIA. PhytOi.i-
TUI
Sveth. STBHlPlTANDLADa ORTBR ^ sllbr vegbta-
BILISa. PBXRlFlCBEAOfi VBGBTABlUBR
GaU.
Digitized by VjOOQ IC
40O tW ( o ) Kj
GalU Petrifications veoetai*?s
Germ^ Versteinerte gewachsb
Sunt vcgetabilia inprimis duriora & ficciora^ tut' eo«
rundem partes qvs reipfa in lapideain duritiem & indolem
func mutaca , terramqve afTumferunt alibi caUaream , alibi
cotaceam^ zXibi Jiliceam vcl acbatinam^ alibi ychy/o/iw, nun-
quam. non de natura lapidis, in qvo hofpitant , participare
fo.ent^
1. PETRIFICATA VEGETABILU^fareWf. Piakta
pktrificata. %^-4tg^
Phytolithus plantiff. v* Link*. iTi. t/
Sveth. StenwandM.de orter
GalL PhytolithES ou plantes pbtrifi^es ! , ^
Gerni. Versteinerte pflanzen
Sunt duriorcs Si ficciores , gramina i tut fungi raro
' i^ias^ y qvs vel in llratis fchiftojis , vel in aliis lapidibus
durioribus inclufss , in lapidcam duritiem ^ fcbiftofam ^ ra^*
ro Jiliceam aut acbatinam funt mutates. Walch« St. R. Tah.
XXIL Nro, /, 2.
Ohfi u Ab hac general] defcrlptione patet, noshuc (imul re*
tierre lapides duriorcs , qvi ioclufa habent Vegetabilia « pU*
rumqve petrificata , qyarzofit^Jtliceof^ acbatinos ^ qvoruin
mentio antea a nobis & ab aliis lithographis eft fafta ; hue
Itaqve pertinent Mchata qvns in Surrat in OftindsM repcrlrl
indicavit Rumrfius in jimb. Rar, Ram. cum incltifis ve-
getabiliura partibus. Si placet, buc&connumerari poffuntvf-
5'etabHU incru/latdy qvorum mentionem fecimus ^pec, 41 ^
it. a. ObJ. licet rigorofeloqveodo, non ut perfeae pctri*
caca, faltem non ubivis, confiderari poffint » ubi fere immu*
tabilia intra fuam cruftam reperiuntur.
Obf. 8. Penes lithographos maj^nus horum petrificatorum re*
peritur numerug. Scheuchzbr in Orycbfog. Heh. nee non'
in Herif. Biluv. ultra 600. fpeciei enuineravit > fed exifti-
mamuspaucos ab ilsdeia ad banc fpeciem feu vere petrifica-
ta connumerari potTe; maxlmam partem ad pbytoupolithm
aliqvam & ad denirita vel ad reliqvas a nobis indica*
taa fubdivifiones eile conaumetaDdan » opinamur. Rite
• In-
Digitized by VjOOQ IC
iiiftitiitb e2ilc\)Io, torfiad noQtitfl feqlr^ntes hue petttn^ntf
licet de nonaulUs.ab iisdem adhuc dubn fimu8« jlpiuni
montanum^ Uubonium montanum^ h^ilifei^ Fumaria^ Eqviji*
turn ^ Foenicalum yuij^&re ^ Cramin^^ Gallium alburri ^ Het^
niaria^ Jacnt^a ^ Jylujct ^ Myrrhifi Rubia^ Siliqvajtrunt i
Scorpioider^ Osmunia &Ca later bos vero Ftims dt grand*
M fuat ft«9veuciora.
0*7:3. Pctriftcatto Vcg^tabUiurt to forraii ^ fiaturi pdrficituf
modo, quod aqya, ad hsc cotpora , in fubtemoete loci^
Gifii qvodam iepulta.» adflueoce, foLTantur & ^crahintuf
particular fallnse • gummorae & refmofe, remafiente (blum
textura dbro£a magis t^treftri ; harum partium locum Vacuum
reliftoni) occupat tena mlneralis mediante aqua adfluenttf
& peaetrante, qvae io eadefll loca vacua deponitiir, uod^
faAa ex&ccatioae, lapis provenit firuftura v^etabill, Hiac,
per it patet , vegetabilia molliora & magts bumida, q V£ pu-
trefaftioBi obaoxia, banc traosmutationem fubire non pofle.
»^ PETRIFICATA VEGETABlLlA arborum. Litho-
xYLA. spec. 429*
Stelecbites* Nonhullorum* DendrolUbet^
Pbytolitbus, TryncL v, Linn^. 171. 4.
Sveth. StENWANDLAT TRA^ f BTRIPICfiaAt tKM
Gall. LiTHoxYLBs ou Bois PBTRiPieBS* Stblechi-
TBS. DeNDHQLITHES
Gcrm» VfiRSTBiKTBS H01.2
Sunt aut integfse arbore^ ctiin jradicibtil &t rtttnU^
aut trunci vel fragmenca ^rborum *in lapidem calcareum^
cotaceum^ filicuim vel acbatiHum mutata, textura tameil
organica falva, cum fibris & annulis annuariis^ aliis-
qvc indiciis corporis vegetabilis feu ligtii* igne noii
accendt nee cultro fcihdi poflunt^' potius ad ehalybem
fcintillant , vel cum aqua forti effervefcunt^
Ca) LiTHOXTLOK Megr^ arb^ris.
Rariiftmp integral arbofes cum fatffis k H6k\htii pt-
trifi catfie '. invcniuntur i rcpertl ; tameti eft fa^us i
unde cotes prssparari potuerunt^ in valk ^odchinis*
tbal in Mobisniu ad 80 pectiearum ptoltonditatem ^
Tm.II. C€ tit
Digitized by
Google
409 » C o ) ^
lit reftnttt Osimnivt dc Rg. Ltf^ & Albimvi ia
Qrron. Ibi & reperu fuercus petrificaU, cum n-
dicibus & r«iiiis ad 150 perticanim proAindiutem.
In Misnia fagus rcpertos ad 180 ulnanim profundi*
tatcm Balbihui ia Mif^ Hift^ R^ Bobm^ Epbenu
N. C. Dec* L aiu a. obT. 78* Lbibviz in Protege
p. %o. ASt^ Pari/. 1752. P« hQp
(b) LiTHOZTLOK TrunQi. Lighcm Petripicatun.
Sunt fhiftttla i truncis arborum abropta, majora vel
minora in lapidem mu^ta^ in qvibus tamcn fibrae,
annuli) nodi, aliqvando & cortex obfervari pof-
funt. Reperiuntur inHibernia ad Lougnugb; in Hel-
vetia diveriid locis, Lemberg in Polonia'j Chemnitz &
GishAbel in Saxonia^ Coburg in Hajfia\ Marieberg in
Hildesbttm y i Norimberga & alibi in Gtrmanuit ace
non Landsbut in SiUjia.
Obf. Petrifieata ligoa ftme obfenrata;
Abietis qyc4 vocacur BlatiteI
4M - -^ • Clethrites
^IW/ - • - AGAX.LOCHITfii
Cotyli ^ - • COHYLrTEi
jr^^' « • • FHEGXTsa
Fraxim • - Melitbs
X^tfttTf - • • DAPHNITEf
Laricit '•> • Lakicitbs
Jlfoff • • • MORICITES
Orni • - - OsTBiTEf
Pirn . ^ • Peucites
. , Qyereui • * Drtitbs *^
SantaU « * Saktalites
'^TtlSM^ • • PHXLIRITES.
Hog lapfdes defcripferaot Conr. Oesher de L^. ft tSdam.
fig* p* las. Ferrakd. Imperat. At^ N. p. 75** &c.
^ '^x.GXMAV \nJiU£.fibt. p. 10^114. 11U& plorUim figurs
confpid poflhnt Tab. VII. VIII. IX. X.- Spada in CttuL
Mylivs in Set. Sabt. p. 84. Helwimg in JUtbargr. An-
{erh. p. 41. Scubuchzbr in Hitb. Dihn. p. 41. Baibr
II Or, N^r. p. ^i, P'Aaqbmtix.u ia (kffbt^L *gr^
Digitized by VjOOQ IC
^c) LiTapxYLon Ugni fabrefaStL
Exemphi proftant k manubriis mallewrum ' alioroinqve
inftrttmtntorun) , nee noii ab inftrumentis agncuU
tura olim dcftinatis, in laptdeam indalem mutatis^
cfir. AoaicoLA de Naiura earum pm ex terra ef-
fiuuni. Bagliv. d« yeget. Lapid. Hblvihgs
Litb. Angerb. p. 41. Tab. 2. /♦ 6. MemQire fopra
la Rfica k Storis Naturale. T. h p. iia.
Oif. t. Dam originate noa exafte eognofd potelt, fotet turn
liganiD Cale lapideam vocari genertli uomlne Lttiexylon ^
atq ve dum porofum tepeiitur & qvafi txeftoBiappeUAtur Ly*
tioxybm tmaiforum.
Oif. •« Nemo credit omaes Upidcs, qvos, fub IHhoxylt no*
mine defcribonc Uthopefhi or efycbt^grafM , taiia reipfa e^-
ft. Commemorac VoLCKMAKin Sil. Subt. P. I. df. IT.
S* nC reperiri beic in SvecUi td Poitam Ceroli. Cerisbamut
in ScMMie^ tub^ylan eaeiidwm men Infttr t^leodeos, fde*j*
qve ab Aldrovando In M^. MeeelL L, f. p. $6. drgy-
roplitem vocacum, auod Kvndman ia Prompt. R. Net. p.
a4i« Nra 07. conftrmat, fimul aflerens Ibi freqveos eue.
Sed dolendom , qvod adeo bcile (e decipl pa(Q fint plori-
mi litbograpbi magis ad eztdnTeGa qvam inttiafeca refpl-
cient^; nullum namqve tale Udioxy lent qvaotum mibi
aocum, ne qvidem in tota Sveda, imo vix in toto terra-
fum orbe eft repertum. Qu« pro Utboxylis babentur, fliaf,
ni valde faUor, fruQula lapldfai efcneteo mitacm friete feu
fibrofa abarenario monte inScania> fieparttai qvem arena*
rium ,lipidem Claffl a. inter lelinvoe lapidea aiecarioa de*
fcripfimus. Eadem eft ratio plunum aliorum lapidum inter
Uthoxyia Connumerttomm. Reperiuntur fixojk froftola^
nee non qverzojk ab ateis & pluviarum injuriis ita exeCi
& mucata ut ftipitia ligni faciem prs fe ferant, qvalia non
raro dantur.Occurrunt avoquefttces comet facie externa fru-
ftulis ligai omnino fimiies dt qvau fibrofi, qvales k litore
merit CefpU poflideo , qvibua vero fradif in iladem nil Difi
folida iiHcei conOpici poteft textcra. D^ntVLt miUepora fofft-
Jeff qv» tept pro Ikloxylo habentun Hi aliique fimiliter
llgurati lapidea neqvaqnam cum Uthoxylii genuinis, qyae
func raxioin, confundendi^ fed probe ab iiadem diftingvendi.
Obf. 3. Modum artificialiter Ugna pettifeendi tradidit Kbnt-
MAK In /ifemetui. JR. F, p. 39- feUiceti eadem cum lufuh
C c 2 foi*
Digitized by VjOOQ IC
'404 tX ( 0 ) «J
fortiter & bene decoqvendo, deiade arena aut ghrea pep-
triennium in cellariis obruendo ; Blbgn y in Zod. Med, Gilt,
ann, a. menf, fept. ohf, a. aliura indicavit modum ligna pe-
trificandi mediaate mixtura a fak gemma ^ ahmine^ pulvere
/ilicumj cake exfiinHa & aceto alho ^ ana feu partibus ae-
qvalibus coropolita, in qva corpora petrificaada funt Tepe-
lienda. Alium porro docuit modum Boy lb in Exetc. %da
de UtiL ^ Frafl, Phil, A'at, niediante alabajho rec^nter
calcinato, cum aqva deiade mifceudo, in qva mixtura
corpora petrificand^ funt immergenda. Sed v. bromel ia
Lith, Svec, Spec. 2. Cap. I. §. iii. tatetur, fibi ha;c ex-
perimenta non lucceflifle, licet faepius fine repetita.
3, PETRIFICATA VEGETABIUA , radicum arborum.
PvHlZOLlTHI. Spec. ^30^
Phytolitbus radicis arboruin. v. linnc. 171. 3.
Svcth. Stenwandlad tioth
Gall. RlZOLITHE OU PvACINE PETRIFIE^
Germ. Versteinte Wurzlln
**^ Sunt radices arborura vel plantarum petrificatsc,
plerumqve in achatinam duriticm inutatae , qvae veto ,
qvum utplurimum geqvali fere fint ftruftura, nonnullai
& aeqvali cum ipfo ligno, difficulter ab invicem vcl
ligni fruftulis diftingvi poflunt, unde & difficulter dici
poteft, k qva fint arbore. Repertse funt in Helvetia &
alibi. Videatur Ferr. Imperati H. N. LXXIV. p.
758- Langu Hift. Lap. Tab. XIT. Besler in Muf^
D'Argenville in OrychtoU Helwing in Lith. Angerb.
ObJ] I, De lignls & radicibus lignofis In lapidem mutatis »
pecuUarem edidit tradtatum Franc. Stblluti 'I'rartato
de Ligno Foffiie minerale: qvi in latinam lingvam transla-
tus occurric in Epb, M. C, Dec, t, Ann, j. Append,
Obf. fi* OJieoeollam , qvam olim ad banc Specieni retullmus,;
intet JiakBitas Spec, 314, defcripfimus, quum nou lit radiX"
petriticata, fed coucretum qvoddam circa radices tormatum.* 1
4, PETRIFICATA VEGETABIUA caulis Plantaruml
LiTuocALAMl. Spec. 4314'
~ Svcth/ '
Digitized by
Google
^ C o ) Kj 405
Sveth. StEKwandlad stiblke bllb^ haLM
GaM. LiTHOCALAMB Oir TIGBS PBTRlFieES
Cerra. Versxbiwte Stbncbl
Eft caulis vel pulmus plantaruni, grtminum vel ce«
Tealium in lapidem muutus. Exempla hujus petrification
nis funt reperta k culmo feu fbramm petrificato, nee
non caule arundinis , qvae fchifto inhasrent. VoLckmam
in ^il. Subt. Tab. XIlI. f^ 7. Schbuchzer Herb. Dil.
Tab. III. fig- IV-
Obf, Commemorat Maraldi in A&. Parif. 1699. te repe^
riiffe non qvidem i>etrificato8 Ted exficcatos culmoa^ fti«
pults & folia olsva in lapide fciftofo albidi coloris.
54,PETRIFICATA VEGETABlLlA /o/iorww^ plantarum
vel arborum. Lithophylla. Spec. 43 2«
LUbobiblia NoNNULLonim.
Pbytbolitus fbliU v. Linnc. 171.
Sveth. 5tbnwaneladb Blader
Gall. LiTHOPHYLLB OU FBlXlLLBS PETRlFI^Et^
BlBLIOLlTHB$
Germ. Versteinte Blatter
Sunt folia arborum vel plantanun petrificata, rarlo*
ra; exempla tamen proftant a foliis <Ani^ arundinis ^
nuciSf qvercm^ tilUs , nee non aliis ficcioribus foliis,
ill topbo^ fcbifle vel calcareo lapide, qvomm figntm nul-
li non cognits efle po/Tunt, delineatas tamen in Volck-
m:anni.,5//. Subt. ncc non Scheuchzeri Harb^ Diluv.
Walch St. R. Tab. XXL No. 3.
Obf. Qvod de Plantis petrificatfs monuimuf (Obf. 9)^ ttlam
' l^eic valet, fciUcct-» pleraqve, gvie bue connamerart fo-
lenc« folia « reipfa ad Fbytotypolhba afle referenda « qvum
eorundem veiligia lapldibus rolum imprefTa reperiantur.
Hujusmodi effe Litbobiblia^ av» defcribit F.C. BrUckhah
in Tbef, D. Btumw. p. 9a. ipfa fatecnr.
6^ PE TRIFICATA VEGETABlLlA fruOuum^ plantanm
wl arborum^ Carpolithi. Spec. 433,
C c } iper^
Digitized by VjOOQ IC
40« ^ (o^ Ki
SptrmolUU Konnulloeum
PbytoUtbus FruClus. v^ Link^. i^i. 7.
Sveth. Stbnwakdladb FaiiCHT£R
Call. Carpolitrb on Fruiti pstr Intel
Germ* Verstbinte FrUchtb
Sunt FruQus VegeUbilium ficcioret & doriores itk
hpidcaifi indolem muUti, qvi tamen rariorei.
Oif. u LicfaographI plurimof qvidem enomeramot hpidei,
sruftus vettubilium refeieotes, pauooa tamen ab iiadem
vere petrincatot & jure hue refeiendof exiftimanras. Potio-
res itaqve, qv\ maiori {faudent probabilitate, heic folum in-
dicare volumua* amy^dMU. amtgdaloides Tocatk U^
pides PiMizenfei. De his Petrificatis le^i pofliiat AOc Pmis Ao
«742- p. 3r. All ION in Oryt:yt. Piinumi. Davii^a. Of-
tal: Tom. III. Tab. yil. Sed daUum eft de his intra fuun
corticem petrificads amyg^is, annoq lapidea robftaatia,
loo nuclei intra corticem non petrificatum barens, Tuam
pottus babeat ori^inem ab aqva per rimam cortids Tel
alio modo transfudante, ft ouieriam teri^teaa deponente,
quam i nuclei petrificatione.
Glandet qvercim. Glahditi Qverci«I-
Lano ii Hift. Lap. fh. Tab. X!X, f. 55- Volcekan In
Stl. Subterr. Tab. XXIII. 4. 5. ft Tab. XXIV. s-
FruSlttS Mytobolm.
Defcripftt ft deplnxlt Davila Cat. Tom. III. Tab. VII.
M. m. cui fer^ aeqvalem figuram fiftit SwicEnaoRG ia
MifeeU. fig. L.
Fru^ux Ahovai Iniicu
Mylifs in S. Subt. Tab. IT. 6. Volckmak fa 8. SubK
Tab. XXIV. 18. Schbuchzer in H. D. Tab. 11. 6.
^ncii esftane^g.
BUttner R. D. f. 101. tf 218. Tab. XyilL A. Vaxen-
TiNi Muf. Muf. T, II. 19. Mercati Metall. agj.
Nucif jugUndis.
Huius memmit r. Linn< in Sy. N(U. Edit. VL p. aoa^
Nfo. 7.
Siliquafum l^ fabarum.
Scilicet, Vhajioti VoLciciifAN In SiV. SnH. Tab. XXIII. t. ft
Tab. XXIV. II. 17. ScHtucHEZBR //. Dit. Tab. Xi. i.
LtjfDias in 'Jch4. U Br. Nro. 1490* Fab^
Digitized by
Google
'•< f • > ►^ 407
VAm iwiitm. Volcxmah S. S. Tab. XXIV. ft^i
Spies ioribi, Mtlxus Id Sir. S«(^. p. 15* ▼• aScHEOCHZEm.
H. DiL Tab. I. i. & Tab. V. 4. SmV^ fecalis^ Luloxc
JcbfL L. Br. p. tog. SpfVif fritir/. Wolfart //. JV. Htffl^
Tab. V. Nro. 6. SpiVit <ri/iVi nn^W^' DiiViL/k Cii^. XI
SttroM^rwm vei tmmmm fthi ant taxi nd Metif.
Conoa aiietii deforibit Schevchzbr. H. JHl Nf9. 403*
pm delioeavit LocHirEit in Muf. Best. 01 & los. Tab*
XXXI. & XXXVl. Alorovandus ia MufMetaU. p. 829.
VoiicKMAM in Si/. S. Tab. XXIL a* 4* ^^ hhMQ m
H.L.Fii.hifi.Tak.XlX.%.
Jlffidatwu ulmi.
Ublwiwo Litlu AngJi. F. U. Mi« ScRtvcuxm H. Dil
I4ro. 403.
Otf.2. CmtefigurMiUp\de§9 earpoliA^ teCertatts, nee noQ
tfp(dHhi ffuSMwrn vagetabiliufli k petrificads diftiocireadi.
FipKrati iairidta fact dupUoes; Alii iv^nt fines ia bloribat
vel terra obvii , flia extriofeca figura aliqvando mygdaU *
alioyaodo nrafa^ divas ^ meUmes^ poma atnrantU alioaqvo
firoaua refetentea, qvilei plorimi fliot apud Lithograpboa
eoumerati. Htic & mues auUamt oonauflaerandai qvaa re«
ceofldt H£Lx.wiKGa in Liti. Angsssb. P. L p. %%. sec noa
ejuadeaiA^if, qvaa ibidem defbriblt Alii ia aatrLi &ca<
verotaobvilt tdftakgmtas lefeffendit htUmia mamiemes^ uc^
ladleivimiia Spec 417. lit. k
Pr«terea foleot noanulU hue referte q vcdam corpora ndaera*
lia« qvae aliqva fimilUudine firuftuum yegeUbiUum gaudent,
reipla vero ad eorpara teftaua vel eoniad^ nusleos aut alia
coipora petrificau fuot referenda. Hue perdaet nux mo-
fiata UpideA^ hujus mendonem £aciaat HELWiNoa in Uth.
Anierb. p. 37. MrLiua in Sax. Sutt. P. ILp. 74. Volck-
MAN 10 % Suk. Tab. XXIT. 6^ Scheuchzer H. D.
Tab. XUr. KuNDMAN R. AC V A. Ttb. VIU. f. 2. 3.
qram ad nucleos cMnHarim reCereodam in feqventibua
lodicaQduin. Noonulioa lapides amygdalitas vocatos t ef-
fe petrificatas cowcbas bivalves obht^as lodieavie Briick-
MAN in Tbej: Due. Brimsv. p. )4* Dubitant ft noDnulli
inprimla Lessbr io LHbotb. L t^. P. T. Cap. 1. $• 40^.
df nuee ioftanea Bvtti«£Ri» exifiiflMUitea eandem referri
C c 4 debc-
Digitized by
Google
debere id Ichttyodfintu^ & gfle petrificatom dentts molarit
pi/cii Sora vocatu ^
df, S* Qvam de fpermcUtbii fcu femnibtu vef^itMlium pe-
trificads & pifolitbii fovemus (ententiatn, iodic^vimus eir«
ca oolhboSi iocer ^^^^o/ Spec, 415 defcriptos. '
(B) PHYTOTYPOLITHU Typolithi PLANTAmu»
Svcth. Stenar Aftryckte Waxter. Vegeta-
'% ^^^'' PHTTOTYrOLITHES OU TtPOLITHES Oil Em-
paEmr^s DEs Vegetaux
Germ. Krauter - abdrucke. Spuhrsteine von
KRAutern
Sunt terrse vel lapidcs, utplurimum tophacei vel
fchiffqfi^ rarius calcani^ argillacd vel arenncei fijfdes ^ in
qvibus veftigia & figuraj corporis vegetabilis invcniun-
tur imprefla, colore diverfo , ex affe cum orlginali feu
fypo ad ma^nitudinem , ftrufturara , ftbras & ramifica*
tiones analoga & convenientia.
Objl f. PhytotypnUtbi a vere petnficatis ve^efalihus, nuper
defcriptis, facile diftJn^vantur. l^cre petrificata vefHatilU
, • diverfum corpus a reiiqva fubftantia lapidea, in qva fuum
baheat domicilium, conftituerc folent, ab eademque fepa-
ri polTunt ; Pbytotypolubi ^ exadverfo, nullum vegetabile,
Difi raro, exhibent corpus, fed folum figuram & genuinatn
foroi^m hpldibtw impreflam, una cnm aliis rorporis vege-
tabilis won p trificati fed ad maximam partcnfi deftrufti ve-
j ftigiis; uude patet, eo loco tale qvtdem olim corpus ve-
getable fuifTc fepultum, licet jam abfit, qvemadmodum fi-
gura cdcei argill« moUiori impreiTa port indurationem an-
gill* remanet, calceo autem abfeate. NuHo itaqve jure
, «d vqre petrificata coiinutnerari debeut , apad plurimos li-
\ thngraphos licet maximam partem conftituant eorum, qvae
♦ Intef pntif^c.ita ve^etahilia ab iisdem enumerantur,
"Keque cum figuratir feu demlriticii ^apidibus, fuo loco de-
fcribendis contundfiudif in his eteoim pbyMypolkhit locus
i apparet, qvem corpus ve;ref;ibile ohm occupavit, in illis
vera dcndriticii lapidibijs nullum depreheuditur veftigium
. •: plants cajuadam oUm pr«featiS| auUaqve perlewta harmonia
-y -fcK. cum ^
Digitized by
Google
ex c o > «f 409
cxm mrpore v^etabili q vod reprsefentae, imde flitftol patet
ilUm figuram k duUo corpore vegetabili fuam habere ori«
ginem, fed aliunde, nempe i vaporibus mineralibus.
"O^/I tt. Terra & Upidef in qvibus hi ty/f vegeiatiUum oc-
curruiit fuat obfervata , (a) Inter terrat , terra calcarea in
Sitxonta propc Dretden^ terra tophacea & margacea ^ la
^^d, Helvetia^ Bohemia ad ^ochimttbaL fb) Inter /«-
^i(icf/, topbaceij albi, flavi&grlfei; y^i/^i» qvimaximam
partem ph y toty pollthonun, conJHtuuat, in yt etlaq ve todinis
4itbmtrmms ; argiUaai , tlb! , gcifti & nigtl , in *Sf7^^< &
alibi etiam in rodinis Uthaathracinii \ arenacei vel cotaeei.
albi, ilavi, rubentes in Silcjia & Helvetia, cfr. C. Fr.
ScHULTZER Muter abdrucke im fteiwreicbe,
Sunt vero hi phytotypolithi eo perfeftiores & cxadius fitju-
ram corporia \reestabllis exprimeates, qvo CiibtUioribus
conftant particulis.
7. TYPOLITHI plantanm. Spec. 454.
Svcth. APTRTCKNIKGAa AP ORT^R
Gall. Emsreintes dbs plantrs
Germ. AbdrUcke von PfLanzkn
Sunt terra vel lapides in qribuf vcftigia & fignrac
inteo;wB cujusdam plantae vel pVurium apparent; inprimii
plantarum ftcciorum, utpote inrbarum capillarium^ poly^^
podii^ osmunda^ adianthi^ lingva cervincBj filicum^ acr$*
jHci^ opbio^ojjt^ apii^ buxi^ erica^ lycoperdi^ mufci &c*
Ohf. Plurims ab berbis petrificatit ab auftoribus Ikbogfa-
pbia enumera^ae , hue, fed non ad petrificata, pertinent ,
qvutn nihil aliyd ni(i apograpba fint» qvod etiaoa de fe«
qventibui fpeciebus valet.
J, TYPdLlTHI catdis plantarum. Spcc^ 435.
Sveth* Aftrtckninger ap stiblkb ellha halm
Gall. Empreiktes dbs tiges dbs plantbs
Germ. AbdrUcke vom Stbngel und Halm
Sunt tcrrae vel lapides qvibus ant vcftigia cdidis vel
a//mi plantarum funt impreffa, qvales, fine foliis rariorcs,
C c 5 9. TY-
Digitized by
Google
410 ^^C o ) H^
9. TYPOLITHI foUmm^ plmtanm fi? srbonmu Spec
Svcth, Aftryckningar ak bladbr
GtU. EmFREINTBS DBS Feuilles
Germ. AbdrQcke von Blatterh
Sunt terrs vel lapides qvibus igarm folionim ar«
borum vel plaotarum foat iQ^pfeffie^ a qvibus, pofte*
riores funt frequentiores. Miblbaufm^ ^etterau & lUhi
10. TYPOLITHI JUrtm. Spcc^ 437*
Sv«th. Aftrtcknincar ae blohkor
<jall. Empreintbs dbs Flsurs
Cerm. Abdruckb von Blumen
Sunt terrs aut lapides , qvi florum figuram habeiit
impreflaiD^ Sunt rariores, exemplum i fimibus a/leris
pracocis^ pyrenaici^ folio falicis, flore luteo^ in fiiditns ii-
tbantracinis ad IbUfeUt adfert Lehmah in Q>. Scbr.
VoLKMAN in Silef. fubterr. tulipa figuram Iq fcbijio de«
fisripfit Langius in ^H, N^ Cur» Tern. VL append, j)*
i4^* &^« Tab. 2. f. J. j«
ii. TYPOLITHI tigfd. Spcc^ 438.
Sveth. Aftryckningar af traO
Gall, Empreintes db Bois
Germ^ Abdruckb vom Holzb
Sunt terras & lapides in qvibus icones ligni im«
prefliB, aut ramulorum aut radicuip apparent^ jpfo vege*
tabili corpore deftrudo^ Manebacb in Saxonia. Faring-
dm in j^ngUa.
It. TYPOLITHI fru&uum ptatuarum Spec 439«
Sveth* Aftrtckninoar af Fruktbr
GalL Empreintes des fruits
Germ. Abdruckb von FrQchtbn
Sunt
Digitized by VjOOQ IC
Sunt terra & hpidet in qnibui typi & veftigis
feminuoi , fruduum ^ liliqvanim vel fpioumai apparent
Ab his funt obfervatL
(a) TypoLJTHi JUijvanm^
(h) TYPOLiTHi fruQus iu%lmiiu
(c) Ttpolithi cmmim £f Jirobihrum^ iJditis^ pvrA
auc tOM.
(A) Tr^oLiTHi Jpica ^ bwiA^ fecaUs^ tritici.
Obf. I. ScHEucHZJBR in myhhtopr. Ulvet. figytam Tplcs hor«
dei Upidi impreOam detcripiic, iftcqve •xiMej oaoia bac 10
fagpu minctali acddentalla & petrf ficata dilavfo a drcribtns
oniverfali; concliifit diluvium noachieum tenpofe vemali
COD tigiiTe, q vum iuec fpica fuo inrolocro inclufa couTpiCitur.
OhJ. a. Plurea lapkba ad cMrpoUtboi Mlati , qvoruaa oMitioaeni
feceniut litbographi A; orychtograpbi , quonuB & oMido-
mm no8 iacimnsT^r. 4do..tioe pertiotiit; uiida & aioui
neceOarium duximiia Madtoa bate mnua allegait..
Obferw^ioms circa PbytotypoUtbis.
Obf. I. Fiytoiyi>QlitU BHixiiBaiii partem eorom conlUtaunt la-
pidum, qvos Utbograpbi ad petrifieata coaaumeraruac, 4k
dliiiculter ab eorundem ibripds & deTcriptionibua elid po-
left, aa« qvod defaibuot peorificatam at ieip£i Calei aa«
Qoo potiua eftypoiu
Obf. 9. RytotypolHU plefvmqm In fihiJofepm!\^ntiMt 9 loprl-
nU in confiniia liihm^Mctimj proot in Gtrwumi^^ GMU &
^tff/fa eft obfervatuni, alibi ad iiiajorein» aliU ad psulo mi-
rem profunditaten. (b) Apparent figura vwetabUlnaa^f vel
in ruperfioie lapidia aut tabula, vd inter mnas lamellas»
qvs u diOLnduDturtbabent in una impreflaa* in altera aliq van-
turn elevates formaa plantarum. (cj Inveniuntur fepei di-
veriis plantis in uno eodeaiiave laidde, intardum & cnm lu«
culento iadicip unaa altari niUIe incombentem* C^) inter-
dum cuan foliis ezpanfia* iatndnai & cnaa flexls aut parum
contortia , limul & fraftia & compitlfis ftipitibua It ramulis.
Cd) Figurs fiint vel ab kdigems plantia» ficcioribus & du*
rioribus, ftu, ut botanic! foqvuotur^ ex fiimiiia epypbyU
hjpermarum , laro aliia t vel ab ixatieis « f eo iia jdantia q va
bodiei'DO tempore Qint Mneric^m^ vel afiatica ut obfer-*
vavit Jvssifivin M.pmf. 1718 conveniunt vero o-
mnes
Digitized b'y VjOOQ IC
41% fc^ c o ; ^^
nines figurae fuo cum original!, magoitudine, fibris, ramtx-^
lis, nervis, aliisqve partibus. (e) Apparent h^c eftypa,
juxta obfervationem Jussieu in aFl.Mrif. 1718 ab uno eo-
demqye latere plaatae tam in lapide [uperiorL qvam int'erio-^
t\ Jcbijli; raroautem utraqve plantarum latera irnpreflfa re-
periuntur, (f) Colore apparent Ipfae figure, m^gro, obfcure fufco^
vel pailidefujco znt grifto\ qvi color abrafus & igiii expofi-
tusfumum &odorem plerutnqve Htbnntractnum^^^xgity raro
inveriuntLr colore bepatico^ viridefcenu ^ flavo vel rubente.
ig) Nonnunq'/am i^fa lolia vel caules & ftipites, adbuc re-
fidul, 4 qvibus haehgurae dependent, inveaire cootigit; ut
obfervarunt , LiriDius, Hbkkbl in >7./jfj&«rff, Maral-
Dt a&. parijl i6qq. My Li us in Hamk Magazin L. I.
.,^IV. XIII.
dlf, 3. De originc horum lapidum non omnium eadem eft fcn-
tentia. Mitto eorum opinionem , qvi vel luful naturae vel
VI plaflicae aut aurae feminali , vel aliae cauiFae fidae horum
Originem adfcrlbere volunt Qvod vegetabilia, a qvibus
taefigurae dependent, olim in bafi rerrea , calcarea, fchifto-
ft, argillaceavel aranacea molliori & aqvofa fuerint cafu
qvodam involuta, exiftimamus neminero qvi circumftantias
in ohfervatione antecedcnti uda a nobis breviter allatas bene con-
fidcraverit, negare poflb ; inde vero feqvitur haec eadem ve-
getabilia, faltem ad plurimam partem, so tempore, his in
locis fuKFe praecipitata, & his tcrris moUioribus involuta,
qvo ipfa Jffdta fuerunt formata. Coetaneam itaqve cum his
flratis hdbtiant originem nccelTe eft. De iisdem vero noftram
iadicaviiiius meatem in obJavAtiunihiis circa fcbijlum.
DonnuIIos vero phytotypoUthos^ qvi tcfhtieea ▼«! edkuremttf^
n fuoc involuti, ab'/i^Wx hujasmodi particulis terreis gravi*^
dis, easdemqve fucceiUve circa vegetabilia corpor^^qvae ia
gremio terrae cafu qvodam tuerunt fepulta, depodentibus,
fiiam Inhere origiDem patet a didtis Sp^c. 413. lit. aj obf.
Hinc, flbytotypoUthos o^\x\2imwx ^ ad fuam originem, alios efle
iihtvianos, alios vero Umpomrfof,
(C) TERRIFICATA VEGETABILIA, Ligna fos-
siLiA TbRREA. Terra larvata figura vegetabilu
Cronstedt. 28 1.
SvCth. JORDVANDLADE OrtKR OCH TkAN
iiall« Arbkfs et plantRs chakg^rs sn terre ov
ySGBTAVX DEVENUS TERRE
Gern,
Digitized by VjOOQ IC
b^ r o ) Kt 413
Germ. In Eaofi vbrvtandeltb BaCImb und
Pflanzen.
Sunt arbores vel plaDtas in terram, alibi calcaream
mlibl argillaceam routatse, confiftentia fraglli, in qvibus
tamen partes corporis vegetabilis adbuc ad ftruQuram
refiduas, conQ>ict poiTunt.
13. TERRIFICATUM VEGETABILE, arboris.
LlGHUM FOSSILB TERREUM. SpCC. 440.
Sveth. J0RDWANDLA.T TR^
, Call. Bois CHA.HGe en terrb
Germ. In Erde verwandeltes Holz
Sunt arbores in terram calcaream aut cretaceam vel
Mrgillaceam mutatse , vel hujusmodi terris: imbutas & per
nctratae, integra mancnte ftruftura organica,* qvae arbo-
res terrs interdum crAlta nigra vel alia cin£ls appa-
rent, qvafi in'iruIlataB ; fnterdura aeri dum exponuntur,
corticem perdunc, remanente terra qvae locum fubftan-
tis intrinfecae arboris occtipavir; interdum vero & ipfs
cortex fimul terrificatus confpicitur; in igne j alis ab
his abeunt in cineres rubentes ob immixtum tnartiale ^
alias in calcem. Exempla habemus k ramis abietis in
IhUandia , in qvibus fibrae , annuli & medulla confpici
poflunt) una cum Corticej in Italia in agro Tiburtino cal-
carea reperiuncur.
1 4. TERRIFICATUM VEGETABILE radicis. Sp.
44I»
Larva vegetabilium argillacea. Cronstedx. a83»
Sveth. Jordwanland Fvot
Gall. Racines CHAWcets en terrb
Germ. In Erde verwANDELxE WQrzeln
Eft lldix vegetabilis arbprea in terram aut calca-
ream aut argillaceam mutati, ilruQura vegetabili im-
mufata. Exemplum radicii arhorea ignots in argiUam
mutatae reperitur in litbophylace$ acad. Upf^ ex Japcn.
Obf.
Digitized by VjOOQ IC
^
,4^4 D4 ( o ) jiqi
Otf. Radices othrMced feu ochn nardAli impr^esnite « la fe-
qventibus ioter vegetaUUa loiaeralifaca ooisiaaQdae.
CD) MINERALISATA VEGETABILIA*
Svedi. Miner ALif£RAD£ V£6btabilier
Gall. Vboetaux chahg^s bk mineraitx ou Vb*
GBTAUX MIKBRALZS^S
Germ. MinbraLisirte Gewachib
Sunt arbores vel i^kotfa^ in locis fubterraneis , va»
fort mintrali falino, fulphureo aut metallico penetrates^
vel terra qvadam metallica praecipitata imprsgnate ^ hinc
ttiqvando in veram mineram SDUtattB^ ftrufhira tamea
Tegctabili fere inviolata.
!$• MINERALISATUM VEGETABILE ^ wtriolicum.
Spec. 442*
Csrpara peregrina vegetfibiUd vitru^lo mortis infalita. Crok-
STEDT* a84*
Sveth. MbD Jbrh- Vitriol cBNOMtRAtNODB wax-
TER, MlNERAUSERADB VlTRIOLISKA VEOETA-
BILIER
Gall. VbGETAUX MIVERALlt^I VlTRlOLIQUEf
Germ. Vitriolhaltigb mivbraLisiRtb Gewachsb
Sunt vegetabilia ^vitriolo mortis imprcgnata, qv«
its in locis ubi hujusmodi aqv» reperiuntur invcniri fo-
lent. Ignem hasc vegctabilia non concipiunt-^ in carbo-
nea vero, continuato igne, aperto, vertuntur, aaris &
viciffitudinibus maxirac rcfiftunt, nonnulla licet, qv« vi-
triolo abundant, in aSre fatifcunt.
(a) MXNBRALISATUN VeOBTABILB, VlTRlOLlCUM,
turfa.
Eft turfa vitriolo imprasgnata^ fTe/lmmmBi
Cb) MlNBRALlSATOM VBGBT4»iU) VlTRiOLICUM^
mrbwis^
MY-
Digitized by
Google
Mtlius in muf» mentionem facit ligni , noa qvidem
petrefadiy fed ob abundantiam vitrioli in aSre fa*^
tifcentU%
to. MINERALISaTUM VEGETABILE, aluminofim.
V£GBTABlLE FOSSlLB ALUMlNOSUm, SpCC. 44}*
Sveth. AlunHALTIGS HIHBRALISBRADK V£C£TABI^
LlER.
Gall. VBGETAUX VlVBHALIsis ALUMINEUSEI
Germ. Alaukhaltige mineralisirtb Gewachib
Sunt vegetabilia fale aluminis impragnata.
(z) MlNERALlSATUM * VEGBTABILE ^ AhVMlUOSV^ %
Turfa. •
Eft dcfcriptam inter mineras aluminiS) Spcc» 235^ re*
perltur in Scmia.
(h) MlMBRALlSATUM VBGBTABILB, ALUMINOSVM ,
ligni.
Eft lignum cum omnibus cciteriia arboris, calore fii*
fco, dtminej & bitumine minerali penetfatum, unde
hu^usmodi ligna in cumulum congefta in aiire ignem
l^onte fufcipiunt. Duben in Mifnia. ff^eifncr ia
H^Jia^ cfr. Obf. /• circa cUutnen Nro. /•
17, MINERALISATUM VEGETABILE^ bitumtnofum.
Vegetabile fossilB) BiTtJMiKOsuM. Spec» 444»
VegetabUia bitumine vel litbantrace impragnata. GaoH^
STBDt. 185 & 286.
Sveth. BiTUMiNisERADE Vbgetabilier
Gall. Vbgetaux niheraus^s bitvmikeux
Germ. Vom Erdharzc durchdrukgbkb GewjbChsb^
Sunt vegetabilia inprimis arbores, petroleo vel bi-
tuminofa materia aut fuccinea imbuta & penetrata, colore
fttfco vel aigro, ignem facile concipiuut.
Digitized by VjOOQ IC
4itf t« ( o ) Wj
(a_) Vegetabilb rossiLB^ bituminosum^ vegUibi'
libus dejiruais. Terra bituminosa.
Hasc terra eft vel bumacea^ eademqve aut pidoria^
umbra vocata^ aut non piftoria, vcl turf acta ^ qve
omncs varictates defcriptas. Spec. jd^. lit. a. b. (^c.
Cb) Vkgetabilb fossile bituminoscm^ lignU
Lignum fossilb bituminosu^t.
Corpora peregrina petroleo feu dspbdto impragnata ^ w-
getabilia. Cronstedt 28<. B. I.
Matrix fuccinu Hartmanki.
Eft leve , colore nigro vcl fufco , ffiabilc , in igne
flagrans, fumum odoris ingrati eraitteM. Boruffia
6c ad litora maris baltici. Defcripf. Helwings
in litb. rngerb. P. IL p. 74^ Billingkr de bUu-
mine & ligno fojf. Brefl.faml. von N.^und K. gefcb.
1718. p. i}9j*
(c) VEGETABILE FOSSILE BITUMINOSUM , CaRBO*
NUM, Lithantrax' ligneus. Corpora peregrina
litbantrace impragnatay vegetabilia. Cronstedt.
liiS- A. !• a.
Antracodendron BUttnert. Rud^ diluv.
H«c lithantracum varietaf defcripta 5pec- i6f). lit.
a. Boferup. in Scania, Qverfurt & Sangersbaujen in
Germannia. jigliane in Pederaontio. Anglia in fodi»
ma fithanfer^cinis ubiyis; cfr. Spec. 265. lit. a^
i8. MINERALISATUM VEGETABILE, pyriHco-
fum. Pyrites LiTHOxYi-oiDESt Spec. 445.
Litboxylon pyriticofum.
Sveth. KlESHALTIGT MlNERALISERAT TRJtt
Gall. BOIS MlNERALlSe PYRITEUX
Germ. KlESHALTlGES MINERALISIRTBS HOT.Z
Hujus pyritas mentionem fecitnus inter mincra«
pyriticofas Spec. 2yS. lit. a^ Reperitur Carlshamn in Sca^
nia^ Juvergney Falenciennes Siq. in Gallia, cfr. LrsTEa
de
Digitized by VjOOQ IC
>w C o ) w5 4ir
iifont* ^iti. ^nglice. p. 23. Wormius in Mufao* p. 4.
BtiQcKMAN tpifi. itiner. S4' V^'olkman SiUs. Jubt.
p. St. Mylius in Sax. fukterr P, J. p. (fj. RiTxtE
in oft. not curiof. T. VL App. p. 12 p.
,9* MINSK ALISATUM VEGETABILE fmwn^
SlDBROXTLON. fpCC. 44tf»
Larva f trrifera Cronst«dt. 1*91.
. Svcth. Jbrmhaltigb mjnbraliseraob Vegeta*
BILIBR.
Gall. Bors miheraus^ Ferruginkux^
Gerni« ElSENHALTlGB MIKBEALISIRTB GBWABCHSB.
Sunt vcl radices arborum vel ligna aut eorundcm
pifrttt vel fhiftula, qvc fcrruginea* materia funt pcnctrata
atqye in minerara ferri aliqvando integre niucatau
Ca) SiDERoxYLON radicum.
tophus argillaceo oi;braceuSy pttfotatus^ tumcMtu.' n
LiHNB. 186. 2. .
^ Hue pertinent radices vegctabUIum ^ inprimii /fmf-
ptrina, ^ vcl aliaruin arboruni ; qvae vcl ochracta ma-
teria funt penctratae , vel in ochram mutats, unde
ftaverccntc cxiftunt colore , figura tamcn , magni-
tudinc^ aliquando & fibris radicem ex affc rcfenmt.
In lacyL Ldngelina in FinlmAia j cfr. Gen. B. & C.
TiLAs in ad. Stockh. T741. Circa Upfaliam in pra*
tts & col?ibus freqvcntiores occurrunt junipBrina.
Cb) SXDEROXYLON /fgwf.
Tophus ferreus odraaus hngkudinalittr enatus. v. LiN-
, h4 18.7. 6. -
Reperitur alibi luteo, alibi fufco colore , pondero-
fum ^ durum^ plerumqve & continuum fz denfum
abfqve fibraruiti duftibus confpicuis; aliqvando ca-
i:iofum Cii^ul &c^fihrpfk\r\., Ufitkcnbvrs ^n Solms Lous^
bach in Hajfia , reperiuntuy Ugnt fagi 6? hetula 0-
vcram martis mincram ^ ad 7 vel S perticamm prin
Tom. II. D d fundi-
Digitized by
Google
418 tH ( o ) ^^
funditftcm ^ mutata* Orbijfan in Bohemia vidctur mi-
siera martiali9 de ligno alni &c. cfr. Li£&kkbcuv
de Diluv. M. p. 177, an & 378»
Olf- i« Utrcqve to varietates , fuat etiam oonioate later
mineras lerri Spec. 345. &'• « &* *.
ObJ. 0, Qva Memtzei* ia Mijt. N. C. Det. If. mm. VIL,
OhJ. t, rcfert de nuce jugUmdc ferreat ojlreo fcrrco &c« heic
locum babeot*
ftO* MlNERAUSATUM VEGETABILE , cupreum.
V£GBTABILIA POSSILIA CUPRBA. SpeC. 447.
Pbytolttbus flaris. v. Linn*- 172. 6.
Larva metaUifera argemi cum cupro ff fulpbure. Croh*
' STBDT* 288* 1- »♦
Svetli. KopparhAltigb mivbralisbrade wasx*
TER.
Gall. V^BGBTAUX MlKERALISeS CU1VRBUX»
Germ. Kupferhaltige mineraLisirtb GEWAECfifte.
' Hue pertinent varietates fub Uteris a. b. ^ c. Spec*
0(fj. inter mineras cupri defcripts.
Obf I* Lfgntm cupro oatlro imprsgoatom fuifle ia J?4»*
mHsberg ad Goilw reptrCum t DonnuUi conteoduot.
Obf. ft. MfNERALISATUM VeGETABILE AllO£i4TEirK« OOn
aliud aobis aotum qvam qvod ouper nominavioMia ^getdile
fi^le cufreum • qvod una cum cupro argemum contliiet.
Obf. 3. Diftiog^ere debemua vegetabtlia mineraliCitaf 2i ve*
getabirtbus nos mutatit, qv« tamia atiqvaado occorrQut.
particuUs mioeratibua extrLofece (blum acccetia pradita« alibi
pyriticofiiy alibi cuffHs iapriflsisi tupro praHpitMo vel o-
m» tutri; alibi plumbaceii k g^nM plumbi; in priori cafti
vegetabtlia fuotomnlno nutatp- ; in poftctim vero caOi pie*
lupqve id interiorem (iibftandam immetata reperiuotur , 1r
folum ^^'a conftiruuot ptrticula'-ummiiitralittmatqvtcait-
nut heic locum habere noo poiTunc
CE) VegETABILIA INDURATA. Ligna fos-
SILIA^
Sveth. OPCeRARKDRADS OCV HAEKPADR XnffDBR-
JORDISKA TEABl^
6aU.
Digitized by VjOOQ IC
C;dl* Bois f ossiLB ^vi s' est coHfBav£ D/m ioH
6tat katurel.
Germ. In iBu^EM vatQelicheh zusTAims £&<*
UALTBVBS MOLTZ.
ti. LIGNUM FOSSILE^ Spec. 448^
Svetk. Under- joKDiiKA trabm.
Gall. Bois FOSSILS.
Germ. Uktbeirdcsches holz.
Eft lignum fubterraneis in locis, fa?pe ad 18 vel ?o
ulnarum profunditatem ^ inio ultra ^ fepultum , qvod
parum aut nihil mutatum xeperitur , nifi ad duritieni)
aliqvando autem in carbonariatn indolem plus minus
combuftura repcritur ; Je caetcro non tcrrificatum , ncc
petrificatum ncc niineralifatum , fed vera indole corpo^
ris vcjjeubilis gaudcc Urn ftruQur^ qyam habitu in^igne.
CO L16KVK FOSSILS, indurattmt.
Eft genuinum lignum qvod k natura vegetabill non*
nifi majori duritie & pondere difcrepati) qvos pro*
pri^tates, fine dubio, obtinuit vel k vaporibus ful^
pburiis aut aliis falinis fub terra Te infinumtiius,
vel k materia calcarea cum aqvis flucnte & tbras
inter depofita. Hsec ligna fcindl poflunt , licet
difficulter , %tqve putredini bene refiftunt , ttdcm
^oqve exbtbent igne eduSa vel produ^a, ^v«i ^
aliis arboribus obtincntur , fcilicct , pbltgnm ^ Jfi^ir
turn y oleum & carbonevu Repcriuntur hujusmodi li-
gna in Italm in agr§ Tibrntm. cdr StblluTI tit
ligno foJpM. ]qu MoHTiJa wmmtm. domii/T« VI.
In jinglia* of. Trans AngUc. N;o aij. & 277* ^^^j
de QTtu a inttr. M. p. 337 & 345, In Flnndria
cd Bruges, erf. Ans. BoaTiirs k Boor de Lap. In
Hollandia &c. In metallifodinis ^;v« JHkrcynue^ tfr*
KuMPMAK pfomU 341.
fi d a (b)
Digitized by VjOOQ IC
4fo .fwCo)!^
(\)) Lignum fossils, feniic/xrbonarium^
Eft colore nlgro in uno vel M»ro litcre , ad par-
tem foliim cQnjbuftum - fiibftantia Jignoft & fibro-
fa Integra manente^ jingUa MiApta lm% ubi li^nuiD
foffile induratum rcperitur. cfr. Raij 1. c* p. 340,
(c) Lignum fossils ^ carbonarium. Carbones li-
CNOSl fossilejT*
Eft lignum integre in Ciorhonem contbuftom ; *aiit
. hopiinum ope , & deindc cafu qvodara fubterranc-
um faftuni , aut colore fubtcrranco , fub co tempo-
re qvo in gremio terras fcpuliuin fuit; alteri ligno^
arte & ignc in cavbonera conv^rfo ♦ omnino Arai-
Ic , ftruftura vero fere falva. ^ngU^* Rubjl^t in
'Oyerfuru cfr. Buttner in Ru^, Diluv. . ^
0>/rH«c li?na caVbonaria, non font eonfandeoda amlifiih
bituminofis neqve com Utbm^raeihus ligms , . qvum bitti-
mine mineral! omnloo careaot^^dc in igne fe non aliterfaa-
beantqvam carboaes arborum & lignorum*
Obf. de Hgfiis fubterraneis. '
Lipi^fibtirrMned multipUci ut exrftunt difftrenfia, fie xqtu^
Jemtorte nee agnpfcere pofluncorigSnem; dlibi cafu qvo*
dam particular fieri potuerunC ooonulia terrarum ftratis te-
Aa, alibi vero magis univerfatem fu« everfionis ac fepulturs
igoofcerecaoflam, prouc circumftantift iodicanc Lipid U-
fidea fau petrificatd h lipid mirierakfdtd , ^eaodem cum
ipfia ftratia agnofcece origtnem luculeotar patet. Jrhorei
vero & truuci arhord^ qvi nonnuJlihi^ fuis cum radicibut,
eredto fitu ad aliqvam in terra pr^fuoditatem reperiuntur,
WfW vero Iio Izontdliter projeft, occHirruns iadicant ftrra
^ Cuperiota temponbiia CaqvionOua eiie formaca. n;
§. 149.
Digitized by VjOOQ IC
t 149.
34 CORALLA. LiTHOPH. Gen.63.
Helminiolithu v. LiN^^. Elus.
Zdolitbi Litbophytorum. Vooat.
Sveth, Coi^ALLER. Stenwaextir.
Call CORAUX Oip LlTHOFHYTfiS. CoRALLOlOEf
POSS iLES. P^ltpiers. Davila«
6<^rm^ C 0RAi.i4E^ Stbikgswabchse,
Sunt corpora ddra lapidca, qvs, ad primam fuam
originem^ fub aqvis; marinis reperiri folent adfixa faxis^
lapidibus vel aliis corporibns ^ ac iiisdem vero locis na«,
talibiis^ deinde cafu qvodam fcparata, jam inveniuntur,
vcl in ftratit tcrrar^m difpcrCi, picrumqve in locis ma-
rl vicinis, vcl m SdUs lapidibm, inprimis calcareis, in-
voluu & immixta ; forma & iigura organica ^ ucoluri*
mum vegetabili , utpote ramofa , vcl alio modo dcicr-
TOinata , fimilitcr & pccuUari ftruQur^ intrinfcca^
Obf. T, 0[\g\t\u]\% ad h«c corpora hpidca feu Pettltiditi Jam *
dercribenda, eSe mrina^ ca de re nulla eft dubitatio ; undc-
nsm vero ilia orl^inalla fuam habent originera, oefcio anad-
huc apodiftice fie evlduro^ Oxjisson in Epift. ad Boccon.
exiftimat b»c corpora gederarl ii tend qvadam cum copibfo
fale mixta & exinde qvafi gertoinante. Woodward i
coagitlatioae terr^f calcare^ ft cryflallina in aqva marina
pra&fenti5*
Mi hwc corpora dura be pure ventalilU confiJeraruni, un-
do & LiTHOFHYTA fuuc appellaca, qvafi eflent l^pidesvg-
g<$aut€s, Hac fementia olioi Plihius & Dioscokio^s
i'ucrunt; pofteriori tempore eandemadopcaruntC^SALPiNus
BoccoN, JoH. LuDW, Oansius in Hifl, coraUhrH^% '}^^
pleaam verolucem ponere ronatuaeft com. IVIae8IG^' 'H
aEi. Parij: 1710. & in Hifi. Vbyf. de k Met. qvi & Ao-
. rea horum vegerabilinm ft obfervafle contecdit, qvem pin-
res mot fecuti BotaniciTouNEFOKT, RaiJ, Boerhaave
|iec non alii & recci;riflinils bis teraporibus Klein in a5l.
Dantifc. HioB. Baster in 0/>»/f. Subcef, van Baillou
in Hamb. Magazin, Vol. IV. fiic.
D d 3 Hinc,
Digitized by
Google
4«o ,p^ C9 ) ^
(h) Lignum fossils, fenticarbonarium^
Eft colore nigro in uno vcl tli^to litere , ad par-
tfim foliim conjbuftiwa . ftbftantU Jignoft & fibro-
fa Integra manente^ jingUa n%ipm loos ubi lignum
foflile induratum rcpcritur. cfr. Raij 1. c. p. 340,
(c) Lignum fossilb ^ carbonarium. Carbones li-
CNOSl fossilejT* ' ' *^ ' I
Eft lignum integre in carbonem amnbuftum ; *aut
- hopiinum ope , & dcindc cafu qvodara fubterranc-
um foftuni , aut colore fubtcrranco, fub co tempo-
re qvo in gremio terras fcpultuin fuit; alteri ligno^
arte & igne in caKbonera convcrfo « omnino fimi-
Ic V ftruftura vero fere falva. ^?lg/w. ^ubjl^ in
'Oyerfurt. cfr. Buttner in jRu(f- Diluv. . , ^.j
0>/:H«c li?na cirtjonaria, non font eonfbndeoda ctmUgih
tituminofis neqve cum litbm^raeihus lianas , . qvum bitu-
mine minerali omnino careaot«,& in igne fe non alitetba*
beaut qvam carboues arborum & lignorum*
Ohf. de Ugnis fukerraneis. -^
Lipi^fiAUrrmiea multipUci ut exiftunt diffiirenfia, fie 9tfM^
Jejntorte nee agnpfcere poflunt origineaa; alibi cafu qvo*
dam particular! fieri potuerunC ooonulia terrarum ftratis te«
Aa, alibi verb magis univerfatem fu» everfionis ac fepulturs
"' ignorcerecaoflam, prouc drcumftanti* iodicanc Lfgna la-
* fidea fau petrificata ^ ligna mitierakfata , ,eaDdet» cua
[pfia ftratia agnofcere origtnem luculentar patet.. Jrhorei
vero & trunci arhord^ qvi nonnulUhi^ fuis cum radicibut,
crefto fitu ad aliqvam in terra profundltatem reperiuutur,
' 'nlibi veto bo izontdliter projeft, oc^orruns iudicauc ftrra
rr fopefiota tenpoftbua fiaqvioriOua ade furmaca. *'6*j^
. 1
(0;
§. 149.
Digitized by VjOOQ IC
S* 149*
a, CORALLA. LiTHOPH. Gen. 63.
HelmimclithL v. LiN^^. Ellis.
Zoolitbi Litbopbytorum. Vog*l.
Sveth, Coi^ALLER. Stenwaextir.
Call CORAUX oy LlTHOFHYT£S« CoRALLOlOES
FOSS xLES. P^LYPIERS. DAVILA«
Gerni^ C 0RAi.i4E« Stbikgswabchse.
Sunt corpora dara lapidca, qvs, ad primam futm
originem^ fub aqvis marinis reperiri folent adfixa faxis^
lapidibus vel aliis corporibns ^ ac iisdem Vero locis ha-
talibiis^ ddode cafu qvodam feparatat jam invetiiuntur,
vcl in ftratit tcrrar^m difpcrfa, picrumqve in locis ma-
ri vicinis, vcl In Sliis lapidibui^ inpriwis calcareis, in-
voluu & immixta ; iTorma & jigura organica ^ ucoluri*
mum vegetabili y utpote ramofa ^ vel alio modo deter-
«inata , fimilitcr & peculiar! ftruQur^ intrinfcca,
Obf. T. Oflginiilla ad h«c corpora hpidca feu Pettlticiti jam
dercribenda, efle ioarina^ ea de fe nulla eft dubitatio ; unde*
nsm vero ilia orl^inalla fuam habent originera, oefclo anad-
huc apodifticc fie evlfturo.. Ouisson in Epi/I. ad Boeton.
exiftiraat b»c corpora gederarl h terra qvadam cum copibfo
fak mixta & exinde qvafi germinante. Woodward k
coaguladouc t^rr^ calcarcie ft cryflallina in aqva marina
pra&fentl5*
Jiii hwc corpora dura tJC pure veutahTm confi Jerarunt , un-
de & LiTHOPHYTA func appellaca, qvafi eflent lapidesvg-*
gctaut€s. Hac fementia olioi Plihius & Dioscokid*;!
i'ucrunt; poderiori tempore eandemadopcaruntC^SALPU'^uS
BoccoN, JoH, LuDW, Oansius in Hift. coraUwru''^^ in
pleaam verolucem ponere conatuaeft com. MARaio'-' «n
aSt. Parij: tjKh & in Hift. Vbyf. de k Mer. qvi & Ao-
, rea horum vegerabilinm fe obfervafle contecdit, qvem pin-
res mat fecuti BotaniciTouNEFORT, Raij, Boerhaave
fiec non alti & reccritiflimig his temporibus Klejn in a^»
Dantifc. Hi OB, Baster in Op^Ajc. Subcef. van Baillou
in Hamb. Ma^azin. Vol, IV. 6:c.
D d 3 Hinc9
Digitized by VjOOQ IC
4« ^* C <^ ) ^
Bine, nf fallor, occafionem otftas eft 1. G. Lvhv/ih in
mitiitaL $.67. (latuere b9C corpora, rafieai pleraqve, ni«
bU aliud efle qvaoi fomf/?irt« vegetabiliiiD narirorufli, ft
eodem modo« ut ofteocoikm^ fCtnerari a terra taUsftm* ab
aqris marinls circa h«c vegetabHia depofira ; «d qvam Ten*
tentiam iocUoat atiia BavmEk. io mineral. T. it.
Alii Ymc corpora pro dooiiciUis Ten teflii vermum
rum sfle habenda « & ad regnum animale referri debere coa«
tendnot, & ex eo fuadaroento baec corpora tollina Inter
HstviNTOLirHOS connumcraot. Hac opfniooe arte b«c
fuieFaRR. lMPEa\Tf in Hifl. M p. gia. & 813. Rcccn-
fiuseaodem conGrmarunt Petsonil, B.Jussibu, Treh*
BTviT. roi^, tfff. Ari/T 1727. 174J. Reaumur in /'r-r/l
r T. yi. Hift. Inf Vtr. Donati in Hifl. de la Mer. Mr.
^ Ellis Id Efffi fur P Hifl. Nat. des Corattae; qv\ & gc-
neratioiiis modum fe obfervaffe, iadicat. voh LiN^e ia
Sj/I. iV. &c,
Kas fimpliciter bnec corpora hi mineralog^cli non tliter con-
fiderare pofTumus qvam ut petrificata, qvo refpedta perinde
effen five nt vegetabilia five ut aoimalia ad primain fuam
' ori^fnem conrijerentnr, cum oon ipfd antmalia feu ver-
: tn^s fmt petrificati; fufficU qvod fint in regno mineRU pe*
rej^ina corpora, qvSTPcdiurnqvafi locum ceneiit inter ve-
.* getabilia & mineralii ; pronl tamen Aimus ad poderiorem fcn-
teattam aitpledandam , qvam adeo magni viri in hiftoria
naturali verbtidimi fuis obfervatianihus jam confirmarunt*
cui & featentiv qvodammodo favee f^orum oativi indoles ia
V lg"^» u^i ^ ^'^^ ^^^ cornua in lamelluIaK abeunt. Interem
tamen, ob caufam nuper indtci^ram, non ffliam borum cor-
porum clafli Scarf oncm, five Dotanicorum five Zoologorum
^ heic adaptaie poifiJiTiuSt avam qvs i criteriis prscipue ex-
triafeciadeniiDltar & cum nis corporibus petrificaCiscoogruit.
Ohf, §• Ad Aiam indoUm inveoiuntur h«c corpora peiegrioa
feu li$bofbjia , In loc's Tub vel fupraterraaeia.
(a) Varum awt nihil mntata^ Ted, in ftatu fere originall vcl
ptrum Talcem qvati caldnata, unde & leviora atqve ab omni
siateria laptdea five immixta five admixra, Teparata. Talia
Amt Ilia coralla qv« rcperiuntur ad Chenmont in GaUia ;
nee non ilia qv» Invcniuntur in ColU ad Afeffina iu Italia^
qv« pofterlora deft^ripfu Ao. Soil la in vana fpecnlaanne^
Tab. XVI. XX XXI.
(b) Petrifie/ua cakarea , rarius Jpntbofi ; qv« freqventiflima
Cant &, magaa copia reperiuntur ia GotbUudia in Capettm
for^
Digitized by VjOOQIC
#H ( o ) KJ 413
portu & alibi , in Oehndia , Scania , pirchw in nonnullij
moatlbus IV^pogothicis, Haec omnia defcripfcruot M. Bro*
MELL iu Litbogr. Svnc, Specim, »• & von LIN^;e in Dtfp.
4e CoTiiilis Bahhicsf ^ qv» etiam occur it in '^jurd, j^moeniti
Acad. l^vL L Hue & pertineot pleraqve Coralla qva de-
fcripferunt helm^ing \n Litbogr, An^erh, luhdman in R.
N. if A, V01.CKMAH in Sikf, SuhL Lanoius in //(//.
Lap. Fig. Htlvct, J, L Scheuchzbh in Muf. Dituv. U
iaL T. UL
<e) Petrificsta Silicea, qva tamcn rarlora, & In apricum po-
nunt fillcutn geaeratioaen a calcarea terra. Reperiuntur in
Scanta & qvldcm inprimis in litore iacuf Lonicn^ eft.
E'^OMELL /. c, p, 15. N:9 5. p. 16, Nlo 6. £/ p. 27.
N:o 9. Qvod in G;;r mania etiam Coral la rcperiantur fiU-
cea, plura, qv« poflideo fpecimina, a Mecklenburg (k aliis
locis, oftendunt. Plura, & dcfcriprit Buttkbr in Rud.
Diluv. & in Coralhirapb. Sutterr, ncc non Davila in C*-
taL T. UL ^
S- ISO.
Corallina haec corpora in tria genera inferiora ftbdivi-
dere neceflum haberous,
]:o CoraUa lapidea fen plus minof petrificata , fub qvo
genere & ilia comprehendere volumus 9 qvac parum
aut nihil mutata funt.
*t:o Corolla, qv« fuam figuram lapidibuf impreflam reli-
qverunt , qv« typolUbi coraUorum vocantur.
3:0 Corolla mineralifata.
(A) CORALLA LAPmEA* Coralla Petrifi-
CATA»
Sveth. CoRALLER. CORALLITHER.
Gall. CoRALLOIDES OU CORAUX DC NATURE Pi-
BRRECJSB;
Germ. CoraLlek. CoraLL]thEk«
Sunt corpora foifilia coratlina feu Uthophyta , in
ftratis terrarum & montium obvia , plerumqve in la-
pideam duritiem & indolem calcareain rarius JUiceam mu«
D d 4 tata.
Digitized by VjOOQ IC
4«4 ^Co.>Kj.
tata» allqvando & Icviora & fragUiora, paratn a«t mhii
nutaca.
!♦ CQKAILA, ft^erJicU plant vetjlriata^ tmtfa, arba.
, us vel fufrutkis facit. Coralla kamosa. , SpcT
Corallkboi Ifidis. Cvralltm Jimplex. Nonnoil. ^^^'
Sveth. CO&ALLEH. CORALLSTBNAR.
Gall. CoRAtLiTKS. . CoRAOr BK >Umox$.
Cerm. Coralib. Corallstbihb. Corallzwbigb.
Sunt hsc coralla ftruaura Tolida , fuperficle Isvi
rel parum ftnata, de tetero asqvabili, fme cavitatibu*
& poris apercis , facie extrinfcca arborea vel fufiruticis.
com truncp & ramuJis,
Ca) Cor ALIA ramoia, forma arborea^ JiiperficU law
Hujas varietatis figura confpicitur in B r o m b L L i
Litbo^U f«^J- >f- //. />. //. Nj, z). Curio/, Nat.
de Bdle. P. VI. Tab. VI. f, &c.
0*/. Ne ruatuoas tabulis vel prolixa defctiptioae fim mote-
oere volo«;.flor«, penes qvoJ figur. c<Mifpici pofrunt.
(''^^®*'*-»'*-A RAMosA, forma arborea , fuperficic
Sunt forma arborea cum raroulii, fed ubivij in fii-
perHcie minimis ftriis ornata. Scheuchzbr H»
D. T. XII a. Walch Stein-R, T. XXII. 3.
(0 Coralla 9.KM<i%K ^ forma fufrmkU, CoRAtiuic
FossiiB Fruticosum.
CurioJ. N. rf« Bile. P. II. Tab. IL k. 1. m. P. Vin.
Tab. Vm. a. b. c. Volckman SiUf. SubUrr,
V. XVIII. I. -' ^*^*
(d^ Coralla ramosa , ramis articulatit. LiTHomr*
ton ARTICULATUM. GvaLTHIBRI.
A. Scilla. Fana Specul. Tab. XXI. f. i. Scheuch-
zERi Hirb. D. A7r. /.
Okf.
Digitized by VjOOQ IC
Olf* Ifec lAdna Varietal, off^bA ^vh In ftate natnral! coo*
ftat fubftantia moUiorkfou flexibil}» i Davila inter coral*
lajfuriaeft coonumerata, fed dum eandero heic (bluo) at
pecrifii^acaii^ coolidcram«ia« acqve rtmofa & laevis corallo-
rum iiid^r licet genicuiata, exiftit, bunc itaqve locum buic
corallo aifigoare boa iocoofultum duxioius.
r
t* CORALLA in fuperficie veV extremitatibus y aflerifcis^
cavitatim tranfeuntibus , notata , ramofa ^ arborjs vel
firffruticis facie. Madrbporjb. Spec. 450.
/fftrvitce perviiy ramofu Coralla Jiellata. Noknull.
JcrOpOra. GVALTHIBRl,
Sveth Madreporitkr. Ttibrh-Coraller*
Gall. Madrepores ou Maoreporitbs^
Germ. Madreporitek. Stbrh-Coralib*
Sunt coralla compofita ramis feu tubulis , facie ar-
borea vel fufTrudcis ^ afterifcis feu ftellis diverfs ma-
gnitudinis & figurs , cavitatem lapidis tranfeuntibus^
Temper , aut in fuperficie aut in extremiutibus trunci
vel ramulorum , notata»
(%) Madr^fora ram$fd ^ facie arborea^ Corallum fi^
flulofum. iMPBRATt.
^ Car allium oculatum^
Ramis gaudent interdum rotundis interdum angulatis;
interdum ti bifurcatum reperitur. B^ R o m B i. L
Lith. Sv. Sp» IL pag. 17. i. 15. Walch t^etVir.
Tab. XXU. 3. Ac, Scilla Van. Sp. Tab, XX.
U U ScHBucHZER H. Dil. XrU I. •* .
(b) Madrepora fejftlif ^ fufruticum facie^ Agrofo*
RA C^SPITOSA.
Millepora. iMfBRATU
Eft forma fuffruticis. A. Scat a Van^ Spec. Tab*
XVII, B. Jnmymi^ (qvi dicitur efTc Bourgvet )
Hifi. N. des Pelrif. T. X. 47' Oaiof. Nat. de BlUe
F. K r. y. i.
D d 5 Obf
Digitized by VjOOQ IC
♦t^ |n C ^ 3 Kf
Obf. Dercriptiaoem Pari m^imUt (UlUi rifertt » qvifli de-
dit iMPfiRATi io //* N. p. gig. hue qvadrat ; EJl toopby-
turn 9 mqvic, fvrma najcent , €(amarum^ ex e$dem €§uU pro-
vcnientium , rMdieiius imcr fi tohstfetuilmf y fmnum Jav^
Jlmikm.
^. CORALLA, in fuperficie (f extremitatibus ^ poris , fi-
Jhdis vel tubtUis minimis <f cavilatem plus minus trans^
tuniibus , notata $ ramofa , arboris vel Jujjruticis Jacie.
Melleporjb. Spec. 451.
Pori^ NoNNuLoaiTM.
Svcth. MlLLBPORlTER« PvXKCT^CoHALLBE.
Gall. MlLLEPORXTES Otr MiLLBPORBS*
Ccrm. MlLlBPORlTEN. PUI^CT-CORALLB.
Sunt porls fimplicioribus fca minimis cavitatibns m
ibperfici« prasdita » prout nudis apparent oculis ^ fub mU
<rofcopio licet ftellatis , plerumqve ad centrum trans-
cuntibus , qvafi vermibus perforata vel acubus punQa-
tt eflent , aliqvando nodis feu fqvamulis in fuperficie
^vafi coiifperfa confpiciuntur ^ aliqvando & qvafi acu*
leata, unde atta&u afpera fentiuntur, facie vero arboret
Vel fnffruticis exiftuiit , interdam orbiculari.
(a) MiLLEFORA , ramofa^ ktvis. Porvs kamosus.
IdHlepcfra ramis vagis » pun&is Jporjis. v» Lihk^. de
Coraa. BnUb. $. IX.
£ft £icie arborea , poris feu minoribns in fuperfieie
gaudens cavitatibui pins minus profundis. v» Lm-
9i€. de OnralL B. Hg. XII« Bromeli Litbograpb.
Svec. H. 17. 14. Helwihg Litbagr^ jingerb. 49.
Tab. 4. f. 2. i. VoLcRMAi? SOr/. fubu Tab. XXL
U a. BQttner Kui^ LHl. T. L M:o 5^
(b) MiLLEpoRA, ramofa y muricata. ^
Milkpvra ramis fkigjLS^ fi4i£tis imbricatis- y. Lihn6
$. X.
Facie eft arborea, Ibperficie gaudpns tenuiffime qva-
fi aculeata , feu puoQulis porofis & acutis , unde
atta£hi
Digitized by VjOOQ IC
fW C o ) MJ 4Vf^
atta&n ptfnm afperi fentitur. v. Likv6 de coralL
£. fig. XIK XV. curios. ZV- de B^k. P. VIE, Tab.
VIII f.
^c) MiLLEFoEA ramofa , ramu ctmprtffis^ Cervipo*
Rites.
^idrepcfra ramofa dama aumua rtferens ^ foraminibus
rotundis^ Gvalthieri.
Conftat trunco & ramis coniplanatii & qvafi com-
prcflis. D'Aeqeiiviixe OrycbtM. Tab. XXII. 7.
(dj MiLLEFOEA ramofa^ tubentdofa. Saxum abrottmoi'-
des Clusii.
Eft in fuperficie qvafi fqvamnlis feu foHolis fiir(um
vergeinibus prasdita & qvafi confperfa , node ad
formam lycopodii fa^pe iccedit. v. Linn£ anrall. B.
fig XXV, KuNDMAH R. N. tf Ji. Tab. IX.
1". IK 12. BouEGVET Tr. des Petrif. T. XII.
f 53. 54. Langu bift. lap^ T. XVIL f. U 1.
Oif. Qvx in extreisltatibus miDimoruBi tubulorem, fqvamu-
larum inftar, plus minus prominentiuro, fieUttUt gaudent vK
fibilibus, vocari folent k noooullis madrepora abrotmioidif.
Cc3 M I LLEFOEA. feJfUis , fuffruticis facie^
JMadrepwra alba brajjicam floridam referent. Gtalthise.
Ranus occurrit. VolckmaH Sil^ Subt. T« XX.
N.o I. 4*
4* CORALLA congerie tululorum , carmuUmm vel eellu^
larum in una majfa^ fuperficiebus pUrumjot foUdis, com"
pofita. TuBULAEiye. Sjpec. 45 14
Tubipara^ I^osnulloeum.
SvctK TUBULITEE. RceHE-CoRALLEK
Gall. TUBULITES OU TUBULAIEBS OU TUBIFO^
RITES.
Ccrm. TUBULiTEN. Rohe-CoealLbk. •
Smt Coralla fefltlia , ruffruticum fere forma, plu-
jribus compofita tubulis ^ canaliculis vel cylindris , ali-
Digitized by VjOOQ IC
4i| l> ( o ) Kf '
<jvando paraHcHs \ sfliqvando flexis & feparatis , inter-
dunn cavis & apcrtif , plcrumqve vero iinpletis vcl clau-
Cs ^ faepc transvcrfim fc*fccantibus , plcrurasqvc fapcrfi-
cie plana ^ incerdum poris vel fteUuIis notata^
(a) TuBULARiA, tubis rotundis iuvicem fuperimpojitis.
OaOAKOM Marinum.
Tubularia purpura Imperatu
Eil organo irufico fimilis , cum una fupcr alteram
iropofita fiftula Velschu Hecatofl. I. p. 44.' Va-
lentin'i Mif. f'luf. /. TaJb. VIIL fig* i^ Buttner
Rud. m. T. XX. f. 3.
Ohf, De horum coralloruni orlglnall loq\rJtur Tmphrati In
H. N. p, 811. Cempn/tta ejft^ dfccns> ex minutis tubulis^
crdine inUr Ji dijpoJitiSy c^ort nitido punt ceo. f, coneavis in^
tusiixe ac fofit Uvibus ^ trantvetjit pfitusdam cruflis coa^
junFlif , aqvali dijlantihus ittteruallo ; mater ecnjetur ammo-
iium^ qva in ponto cqncreantur^ pari rations ac apei /« JavOt
a q-^ibuidam inter Halcyonid tefertur^
; ("b) TuBuxARiA , tuhn roHindis^ paraikhX
Eft forma fcrc fuffruticis, conftat canaliculis feu tu-^
bis rotundis in una roaiTa p.arallelis & regularibuS.
VoLCKMAN. 5. Subt. XVm. 9. XX. 4.
{t) Tt'BULARiA^ tubis rotundis, flexis^
Conftat tubulis ' qvodamodo flcxis ^ feu qvj»fi irre-
gulariter in una mafla congeftis. v« Likk^ CoralL
B. fig.^XXIL BouRGVET Tr. des Petrify XL 481,
XIU 50. VoLCKMAN SUef. Subt. XVni, 2. ,
Ci) Tubularia, tubis angulatis ^ pentagonis. .
Tubularia pevtagona^ in qva tenuijfimi tubuli interfepithen^
tis albidis fegregantvr^ Helwing Litbogr. jin^erb.
T. 4. U 6. V, Linn6 Carcdi: Mtb. fig. XI IL .
(c^ Tubularia, tubis an^ulatis^ bexagonis. Litho-
• STROTION. NoNNULLORUMi
Haec eft varictns qvara defcripfit v. Linn6 dc Cor.
Batb. S. XXI. f. XXVII. lii^i^v^i^Gi Litbogr.
Jlngtrb. Tab. 4. f. 5.
CO
Digitized by VjOOQ IC
(() Tub trt ARIA tubis qnsi^i{i divei^i; finguHsr^ utplU'-
rimum qvadrangularibus. C'orallum >istux^s(;m
INT us CANC£LLATUM.r ^
Tubuli in htc varietate conftant angolis 4^ ^^ 6
imo pjufibus , utpfurimmn vero qvadrai^gularibus,
per diaphragmata tranwcrfalia divifn , Ufiide ititrin-
fcca liruftura cellurar« promanat. v* Livk6 t\ B,
fig. XXL Bromell Litbogr. Sv. 11. p/2i. f. 21,
Waich Stein- Rdicb. Tab, XXIII. /. '
Cg^ TcjbuLakia , catentdata. Couail'um^ i^ateru-
LATUM.
In fupcrficie apparet hasc tubularia reticulata ^ un-
dulata.. vel catenulata. V. Linn^J Cor. IK § JiVIU
fig. XX ' i, XIX, f. XXVI. Bhombll Litb. Sv.
II. J. a» f. 4.. fig. 6. & 7.^ Helwing Litbo^. An-
gerb.'T. %. X I ii 6, T.* 6. f. i. ButTaXeh Go-
rail. Subt.* T. L f . 1. Volckman Sit.. Subt. T.'
• XVra. if 7; Tab, XX. f. 3. .
5. COKALLfi tolumnis par alldis^ perpendicularibfis^i cmn
pojha^ mc^a folida pUrumqve fungiformi^ fiiptrficit Jlel*
lis raiiatis rotundis^ varo anguUuis^ omata^ AiTRoiTift.
^ -Spec. 453.
Dracomti. Konwuil.
Fangi cardhides ajlroiticU
Svcth. ASTROXTER, StiREK-StENAII.
Gall ASTROITES 017 PkJrUE CTOlUfi KK GRAVEUR.
' Germ. ASTROITEN StERNSTEIN. DRA<yiEN$T£lN
Conftant hasc corralla plurlbus rotundis ai;t angula-
tif parajlclis columnis vel cyllndris ^ undc* luafla forma-
tur ad forniam extnnfecam irregularis , aliqvando fun-
giformiS, qvrf in fiiperficie ftcllnlis rotundis vel angu-
laribus ^ diverfae magnitudinis , atqve pluribus vel pau-
cioribus radiis ornata.
* Digitized by VjOOQ IC
430 ^C^)Kt
(i) AsTaof TJB foUM^ /MuHs mundis. Khodites. He^
UOLITHBS.
Sant pluribus parallells colnmnis compoliti , In mas<-
ft faDgiformi vel irregularis ftellulit j;:m majonbat
jam minoribus. Boccoh Rtcberches p. iii. Vkl-
icuu Hecatojl^ i. p^ (So* Bourgvbt 7f. des Pe*
trif. IV. af. 25* XI. 49^ Kundm/in R.. N. (f A.
Tab. X. f. 4, 5. 8. la. Walch St. R T^ XXIl^.
I« D'Argemvillb Orycbtol. T. XXII. i» 2.
(b) AsTiBLOiTM^ fiellulis caudatis. Comctita.
Conftant ftellulis elongatis, feu obloagis^ caada Ion-
gius proje£la inftar cometaB caudati. Velscuu
^Hec p. 60. BouaavET Tr. dt Petri/. T. Ill f.
19. T. VHI, 40. KuiffDMAH R. K & J. Tab.
X. f, II.
Obf. Pradura obliqva obtlneiiC tteXlm figtiraM obtoiigani qvafl
candauin ob tubulos obllqve torn laptdtm eraofeuntes.
(c^ AsTRoiTift, folidi figura wait. AEACHKBOLiTar^
Aranea icon.
SuBt forma ovali y minores , ftellulis notaci , unde a*
liqvo modo aranearmn facie fuis com maculis fub
ventre , prime obtuitu apparent, ad formam qvo-
qve extrinfecam araneis , cum abfciflit pedibus &
capite, fimiles. Fa. £a. Ba&CKHAV Epift* dt
Aracbmolitbis.
(d) AsTRoiTJB JliUuUs anguiatis. FAVAaiTBs. Jftroi^
ies favagimfus.
Sunt ornati ftellulis angulatif y fiepius hexangularU
bus , forma favi apum. v. LiirN6 Cor. B. Fig. XVT.
BuRc?vET Tr. des Petri/. VIII. 39- Kuhdmam R.
Nr J, T. X. f. 10.
(e^ AsTRoiTA ftriati^ Lithoi*ROTioii stBLLATUH*
Sua compofitione ligno fibrofo in fumgyitate flcUulit
notato fimilcs.
Otf. I. Plurlroi fuot lapidcs ftellulis ornati, qvl jam aftr0itM
jam qfteria jam iapidcs JleUa$i vocaatur, (ed non omnes
buc^ pertiueot. ^^
Digitized by VjOOQ IC
In defcriptione lapidum fpathi zeolitba & hfalu indicavi-
iDus noaoullos ab iisdem dari AJiroitieoi feu Itellls nnraccs»
qyi tainen ab his petriftcatisdifferuuc, noa folum iodole lapi-
dea, fed & llru&ura qvae in hifce c& columaaris, ooa ica
vero id J'fatbo zeolitbe & bafalte aflroitico. Hujusmodi
bafalucl iapides k uoqquIis Lnko/irotia vocautur.
Dari ctiam lapidei /^ar^io/, afterifco feu ftella accidentali-
ter uotitos, qvi a uonuullis allroit« vocautur, in feqventi
oriinf aobis eit ^ndicaodum, fed & hi facile, pkiuaqve fu-
peiActaiicer Toiuia tiafti ab hifce altroius diftlagvi poUuut.
Votro invcnimus hoc eodem nomine fuperbiie aon folum A/-
litaf ft-d ^ aliud petr ificatuni astrocbo columnar i fimiie , nee
non trochos & afterias, qvae petrificata irnerliia defcriben-
da, & qvantiim mihi notum, iu mada foUda columnis com-
pofita aoa iavsoiuntur, alitcr & forniatis ftelluiia f ludear.
Madfcpnra cum hU ailroitis prOAime conven'.unt , ab iisdem
vero ia co diftint^vaatur, q vod hi non flat facie arborea vsl
fuffruticiij utnudfeporae, fed parallelis coofteiU la uoamaff*
conianAis tubulis.
Obf. 2. Qvos later marmoroides eo'iraerat & defcribit lapidtt
JkUatos D.\ Costa A^, H, of. Foff. p. 145. IX, nmrmoroi'
des aitejeens Jlellatui^ p. %^6. XL marmoroidst golummtis /Ul-
iatus , inboftrotton diEiut p. «49. XI. imrmoroidis fufio fla-
tus JUlktut feu ajiroita fufco Jiavui , hue fine dubio per-
tinent.
6. COKALLK 9 figura fun§if$mi ^ antris famofis , apertis
vd claufu J aqvarum undulationcm Jimu^ibus , arnata.
Meandrita.
CorallUbi undulati. Coralloidis undidatL
Sveth. Wattbn-CoIiallbe. * Waeguka Coral*
L£R« •
<jall. Mbamd&ites ou C£r6briT£S posilbs.
Germ. Wasser-Corallbm. WfiLLBHFdRMicB Co-
RALLEN.
Sunt hflsc conlla formi extrinfeca. pins minus or-
biculari fungiform! , cum du£libus & cavicatibos feu
gyris in fuperficie ac in spfa maifa, diverfse profund«ta*
tis.
Digitized by VjOOQ IC
43* t^Cro^y^
tU y dlrcrfijopfde^ fleik, tpcrtis vel cUsCf > aliqvaAdo
qvafi vermicularibos , f^qvando tqvaram undulationem
fiauilaiitibut. *
{i) CYMKtiTM^ £yrU0fiefjtis^ lamellaU^^ Msakdri*
Ti HBMUPHARicu : Lofitks tumbticoti. Mercat].
CoraUoidas ufldidatu Boccqn.
Figuft font hemifi>h«rica , apcrtis pra&dlt» gyrif^
-undnlationem mzti% fimulantibus ^ imerdutn bifur-
catls , trans verfis divifss lameUis ^ unde atcaSu a*
fpers & incBqvaIc9. fentiuntur* Boqcon. Recb. p^
i^^ N. N. Yaubntimi Muf. Muf t. I Tab. UI.
jig. 2. Curiof. N. de BdU?i VH, Tab. VH: c.
(hy CrMAtiTj« cum gyris pmOMis. Maucavdkitm^
\ , Plac^nt(2 Coralloidea.
Sont dttQibus & gyrir apereis prasdits, qvanun latera
& interftitia profunde ftriata & qvafi sncifa ap*
parent^ Lanoii Hi/t. Lap. Tab, XII. 3* D'Aa*
cEvvTLL Orycht. Tab. XJ^L 8*. Kuhdmak -R.
N. A. Tab. IX. t 7.
(c) GrMATiTi* gffit min(^ibus, forma foliorum junci
marinu Juncus marinus.
Hujus varletatis menctonem fiioit D^ Accost a f/^ M
(jf. Foff.\ p. a48. N:o XUI.. fabr tituld Mamioroides
fufco cinereus coralliis refertus. Kuhdmah R. N. (f
A. Tab. IX. 6.
Ohf. juncus CoraUoideutf qvi ad Uibkliur perdndt, ab faae
varietate didinguendus. \
(d) Cymatitar gyris tuberculofis. Cbrbbeitec.
Fungus encepbaloides.
Sunt forma cerebri humanl fuU qjfii^ finuoftcatibas
& tubero&tatibus. Volckman Siltf^ Subt' Tab*
XVI i.
(c} Citmatita gyris folidis* Scolopendrites. Gesc*
NERi. La2t. Erotylon Plinu.
Aflfoiiis undulatus. Boccon Recb. p. 142. M. Q.
AJlroi^
Digitized by VjOOQ IC
>H C o ) K| 43S
Jtftroius f^olopendrites. Scheuchzer M* D, No 156
& 248*
Ahs, B. Boot L. II* C. 146. f B.
Gyris conftant claufis, fua figura vcrraibui rcptan-
tibus crinitis non diflimiles»
7. CORALLA injlar corticis vel cruftdi extenfa tenuta^
pun&ata aut perforata. Eschara. Spec 455*
Retepora^
Sveth. CORALLSKABRPA
Gall. ESCARITES OU ll£T£PORITRS '■
Germ. Corallri^db
*
Conftant hsBe coralla nonnifi foliis feu lamellis pla«
nis & irregularibiis , unde facie apparent corticis aut
CruftsB pofofs vcl pun3atae; feu inftar mufci tenuio.
iria lapidibus adhasrentis , proxime ad milleporas aece*
dunt.
(a) Eschara linteiformis punEtata. Eschara.
^illepora membranacea plana punSlis qvincuncialibUs. r*
Lxkk£. C Bah^
Fucus linteifotmis ex plantis parafiticis marinh, '
Faciem habet crufts feu corticis vel lintei acUbuf
punQati. Bromell Litb. Sv. II. p* 20 L if.
VON Linn* Cor. BsUi Fig. XIX* Volckman
SUef. Subt. xvin. 4.
(b) Eschara ramofa. PoRus ceRvinus, Reiepara
ramofa,
Cornuum inftar eft Iisc crufta corallina ramofa, fed
plana & tenuiter punctata. Bourgvkt Tf. da Pe-
trif. XII. 51. HeLwing Litbog. Angerb. T, 4. 4.
D'Argbnvill Or. XXII. 5.
CO Eschara retiformis. Rbtbpora* CorsUina. reti*
cularis.
* Apparet inftar retis Aipra lapidem expanli , apermrii
vel ovalibus vel qvadraticis. Bourcvet It. ^es
Tom. II. Ec Fetrif.
Digitized by VjOOQ IC
43* in C O ) Kf
. Petrif. XII^ 52. ScHBUHZER JWii/. DU. N:o
113, 122, 127 & lyi. Walch Stein R. Tab.
XXIII. 2, ubi una figure tjcbaram alter* teiepQ-
ram reprarfcnut,
8. CORALLA figura conica vel cylindHca out per arti^
culationem plus minus apertam fuper vel ad invican cork-
[^ junUa^ out feparata^ fi^erficie pleruinqve fir lata. Hip-
PURITA CORALLINI^ SpeC. 45(J*
Fungita, Bkomell Litbagr. Sv^
Coralla genicukta.
Svcth. CORALLIKISKE HlPPURITER
Gall. HiPPlfRITES. HlPPURlTES CORALLINS
'^'ijtrm. COHALLISCHE HlPPURITRN
Figtira cxtrinfeca funt hasc coralla conica vel cy-
Jini^fica , fuperficie ut plurimum ftriata , qvas inveniantDr,
vel integra , a pluribus hujusmodi conis vel < cylindris
coinpofitf , apic© teTiuiore unius in bafin latiorcra cxca-
vatajn & ftriatam alterius adaptata & fupcriropofita per
articulationem qvandam plus minus apeitam, more fe-
^^ fp^^gonii^ ^qvifeti aut bippms , unde & noraen ha-
bent, aut qvafi unus cyathus in altcrum cffet impo-
fitus; vel divifa tmfra£ta in fragmcntis feparatis*
' Olf. I. Hi Ivpides non funt coafiindendi cum lis , qvi ab i-
liis Wppur/V^vocantur, qvifuat iapidei fdiiftofi vel cal-
carci qvibu? e^fui/iti eflBgies eft imprefli, & td typoUtbos
plantarum pertinent.
Obf. a. A plurlmjs hi! hippuritae fub genera fungitamm com-
' prehendl (blent, 4viideo'r<7ffl//o/&^iVtfriimnlmls amplani
. conftituere necefle habent &iiilliam , qvod incommoduia
evitamuS, dum ab hippuritis peculiarem conftituiraus fpccieni
Ohj: 3 Raro h«c coralla reperiuntur integra, fuis cum arti-
culatlonlbos, pleruiaqve fracta & divifa in regno minerali-
occurrunt & qvidem magna copia.. Hanc ob cauffamea-
dem in Integra & fra^a dividere volumus.
ia) HippuRiTA CoRALLim iNTBGRi. CorolM
geniculata.
Svcth.
Digitized by
Google
tH C ^ ) «l 435
Sveth. Hbla Coralliniska Hippuriter
GaiL HlfPURlTES £NTl£as. HlFfUElT£S COM-
POSES.
Germ. Gantzr CorallInischb . Hippuritbh
(a) HiPPURiT-a CoRALLiNi ctaterifonms y articulati
Sunt compofui conis i difco pluribus coadunacis, uno
in aitcrura impofito. v^ L i n n d Cor B. Fig.
IX. N : 0 2. Fig. X. ^^:o 3 Fig. XL N:o 4.
Bromell hitb. Sv. II. p 29. f. aU
(b) HiPPuRiTA CoRALLiNi cratoriformes non ar--
ticidati
Sunt fine inficione vel articula'tione, undc ctiam expli'
cUi vocanttir. Cur N, de Bale. P. V. T V. /.
(c) HippuRiTA Coraxl!ni, cylindris parallelis y uno
prodeuntibus truncOy compofiti.
Sunt compofiti particulis crateriformibus £ centro
folitariis in cylindros pafallelos formatis^ v. LiNNe
Cor. B. Fig. VI. N : 0 i Cur. N. de BaU. P. V.
T. V. d.
(A) HippuRiTAt CoRALLiNi, cylitidris jkxuofis ex cen^
tro prodeuntibus compojiti.
Conftant partlbus cracerifonnibus & centro folitariis
in cylindros flcxuofos & incurvatos coalitis. v.
V. LivKi. C. B. Fig, XIII. N:o 5. Curiof^ N. de
Bale P. V. T. V, i.
Q^) HippuRiT-a CoRALLiKi FRAcTi. Fragmenta bipr
puritarum.
Sveth. SoENDERSLAGNK BLLER 5TYCKEN AP CO-
RALLINISKA HlPPURlTBR
Gall. HiPPURlTKS EN FRAGMENS
Gerin. Zerschl agenr odkr stSckbn von Co-
RALLlHISCHEN HiPPURlTEN
(e) Fragmenta HippuaixARUMj crater if ormia^ Ca-
LYCtS CoRALLlNl^
E e 2 Simi*
Digitized by VjOOQ IC
♦3<J * |M C o ) Kj
Similla funt calycibus aut poculis feu conis eavl«
truncatis , ball ftriata. V. Linn6 C. B. F. U &
ni Curiof. en de Bale P. V. T. V. a.
(f) ^RAGMEHTA HiPPUaiTARUM , COtUCa^ qV(B COT'
nua refertmt. Ckratitjb recti. Fungita Bao-
MELU MycetUi.
Sunt conica figura, diverfa magnitudine & crr.ffi-
tie , ffiqvalia cornubus arietinis , agninis vel agnel-
lorum rcQxs; fupcrficie jam Isvi jam ftriata, qvan.
doqve crcnis anriuUsqve diftioQa, bafi picruroqvc
excavata , & ftriis i centro profundiori ad margi-
nem excurrentibus predita, qvafi ftellata, interdum
vero materia calcarca implcta , foli^a. B r o M K l l
L. Sv. II. p 43. N:o 3. Volckman SU. Subt,
•J. K 1. T. xmi. 3.
Cg) FRA.GMBNTA HiPPURiTARuM, qm comua incur-
vata referunt. C e R a t i x je incurv ati. Fungita
Jiriatu
Sunt figura conica incurvata, facie cornuum mino-
rum , plus minus incurvatorum , plcrumqvc extrin-
fecc ftriata & crcnis atqve annuUs diftinQa , qvafi
pluribus ftgmentia arac connexis compofita, qvas
circulos in cornubus annuos mentiuntur , bafi gau-
dent exca/ata & i centro ad pcripheriam ftriata,
qvafi fteflatt. v. Lmwi C. B. Rg. VIL Bromei.l
LUb. Sv. U. p. 32' /. (i- 'ViTALCH St. R. T. XXIir.
(h) Fragmbhta Hipburitarum figura colwimari^
gyrattu CoLUMEtLi. Cordla fafcUaa,
Sua figura reftrunt plus minus flcxas & curvata»
columnas, in fupcrficie circulis plus minus prof un-
de incifis, lapidcm ambicntibus prffiditas , unde ap-
parent qvafi ligamcntis uno fuper alterura sd par-
tem impofito conftarcnt; bafi gaudent lation ^ple-
fumqve folida, interdum excavata & ftriata. v, Lw-
Digitized by VjOOQ IC
«XCo ) Kt 437
v6 C. B. F^ IK Hklwfnc L^ Ang. Tab. f ^ f. 9,
lo, II. VoLCKMAN Si/. Subt^ T. XX. 64
CO Fragmbnta HippURiTARUM, fflJia Bryonia fi-
milia Radices -bryo^im IsAVidem*
Figura func radicum bryonias, fupcrficic ftriata rel
fulcata & circularibus annulis divifa, craffitadinc
jam niajori jam minori. Bromeli, L. Sv. II. 29,
12 Helwing Litb. jing. T. / /. /^.
(k) Fragmenta HippuRiTARUM, bajt tetragana.
Sunt vcl longitudinalitcr vel trans vcrfim ftriata, ba-
fi feu cavitatc profundius ftriata^ figura qvadratica
vcl rhomboidali^ Brombll L. Sv^ II. 33, g.
f. a. b.
Obf. Hac fragmenta hippuritarum recenfiu, flint trequcotifli-
ma iu Gotbkndia , rariora aliia in locis ubi vero alii coral*
lini lapides fuot freqventiorea.
9. COKMJLk orbicularia^ magnitudint (^ figura numu
fmatis minoris^ fuperjicie una vd utrisqve convexis^ftria^
tis. PoRPiTA, Spec. 457
LapU nwmfmalis. Calceolarii^ Clarii^ ^
Lens lapidea jiriata, Scheuchzer Orybt.
Svcth. CORALLPANGAR. PoRPlTBR
Gall. PORPITES. CORAUX DE LA FORME DK MoK»
NOIE
Germ/ Corallenpfennigb. Poepitek
Sunt hxc coralla figura orbicularis magnitudine
liumifmatis minoris, aut trocbifcorum oficinalium vel «u-
cis vomica , fuperficie aut utrinque convexa , crenata vel
ftriata , ftriis a ccntro depreffo & concavo ad pcriphe-
riara cxcurrentibus , figura ftellari, au^ ab uno latere pla-
na, incifionibus circularibus praedita.
(a) Porpit^ rotundi ^ tUrinqve convexi, integri.
Ab utroque latere funt convexi, ftriati. Scheuch-
zEKSp. Litb. N:o 60^ Muf. diluv. ^5^, Tub titulo
E c 3 Len.
Digitized by VjOOQ IC
438 t« f o ; Mj
Lentis lapidea idrinqve convtxa. Volckmank Sil.
Subt. XX. J2. a. b.
(h) PoRPiTA rotundi, ab una parte convexi ab altera
planu
Horum inferior fuperficies aliqyando perfcQe plana
& cqvabilif pleruinqve vero lineis circtdaribus ali-
qvando & gyris ferpentiformibiis incifis notata , fea
linea fpirali. Bromrll L. Sv. Ih jj.a. b.c. d. em
/♦ g. b. V. LinnA Cor. B. F^. V. a^ b^ Shhbuck-
ZKR Orychtogr. f. 158,
Cc) PoRPiTAE elliptku Lapidbs Frumbmtarii*
Nonnullorum.
(d^ PoRPiTAE in medio rima aperta divifa. CuNho*
LlTHl
Bafi gaudcnt cllipttca , corundcm vero convcxa fu-
perficies in medio rima longicudinali , plus minus
aperta, eft divifa. ScheuChzbr H. Dil^ap. T. ij
f. /. D'Argenvjll Orycht. T. 7./. 3.
Obf. Plures exiftimant hos lapides effe petrifieata meiufie^
unde & VON linnc in Syfi. N. T. Iff. p, 167 inter
^ helmintbnlitbof madrepore y porpitem enuroerans* qvaeriC,
an miufa porpiu ?
lo^ CORALLA figura extrinfeca fungorum terrefirium.
CoRALLo PUHGiTAE. Spec. 4f8*
Fungita. Alcyonia Nokvullorum.
Sveth. CORALL-SWAMPAR. FuNOITER
. Gall. FONGITES ET ALCYONlTES
Germ* Corall -Schwakmme^ Fukcitkk
pi Sunt lapides corallini qvi fua figura extrinfeca fun-
gos terreflres vol akytmia marina plcrumqvc rcferunt, pe-
tiole hinc plerumque gaudent plus minus elongato it-
qve capitulo , fungorum infcar , pins minus aperto , fe-
pius qvoqve fungorum tcrreftrium inftar lamelloC, em
vero differentia qvod horum lamells furfum vergant,
dum fuugorum terr^ftrium lamellae deorfum verfus pe-
tiolum
Digitized by VjOOQ IC
^ ( o ) ^4 439
tiolatn fpeOant ; interdum vero non lamellori ' exlftuat ;
firoiliter & (lru3i(rt figura & fuperficie diverfi. In
refpeQu ad fupcrficiem reperiuntur.
itO) CoRALLo vv^GiTAE fuperficie aUerutra vel uira*
qve lameUofa.
2:0, CoRALLo FvnoiTAE fuperficie ftriata.
3:0, CoRALLO FUNGITAE fuperficiC fulcOta.
4:0, CoRALLo FUKGiTAB fuperficU pOTofa^
5:0, CoRALLo FUNGiTAB fuperficU foliocea^
(J:o, Corallo fungitab fuperficie tuberofa.
7:0, Corallo fuhgitak fuperficie reticularis
In refpe^u ad figuram extrinfecam ^ fimul & ad
compojitionem & JlruHuram vix omnea enumerari &
defcribi poflTunt varietates, fufficit fequentes indi-
caflt & defcripfifle , fub qvibus casterae varietates
conaprehendi poffunt.
(a^ Corallo fungitae figura conica vel cylindrica.
Alctonia. PriapolUbi.
Sunt figura fere conica, vel cornui parum elongato,
plus minus incurvato fimiles, pediculo prasditi, &
capiculo parum in medio cOncavo: alia infundtbula
vol manicas Hippocratis , alia clavos, alia piftilla te-
fcrunt. Lang Hift. Lap. XIX* 2. Volckman Sil.
Subt. T. XVIII. 3. ScHEUHZER Spec. Litb. 20^
21. BouRGVBT 7r. ie% Petrif II. ii* Xlll* 77.
Ohf. DiftingvuQtur eotallo fingita co»ici , a fragmetuir bip-
furitarum cnmeis , capltulo qvod in bis cum pediculo re-
peritar, unde &, dum fofina apparent priapi, nomea />n-
apolithi obtinueruQt.
Cb) Corallo funcitae figura conica vel globofu for-
ma ficuum aut pyrorum. Ficoides. Caricoides. Caryo*
pbyllur marinus foJJUis. ScHEucHZERit Alcyonium.
Langu.
Sunt coralla minus elongata , forma ficuwn vel ca*
ryopbyllorum aliqvando & pyrorum fuperficie aliqvan-
£e 4 do
Digitized by VjOOQ IC
440 t« C <^ ) «t
do circulis inflcxis , aliqvando punfiulls feu miniinis
forarainulis notata; pcdiculo gaudcnt brcvi & capi-
tulo piano cum cavitatc orbiculari lapidem inter-
dum tranfeuntc & margine furfum vel deorfum fle*
xa SCHEUCHZER Qyar- pifi. Tab. K Langh Hifl.
Lapid, T. XIX. f. i, a, 3, 4. Bourgvet 7r. des
Petrif. L 7, II, 15, 16. Walch St. Z XXIF.
3.b.
O) CoRALLO FUNGiTA f^a ftft cofitca ^ fmna
boletu
Supcrficic gaudcnt incqvali, qvafi rugofa, poris &
tubercu.is prasdita, intrinfcce vcro ut pluri;num ca-
va, figura fere conica vcl cjrlindrica, Walch
St. R. T* XXIV. 3. b. BOURGVET Tr. d. Petrify
11. 14.
Obf. A nonnuIJis counumeratur h^pc variefas ad corallo fnn^
litoi forma ficuum, ab aliis ad ccrallo fungitas tuberofos for^
ma radicuta^ hinc opinamur tutius banc varictatem fepara-
tira CQQliderare.
(d^ CoRAirLo FUNGiTJtt, figUTa veficulari ^ forma Ly*
coperdi. Lycoprrdites. Crepitus lupi.
Sunt forma qvafi veficulari oblonga , gaudcnt vcro
capitulo fcrc rotundo, in medio cxcavato & ftcl-
lato, fupcrficie inasqvali, attaftu afpero. Bour-
GVET Tr. des PetriC II- 12. Langii Hiji* Lap^
Tab. XIL
(t) Corallo FUNGrrA, figura ovdi out orbicularis
piltatu FuNGiTAp piLEATf. PUbus Neptufiu
Sunt figura ovali aut orbiculari , forma pilei^ fuper-
ficie ab una parte convexa ab altera concava, ea-
demqve interdura radiata inter dum fulcata vel cir-
culis concentricis ornata, intcrdum & qvafi ftcUa^
ta, cum margine aeqvabili* Bromell Litb* Sv. XL
3^- 7.
(f^ Corallo fungi t a orbiculares ^ fungiformes. Fuh-
•iTA Patella Lafidbjk.
Sunt
Digitized by VjOOQ IC
>)< C o ) J^ 4*1
Sunt fungis terrcftr ibas fimilcs , orbicularcs , radiati,
vel fulcati , vel et circulis conceniricis prsediti ,
plus minus concav^i^ cum raargine plus minus pro*
minente, ac pqdiculo brevi, interdum & deficien-
tc. BouRGvRT Tr. des Petrify T. I. f^ i. 2. 3.
VALKNTiNr Muf Muf. X iX a Brombll Lith.
Sv. 11 p. 36 fig lu la, itf
(g) CoKALLO FUNGITAE COMFOSITI , OCUloti. FuN-
GITAE O'ULATT.
5unt a pluribus Fungitis qvafi concrcti, undc maffa
promanac qvas fua in fuperfice horum fuugorup
capitu IS omata & qvafi oculata confpicitur. Sulit
vero hi oculi majores vel minores, plurcs vel pau-
ciores, figura aliqvando orbicultri a ccntro ad peri-
pheriam radiati n aliqvando oblonga aut ovali^ dpe*
ripheria ad lineam diagonalem radiati. BourcvET
7r. des Petrify X ^tf*. IX^ ^i. Bromell Litb. Sv.
II. $. III. ai*
Ch) CoRALLo FUNGITAE orbiculares ^ utrinqve convexi
lameUofi. Fung it ae orbicularbs Fungita lamellofi*
Sunt orbicular! figura tb utroqve latere parum con-
vex! & lamellofi , vel profunde radiati , fine petio*
lo, roinori autem in ceAtro praediti excavatione»
Boukgv, Tr. des Petrify II. 9. Walch Su R.
XXIIL 3- a. Kundmann R^ N. & J. lab. IX. 8-
Co CoRALLo FUNGITAE foTtna agoficu Fucus Gal-»
lopavonius. Agarici minerales.
Sunt fungis arboreis aliqvando ungulis eqvorum fi^
miles; videntur compofiti ftratis feu zonis coacen-
tricis fuperficie plerumqve porofa , aliqvando ftel«
lata BouRGVET Tr. des Petr. IV. 28. 19. V. 30.
31. VI. 31. 33. VIII. 38. SCHEUCHZER H^ DU.
T XII. 3 Cur. N. de Bale. P VL T. Vl/e.
(k) CoRALLo vvLJsCiTA^ tuber q/i. TuBERJL i^abi^ea^
Jlkyormm tuberofum.
E c 5 Figu-
Digitized by VjOOQ IC
44» 5X ( o ) Kj
Figura funt irrcgiilari i aliqvando ad cylindricam ac*
eedente , aliqvando ad figurain radicum qvarundain,
interdum articulati, plcruinqve tubcrculis donati , feu
in grumos & tubercula protuberances « tuberibus
terreicribus fimiles Bromell Littu Sv. II. 19.
f. 24. BouRGVET 7n des Petrif. III. i8- ao*
LAngii Hift. Lap* XIV. Kuxdmakn R. N. fif -rf.
IX. 5.
ObJ. CoRALLo FUNOiT^ ^tt^ffo^ qvi radicibuf vegetatri-
jii»ro timiles cxiftont male a nonnulDg rbizoUthi vel radices
pctrificau vocintur, qvum nonnifi fuperficial! qvadam for-
jiu radicum gaude'int. Hue pertinent cylindriforms fitreulus
hpideuf ScHi.ucHZEKi Spec. LIth. N/o §5. nee non ra-
dix napiformis Bromelli Litb.S* IL p. i3 ^ :o. I9&
plura qvs non ut petrificata vegetabilia flint confidennda.
0) CORALLO FUNGlTiE l(BVeS. MyRTLLITAE.
Sunt minorcs, fphaerici vel hemifphasrici, cum fora-
niinc ceiitrali in fuperficic, luperiori, fuperficie,
de catero, porofa. Bourgvet Tr. des Petrify
XIIL 55, 56, 60, 63.
Cm) CoRALLo FUNG I TAB reHcuLanu
Sunt fuperficie reticulari praediti, apcrturis qva-
draticis vel ovalibus , iisdemqve majoribus vel mi*
noribus* Bourgvet T. Xll. 52,
Ohf. Coralh futigite ad cxteraam fuam faciem & figuram adeo
diverfi ut fere impoffibile vldcatur omnes defcriberc variett-
tea ; adhuc & ignotum, aonon ab accidental! qvadam caufia
.pluresfuam obiinuerint diverfam figuram. GvETTARpia
AEl. Pari/. 1751 dcmoaftrare annifus eft ftrufturam In aleyo^
mis petrtficatis intrinfecara, longe diverfam effe ab ^cyo-
fdis marts. An ergo don funt alcyonla petrificata fed,ut
Gvettard exiftimat, ad madreporas referenda? Qvidqvid
fit, id verum eft , dlfficultcr varictates naturales fpecie cu-
jufdam petrificati detcrmiiiari pofle , & abiis, qvi accidcn-
talero fubierunt rautationem, diftiogvi, ipfo origioali m fua»
varietatea adhuc ignoto. Sic ex. gr* annon coralloningl-
tae fine pediculo confidcrari poffuot ut frafti, &corallo-
fungit» cylindrici ut pedicuU a capitulis feparati? SI
lu, certe hae partei ut peculiates varietates confiderarl
non puflunt. •
Digitized by
Google
tx C o -) •^ 445
II. CORALLA origine cornea^ tmuiora rmofa. Ke-
RATOPHYTA. SpCC, i^^9*
LiihOXUa. NONNULLORUM.
Svcth CoRALLTBiR
Gall. Khratophytes
Germ. CORALLHOLZ
Sunt altiora & ramoia fed maxime comprefla &
V tenula coralla lapidea, originaliter qvafi cornea , durltie
inter lapidem & arborem fere media, hinc & flexilia^
qvae raro petrificata ocCurrunt.
(a) Kkratophyton fruticofum. Corallika fru-
TicosA recta.
Faciem habet arboris feu fuffruticis ramofi^ fed ma-
xime compreffl & planati in lapidea materia invo-
luti , utpote cujus interftitia inter ramulos eadem
materia funt impleta ^ in qva hec petrificata inve-
niuntur. Gesnbr dc Lap. fig. pag^ 1^6. D'Argbn*
VII LB OrycbtoL T. III. 81.
(b) Kbratophyton ramofifftmum forma erica. Eri-
ca MARINA. jiparine corallina.
Minori eft altitudine fed maxime ramofa , erica feu
fuffrntici minori fimilis. Kundmann jR. N^ (^ A^
7i X /.
(B) TYPOLITHI CORALLORUM^ Coralx-o-
TTPOLITHI.
Sreth. I Stbnar aftryckte Coraller
Gall Tyfolitbs ou Empreintes bbs Coraux
Germ. Corallen abdrUckb* SpuHRStEiN
VON Corallen
^unt lapides qvi nihil participant de oatura coral-
lorum , fed argillaceie , calcarese aut margaceas funt in-
dolis in qvibus veftigia feu figuras corallorum impreflbe
reperiuntur , corallo autem , cafu qvocunqve , abfence.
la- CO-
Digitized by VjOOQ IC
444 ^ |H C O ; KJ
12- CORALLOTYPOLITHI , ^Jlroitku Spec. 460.
Sveth. Afthick at Astroiter
Gall. Emprbihtes d* Astroites. Ajteo^tes kk
llELIBP
Germ. Abdriickb von astroitbn. Astroitxschb
Spuhrsteinb
G^udent ilellis clevatis' iisdemqve majoribus vtl mU
noribus. Bourgvet Tr. des Petrif. III. 21 & 23. Ctt-
riof. N. de Bale. P. V. T. V, 0.
13. CORALLOTYPOLlTHI fun^itarum. Spec. 461.
Svcth. AftRYCK AF CoRAtLSWAMPAR
Gall. Empreintes dbs Champignons
Germ. ABDRUCKE VON CoRALLSCHWiB^MMBN^
Exhibent veftiga fungitarum fungiformium in lapi-
de calcareO) iiDprelTa. Brombll LUh^ Sv. II. p» ja.
N:o J.
14. COKALLOTYPOLITHI fungitcBccidati. Spec. 4624
Sveth. AfTRYCK AF CoRALLSWAMPARf OEGON
GalU Empreintes oE Fongitb oeilletb
Germ. Abdrucke voh augbk dbr CoralL-
schwjlmme
Sunt forma fere conica longitudinaliter radiata, ea-
dcra forma qva hujusmodi Corallo fungitae in fua con-
cavitatc apparent. Bourgvet Tr. des Pctrif, T. DI.
U 22.
(C) CORALLA mineralisata.
Sveth. MiNERALlSERADE CoRALLER
Gall. CORAUX MiNeRALjses
Germ. Mineralisirte Corallbn
Sunt coralla vapore fulphureo aut terra raetallica
imprsBgnata.
15^ CO.
Digitized by VjOOQ IC
l> C o ) K} 445
t5- CORALLA MiNERALlSATA , Pyriticofa. Pr-
RITES CoRALLOIDES. 5pCC^ 463,
Svcth. KlESHALDIGB CoRALLBR
Gall. CORAUX PYRITEUSES
Germ, Kieshaltigb Cor;\llek
Sunt coralla integrc vel ad partem in pyrlticofam
indolcra mutata. Henckel in PyrithoL p. 155. nicn-
tioncra hcit ajlroita &c fungit a pyriticofi. Davilla in
Cat. T. UL p. 42^ myrtillita integrc in pyritcin niutati
ex Helvetia, Similiter &p. 41. Alcyonii globidofi ex Boll
in H^urtenherg.
Ohf Hujus fpcclei mentioncm fecirnus inter mlncras Pyfiti-
fofar. Spec ft78 lit. h.
l^, CORALLA MiNERALlSATA y^erragmej. Coralla
Ferruoinea. . Spec. 464
Sveth. JERNHALTIGB CORALLER .
Gall. CoRAux Ferrugineux
Germ. Eis^hhaltige Corallen
Sunt terra, metallica martiaU impragnata & plu5
minus mincralifata. Davilla in Cat. 1\ IIL ir.
commemorat aftroita ferruginei ex Lotharingiai retepora
p. 20 ex Giengen^ fcoidis p* 41 ex Helvetia, wyrtiUita
p. 41 hippurita p. 43 ex Helvetia. Bertrand in JDzft.
T. L p. 15:2. meandrita ferruginei ex Mandacb in Helv.
Obf. Hujus fpeciei mentiooem obiter fecirnus inter mineral
firri apec. J45 /iV. c.
S- 15^-
Digitized by VjOOQ IC
445 |X ( o ) ^4
J. 151.
3. HELMINTOLITHI. Zoo-
PhYTOUTHL Gen. 64.
Petrificata animalia verpiium^ M. R.
Srcth. Stbnwandladb Masker* PktrIficb*
RAbB ZOOPHTTTER
Gall. Vers pbtripi^i. Helmtntolithes
Gcrra. Versteinte wQrmb^ Vbrstbintb Zoo-
PHYTEN
Sunt lapidci , ut plurimam fpathofa indole , fparfi ,
vel in calcareis, fchiftofis raro lUiceis lapidtbus fepulti
aliqvando mineralifati , qvi exa£la gaudent figura &
ftru£hira organica vennis feu zoophyti aut eorundem
partium, vel fua veftigia nominatis in lapidibus imprefla
rcliqvcrunt.
Obf. I Vermes dari terriflref vel o^vMUm notum elt.
Priores molUores ideo & deftruftiooi fiicile proaos vilds
dubitamus petrificatos unqyam repertos ftilffe vel reperiri
pofTe. Nov mus noouulloa litbograpbos mentioaem teciire
lumbricorum temfttium & birudiwm petrificatorucn cfr. Atl.
Nat. Cuu f^9L yi. Ohj: 3, fed jperfvafum nobis habemus
ab aliqvali (imilicudme eosdem luiUe deceptos, eoruudem-
qve petrificatos vermes potius ad vermcutitus poftea de-
fcribeados referri dcbere, qvam ad vermes terreftret petrift-
catos. Neqve omoet aqvaticij utpote diverCi indole. Cunt
petrificati reperti fed illi folum qvi vel paulo dnriori funt
indole vel cute duriori tefti, vel rra/?j aut tefta gaudent
duriori calcarea. Pofleriares in feqventi eenere defcribendi
priores petrificatos heic enumerare Ci defcribere volumus.
qvi Communiter zoopbyta appellari folent, qvum piurimi
ab iisdem non nifi facts obfcura vel vix fenfibllt gaudeaat
vita, organifmo autem a vegetabilibus diverfo.
Obf. 2. Plura ab liis corporibus orgaiiicis jam defcribendisre*
periuntur, qvorum originale nondum eft cum certitudlna
deteftum, ab analogia tamen (Si UruAura concludi poceft
eadeni buc referri debere ; pofterior sua forfan cum tem-
pore eadsm detegett
§. 152.
Digitized by VjOOQ IC
I>< C o ) H^ 447
§ 152.
Quae ad hoc genus connumerari folcnt corpora pc-
fcgrina in regno foflUi obvia in tria genera inferiora di-
vidimuSi
(a^ Petrificata animalia verraium & corundem jpar-
tium, qv» zoopbytoUthi vocantur.
G)) Lapides in qvibus figurse horum * vermium feu
corporum funt irapreflae ^ qvi typdtitbi zoopbytorum
appellantur.
(c^ Zoopbyta miner alijata.
CA) ZOOPHYTOLITHL
Svcth. 5tknwandlade Sioemaskar kll^R Zoo-
PHYTER
Gall. Zoophytol thes
Germ. Veriteinte Seewurmb oder Zoo-
phyten*
u ZOOPHYTOLITHI Fermium Jkyenii Lyncurii.
Belemnita^ Spec. 465.
PetrifUdta animalia vermiam bolotburimim. M« K.
Uelmintbolitbus alcyonii lyncurii^ v» Likn6 170. 23 ♦
DaHyli Idm. plinii*
Lyncurii lapides. dioscoridis.
draunii lapides.
Sveth. Belemniter* Wattelius
GalU Belemnites
Germ.LucHssTEiNB. Donnbrkbilc. alpschossppeils
Sunt lapides colore fufco aut comeo , rarius grifeo
vel flavefcente , opaci vel fcmipellucidi , forma conica
aut cylindrica , compofiti ftriis horizontalibus a fibra
longitudimJi feu meduUari , qvas axin fere conftituit,
ad peripheriam fe extendcntibus ; bafi gaudent excava-
ta, conica^ interdum vacua ^ interdum nucleo^ conico
concamerato & fiphunculo laterali prasdico, impieta^
inter-
Digitized by VjOOQ IC
44« ^ C o ; >^
inter dum veto cjns loco , tcrri vcl tlio lapidc ; fuper-
ficie fufit aliqvando laevi, aliqvando qvafi. fulcata tut
canalicalofa^ ad bafin interdum circnlis conccntricis or-
nati, qvi qvafi lamellU clrcumvolatu compofiti viden-
tur. Fricati vcl contufi aut lenitcr calcioari foctorcm
fpargunt fulphurcum vcluti cornu combufti, feu infljt
pulvcris pyriu
(a) Bklemnitbs cmiais.
Apicc gaudct acuto, Rlbik dc TuM. Mar. Tab.
VUI, f. 2, 3, 4^ 5, tf, 8, 10. Ehrhart dc
Belemn. Swv. Fig. J, a, 3. Bourgvkt Tr. des
Petrif. T. L V. fig. 37J, Baier Or. N9r. T. L
f- 4f*
(b) Bklemnit bs cylindricus.
Eft apicc roagis rotundato, & dubium tfinon hujnt*
modi bcjcpinitft fine coRfidcrandi uc mutilati & a-
picc qvacunqvc caufla dctnincati Klein dc Tub.
war. Tab. VII. f. 5, 6, 7, 11, la, 15, i«, 19^
BouRGvBT Tr. des Petrtf' T. LV^ N:o 376, 3-7.
Baieri Orchyt. N. T. I, f. 2 & 3. Walch
St. R. Tab. VL N:o 2. a. cmciffcylindricicoDfpb'
ciuiitur%
(^c) Bblemktitbs tmtricofus feu fufifarmis.
Hujusmodi bclemnitas videntur qvafi duplicari , in
medio tumcnt, facie propemodum fufi muliebris^
Klein de Tub. mar. T^ VIII. f. 13, 14- Bour-
cv£T Tr. des Petrif. T. LV. 574. Bajer Or. N-
T. I. f. 7.
(d) Bblkmnites canalicofus.
Eft . in fuperfice , uno ^ binis ad fummum trinii ca-
nalibus, feu aqualiculis per longitudincm extenfis
infigntcus. Baier Or. N&r. Tab. L fig^ ii 4*
("c") Bklemnitbs ctrculis coficentricis.
Non folum ad b&fm , fed & per totam longitudi-
ncm circuli apparent conccntrici^ dum hi difirin*
gun-
Digitized by VjOOQ IC
gunlur Be'emnitias Klein de Ttib. Mar, Ttb. VII,
fig. 2. & Tab. IX. fig. 3, 4.
Obf. Ho8 Belemnitas cum circuits concentricis noo Vidi :
dubiu* kaque basreo an hue penineant. Non omnea
conici lapides Aint Belemoicat neqve Ortbuceratiue. ut k
feqventibus patebit.
^f) Bblemnitbs diapbanus.
Colore eft falcrno, unde k Libavio it alits habi-
tus fuit pro Succino falemo petrificato. In hac vt-
rietate rimt vel fibra, qua conum tranfit, optime
confpici potefi.
Oh/l I. Differunt etUm BeleiBttiMfc colore.
i:o, Belsmnit^ colore fujeo vel torweo fin tAfiare gfifeo.
Sunt reliqvis varietatibus magis^ vulgarea , eoqve ipfo ab
omni Teftaceorum petrificatorum genere difticfii.
ft:o, Bblemnita colert nigra. Bblemhiti Co&aciki.
Defcripfenint Baibe Or. N. p. 37. LachMuhd O.
Hildesb. p. 25 & 346,
g:o BBLEMinTiwferf^tfW/f«j/e.BBi.ftniriT>ELECtRiHr.
VbJ. 0. Sunt hi lapides peculi»ri» indolis, ab omni feren^'O
petrificatoroiB genere dlftindi (a) Qvi integri invenhm-
lur cutieuU aliqvaodo poiofaveftiti eflfe folent. (bj S«.
pe occurrnnt plus minus compr^t, qvln & tmriti. era.-
fertlm circa bafin, qvafi cutlcnl* (bperior impftu qvodam
exteroo violenter nlimconfofa &diffnda fuiffet. cedePte
f^!i • ?.^*"»* ph'nomeofsconcludituri^fWrlixali-
qvando motff/, faltem ad partem indoiiorew tuifle. cfr.
BAiBROr.iVbf.p 36. (e)Prlcar>, cootufi Vel lenlter «!•
cinati orfor^w /Jwfwlifai cornu adufti iban^wt; qu» proprietas
nonqva« effeiioteft aceefforia, i Ale & pingvl peregrino fe
inlinuante dependens. prout io nonnollis fa/«fm lapidibus
^tT^"f . ■^•/«'^/«//'»cont}ngit. f«d neeenv eft. fir con-
nate & in ipfa fubftantlj fondaw. qvum non llfi folom t»e.
J^mnir* qvl In wlcarel, lapidibns reperluntor hnnc oriorem
iparguof, .ediilliqvi In Upidibus fcMftofi?, imtx, otil In
ntatia atenarels vel »ren» litorall aut agris fparfi Invenlun-
tor. uW nullum veftlgjum five bltominia mineralls five falls
votadhs aut Ammonia«elis in eonfiniis reperltur» vel efTe
Poteft, vel »d hos lapides pertiogere potult, absave w In
Vkanla ejusdem yeftlgia exifterent. (d) h W fi parum
incalefcant, <Mad« aqva frieida adfptrguutttr, fol«nt Ion-
Tom, IL p£ git,,.
Digitized by
Google -
450 ^ ( o ; ►^
gitudtnaliter ad ax!a in Unas findi ptrtef • qvafi a bio!s dU
midiatis conis eflent compoiid <e) fortiori igae io calcm
abeunt; eodem vero au€to, io ndtrumflavum peUucidMm tua-
di coQtendit Kundju ank in R. N. IrA. p. 99. (t) Cum
jiqvaforti eff^r^efcuQC &iibeadem folviiatur, cuticula iofo-
luca relifta. (g) FttdeftilktiowcmpnbtntPbleimdempY'
retimaticuiD , SaU volxtilt urinojb inpraegnatum , oihil ve*
topiogvedinia.clr* BuaHART de Jbeienm. Svtv. p. 50.
Ohf. 3« Aftnifturaborumlapidimitainiatriarecaqvse a Mir-
RALTO in Epb. N. C. Dec. III. Am. V. V l/L Ob/. Xr.
fig' 37*^ LANGioln HiJl.L. Fig. p. 131. Tab. XXXVII.
s. ?ft defcripca & delioeata. qvam extriofcca organica &
proprietatibus defcriptis £icUe patet eoadem , non ut pro-
duFlam mtucrale connderari pofle ut fu(]picataa efi Wood-
war d in Geogr. Fhyf. Eorundem namqve ftruAura orgao]-
ca & prspfeotia aliis cum marinis corporibut in (Iratis ter-
rarum & noDtium^ fatia inculcaot cosdeai non ut incolaa
Regoi mineralis uatlvoa coafiderari pofle, fed ad peregrina
corpora & qviden narina petrificata referri debere. HInc
& nu!t«eosde0 nee ad StalaHitas fioore anfnerali produftas
refi^rri poffe, ut exiftimaruot Laicg in Hift. Lap. Fig. &
AssALTua in Mff/ sd Meregti MetM.^ qvum ftnondabi-
lis Staladitea radiis horizontalibus & proprieutibua defcri-
pti8« Haec eadem & raleot contra opfnioaem LiBAVti in
Singiil. P. III. L. 8. Cap. eg &Oesn£ri in CaroU. ad Epi-
pban , q vi , decepti fine dubio, a Belemoitis diapliabis colore
faleroo^exiftfroarunteoflden efle Suedmm pitrijlcatum. Con-
jedoraQHEDiNc in ASi. B^nwieif T. t/>. 70* Belemoitas
^t tryllaUifationem feu Tartarifationem eife produAaa, hta lis-
den annthilaturnomentisouperdiftis. LviBtv^ in Icbnegr.
Litb. Rfit. ambigit an hi lapides originem babent a Cf/mm
pijcii Narval , an coofiderentur ut ilaclei folrmati io Penictl-
its marsnif vel Demalihus^ Teftaceb ; qvaaa & opiofoaeoi
foviflTe videtur Helxving io Litb. Angctb. p. 89. licet
alibi P« //. p. 1 17. in earn pothia ioclioat fententiam, qvod
Cwallinis feu ttantit marinis optlmo jure accenferi poiunr.
VoLCKMAN inSil. Subt. opinatus eft bos lapides efle radios
feu fpinas offium animalis cujasdam marioi, Parum ab eo-
dem difcedit Bovrovet in Lettr. pbihf, Sur. Ufurm. da
fils^ bos lapides pro pifcium & qvidem Pbjipnerum aut Cto-
codilorum denflbus babendos contendenSy qvse fententia eft
qvoqve in JDiB. Encjchped, ado{^ta, licet ftrudura fibra*
aum in Beieaaoitis, eoruodernqve iudt depeodeoa fragilitaa
loog^
Digitized by
Google
|W (> ) «l #51
Ion«;c fit diverfa a ftrufturs dentiuro & eorum duriti«. Kon*
mills e^ (unt opinione , qva & oliin J. Th, Klein, £ie-
^* VERS in Curioj: Niend. & alii fuerunt , qvc d flat ut Acuiti
^' vel radii Echinorum conflderandi , perhihenrcs nonnulU, ut-
. potc FisccER, BuFFOK, Te ptflldeie Echmtscum huu.v-
l «K)di aculeis ; fed ut in omoibus lielenmids taflo forma &
ftruAura qv.%m materia reperitur difcrepani abaculeis Kchi*
norum, tacile fufpicari poteft Echiuos cum hijusmcdi acu-
leis Beleroniticia, non nifi anificio cuiuaoi adfcribi poffie.
Hinc, plurimi k r<»centioribus , Rosinv^ de heUwnitis ].
Th. Klein de Tub, Marin. & in A'at. Dijpcll Ecbsnoderm.
Breyn de pcljtbalamiif , Fhrhart de hcitmn. Svcv,
WALChiln St, /?. Baumbr in MimraL hos lapide* inter
petrific^ta Teflacea colhrandos exiftimaruot, cosdeifqvc
confiderari polle vel ut Tubulos marinor peculiares, Vel, ^^^
A L LION in Or, ped, opioatur, Mtnuekoihxx TtfidCeis f^tir^r*-
tos. Sed evaaefcuat utraeqve feiiteutiae fi confidertOiU^ ma-
^^ teriam lapidoam nee noo firuduram In Peleoiiiitis eile lon^e
*' diverfam a Teftaceis corporibus, ac prttportionetii inter rU
• roam vel canalem Beleronitas tranfeuntero, atqvccraflitifin
r leliqvam qvaai tuaxime effe peregrinam inter Teft«*Cea cor-
pora ♦ ut reficeamus, cor/«m qvo ttfli Iieicmrita; eirt ndei»-
qvecomprelTibilitatemfuffiCieDter iodicare prsdem3dl>fla-
cea foflilla corpora referri non pofiTe, ac ftrufluram inttrnfein
orginicam non admittere ut cocfiderentur ut flftf/i?i\ qvl
•' nunqvam orgaDica ftrudura intrinftce effc poflunt. His
omnibus momentis coadi olim iulmus hos l?pides ppct-
liares, ut ab liolotburiis fuam originem repetentes coDfjccta*
ye, eandem vero lubenter deft rentes feotcntiaoi, qvao* &
Capeller habuit, rfr. Kifin ^ttaj^r, LithoL meliora 'i>.
V LiNse jam edofti ; id folum addentes, qvcd ptf pfus
veritatem attij^iffe vidctur Bra>;liEr qvi luAfl^ApgL boi
lapides a polypis geoeratos contendit*
«• ZOOPHYTOLITHI fttllz marine. Stelutjb.
Spec. 4^64
Sveth. Stklliter* Stekwj^vdladb Sioestier-
MOR KLLER KaBRSTROLL
Gall. Stbllitks. Etoilki ob mbr petbieI^ei
Germ. Stellitbn. Vbrsteinte Sbesternb
Sunt lapides figura ftellari ornati, qvs {lellulc
tUverfa funt magoitudinc & radiis gaudent femicylin*
Ff a dri-
Digitized by VjOOQ IC
45t »H C o ) Kl
dricis, pluribni vt\ ptucioribus^ tix Teroriiltni lo^ trt«
pluriinum s* Ittioribas vel teimioribtts, aliqvindo qvafi
foliaceis, interdHm rcQis interdom flexis; aliqvaodo &
figura Pentagoni, tadiis non i centro vel corpore {xrod-
euntibus , fed in formam pentagonam connexis fimul
& flezis.
(i^ SxELLfTja radhrumirkm. STBi<UTiBTRifACTi.
(b^ Stbllitjb radiorum ^atvor. Stbllita Te-
T R A C T I«
Radiis gaodent vel falcatis vel cruciatia vel folia-
ceis«
(c^ Stellitjb raiiarum qirinqve. Stblxita qvih-
QVKFIDI.
Hi' iunt freqventiores forma vel corporis radiari vet
pentagon! vel palmipedis , vel alia. Indicat Chr.
Fr. Schultzb in Betr. der verfteiMe Seiftem in
lapide Arenario Pimaienji in Saxonia repertos fuiflb
jfflropeQinem regularem & PefOagomJirumfemlungium
qvos^ fub hac varietate, comprdiendiniRS*
(d^ Stbllit A pUtrium roMmm. Stullitm mitlti*
FIDI.
Conftant^ 6^ 7, 8, 9» vel 10 radiis.
Figura nonnpUas harum varietatum conipici poflunt
in WAL6HII St. R. T. 11. N:o /. nbi bin« figorai
reperitintur radiis f. bins radiis 8. una radiis 10.
Bouk:gvbt Tr. its Petrif. Tab. LIX^ N,-o 438.
Kkorr Lap. Diluv. t. P. L T. 43 fig. f , a, 3t
Baum£R Min* T. L /« ^/.
3. ZOOPHYTOLITHI Stella marina crinita. Stelh-
TJB Crikitu Spec. 467 •
Capita Afedufa. NoknulLorum*
Sveth. Stbnwahdladb haorigb sLLsr Taofwsads
SicesriBRNOR
Gall.
Digitized by VjOOQ IC
^ ( O ; K| 451
Oall. Stellitks CRiNi;rBs. Etoilks a£ her
CRtHITBS PBTRlFlifiS
Gem. Verst£Intb gebartbtb Se^stbrne
Sunt petrificacs ftellae marinas, qvas radiis vel fi*
lis conlbm rocundU vel integris, pluhmis feparatts,' in
fuis extremitatibus qvali in barbam aut coinam fe cer^
ininantibus*
(a^ Steluta cRiMiTi C0ma dicupla.
* ZMpbytoUtbi ftella crinita Decacmmos^
Stella Decacnimos barbata (f topbacea. Likckii St» Mar.
Tab. 37. N;o 64 & 66, Baiee SuppU Or. N. T^
lU f. 4, 5 Knorr L. Dil. T. Tab. IX.
(b^ Stbllitjb cRiNiTi coma muUiplid*
Zoopbytolitbi ftella crinita Polycacnimos.
Cdpta Meduja. Lincku St^ Mar. Tab. XII. No»
33i 34- ,
Jlftropodia niuttyuga (f claveUata^ LuiPii 1Mb, Brit.
No. ito6 & ma.
(c^ Stbllitjb cRiHiTi romoji^ apicibus fafckuUuis.
HelmintoUtbus IJidisfiUformis ramofa ^ apicibusfafcicula^
tis. V. LiNHi. 169. 10.
Capia medufa lapideum. Hiemer Cap. A^^
Zoopbytolitbi SteUa compofita radiis fecttndariis ex eodem
trunco numerojis. Gbsnbr de Petrif. 32 N.o ^.
Alb. Rittbr Or. Calenb. Spec. II. p. % Kbislbe
Neu. Reifen T. U p. ii6.
4. ZOOPHYTOLITHI artictdortm orbicularium^ fingu^
larium^ ftellarum marinarum^ forma rota^ centro ca^
va. Trochita. Spec. 468*
Rottda Lapidea.
Nummuli Sti Bonifadi^
Sveth. Trochitbr« Hiulstehar. Qvarhitbnar
Gall. TRoqiiiiTES ou Troqves
Germ. Trochitbn. RadbrsTeihe. MQhlstbihe
Ff 3 Sunt
Digitized by VjOOQ IC
454 ^ ( o ) K^
Sunt lapides orbicularcs SpatboSj colore diverfo,
ccntfo cavi, forma rotas rainoris, divcrfa craflTitic &
diamctro , fupcrficic utraqvc , fupcriori & inftriori pit-
na , aiiqvando nuda, aliqvando ftriis a centro ad pcri-
plieriam vcl ftcllulis ornata. Ad fuara origincm funt
trticuli feparati ab EntrocbU roox defcribendis.
Ca) Trochit^ laves.
Supcrficie gaudcnt Isvi pollta, ftriis fine dubio de«
tritis.
(b> Trochitj^ firiati lapides solarci^
Striii R^^d^nr e centro vel cavitatc ad penpheriam
excurrentibus , jam pluribus tenuioribus, jara pau-
cioribus latioribus. Qvi cavitate central! carent,
voCari Anient Lipiits Sidares. ,
(c) TroChitj* ftellati.
Sunt in utfaqtrfe fuperficie' ftella omati, fimplici vel
duplici qvinqvangulari.
Harum varietatum omnes figurae confpici poflunt
in WALca 5^ R. Tab. lU. No !•
J. ZOOPHYTOLITHI articulorwn cmpofitortm feu p#.
tioli cylindriKd fiellarwn marinarum^ forma cylindrical
centro diJHnUo , fuperficie extrinfeca per circuhsj in dt-
terminata diftantia^ divifa, Entrochita. Sp. 469.
Entrocbi vcl Enirocbi coluwnares. Nonnullorum*
ColumnelU.
HelmirAQlibm IfUis Entrocba. v. LiNMe. i(J8* '7»
Zoopbytolitbi petioli CylindraceiJUllcs marin(J^. Schultx
£. Ferjl. Seeji.
Sveth. Entrochiter. Wauar
Gall. Entrochites ov Entrocjves
Germ. Entrochitkn. Wauzenstkhii
Sunt lapides Spathos columnarcs vcl cylindrici, ma*
jori vel minori altitudine, k Trocbitis (N-o 4) pluribus
vel
Digitized by
Coogle
vcl paucloribui, uno in alterum impofito , compofiti,
centre cavi aut alia materia impletoi in fuperficie cx-
trinfeca' orbicularis circuUs vel incifuris, qvi »rticula-
tioncs feu Trochitas indicant, divifi , intrinfece fuper-
ficie, tam infcriori qvam fupcriori gaudcnt plana, vel
radiata vel ftellata
Ct) ENTRocHiT*tewy. VolvolabLjioii.
Cylindricui lapii, SchEUcmzbR Or. Hdv. f. 154.-
Circuli fuperficialei & commiffara funt in his , fine
dabio, detritae.
(h) Entrochitab laves , ventre tumidi. Cad itae.
DoUola ScHBtJCHZBR Or^ Helv. fig. i55' «5<.
Lachmond Or. Bildesb. p» $6. N-o 6. Lanh. Htfl.
L. Fig, Tab. XX /♦ /. 2. BouRovBT Tr. des tetr,
T. LVm. f. 411, 4»». ^ . .■..',,
fc) ENiRoCHiT* radiati, cormUffuru ctrcular^s toru
fpicuis/jigura coma. Borovbt In d$i PetrtJ. U
LVln. 6g 415- 46. ^ . . , -u., «„
Cd) Entrochit* radiati cmmilfuru areviaribm con-
rpicuis, figura (ylindrkt. Entrochi ctlindracbi. '
Horum commiffuras circulaft* inveniuntur plus mi-
nas profundts feu incif«, aliqvando qvafi denutae,
aliqvando catenulats. Bourovet Ir. des rttrtj.
Tab. LVm, f 4»<S, 4»7» 4*S.
(t) Entrochitj* fteiloAi.
JJleria Columnaris, Schbuchzer Of» IMr. u 150,
153-
Sunt tam in fammitate qvam btfi, ftdla n^tati, k
TrocWis SteUatis No 4. lit. e. compofiti.
Figuras harum varietttum exMbet Walch m St.
R: Tab* in. N.o i. Pleraqve & fi noa omnes.
Urn Trochitarum qvam ErOrocborum ^ in Lbibnitu
Prolog. Tab. X. icone$ confpia poffunt, nee non
Entrochi radice curva^ quas figuras eaedcm repcnuntur
in LACHMtnro Or, HUdesh. p. 55*
F f 4 0*/*
Digitized by VjOOQ IC
4f« rw c o ) K}
0*/ Corpora Orlginalla ad h»c petrificata, qva immenra co-
pia aoonullw m lods repcriuntur congcfta A cum calcarea
Mltna 10 imam mafTam ooncreta, nondum licei adarovw
Unt co^Dita; non dabUamut tamea qvioheic fuiim locum
haheant inter ^^//j/ marwar. Lang I us in HiO. L. Fir.
exiftimavit his Upid«. efle articuIation^s Entrocbi ramoji
moxdefcribendi; tiWxftelU marina peduncuhtit, qvalera defer}-
^ Prv /!^-i ^/V;?^ *" Befcbr^ii,. Grdid. Tbterphl. & Ellis
ISfA V- ^^ ^'^^'^- ^- 9^- '<* C^^""» eft , q vod non pro
(fjjibiit vel partibu? /)^«iwi hibjri pafFint, , ut olim exifti-
iDiruat Lu.Divs in /fU Bm. p. 31 & iM-ac Volckman
la *^/, 5«4^, p. I, Cap. V. p. 1 61.
<• ZOOPHYTOLITHI artkutorum c$mp6/ttorum flelhu
Tum marimrwn^ radiis cylindricis pluribus Unuiotibut
ix una radice propuUulantibm , fere digUorum inftar ex
, ^ ^bus metacarpi. Entrochi ramosi. Spcc^ 470*
Zoopbyttditbus AflropbyH^
^lirBpodium ramofkm. LvriDii N©. iijt.
Cipta Meduft. RuMPPit T. 16.
-jl/inpbytim. Likckii T. tg. jo.
EncrinU(B columnares, NoarMirLLoRaH.
Sveth, Orbniga Ent^chiter
<5aJf. Bhtroqitbs brancuurs. ErottRt dC msr
»TaiFiijE8
Germ. AST UND ZwBIOPORMIQ CRWa^CHSEMR WALT-
ZENSTEms.
^ant laptde^ rarwrca , fpathafi ^ cMipofiti k tcnuicn
Hbtif Entrocbis radiatis vcl ftellatis, pluribua (N.o 5)
qvafi ab mta radice propuUulantibus , divcrfa ramiiica-
tioa© & ramorunj majdri vcl minori Romero ^ wdcm
fere »odo, Dt digit! ex offibus metacarpi; qvm mcta-
carjM o(& lapidea folcat cflfc formata i pluribus angu-
latis dibi^ fcparatii, aliqranda lavibus, aliqvando ftria*
tis> intcfd»ni phai*viiiterduiTi angulantis.
Ca) EhH'RocTTi RAMI?!, r imts tiivaricaiis.
Knorr L. U». D. T. P IL Tab. XXVIU^ f» 2.
GvETTARD ia J(l. Purif. 1755. T. 14. £• i, a, 3.
Digitized by VjOOQ IC
(b^ Entrochi ramosi, ramis amtraSis. Rhoditjb^
Knorr 1. c. P. 11. Tab. XXIX. f. i. Gv£t-
TARD ^cl. Pari/. 1755. Tab. 14. t 4*
Obf. De Entrochis raroofis cfr. Epitome Tranf. philof. II.
6c Fischer in Praef. ad Linckii Tu de Stell. Mar.
7. ZOOPHYTOLITHI articulorum anguloforum feparato^
rum feu fimplicium ftelUe marina vel Medufa^ forma prif-
matica^ figura pentagma vel polygona^ fuperne 6f inferm
Jlella qvinqvangulari omata. asteria. Spec. 47 !•
Svetll. ASTKRIER* KANTIOfi StIERI^STEMAR
Gall. AsTLRiES
Germ. Asterien. Sternstbinb
Sunt lapides fpatbofi angulare.^, prifmatis breviorit
& minoris forma , centro cavi , in futnmicate & ball,
ilella utplurlmum qvinqvangulari omati ; videntur efft
articuli fingulares & feparati ab aileriis columnaribus^
ipecie fubfeqvente defcribcndis •
(a) ASTERiA qvadrangubtris^
Sunt rariflimse.
(b) A^TERiA qvinqvangularet.
BouRovBT Tr. des Pern/. Tab. Lvm. f. 413,
424, 429, 431. Walcu St. R^ Tab. in. N.o^i.
Obf. Noanulli Ulos orones lapidet, AJlerias vocant, qvi fielh
oroatu five cylindrlcl five prifmatici fueriot, atqve Troehor
ft Entrocbof illos lapidea, ^vi ftella (Parent; ex hoc fun-
damento olim in regno minerall JJletias in Crbiculatas & An^
gularer diflinximus, Ted, licet origiualia, horum corporum
nondum fiat exafte cognita, debuimus tamen beic roagis ad
figuram extrinftcam attendere, qva ilia confufio evitaturt
J van ad fiellam, qvm in Trocbiiia & Entro^ia fepius
eiideratur , nunqvam vero in afteriis* Praeunten qyoque
boc in punftoiiabemuaScHVLTZB io Hetr. von Seefi.
f . ^ZOOPHYTOLITHI OFticuhnm angidofmm ftella
marina vd medufa , forma prijwatica^ pnUagona velplu'
rmm anguUnrum^ in baji & fummitate Jlella qvinqvangu-
Ff 5 lar
Digitized by VjOOQ IC
45« P^( o ) Kl
lari mtati^ fi^erficieper lineas vel circuhs^ in determi^
nata difiantia^ divifa, AsteRi/ik Columnarbs.
SpeG» 472.
Entrocbi angular es ftellatu Nonnullorum.
Helmintholiibus IJidis Jljleria v. LiMNe i68» 18*
Svcth. Kantige Stiernpelarb
Call. ASX£»1£S COLOMKAIRES
Germ. St£Rnsa£UL£NST£inb
Sunt lapidcs fpathofi ^ forma coluranari prifmatica
jhgolofa, pcntagona vcl plurium ingulorum , . majori vcl
minori altitudine , ab jifteriis (N'o 7) feu ab articulis
angulatis fuperne & infeme ftella notatis, pluribus vcl
paucioribus ^ uno in alterum impofito , compofiti , un-
dc & in horum articulonim comn^UTuris , externa ho-
rum prifmatura fuperficics lineis transverfalibus , in d€«
terminata diitantia, eft divifa.
(a) AsTKRiAB coLuMKAiiBf) tciragma^
(b) AsTERiAB coLUMVAEBs, peM^ona^ Sphaagis
ASTBROS GesHERU
BouRovET Tr. des Petrif. Tab. LVm. f. 411* 43^*
-Baibr Or. Nor. Tab. L f. la, ij, 14* Mbllk
de Lap.fig^ Lyg.'t. I. t 3. Roami StdL T. V.
KuNDMAN Rar. N. & A* Tab. X. f. 14.
Cc) AlTERIAB COLUMNARBS^ pOlygOfUB.
Bourovbt Tr. des Petrif. T. LVIIL tg. 4iS«
Schbuchzbr Or. Helv/f. 151.
Cd^ AsTERlAB CoLUMNAREf, incif(B & Tiodofi.
Profundig picrumqve gaudcnt incifuris & anguht
pun£tati$ qvafi aculeatis. Bourgvrt Tr. des Petrif.
Tab. LVin. fig^ 413. Scheuchzer Or^ Belv.
fig. I?i.
Prastcrqvam Au&orei nominatos, oranei hm fignrs
confpiciuntur in Walch St. R. Tab* Hi. N.o. a«
9. ZOO-
Digitized by VjOOQ IC
9, ZOOPHYTOLITin ftella marimst]^ radiis ut plurimum
contractis y meris afleriis columnaribus^ coUateralibus , ab
is tx Uno caule dependmtibus ita cotnpoJiUy tu fomam
qvodammodo floris Lilii ojitndant. £hcrini» Spec«
Encrinus Pentacrinus^
Lilium Lapideum. NoBTMULLeRUM.
Udn\intbolithus IJtdis fafciculo conferto. v. Lmjsi 169 tt.
jdfitria columnaris entrocbp Jimilis ^ arcuata. ScHEUCh-
Z£R Lith. I. f 4.
2Qof>bytolztbus Jiella con^o/ita^ ex corpw^e five baft una flu-
ribus^ radiis feamdariis decern^ C^snjbr de petrif.
3 1 N.o 4.
,^fleria. Ans. B, i Boot,
Sveth. Encrinitkr^ Liliestbkar
Gall. Encrinites ou Lis db pierri
Germ. Encrinitkn. Liljbksteivb
Sunt compofiti ramis parallelis angulatis , 81 !•
▼el 12) feu afteiiis columnaribus 5, 6 vel plurium an«
guloruin^ ad invicem articulads, ab uno trunco feu ba-
ii prodeuncibus ^ &: eo ippdo ramificatis , ut in fummi-
iate Liiium aliqvo modo rcpraBfentent , petalis pl^s mi*
aus expands.
(a) Encriwites petalis expanfis.
Eft rariffimus. Knorr Lap. Dil T» P. I. Tab. XI.
b Davii^a Cdal. T. HI. fig. i.
Cb^ Encr nitbs petdis contraSlis.
Hic freqventiui occurrit Harekbbrg Encr. T. L
f. /, jy 4^ 7. Lachnund Or. Hildesb. p. 57.
Ro SINUS de ftcU. m. T. !♦ Walch T. IL
N.o cit a-
Obf. Ad fuarn Origlnem vldentnt hi lapldes ad flellai mMffnat
ramojas vel arborefcentes efle refereodi , & qvidem qvas
Qvettard In i^ff. t^if. 1755 Tab. 8» 9, 10 vooat
fa/ara/ mofinas^ & qvas dicit efle diflio^as^ Caput Me-
duJU LiNCKii (N;o 8» b; 4( a Zoopbjto maris Gronlandi-
ci.
Digitized by VjOOQ IC
rf, qv5d defcripfic Mtlivs it Befchr. GtHnUni. Thier^
pbkmze & Ellis in HiJI. NsU. of. Corall, p. g6*
10. ZOOPHYTOLITHI mimres baftos Encrimtarum^
feu articuli cbroUam cum petiolo connecleniis* LAPit
ARTicuLARis. Spec 474»
Bafis PerUracrinu Nonnullorum.
Lapis petUagonus. Wolffart H. N. Hajf. T. XXII. 7^
SvCih. LSNCKSTBK. FRMHOeRNlG LBNCKSTEy
GalL Basbs D' Encrinitks ou Sommbt d' En-
TROqVES
Germ. Gelenksteiit^ Sternhaobu Stbrn-
wQrzel
Eft lapis plerumqve finguhris, qvinqvangulans vcl
hexangularis , raro petiolo columnari adhuc adherens,
in qvo apparent totidem incifiones i centro, in qvo
ftellula vel fios pencaphyllos apparet, conne^lunt in Ea^
crinis corallam cum petiolo*
Ca) Lapis articularis , nuijon Astrovodium
Pentagokum.
Da VILA Catal. T. m. p. 194. No. 141. Bourn G«
VKT Tr. des pitrif. Tab. LVin. fig. 407^ 408^
Knorr U D. T. Tab. XVL fig. 5* 6. Ha-
HEKBERG Encr. T. L f. i. Walch Su R. Tab.
n^ N.o t. b.
(b) Lapis articularis , minor. Schtphaidbs
Schbuhzbri.
BouRGVET Tr. des petrif. Tab. XlIL f. Si, 8^*
ScHEucHzBR Orycbt. Hdv. U 176. LaNg« Ihft.
Lap. Tab. XlX. £♦ 2. j.
(c) Lapis articularis , cum petiolo colunmaru
Bourgvet Tr. des petrif. Tab. LVIII. fig. AO^
lit ZOOPHYTOLITHI wnmesy forma {f magmtuii'
m foryopbylli officinalis. Cartophtllitbs« Sp. 47 f«
Digitized by VjOOQ IC
fX ( O ) Kj 461
Modioli ftellati. Lmoii No« I'S^' Schbuchzbri
Or. Helv. Baikri. Or. Nor. p. 42.
Caryophyllus Lapiaeus^ Wagner jiU^ N^ C Dec. II.
Ann. IIL p. 370.
Helmintolitbus IJidis turbinatus , limbo pentagono qvinjvc'^
dentm. V. LiNN^. i(J9. a 2.
Svcth. Caryophtlliter Neglickestbnar
Gall. Caryopmtlles ou CArtophllitbs
Germ. CARrOPHYLLlTBN. Nblkehstbxnb
Sunt lapides minores fpathofi , forma & roagnitu-
dine caryophyllorum officinaliuin feu floris carapanifor-
nis in marg'nem pcntagonam expanfi, cum cavitate,
qvam cxplet lamina ftcllaris pcntagona concava, bafi a-
curoinata latlufcula circello pundaco coronata & punQ«
ccntrali cxcavata^
fa) Caryophtllitbs Mragonus*
ScHEucHZER Or. Helv. fig. 164,
(b) CartuphYLlites pentagonus.
BouRGVET Tr. des petrif. Tab. XIII. fig. 74 , ?8#
Baier Or^ Nor^T. L U 18. Schbuchzrr Or.
Helv. f. 166 & 167. WalCh S^ R. Tab. Il*
No. 2. c. c.
(c) Caryophyllites hexagonus. Flos hetago-
KUS CORALLOIDES. BoURGVET. ScHEUCHZER Or.
Helv. U 1 65, BouRGVET Tr. dis petrif. Tab. XIII*
fig. 73. & 76.
Obf. Modioli ii Luidio & teWqvh hi lapldes funt voettf,
qvum exillimarunc eosdefn e(fe areas ^<//ir marirue cujas-
dam, patrl&cataa. ^/ii exffiimarunt efle mrticulot de yfe//a
marina arbore/cente qvadam, qvo cafu ejusdem origtnis es- '
fent cum Trochit & Entrocbis. /fer^firiorf/ nonnuUi con-
tenduat eosdem eju^^dem efle generis com Lapiie articulari
nuper defcripto. El lis in //. N. of. Corall. dicit adCofiif-
lim fteiUtf corpora referri debere. Certum eft « originate
noadum efle adcqvate cogoitum, probabiliter vero conten-
dimus hos lapides fuam originem debere Corallinis ramo/is
articuiatii, & dc eorundem effeJUmmitatef adeoqve jure in-
ter Zoophytolithoa counumerari. Mj
Digitized by
Google
4«t tX C o ) Kf
CB) ZOOPHYTOTYPOUTHL TTfOLiTHi
ZoophYtorum.
Sveth. AfT&TCK AK MASKAR ELLBR ZoOfUT-
TKR
GalU Ttpolithes ou Ehpeeiktbs des Zoo*
PHTTES
Germ. AbdrQckb von Zoophttbn. Spuhr*
STEIN£ VOH ZOOPH^TEK
Sunt lapidcs calcarei vcl (chiftofi, in qvibus vcfti-
gia Zoophytorum iinprefla reperiuntur) vel vacua vel
materia peregrioa implett.
la. TYFOLITHI fiela marina. Akhisem icokes.
Spcc» 476.
jiracbneolithu
Sveth. Aftrtck af SicesTiBRlfoR bllbr Stbx.-*
LITER
Gall. Empreintes db Etoilbs db mbr
Germ* AbdrQckb von Sbestbrnen
Faciem qvodammodo habent aranearum , pedibut
tfxpanris, unde noraen obtinuerunt, & a nonnulUs ^ra-
cbneolithi futit vocati • occurrcrc folent in Scbifto^ qvi fi-
mul veftigia pifcium exhibet. Pappenbeitn. K h 0 R R L.
17, D. I. P. I. Tab, n. f. 6^ & Tab. 13. c. f. 2.
,13. TYFOLITHI ftella maritUB crinita. Spec. 477-
Sveth. Aftryck af tabfwsadb Siocstiernor
Gall. £mprrimtb» des Etoilbs db mer crivi*
TES
Germ, abdrucke v6h gbbartetbn Se^sternbh
Hujusraodi flcllae marina feu Capitis Medufa vcfti-
jia rcpcriri dicuntur, non folum in arenarlo lapide pif*
na'enjt^ ut indicavit Helck in Hamb. Magazin T IV.
P. V. p. 546. Sed & in fchifto Pappenheiwienp^ ut re-
fcrt Baumer in Min. R^ T. 11. p. js^. sec non in Cal-
careo
Digitized by VjOOQ IC
etreo Riddersdorfienfi < r. K h o r R von merkwiird. des
Natur. Lbhman vero in Mineral, p. loi. Figuras his
in hpidibus nomtnatis obvias non a Zoopbytis deducen-
das contendit 9 fed a Calcarea terra ab aqvis foluta ^ de-
inde veto inter ftrata , fiuxa aqvaruin mire flexo , de-
pofita i vel ab aqva inter ftrata fluente &, diverfimode
flexa^ hos lapides fenfiin deterente. Negare non pof-
furaus, figurain qvam adpofuit Ba.umbr 1. c. fig. 13.
huic LehmaaaiansB fencentiaB favere. Hos lapides non
vidimus,
14. TYPOLITHI Entrocbi. Spec. 47g.
5veth. Aftryck ak Ektrochitbr
Gall. Empreintes des Entroqvks
Germ. Abdrucke von Entrochiteit
Hujusmodi lapides alibi cakarei ^ alibi JUicei^ qvi
veftigia iropreflTa Entrochorum gcrunt, inveniuntur in
Gottlandia^ nee non in j^gto Liihecenfi^ ut indicat J^ k
Mellb de Lap. Fig. Lubec. p. n Tab. I. fig. 4«
15. TYPOUTHI jijleria. Spec. 479.
Sveth. Aftryck af astbrier
Gall. Empreintes des Astbribs
Germ. AbdrUcke von asterien
Veftigia & impreffiones Afteriamra in filicc in a-
gro Lubecenji reperiri indicat J* k Mblle de Lap. Fig^
Lubec. p. II.
(C) ZOOPHYTA MINERALISATA.
Sveth. Miner ALisBRADE Zoophyter
Gall- Zoophytes mineraljsebs
Germ. Mineralisirtb Zoophyten
16 ZOOPHYTA MINERALISATA. Pyritacea.
Spec. 480*
Sveth. KiESHALTicB Zoophyter
Call.
Digitized by VjOOQ IC
Gall. Zoophytes PYRiTBusBt
Germ. Kibshaltigb ZoopHYTfiM
Exerapla Zoophytorum iniiier&lifatonim pyritacea ha*
bcmus a BeletnnUis^ qvorum & mencionem facit Hlwc«
XEL in pyritboL p. i^^. nee non Schkuchzbr in Or.
Helv. ex monte Legtrio in Helv. BaibR in Or. Nor. p.
38 Encrinita pyritacei reperiao^ur ad Boll,' in U^urUmbtrg.
cfr Davila Ou. T. III. p. 192 No. 239,
17. ZOOPHYTA MINERALISATA fernii. Spee.
48 !•
Svcth. Jernhaltigb Zoophttbr
Gall. Zoophytes pbrrugihbuses
Germ. Eisbnualtige ZoopnyrBN
Ad Neufchatd 10 Gallia occurrunt Belemnita fernigi**
net; qvales etiam in aliis ferrifodinis occurrere folenc
ttt in Comitatn Baden in Helv. cBr. Schbuchzbr Or.
Helv. p. 15 1. Capitis Meduifa AracbnoidH tarn integriqvam
in partes difcerpti exempla reperiri Ocbr^ martiali in«
duratsB inhaerentia , ad Dblfcben in vdle Plauenjt refert
ScHuLTZB in Betr. von Seeft. Entrocbiti ferfug;inei oc-
currunt in minera martiali Blardtenburgenfi HytUnroda.
J 8* ZOOPHYTA MINERALISATA columnaria ex
difcis feu lamellis inrbicularibus Jlriatis , ab invicem pa-
rum diftantibus compofita , facie trocbleata ^ fed absqve
fpirali duUu. Lapidbs Trochleati* Spec. 48^*
Epitonium.
Helmintholitm diffepimentis orbicularibus di/lantibusy fdo
centrali conmxis. v. Likn6 170. d4«
Sveth. Stenskrufvar
Gall. PiBRRBS Trochlbaires
Germ« Schraubb^^steine
Sunt laoidcs fufci martiales, figufa columnar!, ex
difcis feu lamellis orbicularibus ftriatis, determinata ab
invi"
Digitized by VjOOQ IC
, invicem diilantia feparatis cum caoaliculo centrum columns
transeuntc, interdum cavo interdura repleto ^ ad qucm lamel-
lae iunc adtixse cum interftitio inter easdem lamellas parallel
las deprcflo & vacuo , adeoquc & non continuo vcl fpirali
duclu prorepeute, unde filcie trochles hi lapides gaudent ,
reipfa vcro trochleati non funu Huttenrode Blanckenburg^ Fi-
gura confpicitur in Walch St. R, Tab. 3. N;o. j. & Baw»
MEK. Miner, Tom, I, fig, 47,
Ohf. I. U Itimum inter Zoophytalapldca his lapidibusaflig0a*i
vimus locum » incerti undenam origincm habcnt. Ut petri^
JUata eosdem confidcrarc non poffumus , quum nunquam,
pctrificatorum more rcpcrtifint mztctisL Jpatbacea ^ cakariA
z\xt filictay fed utplurimum martiali ^ aliqudodo & quar%oJa
j^rout refcrt VoGEL in Mm, p, 137, quae nunquam cil ob-
Icrvata petrification cs ingrcdi^ ut reticeamus, nunquam
adhuc repertum cH'e analogon , ne dicam originale^ vegcta-
flj*'bilc aut animak hac figura. Ut Nuckot cosaem confidcta- •
rC) prohibcc eorundcm Ibu&ura organica^quxnuclelscam'*
petcre non potell^ prohibet etiam cadcm materia quar%ofd,
qua nulli nuclei conipofiti adhuc funt repertL Sunt itaquc
lapides nngularioriginet forfau a terra mattUliy ininteflH-
tia cntroebi vel alius lapidt^ columnaris trafti , fe deponentc,
cfr. LifiBEROT in Hamb, Ma^^az. T^IX.P. I. P, 73. & T, '
XIV. p. 94, ScHULTZEH Abb. ci^on Mcerjlern p» 17. & 34..
Lehman Mineral p. 103,
ebf. 2. Belemnitas dari cum fuperficialiter Inbxrente galen£t
plumbi refcrunt B£i£R in Or, Nor, p. 57. & alii, fed, ut
hujusmodi Bclemnitae non ad fuam indolem funt mutati^eos'
dem itaquc ut ^oopbyta mineralifata plumbea confidcrare noa
poflumus. Sic lignid vcl ftrrea inllrumenta cum adfixis
partiAiIis gaUnicis illullrant quidcm thcoriam dc gcncfi ml^
cerarum hodiema , fed ut peculiarcs fpt^cics coaiidtfari
Bon poffunt. ,tm^^^r ,.
Ohf. circa Hdmintolithos.
0kf» An till unguam fint obfervati i/ermes pitripsti^ quta
quos IndicavimuB & in fequcnti genere ujldceorum defcri-
Dcre volumuS) valde dubitamus. Albrecht in Afl. N, C
Vol, VI. obf. 30. Tab^IL f. 2. facit mentionem Lumbri-
coRUM T&RR&STRIUM pctfifioatonmi # ftd banc obfer*
▼ttionem in medium reUaquimui*
a eg s. i|}«
Digitized by
Google
4. HELMrNTOLITHI TESTA-
CEI. CONCHILIA FOSSILIA. Gcn.65.
OJlracoJermaia foffilia. Nonnullorum^
SuCtlu CoNCHTtlEt.
GalL CoqyiLLES ou Coquiilagfs fossiles.
Gcvtfi. Veilsteinerti Schaalthiere.
Sub hoc gcnere comprchcndinius tejiasii cmfiasver^
mium marinorumj que uao nomine concbylia appelUri
folcnty & ingcnd numero, non folum diverfis lapiilibus«
utpotc calcareis ^ Jiliceis ^ arenaceis vcl Jcbiftofis inclufa,
fed 8r ia ftntis tcrrarum Ic locis fubterraneis , imo ^ in
luperficie tcUuris , ubivis , fere rcpejriuntur difperfa Tcl
iccuniul^) diverfimode plus minus mutata.
Otf, I. Communittr diyidl folcnt omnia t^t^n anfmaliate
mmrina & terrefiri^ ; fed 9 tjt a teneftribus , nullum adbuc
repertum eil . quantum nobis notum , pecri&catum , illam
itaque diftindfonem prcttrirc poflumui , folum ad teftaces
marirA petrificata & in looia fubterraneU obvia refpickntct.
eU. t. Inter conchYlia fi3flil!a magnus certe eft numerut eo-
rum ^ quorum mgitidt nondum eft deteftum vel eogni*
tum« imo, pauoa dantur qus ezaftam habcnt funiUtudi-
nem cum iis quae in maribua five meridionalibus five feptcn-
trionaUbusl\intobferyata. Hire animalcula Aiiicum tefti*
• bus hinc plurimi ad deperdlta referunt , quod impugnare non
poflumus , credibUioa licet nobis vtdeatur eadem fbrfan in
abyflb pelaei adhuc hol^pltare « vel aliquam fublifle muti-
donem in £ru£tura teilv', mutata « poft diluvium, aqna
marina > mutato k allmento*
Ad (ingulas adtendere mutationes quas conchylia ma*
rina in gremio jerrse recondica fubieninc » nimis prolixum
minus & neceflarium videtur » ad feqnenres vero , pna-
eipuasi ut attendamus necefle eft, unde luecce concbyli^
in feptem gtnera uffmora fubdividitnus.
1:0,
"^ Digitized by VjOOQ IC
1:0. CoNCHYllA .FEXKIFICATA ^ quae IQ hpidcOl
0gJcMreumy aut filiceum ^ ituic muuca; participaacia dc
lUturt lapidis ia quo hofpicaaCt
1:0. CoNCHTLiA TirpiCA) fcu lapidcs rre/^«i\ cal^
gsTii , arinacei vcl fcbifiofi^ in quibus icones S vcftigia
coachyiiorum fimc iiuprc(u , ipfum vcro corpus 4eft£u»
6um I cujusmodi lapidcs ConcbyliotypQlUbi vocantur.
^.X>. CoNCHYLio&uM NUCLEI fufit dlnrcffi gcficris
lapidcs in ca?itatibus conchyliorum formati, tcfta aq>lu*
ximum dcftruAa, unde hi lapidcs exuinfcce ilia gaudcur
£gttra» qu£ tcftacco corpori eft inrrfnfcca , & ex advcrfo,
laulLa prxditi incrinicce ftrudura organica.
4:0. Conch YLiA mineealisata yvaporcfulphuixe
MC terra tuccalllca pcnctrau & impraegnaca.
f :o, CoNCHTLiA iMMUTAtA> qus tti ftncit tcfra-
fum vcl lupcrficie occurruat i vix nlfi colore nadfo mu*
«ca pkrumquc & fragilipra diuturnitate tcmporis fadau
6.*o« CoNCHYLiA DEST&ucCA, quc Ycl caldnatioa
He quadam auc corrofione vcl motu & fr^Sura » vcl ali,
qoaciliquc caufla > reperiunnir crola^ oiHoica) iradai
Ino I iu pulvercm aliquaudo coocrua*
7:0. CowCHrtiA comi>lk:ata, que piurimis 8t di«
irerfis ^nftant conchyliis in una maifa calcarea durior«
#oncreus , fiuiul ^ ispc cum vcftiuiis coiK^hyliorum ixsk^
^cffii> qui vocari folcor LuMACHEctiE*
CO CX3NCHYUA PETRIFICATA- CoMCiiru^
LAPIDEA
Suedu STENWAKDIADt CoNCUTLIER*
GalL CoqpiLLES fiiTrifices*
Germ. Versteini*tb Conchylien.
Sunt CoachylU plcrumque in cakamm niiui fiik^
indolcm mucau^ vix in aliam,
Gi% Urn
' Digitized by VjOOQ IC
4tfg j>4 ( o > Xj
Haec ipf* cadcm mcthodo , . qua zoologi utuntur^
•ommodc dividi poflunt ia mivalvia , bivalviM & md^
tivalvia.
(a) CONCHYLIA LAPIDEA , univahia. CoCH^
SuCth. StENWANDLADE SxaCKOR. COCHLITER*
Gall/COCHLITES UNIVALVES PETRIFICE*.
Germ. Vbrsteinte SChnIcken. Cochliten.
Ab his corporibiis alia rcperiuntur non turbinates .
alia vcro turbinata^ ci^m Itaquc fcqui volumus ordincm,
ut prior a primum confidcrcmus, dcindc fofieriora^ quae
plus minus turbioau cxiftunc.
I, COCHLITiE non tutbinati patellarum, Patellim*
Spec* 483*
Lepadit£»
Ocuii taurini.
Sueth. PATELLITElt. Lf PADITEE^ SkSlMUSSLOII.
Gall. Patellites* Lkpacites. Oeuil dk Boeuf.
Germ. Patelliten. Schaalmuscheln. ScHQssEt*
muscheln. «
Sunt non turbinati , undc & a plurimis ut con^a
bivalves fubtus concave & apertae, funt confidcrati , for-
ma coni latioris vcl patellae cavae aoertaes bafi latt, m-
tcrdum ovali, interdum magis orbiculari figurat apiccah-
quando parum incurvato, acuminato, codcmque claula
vel perforator
(a) Patellita apice claufo.
SCHEUCHZER Sp, Utb. H. f^ tg* BCiVRGUET Tf.
der Petri/. Tab* XXXL fig* 197. 198- 159- Walch
St. R. Tab. XIlLN:o. i.b.
Cb) Patellit/e , apice perforata.
D'Argenville Conchy T. a9. f» !• Baumei^ M?«.
Tom. I f. 23* a. t)AviLA. Cat. T. 111. p. S3^ cx^
Italia.^ Courtagnon & Baumont^
»• CO-
Digitized by
Google
%. COCHLITiB non^turbinati flanarum. Plakita.
Spec. 484*
HaKotka. .
Aures marina lapidea*
Sueth. PtANiTER. Stenwandladk NacK5K.
Gall. HaLIOTITES. OrbILLES DE MER PETRIFl^f/
Gcrra. Planiten. Meerohren. Versteinte* Sei-
oHREN.
Scnfibilitcr non funt turbinati , ideoque ad concbMS
fed nnrvalves rcfcrri folcnt, fpirali vcro conftant unica
cademque aperta, cum aliqua auris bumana limilitudi-
0c ; plcrumquc foraminibus 6 vel 7 la peripheria per-
tu(i.
(a) ?L Avir M foraminoji.
ScHEucHZER Spec. Litb. H. f. go. LuiDius^ Ichnoer.
lit Brit. ^
(b) PLANiTiB integri.
la italia repertas hujasmodi plankts indicat Davi-
LA. Cat. T. Ill p\ 54.
t^bf Plmdta flint inter petrificita teftaeea rariffinU*
3. COOHLYTMnon turhinsti canalium. CANALiTi^.
Spec. 48r.
Tubulita. Klein^
Sipbunculi maris. Nonnullorum.
Dentalita.
Sueth. Canaliter. Tubuliter. FSrstiha^db
RorsnSckor.
Gall. TUBULITES* TuiAUX.DI MER. DeNTALI-
TES, f
Germ. Tubuliten. Rshrbnstexne.. Mierr5hre*
Sunt cochlea? non turbinatas , forma tubniari vel
conica , pervias, diverfa craffitie & magnitudiney fimiles
canali cavo vel cornubus auc dcntibus caviSf interdum
geniculatae ) inflcxat vel contonae.
Digitized by VjOOQ IC
Ca) CakaItt* nffi. Entaua. •
Sunt forma cpiy ^bfcifH, inflar fifVuIac exet?atiy In flk*
pctfidc longit'jdinalitcr firiati, ftriis plirt minus pr<>»
fiuidis. ScHEucHZEH VinJ. if Qj/er. pijcium Tab.
V. BRilCKMANN Tb^. Dvc. Bruftsm. Tai. IV. /.
4. Walch St. R. Tab: VI. N:o- i.
Qui fiicicm habcnt aeus fraffa roiiioris , folcnt appeW
iari Acus MAitiNiC, fub his canaliris rcftis bene com-
prchcudi poflfunt Baumeu Mm. T. L fig* 4*
taf, Jhl«c entalia a BonnuHis fmrpurn voeantur , genBaoior
Purpurjibmtcken.
(b) CM9.\trrM gemculati 9 vel pfuf mnuf reflexi. Vf-
PER/E MILITENSES PETRIFICAT^,
Exuvia Jerpentis lapUeee. LocHNEr Mjj/I B^. Tab.
XXXH.
Sunt forma fere cylindrica, Inteflinonim partibus aut
farciminibus (imiles,* vel 8c fcrpentibus plus iDinoi
flexisy fupcrficie noo ftriaca, fed aut rugofa & in*
Muali aut Isvigata , intecdum reflezi 8c quafi gcni-
cuiati« Ac. SciLL A van. Jjpecul. Tab. X 11. 8c XI I L
ftcHEucHZER Of. Helv. fig. 7«. nee non P'ind. if
Upacelii m. Tat. V. Davila Cat. T. III. Tab.
ILfig. B.b.
(c) Canalit^ inflexi^ tortuftfi.
IrM aliquando ut fpirales apparent, 8r edrmm mrmoms
nientiuntur. Scheuchzi?r Or. Helv. fig. Tg. Bout*
GUET Tr.Jespeirif. Tab.L. fig. 318* 3^9. 320.
(A) Can khiTM forma Jenris acuii. Dentalithi. ^
£unt dentibus exfertis y tel aprnubus modice inflem
fimiles A. Scilla- van, Jptc. Tab. XVIII.. f. VI.
VIL VlII. ScHEucKZER Or. Hih^ fie. 79. Walcm
Si. R. Tab- VI. I,
4. COCHLIT/E non turhinati vermiculorum marinarum.
Vbriiiculit^« Spec. 48^^
Vif^
Digitized by VjOOQ IC
Vernicfd^rum marzHorum tefta^ cmaUhus fimpUciari"
tus ^ ^ggregaiis^ hpidea M. R. Spec. J94.
Tuiuli vermiculareSi Sipbunculi mmnK NoHNVi-
LORUM.
Halcyonium mile/turn. Imperati. H. N. p. 83f* ,_
JlcyonUffn vermictdare.
Sucth. VEEMicutiTW. Masistenar. :
Gall. ViRMlCULITES*
Germ. Ve^vMiculiten* Wurmsmini.
Soiit qua(i canales cavi y forma conica plut minus
tortuofa vcrmiutn feu lumbricorum terreilrium ; diverfi
craffitjc & raagnkudinc , cxtrinfcce plus minus rugofi,
latrinfccc laevcs , aliquando rcfti aliquando parum flcxi
& curvaii , quorum cavitas plerumquc tcrrca auc lapi-
dca materia implcu leperitur j nunquam nifi plurcs ag-
frcgati inveniuntuf > fiquidcm in ftatu naturali , vermes
asc domtciiia inhabkantcs nonuifi in (bciecate Yivcre Ye-
rofimile videtur , hinc ad conchas mulHwhas etiam re*
fcrri folcnt ; ab aliis vero ut conctHionei vitmium pe-
irefacforum confidcrari. cfir. Lang H L. Pig. p. 160.
VoLOKMANN in SU. fubt. p. 177. Ac. SciLLA Van. fpec.
Tab, XIL fi». 11. III. ScHEucHZER Or. Helv. fig. 77.
BovRGV£T Tr. Jes Petrif. Tab, L. fig. 516, 327. Waloi
Sa K, Tab. I N:o. a. 5 ^ ^ /
5. CpCHLIT-ffi non turbinate c%mcivelcylindYiciyC9n^
catfMoti. Orthoceratita* > Spec. 487.
Vermicnlorum marinorum tefta , canalibkslconcamera-
iiSy lapidea. M. R. Spec. 39? •
Helmntolitbus nautili oribocera. v^ LiNNe 162. !•
Jlvcoli. SCHEUCHZCRl*
Kadii articula$i. Gmelin in A^. Petrop, T. lUl
. Tubuli concamerati. Klein de Ti^. mar.
Sueth. Orthoceratitbr. Dartlar.
Gall. Orthoce&atit£s» Tuyaux cloisonnes.
Germ. ORXHacBRATiTEK. Steineri^i Kbgei^ein^
' ^ G g 4 Suat
Digitized by VjOOQ IC
4731 . «H f o ) J^
^ Suot lapfdes confci ve\ cylindrici f diferCe magnlTii^
dmis a crafljcie peims ad niagaitudinem bracbii j plc-
ruinque redi, tliquando in cxtretnitare f)exi& quad fpf-
rales ; cxtrinfcce raro lasves , faepius quafi ardcuiad appa*
rent ; intrinfeoe in divcrfas concamcradones , articulad*
bus diflfepimentis , ab uno latere convexis ab altcro con*
cavi$3 divifi exiftunt, & fipbone eaudent, qui aliquandd
hacc omnia fepimenta tranfit » aliquando autem nonnifi
pleraque ad ba(in » quo pofteriori cafik unum fepimen*
turn altero plerumque imoiediate iqcumbit , nulla appa*
rente' concameradone , interdum licec & ills adfint fine
fiphonc.
Ohf. Hm corpora teftacea qiium & Integra & flepe 'finftt
reperiuDtur, volumui idcoque cadein hoc rerpcdu ia K*.
nas AibdiTidere fpecies.
(gt) OftTHOCC&ATITA IHTEGM*
Sub hoc titulo comprehendo non folum perfcftc intc^
gros orthoceradtas, fed & illos, qui atiqua fux par<
tc ad bafin vei apicem funt mutilad de caetera au-
tem ad fuas partes intrinfecas integri.
Ca) Orthoceratit35, f^ffi. Radii ariiculati la^det
reQi. Gmelin* Jlveoli articulati conici.
Figura funt conica vel cylindrical Stjtphone gaudent,
aliquando axin corii » faepiu^ autem uno lateri pro*
pius transeunte j eodemque claufo ^ atque cameris
|am vacuis jam impleti&,*& fuperficie aliquando las*
VI aliquando fulcata vel circuits exafperata, RleiH
de Tut. mar. Tat. i. f. x. ^. Tab* j. /. 4- 5* ^*
7. Walch St. K^ Tab. VL N:o. 3. Baumer Mine-
ral Tom. I. f, 6. Davila Catal. Tom. UI, Tab,
11. fig. a
%\f. I. OfibocifMtitMi cyUndrie6f . exiftimavcrim vix alltrr
eonfiderari pofle, quam Ortboceratitat conicof ftio apioe
truncatoa; apices vero vel fragmenu a reliquo corpore
feparata, confticuerelapidcat quos plurimi shicolos coa«
aezos appeUarunt.
9hf. 2. In nils ofthoceratitta, qui camerU gaudent materia
terreftri iftt lapidea implccis, faepius dtprehenditur alia
ma*
Digitized by VjOOQ IC
?>^ C o ) 1^ 473
materia , Mtem alio colore tinfta in Hsdtm hofpitans ,
u quamin rcMqua flibllantia lapidca. Poffidco ex agris up-
landlcis, qui camcris gaudent rubro fufcis, a calcarco ru-
bcntc in quo petrificati jaceat , fepimcntis vcro feu al-
• Vcolis^a calcareo albo^ pulchrc fatis (tedaculo, & cxcni»
plo inTheoria pctrificationis inftrudivb*
f b) ORTHocERATiTit ad aptcem flexi^ Lituita.
Radii aniculati lapidei e com curvati. Gmelin 1. 6.
Alveoli arncnlati ad apicem fpirafoYtnes.
Ceratoides articulatus Scheuch^eri*
Frioribus omnino funt fimilcs , ca folum differentia i
quod hi apicc gaudeant flcKO vcl fpirae modo intor*
to, undc faciem litui vel baculi cum manubrio Ac-
xo obtincnt, & haec varictas ad cochleas turbinatas
: rcfcrri folct. Klein de T. M. Tab. V. fig. B.
/ WAtcH Sl R. Tab. VlllNto. i. Baumer Mineral
s Tom. I. fig^ 21. Da VILA Catal^ Tom, III. Tab,
. II. f. E.
(c) ORTHociRATiTiK p/r^j w;;wX comprejlp^ forma cau*
da cancri.
Lapides caud^ cancri, Gesneri. Aldrovan*
PI.
Sunt Orthoceratita qui forma aliquatenus gaudcnC
cauds tancri, aUquando & plus minus fuat compref-
(i , fcilicet , conltant a plunbus alveolis ad invicem
articulatis y fed non rotundis ^ verum inftar caudc
A^aci hemisphasricis , concavo convexis , cum SU
fbqne mediam longicudinem transcunte* Scheucr-
^ER. fpec« lith. H. p. 7. g. 9. fig. 10. Klein de
Tub. Mar. Tab. 2. f. ^. G i s h e r de Fig; La^^
(P) ORTHOCSaATITiS FRACTI* AlVEOLX;
AlveoH belemnitamm. Klein. Erhart.
Sunt lapides qui originem habent ab ipiis brthocera-
tins cdu fra^y qui ideoque ut partes orthocera*
titarum confiderari debent ^ quas maforem vel mi-
norem integri partem dim conftituerunt , adeoque
Digitized by
Google
474 ^<(6)»<l
forma dlTcrfa ^ fcflicet vel coni traocati , ctmi tcI
iine iiphoiie , aut patella conca?o convexa^ fepanh
tm Dunquam non rq>eriuntur.
(d) Orthoceratita fracti, orhculMreSy concavi^
emvexi. Alveoli.
Sunt ijpparau repimenta , forma orbiculari concaro
convcxa feu patclliformi > lypetficie utplurimum
quail politai 'quibus ortboceratitc iunt compofiti,
aliquando fiphunculo ve! cjusdcm vcftigio prsdita,
LuiDii Ich' L. Br.p. 85. Scheuchzer Jpec. Utb.
btltp. p, 7. g. Ehrhart dc Belemn. fuev. fig. g.
lit. a. a. a. Walch St. K. Tab. Vl. N;o. a. b.
Ot/I Nemo credit omnea lapidca orbieularet coDcaTo codtc-
zos ad ho8 alveolos cffe referendoi; dantur enim qualet,
ctiam in aieo lichophylaceo nomiullos poffldto , iskmo
lapider^ rudesj grijet , majoris vel mhiorii molis ^ qui hu-
jusmodi figura deforipta gaudcnt , quafi btmUfhitfU conftm
lupra globulot Uptdeos cmat fbrmati^ Vera aucem honia
origo adbuc miiii ell Ignota.
(c) ORTHOCERATITiE FRACTI | /gttfJ COfUCa Vil COm
iruncati 1 ^Iveolis fine fipbonc compoftH. Alvsou
CONNEXI.
JiVtoli hUmnitartM. Baier.
jilvgoU entrocbos ^mulames. ScheuchzKr.
Sunt lapides fi^ura conica vel com truncati, orbica-
laribus diiTepimentis coucavo convexis, feu alveolit
^lit. d. *) utplurimum immediate connexis, aliquan*
do cum interjacente coucameratione feparatis com-
gofiti. Lakg H. L. Fig^ Tab. XX. f. 1.2. Baier
r. Nor^ Tab. L fig. g. 9. lo. 11. Ehrhart
dc Belemn. Su. fig. 4. i;. Kl ein de Tut. Mar.
Tak. IX. fi£. 1 1. IX 13. Waich St. K. Tab. Vt
N:o, *. b. b,
%if. I. Olim fsiiUmavuiMis tflwob/ineonoancnttonibuflCH^
thoceradtarum fiiiiTc oiateria calcarea graenatos , ae deindc
frafto ortboceraeitc , vel fepacatoi alvcolos peimanfiffi t
vci
Digitized by VhOOQ IC
VpI wf I quo^am conncxcs fiiifTe; fed poftrT^O'^um dcprc*
Jiendi , tcxturam& veltigia fiphunculi aliquan do apparent
tis, qu« phwnomcna orpanici corporis, nuglcls compete*
re non poflTunt , hanc hypothcfin cvcrtcrc-
tLiCintiarey plurlrai fi non omncs, utpotcLuiDius In lehn.L,
Br. p. 86. & 87. ScHEUCHZER in Spec. IJtb, Hch, p. 7.
Baier in Ok.« ^of. p. 38. Ehrhart deBelemn^Su, KtEiK
dcTtt^a/. Mar. Walch in St R.Baumer&c. contcndunt
ho8 lapidfs, ahiohr vocatos, iit partes conftitutivas Be-
Imnitarum confidcrari dcbeic, quum in «phir^um Belcmni-
tarum cavitatc conica ita inclufi rcperiantur, ut cum re*
liqiio corpore bclemnitico aliqiKim connexioncm habere vi^
dcantur , unde & kektnmtarum alveoli funt vocati. Scd
huic hypothefi liccat nobis fcquentia opponere dubia ; TcU
licet; a pluribus orthoceratitis lludio diffradis, ipfa Au-
topfia me docuit , lapldes quosLithographi aheolos appeU
lant, nihil aliudeffe quani yepiWufa, quain orthoccratita-
mm apicibus obvia plcrumquc uniim altero immediate in-
ciimbit, absque fiphone iranscuntc; rcpcrii qvtoque, ean-
dcm pcrfede cITc ftruduram in orthoceratitarum apicibuf ,
quae repcritur in alvcolis conncxis , ut reticeamus darl
glveoloscum vclUglo fiphonis, ut indicavit Erhart 1. c.
tree non alfcolos m concamerationes divifos prout indict-
tjcBaier I c. Tab. I. f. 11. His fundamentis jure con-|
eludimus^ aheoloi in caviutibus belemnitarum praefentes ne-
^nM^Mam ut. eorundem tnties effentialet vel confiitttti'uns confidc-
rari poffe, idque iniuper fcquentetob rationcs (a) Quia
longe plures dantur bclemnitae, in quibus nulli repcriun-
, fur alveoli & h? quidcm corundum veftigia , qui cavitatc
•onica in bafigaudent, vel vacua &quafi polita, vel mate-
ria tcrreftri aut lapidra impleta. (b) Nulla adhpc demon-
ftrata eft communicatfo inter hos Aheolos in ball belemnita-
rum cxilltfntes&ipfum helemnitem, QuamcontenditKLEiw
fe reperiiffc communicationcm , vidctur potius acddentalif
Tel fifta aut in imag^nationc fundata. Cc) Talem ver^
rix dari communicationcm , ex co evideas videtur aiiod
Mheois helemnitici ab ipfis belcmnitis fine ruptura vel aam-
no feparari poffunt, ftrudura belemnitarum falva manen-
tf. (a J Alia reperitur texture in belemnitit, fcilicet (Iriata
alia in alveolii, nempe folida, qu» differentia abunoeo-
demque vermc vix product potcft. fe) Aliud quoquc la-
pidis genus, peculiare, in belemnitis^ ut antea indicavi-
mus; aliud in alveolii, ealcareum^ feu teftaeeis corporl-
hm compttenat \ His
Digitized by
Google
47* twCo) KJ
His allitlftmomenels, allisqne dtcumti^ntili eonvi^, exT-
ftimamus fope oominatos aheolos in eaviCatlbus btlemnita-
rum noonifi accidentaliter cile prasfentcs , atque , auc m9-
U pftrifkationem, ac oodcm vcrmc quo ip(i orrhoccratite h*
bricantur, in cavitatibus belemniticis luiffe formatos^ quum
obfervationibus eonftat hod rara inter liujufmodi animal-
eula tfle czempla, ubl unus in dbmicilio aircriua Aiaiii
conifaruit domum; aut poft pctriflcationcm huju^modi api*
ceaLorthoeeratitarum fraftonim fulflc caAi intrufos.
, Ohfy ft. Dt OrtboicrMtitis plurimir quoque fuerunt conjc6hirc
Lahoius in Hf/f. Lap. Fig. ad entrocbos connuroerare vo-
Ivit , eosdem vocans entrocbos fyramidaUtnon ptffortOof.
HctviNGH in Litb. Angerb. Bosdem Tpro fpina vertehsrum
lapidea mureluna vel nsipeia habuit. Ita Aiit hnaginationi-
^ bus indulgent pluriml Lirhographi Quod vero ad uftAUM
corpora & quidem nmtilorum genus refrrri debeant^ ex eo
evidena efle poteft , quod a nautilis & cormbus gmrnonis vix
nifi figura extrinreca conica diferepant, & eonfiderari pof-
Aint, ut eoftma ammonis in lineam rcftam porreQa&exten*
fa. Sed ofiginalia ^d h«c petrificata teftaceat quae hie in
Septentrione iunt Frequentiffima , in O^kndia^ Gotblandia^
Weftfogotbia , etiam in DalecMrlia , aliquando & rparfa in
agris Uplandieif^ adhuc defiderantur* Jah« Plahcus dt
t Goncb. minus notis opinatus eft ft eadem reperiifle in are*
na litorali Italica ad Kimiw , fed N. voh Linn^ originalia
confiderac ut deperdita , vel in abylTo maris adliuc rt*
condita.
Obf. z. De his lapidibuf Ie|l tx>frunt Gmbliw in AH. ^Mrof»
T.ni, Bretn de PolyAdmis. Kl£IH deXa^. wm. Rfii*
MAK in ASu Mogunt. T, L . ,
^ CO CHhlT Mturbinati^ c$ncameratif nautithmm.
Nautilit-«. Spcc^ 48g.
Sueth. Nautilitex, Stenwandladb* Coquitiit
. W'^^ Seglaxe.
Gale Nautilitxs. Voiliexs.
Gcnn, Nautiliten. ScHiFFxttTTEt* Seglxr*
Sufte-l4pides rotundi fere globofi , turbinibus latut
lateodbus \ imica folum gmdentas flexura vd fpira ap-
Mfente, in cetoo fe termiaante ^ cam apertara feu on-
icio fatls amplai irnde forma apparent aa?igii minoris
cum
Digitized by
Google
cum cicvata puppa & cxindc nomcn obtmueruat; extrin-
fccc pluribus quafi articulationibus divifi apparent, & ia-
trinfccc pluribus inflrudi concamcradonibus > diflcpimeo*
us orbicularibus divilis , quas (ipbo tranfit*
(a) NAUTiLiTiE articiilaii.
Sunt divcrfa magnitudinc. S c H i u c H z E £ ]0r. Heh.
f» 13. 21. Baier Or. M lal^. 2. fig. 1/ 1/3/T
VI. f. 8, BouRGUET Tr. Jes Par, Tab, XXXVIIl!
f. ii;i. af2. 253. Walch St. R. T* VIII. N.o^ i.
B^uMER Mn. Tom. I. f. 19. a. b.
(b) NAUTiLiTiK fquoftuin fion anicutatu
NautiHtm unius unfraQus^ dorjo Jubrotundo fmuimmeo^
filiqua corporis parte falma$a. Spada Cai. Lap.Agri
Vtr. p. ao. N:o. 2, lab. V. Lang Hifl. Lap. t*ab.
XIX. N:o 1. & Tab, XXIX. N:o. a- Baier Or. N.
Tab. II. f.7^
7. COCHOT^ convoluti^ concamerati , fpira uirinqui
con/picua J apertura cordata^ AMMONiTifi, Spec. 489.
Cocblita convoluti^ compreffi ammonitarum. M, R; Sp.
378*
Helmintbolulus nautili^ tefia Jpirali^ aperiura c&rda^
ta , anfraQiius contigtds rugojo inaqualibus. yon
Link6 162^ I.
Cornua ammonis. Qauhini dejottte ^ hln^ B.A»U
, B. a Boot.
Hammonius. Cardani.
Ctratoides. Mercati*
Lapis fceltton ferpemis referens. Wormxi%
Sueth. Ammonitbr. Amkomshorn*
Gall. CoRNtf€ d'Amuon.
Germ, Ammonihorn.
Sunt lapidcs fi^e rotundi, alfquando globofi faepiuf
•ompreffi 1 qui ia fpiram flcxi » ab utroquc latere coa-
lpit
Digitized by VjOOQ IC
47t tw ( o J x|
fpicua gaudcnt cirpumvolutione ia ceatro fe tcrmiotiu
tCt emu oriticio minori orbiculari , vcl ovali^ raritis qua-
drato , aliquando rocundo & fiiiuato ; ii^ura idcoquc
corau in Ic convoluci feu ferpentis ie in circulos piurcs
vcl paucioccs fledcncis & circumvoluti gaudcnces^. fAVri«<
/rrr wveS|itriad tcI tubcrculofi aut vcrrucofi » ac dor-
lb feu ambitu cxtcriqri pri^did Jam acuto & prommea-
te » Ipina vocato y jam convexo vci fubrocundo Jam luU
cato, jam cuberculofo vel dencato; iturinjict in couo
maaciones divifi , quas (ipho craiific.
Reptriuntur haec petri6caca, ea multitudine in Gf<v
mania y Hehetia^ hglia^ Gallia^ Ang^a 8c alibi ^ caqie
ciiTcrepanda) ut Bauhik us in Hift. Foni. ^ Bain. Eat^
iuo tdnpore 40 varietaces enumcrare potucrit; B&OMELt
in Ad. Up/l toddem ; Scheuchzek In Muf DiL ,149 9
^ldu6 Tcro progrcflfus eft Rosinus » qui di^itur in BresL
Saml. 171s 9 varicutes 300 enumerafle , Bertiland ia
EOlJiirtOrig. de mom. no recenicc. Sed opinamur ad
nmiimas hoc du pun^io adctndere circumftandas minua
cfli: ncceflarium 9 quum plurinios ab accidentali caufla do*
pcnderc pplEot ; quemadmodum in aiiis auimalibus in-«
tcrdnm obfer^are ucec; vadecatei itaque horum pccrifi^
cacorum ad minorem reftrin|[cre num6:rum confuldus do^
ximus. Ut fuflic ens tamen de hh corporibus obdnea-
tur cognidO} voiumus eadem iti tres Jpecies inferi^rn
fubdiyidere, ac infuper addere fragment a horum tefbr
ceorum corporum t qnae ioterdum ieparaum pccrificau
eccurrunc*
(a) Ammo NIT Ji laves.
SuperBcie gaudenc Isvi vel folum lincad tOft
ramofa quafi pi^.
Ca) AMMONiTifi i^JEVES^amintu feu dor/a ynonfpiaar^
Ab his alii gaudent dorfo magis acuto alii convexq.
SCHEUCH25€R Or. H. N:0 l5. 18* 19. BOUEGUIT,
Jr. ics Pc$rif. T. XLVIU. N;o 306. 309- 3^^*
Digitized by VjOOQ IC
Inttrdum ^udcnt fuperficie <)ua6 pi£ba ramofa , feu
omamentis foli^ccis (lipata. BouitGUET Tr. dti
* Mn/. N:o 311. 31a. Baier On A^or. T, U. £•
3- 4 f-
Cb) Ammonite i-«ves , y]?rM imnente.
ScHiucHZEi On H^/v. K:o 43, 46. Lang iiV?* JL
)ig. Tab. XXUI.
Interdum & t^i ^audent fupcrficic ramofa 1 quafi oriuu
mcatis praedicu
(c) Ammonitjb txvES y dorfo dentato.
ScHiucHZER Or. H. N.o 4f. Bo u rg ue x Tr; da
Petri/. N:o a5f. 168. , ^
(|J) Ammonite steiati*
Superficie gaudenc inxquali 9 a ftriis majoribus
vel miaoribus plus minus profunde quafi
incifis.
(d) Ammonitje STtiATi , firOs limpUciofihus , fpiM
acuta.
ScHEUCHZEK Or. lifh. N:o a6. v* BoiiRGt;B»
Tr. des Petri/, Nx> 261. 264. ^69. Baxer Or. Nor..
Tab. UI. fig. p
(c) Ammonite s-jteiati, ftriis fimpUciorihtis vel den^
fioritus^ dorfo convexo^ nonjpinato.
Sub hac varietate comprehendimus ammonitas , ftriis
fimplicioribus prsditos 9 & illos , qui ftriis dcofiori*
bus feu quail m fafciculos c6ng;eftis conftant.
Lang Hik Lap. fi^. Tab XXIV. 4. & XXVL
Baibe Or. Nor. Tab. II. fig. 17. iS- Boueguet
Ir. des Petr. N:o i/5f. a68. ^7i» Kundman H^
N.^ J. Tab. IV, f. 7.
(f) Amimokitjb STiiATi, y?r«x ^i-vf/ trifurcatis^alU
quando ^ in plurimos rmuJos divijis | Jof^o coove^
9^0 1 noji fpinato^
Scfaeuck*
Digitized by VjOOQ IC
ScHEUCHZEi Or^ Helv. N:o 30. 31. 34* 34* 35* 37*
40* BouRGUET Tn des Petrif. 267. 177. 300. 303*
(g) Ammonit-« steiati , Jiriii raris^ undulaiis^ dot.
fo non fpinato. \
ScHEucHZEE Or. Helv. N;o ai. 47, Baiee Or. Nor,
Tab. III. f^ 6. BouRGUET Tr. des Petrif. N:o286.
a90. 198. KuNDMANi^ K. M Gf A, Tab. IV, fig.
ft. Baumer Mineral. T. 1. £ ig. b.
(h) AiiMONiTJB,STRiATi, ftriis mdulatts ^ dorfoj^
nato. •
SCHEUCHZER Of, Heh. N:o 54^ BaiSr Or. N. Tab.
UL f-6.&7. BouRGUET Tr. ^f/ P^m/. N:a
(i) AMMONiTiE ST'kihri y ftriis fimpUciorihus velfur^
€ati$ y dorfo crenato ^ dentato. B aier Or^ N.
TsK Ulf^ 3* BouRGUET Tr^ des Petr. N:o 30a.
304.
(k) Ammonite sniATh ftriis fimpUciertPus ma fitr- *
casis , cum dupUci Julcorum profundiortm or dim im
dwfo Mi invicem diftinBo^
SCHEUCHZER Or^ Helv. N:a 24. 29. fo* fa, f6.
B A I E R Or. Nor. Tab. HI. fig. 8* 9* 10. Bo u R«
GUET Tr. ^e; Perr. N:o a7a. a73t 274. 175.
Cl) AMMONtTiE STRiATi, Briis rofis if fimpMciari-
bus^ cumjpina in dorfo binos inier Jidcwim ^rdimi
promineme.
Lang Hi/i. L. Ftg. Tab. XXIV. i,
(m) Ammonitje striati » ftriis fimpUcUniha % iMi
triplici in dorfo crena.
KuNDMANN Rar. N- & A. Tab. IV. 6.
(i) Ammomit^ tuberculosi.
Sunt (a fupcrfide tuberculis , feu T$rntd» tm^
diti.
(n) AMMONiTiB TUBERCULOSI, IJtves dorfi int€^9^
ftmpli€i v^VdupUd ndine tuifeml^rum wHcukmm,
Digitized by VjOO^ IC
5>^ C o ) K| -481
Baiei Or. Nor. T. IL f. 9. 14. Lki^cHiJI.L. Tab,
XXlll. B o R G u E T Tr. des Petrif. N;o ay ©• %%6.
Valentini Mf// T. I. Tab. IV. ai.
(o) AmmonitvE tuberculosi, /tfz^^j, i/(wy& inte^a^
cum dupUci mbcrctdorum ordine y uno in medio am^
l/itus , figura tuberculorum orbicular i , alttro ad cen^
trum , figura c^lindrica. >
SCHEUCHZER Of. Helv. fj2>. BouRGiTsT TV. iiW
yttYij\ N:o 25a.
^) AMMONlTiE TUBERCULOSl, l<tV€i ^ dorfo JtdCMtO^
tubercuUs cylindricis^ circa centrum,
ScHEucHZER Or. Helv. N:o 30. BouRGUlT Tn dis
Petrif N:o 280-
Cq) Ammonite tuberculosi , firiati^ firiis fimflii
cioribus if jiodofis, dorjo nodojoy ctsm unico iuPef^
culonuji ordine.
ScHEUCHZER Or Helv. N:o 51. BoutCUtT 7>^ dti
Petri/. N:o 274,
<r) Ammonite TuBERCutosi, flriis hifurc^ittt^dwfi
imtgr^ I iuifircms orpicyianius in ramificaMnum
initio.
ScHEUCHZER Or Helv. N:o 31. Bourguet Tr. da
Petri/. ^78. a8£. La^gh Hi/i. L. Tab. XXVT^ i.
C«) Ammonit>e tuberculosi , firiis JimplicioriluS ^
unduhtis^ tuberctdis pyramidalilfus.
Bourguet Tr. d^s PetriL N:o 284. ag^* Langix
hi/l. U T. XXVU X ' -^ •^
<^ Ammonite fracti. Ammo kit arvm »ao-
MENTa^
Earo intern ammonite rcpcriuntur fparfi , vcl fms
c domicilus crui pofliint fijic fradnra , dc omnibus .
Vcro hu^osmodi fragmcntis hie «on eft fcnno , fed
oc lis unnim, ooae vd ab ipfa n^tura iiib violcn-
to mottt luQt fraoa ^ vcl ante petrificaciuMm a re-
Worn. II Hb U-
Digitized by VjOOQ IC
t ^ • IX ( O ) Kj
liquo cprpore funt feparata , & fua figura indicaiic
fe partes fuiflfc conftitutivas ammoaltarum ^ quaks
iiiprimis func fcqucntcs^
CO Ammonitarum fragmenta transverfajia-
Partem <le ammonitis transvtrfim abruptam fifhint,
parum flexam^ v. Bromhll Uib. Suec. Sp. II. p*
5i. Lachmund Or Hildesb. p. 34. t^. 4, Scheuch;
ZER LUb. Helv. f. 81.
Cu) Ammonitarum fragmen^a lateralia.
Sunt flgiira obionga , concavo convexa , cum ambi-
, tu la arcum flcxo , noa -majori quam ipfap rcftae craf-
fitic* Repcritintur in QoiblanJia rcliqua inter pctri-
ficata.
(x) Ammonitarum fragmenta vertehralia ^ fubro-
tunda.
Spondylolithi fiihrotundi^
Sunt a vcrtcbris ammonitarum fubrotunda fpina^
ScHEUCHZER Of. Helv* f. 17 BouRGurT Tr.deS
Petrify Tab. XLIX. N:o 313. 314. Lang Hift.
Lap. Tab. XXI. N:o !•■•.
Cy) Ammonitarum fragmenta vertebralia oilonga.
Spondylolithi coracoidei. ,
Sunt a vcrfcbrfs ammonitarum ^ quorum fpina inter
binos futcorum ordincs eminet ; corvino quafi ro*
ftto gaudcnt. Scheuchzer Or. Helv. f. 17. Bour*
GUET Tr. dts Petrif. Tab. XLIX. Nco ?»i^. 316.
Lang '////?• Lap. Tab. XXI. f. 3. c. 6. & Tab.
XXIU
OV^ !• Cui placet , hac pofteriorf fragmenta petrificata con-
ferre potefl cum interna ammonitarum facie , quam liftit
Baibr ia Or. Nor. Tab. VL fig* 25* a6. & 27.
^f. t. Ihte petrJficata reipfti dim fuilTe teftacea ft cjoidcm
generii cum nautUitis , eorundem ftruftura ft organismus
indicant, quemadmodum & Jussieu in ASi. Parif. i7aa#
flemonilraviti coofirmant ft tefta, faltem analogs , qua
pel* ;
Digitized by VjOOQ IC
^ ( o ) Kj 4t2
. prtlucidae funt repertae in montc propc Pifaro m Italia y uf
rcfert Ptss.\Ri in del iftoria de fijjili del pgfaro A nautilitis
^ tanien difterunt haec petrificata non foJum figura ^ quae in .
his magis rotunda cftc folct, fed & orificio minori & pie-
rumquc orbicular! vcl parum ovali , ncc non Ipiris & cir-
cuiuvolutionibus in his phiribus, ut& articulationibus ia
fupcrficie plerumque obviis forma peculiar!, quafi arbo-
rca vcl raniofa junAis*
Scd ipfa ori^inalia a marl depromta adhuc dcfidcrantur, con-
tcndit quidem Jan. Plancus de concbis minus notis ^ zA
^^ litora maris meditcrraHei adRiWni eadem minutiflSma repc-
' riri; BtccARius quoque in comment. Bon. dicit fe haec ipfa
in arena rcperiiffc ; Joh. Fr* Hoffmakn fibi quoque,
ante haec, perfuafum habuit, fc eadem minuta conchylia
ammonitica in arena conchacca propc Bergen in NorwegiA
rcperiiflTc, fed nieliora cdodus, fcntentiam in aBis mogun*
tints T, IL mutavit, ingenue fatens fe eanalit&s tortuofoM
'^ ^/Vtf/^r (fpec, 48>. "tsar, r) pro ammonitis habuiffe. N^hi^
liff, VON LiNNe in SyJi.N^T. HI, p. 162. dicit orlginalia
*i ad haec petrificata in abyflTo pelagi hofpitare & inter de^
perdita numerari deberc, nee tellas in uJlo mufaeo vifaf,
^Jomnesque fpecic dilfcrre a nautilis minutis marls meditex«
ranei.
Bbf, 5. Partieulariter de his lapidibus fcripferuntREiSKE ia
Eph. N. C Dec. IL ann. VII. Wormius in Bartholini
Epijl. Med, Cent, i, Epiu. so. Scheuchzer in Bpb» N*
C. Cent V. app. nee non in Orycht. Tiek, p 7<^2. &c. ubl
& hos lapidcs claffificavit. Bkrtrand ufage det monta'*
gner Cap. 17. "^
|i COCHLVTJE^occultefpiralefj vtrinqne cnnvext^for^
ma numismatis vel lentts optica. HeLXCiXA.Spec. 490*
LapiJes numismales. Clusii. •
Lapides frumentarir. Tmpfrati.
Lenies lapidea. Scheucuzeri.
Sbaciia. ,
J^etrificntum cnrblea pnlytbalam a^ cenfro utrint/ufprih^
tninente , pyris unitis intra tejlam latejttitus. Ge8-
VER de Petri/.
Hb a Sucdw
Digitized by VjOOQ IC
484 t>- ( o ) «J
Saeth. Heliciter. StenpXnningar.
GalL PlERHES NUMISMilLES. PlEJBLEES LtNTICULAI-r
RES.
Germ. Heliciten. Phaciten. Steinpfennici.
Sunt tcftacea corpora rotunda vcl ovalia » ab uuo-
que latere, veialterutro plerumque coovexa , ^ie lends
optics 9 fuperfide utplurimum lasvi, rare ftriata; fub niU
crofcopio tpluribus cruiHs Tidentur coropofita , bifariam
divifa , in fuperfide plana ofteodunt lineas fbrma cor-
nuum ammonis feu cochteam , feptics , o&ies vel noaies
in fe convolutaniy atque in oppofiu fuperficic circulos
correfpoddentcs. ,
Ca) Helicit^ retundiy uirinqtu convexi.
Sunt alii teves , alii ftritti. Scheuchzer Or. Heh. I
i^g. BouRGUET Tr. dts ftttij. Tab. h. f. yx%
Cb) HELiciTii ai um lattre fUtd cum /piraUtus lu
nets.
Hi confiderantur ut bclicita^ bifariam quocunque Bifi
divifi in bina hcniisphsria , qui idco & pfaecipue m^
mismales appellantur, Scheuchzer Or. Heh. fij;«
H8. BouRGUET Tr. des Peirif. Tab. L. f. 3^1*
314. VoLCKMANN Sikf. Jubur. Tab. II. f. f,
BrQckmann Tr. Sp. de lapide fuwmaH Tranjjh
vania. *
(c) HsLiciTA forma lentictdMri vel frumentaria.
Hi funt qui ^iQiptit kmiculares iid frumentarii lapideC
vocantur. Scheuchzer Or. Heh. f« i^g. BouR«
GUET Tr. des fetrif. Tab. L. f. 3^4. 335.
Ohf. I. Scheuchzer in Or. Heh. eundem nuraerum ad o*
mncs varietates depiftas adpoAiit , qiut tamen ab alku
dercriptionc diftin^i poflunt. Wai^cii io S»* R. Tabw
VIII. N:o. 3. has babet varieutes ctiam depiftas.
Olf* 2» Dum hi lapides, qui Aim integri ^ utrinque ooovcRi^
Aipra carbonea ignitos calcfifti in aquam fngidam proji*
diinturi folcnt in itarata vel cruitaa findi^ ac in eonljpt-
Aum
Digitized by VjOOQ IC
ftum ▼eaire J^mks Umas in una fliperficle , liidcmque
correl^pondentes circulares lineal in oppofita Aiperficie.
Ohf* }• An h«c ttftacea corpora lint eoniidcranda ut t^irtu^
la eochkarum lapidca , ob magnam cum umbilico maris ^ Ibu
ofercuUti inferius dercribcndo fimilitudinem , ut contcndlt
Bo^RGUET in Lettr. fbil. ? An, ut conefyUa ihahig^ ut
cxirtimatSPADA. in Cat.^tr. yiron.% An« ut cocbk^t poljh
Aalamia^ gyris occultii^ ut oplnatur Gesker de Br/ri/,
cui fentenciae favere videtur Biahcmi, qui dicit h»c ea*
dem ad jmi^fia/. rcferri debcre, nee niultum difentiunt
GuaLTiEm.& Bketn , qui opinantur ad natttilitas coflliu*
snerari polTe? Haec in medium tantifptr relinquimua; czi«
ftimantes.tamen non commodiorem locum his affi|Bari pof*
fr) quam in medio quail inter ammonitas & opmulitat.
f. COCHLITiS turhinoH » pmcmrum turhntm fpwe «
cochlearum. Cochlita. Spec. 491*
Cochlea lumns btpideai^
Limatts.
Sucth. CotRLITER.
Gall. LlMA<;ONS. COCHLITBS LUKllHEr
Genn. Cochlitek.
Sunt cochlea turbinate , paucioribus fpiria circa
centnim convolutis , ampli brevisquc ventris , apicc non
▼el parum pradu£l:o , orificio rotundO| qnod opercalo
conregitur*
Ca) CocHLiTJB umhilitaH. CpcHtBJB lUKAmss la*
FIDE^.
Foramine in centro defcendence » aoice non v edufto f
^ forma fere umbilici Baier Or, rJ. Tab. III. £u(«
0,6. i8» ^9* & Tab. VL f 11. Bourguet Tr.acs
Petrif. Tab. XXX. fc ao6. Waj-ch Si. R. Tab.
' VII. N:o I.
Cb) CocRLivjf troehiformeu CocHLBJt temesties
VULGARES LAPIDEiE.
Uc apice £audent parum prodttdo , fie & aliquatenus
trochi forma exiftunt. Baiee Or. Nor. Tab. VI
Hh3 fig.
Digitized by VjOOQ IC
4»S tx (o)'k5
fig. 10. ScHEUCHZER Or. Helv. fig. 6). Eoifi-
GVBT It: des Vetrtf. Tab. XXXli. ao/; ad 114.
(c) CocHLiTiS ecbinopbori. Echiopho&it£S lak-
Sunr in fuperBcie tuberculofi vel ambini crenati , aut
fcrrati Ac. Scilla Fan. S^ec. Tab. XVl. Lang
Hlft. Lap. Tab. XXX:II. Scheuchzer MuJ. Ui-
luv. 141. BouRGUET 7r. des Peirif. Tab.XXXVlL
(d) CocHLEARUM operculum lapideum. ^ Operculi*
TES. Langii. * .
Sunt opercular plus minus rotunda a plurimis lamcl*
,lis compofica^ quibuS orificia in nonnuUis cochlea-
ram fpcciebus clauduntur; forma oculi vocantur a
Mercato^ m Meiall. Lkvides ocular es ; for«
pa umbilici appellantur, umbilici mariS/ vel ve-
KERis, forma unguis^ vocantur ungues lapidei.
Ag. Scula Fan. SpecuL Tab. XVtl lit. A. Luf.
pii Ichnogr. Litb. Brit. N:o 417 & 434. Lan6
H. L. F. Helv. Tab, L. p. 116/
Otf. UmHU^i marini noraen fatit eft apud ooneliyliologos &
lithographos ambiguuin* Nonnulli cocblcam figura imi-
bilici, hoc nomine compcllaoc; alii cochlcas umbSlicatas
Ita vocant; alii hoc nomen attribuunt cochltarura oper^
culaCarum opcrculis^ qwe inter nonnuUl connumcranc^
quoa defer iplimus belicitas feu numismaks lapides , ut ancei
hidicavlmus in obferv. adfpecicm praced,
10. GOCHLITiE turbinati^ paucorum turbinum J^cii
neritMrum. NERiTiXiE. Spec. 491
Cochlea valvata lapidea. Scheuchzbr*
Cochlea femilunares lapiJea.
Sueih. Nerititer*
Gall. NlRrriTES. COCHLITES SEMILUNAIRIS.
Germ, Nerititen. SchwimsnXcken^ FI$CHMA<^
tER.
Sunt
Digitized by. VjOOQ IC
tx C o ) KJ 487
Sunt codhlcs turbinate convexas , paucioribus fpi-
- ris^ apice nonacuco fed orbiculari inflexo> orificio coou
prcfTo , icmiroruQcIo vcl femiliuiari.
(a) Neritit-« laves.
Baifr Ur^ N. Tab. III. fig. ,27. Scheuchzeh Or.
Helu. f. f9* BouRGUET ir. des Petri/. Tab, XXXK
f. 200. 20U ao3» tios^ NValch Sl jK. T. IX-
' N:o !•
(b) NcRiTiTiE ftriaiu
Hi luperficie laliquando gaudeat , qaafi reticularu
SCHEUCHZER Of. HelV. fig. 61. BoURGUET IV. </ex
P^/r//. Tab. XXXU ao2. Walch *S^ K. T. IX.
N:o I.
la* COCHLlTiE turhinatt\ paucorum^ turbinum fpecie\
trocborum. TROCHiLifiC. Spec. 493.
Cochlea ore Jeprejfo lapidea.
Sucth* Trochiliter,
Gall Trochilites. Sabots* Toupies.
Germ. Trochuiten. Trochliten. KrXusel-
ScHNECKiN.
Sunt forma conica troohleae, pluribus gaudent fpi-
ris , bad lau cpmplanau , oriticio oblongo ieu ovall
coHJprelfo , minus patulo.
(a) Trochilit^ fuperficie lavu
Baier. Or. N- Tab. Ill f. 2f. Bourguet Tr. des
Petrif. T. XXXUl. f. 215. Scheuchzer Or. Helv.
fig. 38. Walch St. R. Tab. X. N:o i.
Cb) TROCHiLiTit Juperficie aadeata vel ttAerofa.
Baier Or. N. Tab. HI. f. au la. Scheuchzer Or.
Helv, f. 60. Walch S$. R. Tab* X. N:o i.
(c) TR0CHILITJ2 «r/OTr#j , irhm Jpirartm. T&ocHi-
TE&LiB.
Hk 4 <»A *
Digitized by VjOOQ IC
48S *i-Co5xf
0^ Lip!dum qui a trochlea , 6b alioucin dam eadm fhoK
licudiiicm , nonden obtmuerunt, oaee eil tertia fjpceieSt
Prrmam ijitcr doopfry/o/iifo/ fpcc. 468. dercripfiiniif ^ lUoi
trochiformes lapides troctitas appellando; fecuodum iti-
' dcm inter zoophytolithos enumeravimus ibec. 482. lapides
ad illam fpeciem pcrtinentea lupides irotbleMtOf Tocaodo;
hsc tcrtia fpcci^s fjpeciali nomine, diftindionis caufla, eA
kaqtie jure vocata , & lapides hue pertinentes ttocbiliu.
vu COCHLlTiE turbinati , plurium turbinum fpitie ,
buccinorum. 6ucciNXTi£, Spec ^4%
SuCth. BUCCINITER.
Gall. BUCCINS. TtOMPETTEJ.
Germ* BucciNiTEN. RiNcndRNn* PosAUNiif'
SCHN£CX£N« KlMPHO&NER.
Sunt cocbles curbinatae pturium ffHrarum, in mm
bus prima rciiquis rnulto major exiftit , node tubsfor*
ViKS apparent, ventre ample & cxtenfo, ovt, feu orificid
magno & clongato » apice quoque longo & diftinao.
Ca) BucciMiTi? fuperficii lavi.
Baifr Or. Nor. Tab^ UL f. ir. 11. 13. 14. i5* *
Tab. VL 65. 12. ScHEucHZER Or. lUlv. f. 68-
Walch S$. \ T. XU N:o !•
(b) BucciNiTJB JuperfUie exajperata.
Strtis aut fulcis vel tuberctilis, vel utrisque donatL
Baier Or. Nor. T. HI. f. 16. 17. 18. 19- to. ai^
»a. a3* ScHEucHZER Or. Hetv. f. 67. 69. 70^
BouRGUET Ir. Jes Vetrif. Tab. XXX;V. N:o Mir
213. 024. Walch 6/. R. Tab. XI. N:o i.
i|* CXDCHLlTiE turbinati , f/irnww turbinum fptder
firomborum. Strombit^« Spec 49$*
Turbiniia. NoNMiatoRUii*
Bucaniia* AtioKVN%
Siictk
Digitized by VjOOQ IC
Gall. Strombites.
Germ. Strombiten, ScHtAuBSCHKictiN. Scheau*
BENHORN.
Sunt cochlea turbinate plurium fpirarum, tuccinu
its in CO fimiles , quod ore gaudeant elon^ato , & ab
utraquc extremitatc (int elongati acutis apicibus , ^ab iis-
dem vcro diftinguuntur , non folum forma magis pro*
portionalitcr cIonMta , fed & fpiris minus profundis &
xnagis proporcionaliter dccrefcentibus , fere ut in tro*
chilitiS) ventre minus tumido | unde 8c figure longioris
cxiftunt.
(b) SxROMBiTit lavef^
BovKGVEr 7r. des Petri/. T. XXXlV. N:o aij.
T. XXXVK Nx> MI. a44. Walch St. R. T.
X, N;o 3.
Cb) Stkoui^it M Juperficie inaquali.
Sunt ftriis vel tuberculis prsditi« Scheuchzek
Or. Helv. f^ 71. Bourguet Tr. des Petrif. T.
XXXjV. N:o 226. Mg. Walch, St. R, T, X,
N:o 3.
14. COCHLlT-ffi turhinatiy plurium turHnum JpicU ^
turbinorum. T^RBihit^. Spec» 496^
Stromiita. NonnulloruMi
8jeth. TURBINITER.
Gall. TujLBiNiTES ou Hklicites ou Vis^
Germ. Turbiniten. SchraubhS&ner* Schraubsn-*
SCHHECKEN^
Sunt cochlea turbinate plurium fpirarum » forma
fere conica , orifido minori parum vel nihil elongata*
jyiSctunt a ftrcmkitis figura magis proportioaata coni^
tfa, & ore minori fere rotundo.
(a) TURBINITJE liBVef.
i. i Meiie 6t In. fig. hit. T. 01. f. 6. Bouegusx
^Hh5 Tn
Digitized by VjOOQ IC
4^ |xCo)«|
Tr. des Petri/. T. XXXV. N:o a^f- «tT. XXXVl.
N:o 938. a3i>. 240. Langu H, Lap. T. XXXIL
f. I. 3.
(b) TuiBiNiT^ fuperficie inaqualL
Sub hoc ticulo & (Iriacos 8c tuberculofos comprehen*
do. Langu Hiji. Lap. iab. XXXIU t 4. &c.
BouRGVET it, des Petrf. T. XXXV. N.o 233.
-235. Walch i/. R. Tab. X. N:o a.
Ohf. Plurimi hasutraique fpecies, 13 & 14, fub vno com-
prehcnduac nomine ; fic ^CjeshiiR dc Petri/, easdem lub
una ddiniiione comprchendic ; Strombus vcl turbo Ufiiaa
orbtbus convexis , plants , laubus ^ juicatis ^ firiatis , ^ramiJa^
tis^ ore totundo vel oblonjo. Xili, Icrombiias fub buceimtis
connumeraot.
15. COCHLlTiE turbinati fpiris circumvolutatis , voln-
tarum. VoLUTiTi€. Spec. 497.
Cucullitct.
Sucth.' VOLUTITER. CUCULLITER.
Gall. VoLUTiTES ou Cornets^
Germ, VoLUTiTEN. Cuculliten. Kegelschkickek.
Sunt cochleae verticc turbinato, paucioribus fpiriSi
una fupra alceram quafi circumvoluta, figura cucullipa-
pyracei vel coni » ba(i plana , parum auc nihil convcxa
a fpiris circumvoluua formata , iupra quam conus vel
pyramis eft ereda cum apertura fen orificio in uno la-
tere oblongo y per totum hiante & cum bafi ingulum
acutum conftituentc» clavicula aliquando coronata. Sih
perficie reperiuntur aut Isvi auc puii^ta auc cuberculo-
fa^ Rarius pecrificaci occurrunt. Mu^ckti Metall. Arm.
9. lot. 38. Knorr L. Un. D. T. P. II Tab. 41. f. 3.
& Tab. II. f. 6. Walch St. R. Tab. Xll. N:o i, &
a. Baumer Min. T. i. f. 14. D'Argenvill Conr
€byol. Tab. XV.
16. COCH.
Digitized by VjOOQ IC
/ t>< ( O ) Kj 491
i€. COCWJTM turbincfn i fpiris ciramvojutatis eytin^
drorum. CrLiNDRiXit. Spec. 498.
Jibnmbita.
Suech. Cylindriter. RnoMifiTER*
Galk Cylindrites. Rhombites. Rouleaux.
Gcrnu Cylindriten. Rhombiten^ Waltzek-
schnecken^ Rolled/
Sunt cochlea vcrticc turbinato :paucioribu$ fpiris,
una lupra alteram circumvoluta, forma cylindrical in una
cxtremitatc l«ves dura in altera Ipir« folura confpiciun-
tuf, orificto lateral! oblongo, Isvi , aliquando dentato
per totum hiante 9 radus petrificati occurrunt. B o u r-
GUET Tr. des Petrif. Tab. XXXIll. N:o aip. Walck
St, R. T. X. N:o 1. a. Baumer Mineral. T. L f. 14.
D'Argenville Concbyol Tab. XVL
17. COCHLITiE turHnati^ ccrpore tubercuHs ^ acuJeis
borridOf muricum. MuRiciXiE. Spec. 499^
Murides lapidei^ cajjidei laves if ajfera. GfiSNERi
dc Petrif.
Ahnita. Nonnull*
Suct4l. ^URICITER.
Gall. MuR^ciTES. RocHERS. Alatites*
Germ. Muriciten. Stachelmuscheln.
Sunt cochles Tcrtiee turbinato , que aliquam cum
huccinitis babent convenientiam , ab iisdem vero dsQin^
&x 9 quod fcmper in medio ventricofas ad utramque ex*
tremitatem plus minus elongats ^ & quad in apices acur
tos fe termin^ntes ; atquc turbinibui oblique Hexis gau*
dere videntur ; orifido feu apertura femper oblonga, den*
tat^ aut alata^ ia'fuperficie tubcrculis aut verrucis vel
aculeis veftitae. Raro petrifica^as occurrunt. Ag. Scil*
lA van. Jhec. Tab. f. f. i. a. 5. & Tab. 5. f. 4. 6.
Walcu yt. R. Tab. XL N:o a. a. d'ARGENviLu
CombyL Tab. XVIL & XVlll
18- CO
Digitized by VjOOQ IC
4PX ^ . t>^ ( 0 3 KJ
lU- COCHUT-^ turhinati^ cor pore tvbercuHs^ fpltif
loiiniato , purpurarum. 'Purpuritjb^ Spec ^ oa
PurMrm caffides globof^ , aculeata UpiduB. Gesneri
Suech. PUKPURITER.
Gall* PURPURITES OU POURPRES.
Germ. Purpuritek. Purpurmuschelk.
V Sunt cochlear turbinacas a muricuis diftinSas non
folum orificio minori fere totundo & nudo ac Isvi , fed
& quod minus^ fiat ventricofs , fupcrficie gaudentes m-
tegra tuberculis » verrucis i folds, fi^uamis vel aculeb^
2ua(i fquamofs , divifs vel radicatae eflenc K n o r r
. Vn. D. 1. P. 11. Tab. f. f- 3. 4. Tab. 6. f. 15-
Baumer Min* T. L fig. 15. d'ARCENviLLE Concbyol.
Tab. XIX,
19. COCHLlTiE vix exierne turhimti 9 forma rotm^
da^ globofarum. Globositjr. Spec* foi.
Cochlea fpbaric a.
Tonnita*
Bulla laptdea. ScHEucfizEU. Or. Helv.
Nucef maris lapide'a.
Speth. Globositer.
Gall. Globosites» Conches sPHSRiquES. ToNMf
TES. BULLES. NoiX DE MER. ,
Germ. Globositen. Tonnenmuscheln*
Sunt cochleae extrinfecc non apparencer turbinatar«,
fignra nucum, tonnarum feu doliorum vel oh>aruin aut
ficus, fere fphaerica» in medio inlhr dolii tumidas cum
tpertura feu orificio magno & amplo » aliquando integro
tuquando crenato » ad unam extremitatem faepe tuTCr*
culofa;. ScHSucHZER Or. Helv^ Ei 6in 6^ Bourguet
Tr. des Peirif. Tab. XXX VII. N:o air. a49. ^^a
Walch St. R. Tab. IX. N:o 2. ^ Tab. XL N:o j.
Baumer Min.T.l t 17. d^ARGBNviLLS dmcbyk
X XX.
oa ccx:h.
Digitized by VjOOQ IC
00. COCHLIT-flE vix externe turhinati^ f^mit oh^
knga^ forcellanarum. PoRCELtANiTiE. Spec, foo*
Concha veneris lapidea. Scheuchze&i Qir. ^ Vind^
^ijc.
Sueth. PORCELLANITER.
"Gall. PORCELLANITES.
Germ. Porcellaniten. Porculainschkecxek.
Vknusschnscxen.
Sunt cochlear noo apparenter turbinats, figura fere
o?ali feu oblonga » infcriusi complanata , cum orificio aa-«
Sufto oblongo medium cochleae occupance , plerumque
: fi non Temper dentato, Scheuchzir Qyer. if Vind.
fife. T. V. Knorr L. Vn. D. T. P. 11. Tak 41.
)^. 4. 5. 5. Baumer Min. T. 1. f. i6. Walck
St. R. Tab. XU. N:o 3. d'A a g e n v i l t s ConcbyoL
T. XXL
<P) CONCHYLIA LAPIDEA , iivahia. Conchi-
TM.
Sueth. Stenwandlade Musslor.
Gall. CONCHITSS. COQUILLES ^ DEUX BaTTONS
PETRIFI^ES.
Co(^UiLLE$ BIVALVES PBTRIPI^SS*
Germ. Versteinerte Muscheln.
ai, CQNCHlTiE inaqualibus vahis ,/^mofis^ fere
roiundiSf ojirearum. Ostracit^. Spec ^03^
t,itboftreon.
Sueth. OsTRACiTER. Stenwandlade Ostronsxahl,
Gall. OSTRACITES. OSTREITES OU HuiTRXS FI-
TRIFI^ES.
GeirOL OSTRACITENt
Sunt conchae bivalves fuperficie incquali , fouama-^
ik^ lamelloia vel cruftofa ^ plus minus fulcata oc lea-
bra 9 figura rotunda vel oblonga , guarum valvas plerum*
que ioi^uaks , una Aipra alteram mag^is cxtcnla fimol
&
Digitized by VjOOQ IC
454- J>^Co)«1
& m^s i»>Qvexa, dum altera mfoor deprefla & fere pla-
na exiftic^
Ca) Qstracitje' lamelloji aut fquamofi , orhicvlareL
OsTRACiTiE. Oftrea vulgares.
Sunt forma fere orblcuiari ; fquamulis vet lamelli^
compodci, fuperficie utplurimum rugofa vel fcabra*
raro lavi. Scheuchz<er Or. Helv. fig. 123. ta9.
BouRGUET Tr. ties Vetrif, Tab. XIV. f. 83- 87.
Baier Or. Nor. Tab. IV, {, 33. 34. Lachmund
Or. Hildesb. p« 47. fig. X. A l l i o n Or. pedem.
p. 40. N:o 10. Walch St. R. Tab. XVII. N:o i.
(b) OsTRACixa orbiculares , Jquamis ad amhitumfuU'
QpfiS. POLYGINGLIMXJM.
Vocatur aScHEUCHzsRO fDlykpiOjginglimon f ab Ai«
MO VAN DO argyro conchites ^ fquamis corapofinim,
in ambitu , ad articulationem , fulcacis. Scheuch*
ZER Muf. Diluv. N:o 797. a. b. c. M o n x i in
Comm. Bon. T. II. p. 342, All ion Or. pedem.
p, 43. Aldrovandi Muf. p. 87.
(c) Ostracit^ fi/uamofi aut lamelhfi^ elengati.
Sunt forma elongata ^ di verfimode curyata , aliquafu
do & lametlis feu fquainuiis undulatis« Schii/ck*
ZER Or. Helv. f. 154. Bourguex Tr. des Petrify
Tab. XIV. f. 86^
(d) OsTRAciTit firiati , peEHniformes. OsT^acam
PECTIKIFORMES.
Liftroniia. Strigojida. LuiDii.
Sudt forma aut orbicuIari aut plus mfnus doneatii
peftinum more ftriati ; ftriis minoribns aut maio-
ribus, )am rcSis, jam flexii^, vel interruptis. Pour-
GUET Tr. des Vetrif. T. XVIL f. pc ^cheuch-
2ER Spec. Litb. Helv. N:o 6^. LuiDii Icbn.l^
Br. N:o 5:^0.
Ce) OsTRACTT^ amhitu curvato^ auriform. OfTt4«
•ITA AURIFORMfifl.
Digitized by VjOOQ IC
HaratuJa. LuiDii.
OJiracita grypboidei.
Roftro gaudcnt in formani fpir« vd auris plus minus
clongato. BouRGUET Tr. dts Petrif. Tab. XIV.
f. 85. 88. Tab. XV. f. 89. 90. ScHEucHZER
Or. Heh. t ia5, '117. 118. LuiDii Icb. L. Br.
N:o ;oi.
Cf ) OsTRACiTJE tmhricMtu Crista galli.
Ferma orbiculari vcl oblonga , radiis & fulcfs profun. ;»
dis , iisdemquc rotundis ; dc caftcro fcabrofi vcl tu-
bcrculoli. Bo«ROUET I. c. Tab. XVI. f. 94. o(f.
ScHEucH^ER Or, Heh. fig. lai. m. Baier
' S^'.v/V- '^^^^- V. fig. I. Walch ^/, R. Tab.
XV 11. 2, a^
Cg) OSTRACIT^ pUcatU RaSTELLUM LUIDII.
Forma orbiculari aut plus minus cloiigara, profiindc
ftriati aur fulcati ,, ftriis in plicas feu folia rcflcxa
. fe terminantibus. B o u r g u e t 1. c. Tab. X VIU
f. 97* ^8 100. loi. ScHEucHZFi Or. Heh. f,
116, All ION Or.pedem, p. 39. N:d i. p. 40.
N:o 7. 8. Walch Sk R. Tab. XVII. N:o u
(\i) OsTRACiTiC peStinaio pKcati^
Hehiintolitbus oftrece^ diluvianA v. Linn^, i6f^ 8.
Valvule funt cymbiformcs , latere altcro anguftiori,
plicis rerrorfiim imbricatis profundc dcntatis* Da*
VILA Cat. Tom. I Tab. XIX. fig. X.
Ohf. Hi frequentcsin Balsherg In Scama primus dcfcripfit voK
tiNNcM. c. convcnirc vidcntur cum iconc qucm Davi*
LA L c. depinxit.
(S) OsTRACiTi€ echinati. LiMNOSTRACiTiE. SpondylL
Sunt forma orbiculari aut parum elongata pe^^inis;
ftriis lonaitudfnalibus ant transverfajibus , aculeis
maioribus aut minoribim, ronricari Pot rcuft Tab;
XVI. f. 95'. &iof ScHEucHZFR (r.Heh.fl
130. & Spec. Litbcg, Heh. p. 49. f. 70. Luidji
Digitized by VjOOQ IC
Uib. Bar. N:o 443. I^Mellc dc L. Fig. Luhtf.
Tak. m.f. I. Walch St. R. Tab. XVII. N:o 1.
(k) OsniKQiTM froBi. Fragmenta ostracxtxca.
Reperiuncur hujusmodi fra|inenta non pauca , a dt*
verfis oftradtis divcrfa. rragmcaca ab oftraciris pli*
tatis receafet plura S c h s u c R z e & ia Or. Hihi. p*
3i3v BovRGUExTr. i/f/i^/ri/:T.XVn-f. 102. ab
ojiracuis imbtkMs recenfrt HstwiNG \t%Utb. Agu
% g€rh p* 73. N:o 3* Tab. VIH* f^ 21. 22I
la* CONCHlT-ffi ina^alihus V0!vis^rofiro JjubureH mS^
MriCO. GRYfHITiE.
Concbiia curviroftru Concbita Umati. Cmcba lapiit§
gibUfa. CoLUifNA. BoccoN« ObJ.
Oftna naunliformia.
Hebnintolitbus anom^ ^ grypbi. v, Lxnn6 164* 7^
Suedt Gryphiter.
GalU Gryphites.
Germ. Gryphiten*
Valvis confiant inaqii^ibus^ faperioR plana vel pa-
rum concava » infcriori ventricoia obioaga , forma oavi-
6ttU cum roftro promiaulo recurvato»
(a) GRYPHLTiB laves.*
Superficie func laevigata. SoxntGUBr I. c T. XiV^
£ 87. & Tab, XVLU. f, 103. 104.
(b) Gryphita rugo/i^
Superficie funt rugofa inasquall BauRGUsrl. a
T* XV. fig. 9%. ScHEUcHZER. Ur. Uelv. f. loS^
(c) GRYPHiTiE Ucunoju
Sunt lacunis vel & fulcis in fpcrfide prsditu L^Ki^
if. L. b. ifi. Tab. XL VIII. Baxer Or. Non
Tab. V. f.^7-,i9. i Mbli.r La/;. fi£. L. TaUi
HI* f. a.
Google
Digitized by
m. OfiginAlU ad h9c petrificata nondum ftioe reperta i ca-
dem tam ad intrinfecam quam cxtdnrecam ilruduraia dt-
fcripfit Baier Of. Nor. p» 78.
%3. CONCHIT-ffi inaqualihiS valvis\ roflro promifndo
^ utplurimtm veluU pertufo donati. Akomi^. Sp^
Terebratula. Listeri.
Concha anemia lapidea. F. Columnar l^tiQitncviu
$a LuiDii. V I
Helmiutoliibus anomia defer Jiia. v* Linn^ 1^3% 4#
Mujcidi anotnii.
Succh. Anomiter, T|rebratuliter. ' ^'
GalL >^o MITES* Terebratulites. .n
Gcrau Terebratuliten.
Valvis conftant insqiaalibua ^ iisdemqu^ s^ut larriga*
tis, auc ftriatis aliquando^ fukaris^ a quibtis undm al-
cero majus, roftro prominulo & fi non femper tamen im^
plus quafi perforaco gaudet.
(a) Anomi^ laves ^ orhiculares.
Sunt figura orbicular! , vel fere rotunda , longi^udine
& laticudine parum aut nihil difcrepantes , in mc-
dio convcxi, & plus minus ventricofi. Raise Or 4
^or. Tab. V. f. 15. 17. Bourgvw Tr. des jRr-
irif. Tab. XXX. fig. 191.
^) Anomi^ laves , figura ovalu
Sunt ovales St^^ura oblonga , mafori longfrudine ^
ouam latitudinA in medio tumidi & fere convex!.
Baibr Or. M Tab. V. f. 03. ^4. Bouigvev
Trah. des Petri f. Tab. XXX. f. 494. Schiuchzer
Or. Hth. f. 114.
fc) Akomi^ laves plana am comprejfa.
Sunt 6^ura aut orbicutari aut elongata ovali, fed non
tumidi vel in medio elevats ^ fed plana? & qnafi
compreflfx, unde ad figuram cum prioribus fere
convcniunt.
Tm. Ih , It id)
Digitized by VjOOQIC
498 fc^Co^Kl
(d) ANOMiiC hves , lacunofa.
Sunt fi^ura plus minus oblonga , lacunis prardici pro
. fundioribus , uno per mediam valvam transcunr?,
j¥e\ lints y trim's^ 2ixi quatuor quibus valv« in tr^
Giiatuor vcl 6 partes quafi dividnntur. Baifr (Jr.
Nor. Tab* V. f. 13. ag. 29. H e l w i n g s I//^.
jingiri. Tab. IX. f. ii2. Scheuchzer Or. Heiv.
1-163. 116- BouRGVET Tn dtsfetrij. Tdb.XXX.
t 1^8. ig9. 19^- 193- ^9f. 196*
(c) KsouiM hves plicata.
Sunt quafi fimbriate^ Baier Or. N. Tab, V. f* 11.
(f) AnomijC fitiata peQiniformes. Ostjleopecti-
NtT^. PeBunculita.
Sttoc'longitudinalltcr t pe6Hnum more > ftriaui ftriis
< fubdlioribitS) plus minus plaiii aut comprcffi formjt
flabclU* B A iJER Or. Nor. Tab. V. f. 11. i«.
Scheuchzer Or. Helv.- f. lof. 106. Bourguei^
7r. ^fj P^m/ tab. XXX. f. t$6. i87- 192-
. |>^ Hanc& fequcDlct varictatcs , qaas olim ut fpecie direr-
fas ab antecedentibus anomiarum varictatibus dercri{>tii
cpnfideravimus , unde & peculiare obtioucrunt nomen » a
fimilitudlAc cum qfifeif i^pe^initit^ oftteope^iniu rocztm ^
vasdem fub una cadcm^ue f^ecie colligere conrulciut jim
duximus^ quum vix alia inter atumias recenfiUf U^Sp 9c
oJreopeSinitas datur differentia quam in ftriii^
(g) ANoniiC firiat^ ventricofa. OsTREOPSCXiKiTJi
VEKTRICOSt.
: Sunt figura plus minus eldn]E;ata, fupetficie ftriata, in
medio tumidi & ventricofi , unde quad fubfc^UD-
rici aliquando apparent. Scheuchzer Or. Heh.
f. 104. BouRGUET Tr, d€S Purif. Tab. XXIX^
(h) ANOMiiC ^riata , lacunofa. OsxREOPScriNiTiB
LACUNOSI.
S119
Digitized by VjOOQ IC
Sunt ftrlati, & infupcr uno^ hinis^ trims ^ aiit plurk
bus lacuais, quau lulcis profundioribus dmfi H£i>
Wings Utb. Ang. Tab. IX, fw ii. Bourgvet it.
des Pefrif. Tab. XXX. fig. igo. igi-
(J) Anomi^ firiatatril§b4d. Ostreopsctjlnz xM
TKiLOBW
• teQunaditts anomius trilnkus^ LiStee.
Concha amrma ftriaia itUoha. F. CotuMNiu
Suat profuade ftriati, 8( in ora media finu donntis ni^
de vaivae quafi in tres partes divifx apparent , ali-
2uando licet in ambit» quafi crcnad. Helwings,
ith Angerb. Tab. IX. f. lo. Scueuchzee
Or. Helv. f. loa. BoiiRduEx Tr- Jts Mri/^Tzb.
XXX. f. i8f.
•^ Probe b«a ^oncia anomh trihH^ difiioguenada a t^tatiitt
trikbQ firiato ^ qui irigwlU ftriata appcUari^ foictt ^ & ad
conchas nxm pcrdntc # fed intei 4nUmQlUbo£^ d^^i^ibcmduB
1U« loc(x *
fk) Anomi£ y^Wirr^e angulares^ OsTREOPSctiNXT4
angulares^
Horum valvar ftriatas aliquando in tres quafi angu|os
cxteafe vidcntur aliquando pentagonal* Helwikgs
JJtb. Ang. Tab. iX. f. 9. v. Linn^ Muf. TejfT.
f, f;4. SCHEUCH2ER Or. Helv. f 1F7.
Sub hac variecate comprehendimus conchilmbi biloim^
M^, qtiod defcripfit v* Livui Mu/^ Trf "Wb. f^
f. «• A^ B. , ■ ^ ^
(I) A N o M I iB firiata plkata. OSTRfibPECtiKXTA
PtICATt. ' ^
Sunt quafi fimbriis vt\ plidi donatio Walck iSV^ il.
" Tab. Xni 3. ^ -^
(jb) AvouiJR ftriaia mbricoM. OttXREOPCcximTA
XMBRXCATI. \, ..^
Striis gaudent iimplicioribus & tenuioribus , infiiper
tcro radiis feii futeis profundis & majoribus. B Alfe*'
Ii a &ft
Digitized by
Google
lop *w C iO J ^
E» Or. iV. Tab, V. f, 5- 6. 7, g- Scheuchzk
Or. Helv. f. 104.
(n) ANOMiiC ftriata ecbinata. Ostreofectinita
BCHlNATI.
"^ Sunt pedinifdrmes fed tenuionbus aculcis pra^iti. Bo*
tJEGUET Tr. des Penif. Tab. XXX- f. igj.
(Off. Anomid a nonnulBs appellantur conctee, quarum origi-
nalia floodum futic re^tta ; ab. aliis ^ ille quamm va^«
fliat insquales, five torma live magnitudinei q'io refpe-
ftu oftraeltc ftib eodc/n comprehcnderentur nomine. Hae
nuper defcriptc, ib ofireis ai(linft« gonchae, tandem Tolae
^ ftmt anomls vocats, utpoce quarum originalia nondum
Hunt repdrta, quarum & ^ralv9 Tunc inaequales , gu« 6c
jutpliirMaua fuo roitro foxamliioiQ ab oftreis funt difiin-
fts, licet plurim« anomi«, qu« hie in SuecU ^ inprinus
GqiblatifUa reperiuncur, exocicorum oftfecpcdiuitia feu pf-
^ duncnlieis de caetero omnino fimiles, r^tflime fbramiiftlo
in- ioilro prbminente fiat dotatar. Inter petrificata ftmc
hm tomba Mnomia frequentHfim«.
a4 CONCHITiE inaqualihus valviSy una trtnis pradu
* tayorammtuS^calvariamanieridremreferens.Nvu*
MVLi Bratt£nburg£KS£s. Spec. 506*
I Oftr actus nw/iismaiicus. K«Stob£us DiJf.Ep.de num'^
Piulo Brattenk.
Oflraciia minimi caharia j^ram ammonm fuoda
mod§ rtferentes^ M. R« 379* 4.
HHmintoUtbus anomia craniolaris, y. Linn^ 146. 6»
dmM minores tribus foraminibus perUifx. W a l c H
^ SuK p. iio«
Sueth. Beatt£nburgs penninCar.
Gatl.^Ecos DE Brattenburg.
Gcaa. Brattenburgischb Pfennige*
* Sunt cohchs minores plans orbiculares « qoacnm
«iu valva^ forma numismatis minoris, cribus forammibus
dotfta^ anteriofcm calvariae partem referc, altera «eco
ftteonica*
(a)
Digitized by VjOOQ IC
^ C o ) 1.^ fot
Ca) NuMMULi BRATTCNBuitGENSif forcmifioJU
Walch St. R. Tab. XVI. N:o a. a. a.
(b) NUMMULI BRATTlNBUEGlN^fiS fiOH foromno/L
Ltratquc hap varietates occurruiic depi^ in K. Sto-
BMi DiJTEpift. ii nummido braMnb. f. x. 2U !• <l
4. vlx alibi ouam in Scania Zi^ litora prope BacKMS^
kog & Egenehpga^ atquc in Bcdsbarg hue qsquc rcr
pcrt«. ^
©*/; K. Stobaus I. c. H»c conchylia ad ofiratHat eonnu«
racravir; reccndares ilOttnull ut Walch In St. R. &
Ba uMitF. in Mineral. T, I. 324. cadcm inter tbamtat con*
^ numerarunti quia forftn iisdcm Ignqtuin fuit liaec con-
chyfia in«qualibus cbnltarc vajvla.
af. CONCHITJE aqMlibus valvii^ non almis^ cbama^
rum. Chamit.!, Spcc^ 507.
Cbama combe fimiks lapides. LuiDiu9»
SllCtb* ChAMlTER*
Gall. Chamites ou Games.
Germ. Chamiten. Gienmuscheln.
Sunt conchae orbiculari aut ovali figuca , quar bints
CO ftanc parum convcxis vcl chcvatis aeoualibua valvis tarn
if-r'"^? roagnitudinc, ii«dcmquc ab uno latere fem-
per hifcentibus , utplurimutn lacvcs & quafi politas » in«
tcrdum ftriatae vcl plicat«.
(a) CHAMiTiC ambitu /ubratundo^
Sunt plus minus conrcxi , laeves aut ftriati aliqaando
finuofi Tcl plicati. W o l F f a n T H. M Hajf.
Tab. 14. fig 14. 15-. 15, ScHEUCHZER Or. Heh.
% '83- 84. fo. 91. 91. a Meixb de L^fiR. L-Tab.
I- %. 9. Walch St. R. Tab. XVU N.o i.
(b> ChamitjT ambitu ovali.
Oyali fere feu oblonga funt figura , laevcs vel ftriati\
wl plicati. ScHPUCHZER Or. Hetv. t 82. gf.
86. 93. 94. 9f . BouRGvBT Tr^ des PttriL Tab.
lis XXIII.
Digitized by VjOOQ IC
XXIIK f- IJ5. 136, Waich St, R. Tab, XVI^
N;0 a.
a6, CONCHITiE aq^»Ubus valvis^ oUongis^ eonvext\
figura Jere coniea , vel %n acumen ^ejinente 9 nm/cu^
iSrum. MuscuLiT^.^ Spec, %o%^
Mytuiita.
Socth. MvsctriLiTEit. MyiutiTEi,
Gall. MusculiteS ou Moules petrifies. Mvtu*
UTES.
Germ. Muscuuten. MYXuntiN, Mi£Smu<»
scheln/
Sunt conchs plus minus obtic^ue elongatae « aequa*
libus valvis ^ coiitcxs feu veacricolae ^ ad unam ex^tremi-
utem , quafi fa coaum tcI aciMnen (e terminantes ^ alw
quando ^b ucraque extremitate coardatac , a^quaies , for*
ma ideoque aut mufculari aut cylindrica.
(a) M us cu L iT^ jorma ad conUam aeadtntt , hafi
rotundata^
Horum latus unum , dum linea fere re£ki exteofum xu
decur, alterum ambicu fere rotundato gaudecBouR-
GUET Tr. des Petrtf, Tab. XX 11. f, 119. 13a 131.
r 133, 134. Walch. 5>. R. Tab. XIX. Nfto 3,
(hyMvscvLiTM forma ^lindrica. DACTYLiXif:. Mj^
ttdita. Pboladts.
Valvis conftant maxime elongatts^ ab utraque extre-
mitatc aeauali fere latitudme, rocimdati. Wolf^
WHKT A NaL !/• T. 9. fig. I, !• BoUJtGVET
Tr. des Peirif. Tab. XXI. fig. 123. las* xa?. Walch
St.R. Tab,XX.N;Oi,
Olf. Sub hae roufculifarum varietate eompreheridiinus atn
fculitas eyiiadticoS) quos alii pbolaies kivMhes appcUint;
(c^ Musculorum margaritiferorum cardims viridi
carulei. Penna pavonis.
BtlmintboUtbns mpuli margarit\feri eardims viridis.
£ft
Digitized by VjOOQ IC
E^ tcncto cardials in mufculitis margantiferis, feu ma*
trice perlarunl dida induracus , qui'pofiitucam fufci-
pfr, ^c gcmmam mencicur colore viridt csrulefcen*
te, pro utu & flexione vertus lucem variaatt. efr^
' A0a Stockb. 1759. Tak. I fig. ^. 6. 7. 8- ^ .
a7. CONCHIT-flE valvis aqualihus oHon^oribus , in 0^
crimen defiumihs^pinnarum. Pin nit A. Spec, 509.
SuCth. PiNNITER. i
Gall. PiNNITES, PiNNES MARINES OU jAMBONt M-
TRIFI^ES. »
Germ. Pinn^ten. Steckmuschelk.
Suntxx3fich£ valvis sgualibus oblongae 9 figura fece
coni^a fcuDocius ttiangiilari ifofccles, parpm convexs , in
acumen deunentes, cum.ofiBcia ad bafit; temper parum
apcrto. Lu];dii Icb^ L. Br, N:o ^^q. Allion Or. pe-
^evt, p 38 Walch St. R. Tab^ XVHI. N:o 2. b.
B^tMER Min. Tom. '• %• 33-
Otjl A nonnuUii referuntur Pinniu ad iy)ec!eii| praecedeatcm,
cosdem eonfideranccs iAmjtulor triangularis^ (kmper quo*
4iM)nimodo apercos*,
M8. CONCHfTiB vahis aquoHbuioHongiorihus ^ in m^
(umen definentibus ^ forma rbomioidali y tellinarum*
TELLiNiTiB. Spec, yio*
Suclh. TELLINITERi
Gall. TeLUNITES. Cot^UILLES RHpMBpJ^fS*
Gcrjp. Tellinxten* Teii^musjchbln.
Sunt conche valvis a^qualibqs npn ventrtcofapt ^tn
^onvexae ^ ab una^ c^djnis parte clongata? , ab altera^
breviores ^ figura rhotnboidali » ab uqo latere magis «
2uam ab ialtero orbiculari , fupcrficie l«vi aut ftriata.
.uiDn Icb. IJfb. Br. N:o. 790. Bourgujet Tr. da ie-
trtf. Tab. XXII. £ 131. 134. 13J. i34.&Tab, XXlll.
%» 243. ScHiucH2«R Or. Hilv. fig« no. Walci
114 ^^
Digitized by VjOOQ IC
Si. R. Tab. XX. N:o i. Baumih Min. T. I.
^9- CONCHlTiE vahis ajualibus fifluhfis , foleuorum.
SoLENiTit. Spec. fil.
Sueth. SOLENITER.
6aU. SoLENiTES ou Manches db Cout*aux.
Germ. Soleniten. ^Igelmuscheik.
Sunt conchs bivalves maxime elohgnts , fere cyUn*
dries I asqualiter per totam longitudinetn convexs ^ ab
utraque cxtremitace apercae t baud diffimiles binis ad iii-
vicem adgludnatis fifhilis, corpore aliquando re&o aliquan-
do arcuaro , colore utplurimnm unguis. Bouigvit Tt.
Jes petrif. T. XXI. f. 114. 128. Baiee Or. MTab.
W. fig II. jj. ScHEucHZEit Or. Hth. f. iig
Wajlch 5V. R. T. XVIIL N;o 3^ Baumer Mw.
T. I. f J^.
Ohf Haec petrifictta tb aliis fub priori fpecfe comprebendun-
tur, a quibus vocantur ullitit^ improprie dsRa ^ iniquaih
- tumvero a tellinitis difcrcpant^a defcripdonibus puce
30. CONCHITiE vahis rotundis €ordiformibus bucar^
diarum. BuCAHDiTiV. Spec. 5ia»
Cbama vet concbds cordiformes^ Nonnullorum.
CardioHibi vel Usbocardua*
Sueth. BuCARDITEK.
GalL Cardites ou Coeur de Boeuf.
Germ. Bucarditen. HERTZFdRMiGi Muschelk,
^ Sunt concha bivalves fere rotundat , feu luaxiine
▼entribofas, fua figtira tordi bo vino fere "fimites , fuper-
ficie laevi) firiaca vel tuberculbfa.
C>) BucARDiTiE utrinque convexL
BouRGVET Tr. des Parif. Tab. XX. 113. &Tab.
XXI. f. 122. ScHEucHzsR Or. Helv. fig. 89»
Cb)
Digitized by VjOOQ IC
^4 < o ) «| jof
Cb) Buc AUDITA roflro Juplici recurvate.
Baier Or. N. Tab. IV^ f; 20. ii* BouittfviT I c.
T;ib. XX. f, in. III. 114. ii^. & Tab. XXt
(c) BucA&DiT« ai ir»f latere convexi ab altera eon^ .
cavi. ^
Langii Hift. L.Fig. Tab* XLVL f. i, 1. Scheuch-'
ZER Or. Helv. f. 87- Bouecvbt 1. c. Tab. XX.
f. 117. 118. II9*
iU CONCHlTiE valvis plams lonfftudinaUter ftriatis ,
pecfinum. PfiCxiNiXiC. Spec. 513*
' Sucth. Pectiniter.
Gall. Pectihites ov Peignes ou Coc^illes di
St. Jacqves.
Germ. pECTiNiTEN. Kammusc^eln. Jacobs-
MUSCHELN*
Sunt conchs )>ivalVes , ftriatie feu fulcatae » facie fe*^
re pedinuiB, auritas ve\ non aurics.
Ca) Pectinitjb ouritK PEcxiNiXiB. Cremta.
Ab uno vcl utroque Fatcrc auriti. Bourgvet 1\
XXVIII. f. 166. 169. SCHEUCHZER Or. i/f/w,
f. loi. Knorr L. Un. T. P. a. Tab. 3. f. i. a.
Walch St. R. Tab. XIV. N:o 2.
(b) PkcTiNiT-r non auriti^ Pectunculita*
Sunt parum aliquando convexi t figura oblong ^
rhombofdali Vel orbicdlarL Bcmjrguet 1. c. Tab.
XXVI. f. 15?. If 6. 1^7. 158* 159. SciiiucHzftr
Or. Helv. 98. 99. loo* Kkorr L c. P. a. T. 4^
f. 3. 4. Walch 5*. R. Tab. XIV. Nid 3.
(c) PECTiNuy mtres kpidea.
HamEIU. SCREIIY«H2€R«
H^n^dluib {a^xk i^rttiit LuiDir M. L. Br.
N:o 6i9. ' .
Digitized by VjOOQ IC
f04 t>^ ( o) ^
St. R. Tab. XX. N:o i. Baumih Min. T- I.
fig- M-
29* CONCHlTiE vahis ajualihus fiftt^fis , foltnomm.
SoLENiTit. Spec* 5 II*
Sueth« SOLENITER.
6aU. SoLENlTES ou Manches DB CoUTtAUX.
Germ. SoLENiTEN. ^Igelmuscheik.
Sunt conchs bivalves maxime elohgats , fere cylin*
dries I asqualiter per totam longitudinetn convexas ^ ab
utraque cxtremitace apertae t baud diffimiles binis ad ia*
vicem adglutinatis fifhilis, corpore aliquando re&o aliquan*
do arcuate y colore utplurimiim unguis. Bouxguet Tt.
des petrif. T. XXf. f. 114. 128. Bai^x Or. MTab.
W. fig II. jj. ScHEucHZEx Or. Helv. f. iig
Wa)lch 5>- R. T. XVIIL N;o 3^ Baumex A&».
T. I. f. ^6.
Otf Haec petrifictta tb aliis fub priori fpecte comprebendun-
tur^ a quibus vocantur tellinit^ improprie dtfla ^ in^quan*
* tumvero a tellinitis difcrcpant^.a defcripdonibus pateu
30. CONCHITiE vahis rotundis €ordiformibus bucar-
diarum. BuCAXDiTiS. Spec. 5ia»
Cbama vel concbds cordlformes^ Nonnulloxum*
Cardiotiibi vel LUbocardtta*
Sueth. BuCAXDITEX*
GalL Caxdites ou Coeux de Boeuf.
Germ. Bucaxditen* Hextzf^xmigx Muscheln^
^ Sunt conchas bivalves fere romndat , feu maxime
▼entritofas , fua figiira eordi bovino fere'fimites, fuper^
ficie laevi > firiaca vel tuberculbfa.
CO BucAXDiT-« tarinque convexi^
Bo ux 6 VET Tr. des Petrif. Tab. XX. 113. &Tab,
XXI. f. i%2. ScHEucHzsx Or. Helv. fig. S^
Cb)
Digitized by
Google
tw < o ) Kj f Of:
(h) BucAHDiTA roJJro Juplici recwvat9.
Baie» Or. N, Tab. IV. t. 20. ai. BouRrfviT I. c.
Tab. XX. f. III. III. 114. 115. & Tab. XXi.
■ f. lai.
Cc) BucA&DiTJB /r^ MM latere convexi ah altera eon- .
cavi. » ,
Lakgii H/y?. L. Fig. Tab. XL VI. f. i. a. Scheuch-'
2E» Or. Hf/u. f. 87. Bou£CVBT 1. c. Tab. XX.
f. 117. 118. 119,
1 1, CONCHlTiE valvis plants hng^t^iaaUter ftriatis ,
pe&inum. Pkctinita:, Spec. 513.
' Sueth. Pectinitbk.
Gall. Pectinitbs ov Peigmes ov CoQyiitns db
St. jACQyES.
Germ. Pectiniten. Kammusc^eln. Jacobs-
MUSCHELN.
Sunt conclue l>ivalVes, ftriaw feu fulcatc, fade fe~
re peftinuro, aiirit« ve| non auritae,
CO PfiCTiNiTJB auriti, Pectinita. Creaita.
Ab uno vcl utroqae latere auriti. Bourgvbt ^,
XXVIII. f. 166. 169. Scheuchzer Or. He/iv
f. loi. Knork L. Uo. T. p. 1. Tab. 3. f. i. 2,
Walch 5*. R. Tab. XIV. N:o 2,
(hi) PfecTiKiT^ non attritii Pectitncwiitji.
Sunt parum aliquando convexi* figura oblofi^,,
rhonboidali ic\ orbicdlad. Bcmjrguit 1. c. Tab.
XXVI. f. 15f. 10, 1^7. 158. If 9. SCHEUCHZftfc
Or, Helv. 98. 99. 100* Knorr 1. c. P. a. T. 4,
f. 3. 4. Waic» Si. R. Tsrt>. XIV. N«o j.
Cc) Fectimvi^ 4wr«i Upi4ea,
Hameiu. Scheovrzcr*
Hioidliitili %ihi( i^eftrtMt Lvmit bk. L. fir.
N:o ^69. '
lif (1)
Digitized by VjOOQ IC
5P< t«Co>«3[
(i; CQNCHILIA LAPIDEA mkivalvh^
SuClb. SxENWANptADE MaNGSKALIGS CoNCHTLIEJU
Gall. CoijiqUES MULIIVALVES, Fo$SIl,E9 MULTI-
VALVES.
Germ, Vehstsinerts vxelschalige Conchylick.
ysL PHOLADUM tifia lapide^. PuoLAOXTiC. Sp. 114,
SQcth. Phqladiteh.
Gall. Pholadit£s»
Gctfli* Pholaditen. Langi Spitzmusch^m.
> Sunt concha oblongas ferc Cylindricae 5 au( 6 val-
vis cofnpofirs, aquibus binae iaccrales fiinc majores, qui-
btts conchas bivalves itipritni^ jmufculitas mentiunrur^ rc-
IfqiMB minoFcs^ Monti in AQ. honm. 1746. T. i* p.
E. Allion in (Hycbtogr, Ped. p. jtf. feqq* Uavua*
u T. Ilf. p. 169.
yj: B ALAN Oku M feji^e la fidea^ Balanita. Spec.
Suetit BaIjAniter.
Gall. Balanites oy Glj^^qs de mer petrifies.
Gam* Qalanxx«i;(^ Meere^ckelst^in*
Sunt conchs muklvalvcs forma glancjium la aot
13 compofits valvisy quae ab umbil^o feu centre in
bafi afcendant, fuperius fiant conTerEcntei. Baif»
OTi Ni Tabn VUf. 13. Allion Or. Ped. p. ^3. N:o4.
Walch St. R. Tab, XX, N:a 3. Baumer M. iU
^I^ ^ fig 39'
Oi^ CONCHARUM ANA.TIFEIURUM an uUlbi mm
dam adhuc obfcrvat« pf trificationes ^ cum certitudine dice-
tt non poflufnus« BERTkAKDrid Dfff. Qr. Aib titulo €w^
€ht 0Mutifefe utrifiei ^ CRiiUmat hjwrum eoncharum qusdam
^mtota eflc.c^i^iyata^ qu^ depida ^xiOuot in fioun-
•UBT TV* desPehf. T. Lllh f.^?. & Scheu^hzer Or*
flih. ff;o iio» Alii vt^ro jure contci^duot, priorem Bowt-
I '
Digitized by VjOOQ IC
guiUi rdpft ttk ex offictUis echini mox d€fcrlbendU;*alt^
rixa voro ionc^ tcllinoide, vel alia nondum nota f^cc)e«
•4. ECHINORUM tefia hpidea:. EcHiNiTJi. Sped
HelmimboJitbus fcbim. v. Linn6 166. lo*
Carduus maritms. Aldro^andi.
Aurantiummarinum. Wormii.
Vmbrias vcl Bromias. Antiquiorvm/
Ecbinoditmata. Kleinu.
Sncth. FcHiNiTER. Davids SLUNGSTiNAit* MaM*
STENAR.
GalK ECHINITES. OURSINS DE MER FOSSILIS.
Gcrra. EcHiNiTEN. SerXpfel^ Seexgiiu KKofi*
STEIN t.
.Sunt figura fcrc hcmifph«rica , plus minus ckvata,
fornicum tcre inllar; circunifercntia utplurimutn rotunda
aut ovali , rarius irregulari » fupcrficie , auc mtnoribuspro*
(qbcrantiis in linear or^iuatim difpofiqs ^ auc quafi foli^
ornauy aut fulcaca.
. Ca) EcmwTM mamrnillans^ Cidares* Omtria. Broth
Ha.
SmX figura bcmisfJMerica , dorlb elcvato rotundo , fua
figura baud ma^jiiniliis diQimiles tcI tcgmncnto capita
turcico vitcato, Ti^^^^ vocato , fupcrficie gaucleai
cmincntiis hemitphaericis luajoribus vcl minoribus
ornata , aUquando auafi aflfulis confundis compofi-
U. A. SciLLA K Spec. Tab^ XL 2. XXll. i-
XXIII. I. XXIV. I. XXV. I. Scheuch^er
Or. Htlv. t 153. 134. BouRGUET Tr. 4es Pefr^.
Tab, Lri. 344. 347- 34?^ Tab. LIIL 35 •• J. i
Melle dc Ecb. magr, f. i^ j. 3. 4. f .
(h^ EcAOiiTM^iiMariS. Tibvlm.. hufonita. Ghhtji,
Echinomttrita. Ecbimta conotdei. ^
Sunt heinispli^idl figura , a bafi vel ambtru circa*
hit uk bbmist>haetiitfn ckvafi 1 ^liquanda in conum
fc*
Digitized by VjOOQ IC
50» |hCo)k|
fere faftigiati, fittiiles globulis vcftfariis; in fupetficic
ornad quinquies dtiplicato ordine lincarum pundata
velcrcnato. Bourgvet Ir. des Veirif. Tzb. Lfll.
,f. 349^ 3^1. Langii Hiji. U Fig. Tab. 4f. f. 4
to. & Tab. 36. f. I. Melle dc Ecb. Wagr. f. (J.
Kundmann R^ Nat. ^ A- Tab. V. N:o ^M 12.
Cc) EcHiNiT^ galeati. Cassides.'
Sunt 6^ura oblonga feu ovali , a bafi ovali in hcmiV
» phsnum fornicarum eicvad , ?ecerum galeis baud
diflimiles; Aipcrficic gaudent oriiato quinquies du-
plicato ordine linearum pun^to vel crenato. Sen-
LA Tab. XI. Bourgvet Tr. des fetrif. Tab.Lll.
342. B A I E R Of . A^. T. III. f. 3f ♦ M E L L E dc
Ecb. Wagr. f. 7. & 8- Kundmann R. R & A.
Tab. V. N:o 8-
{ji") EcBimT IB. fcutati. Scuta^ Ecbinantbi.
'Forma funt irregulari per finus angulofa vel OTata,
Icutum prona rcfcrentes , in parte convexa » quafi flo»
re quinqnepetalo ornati, Scilla V. Sper. Tab- V^
N:o 5.
(e) EcHiNiTiE difioidei. PiACENTiE. Laganum.
Sui)t orbiculares forma depreffa difci , cujus drcum-
^renua aliquando lacunis praediu, fuperficies &fo-
ramipibus ' duobus rel pluribus interduoi donaca.
- Bourgvet Tr. des fetrif. Tab^ LX N;o 334. ^35.
Tab. UU. N:o 349.
(f) EcmNiTiB reifdati. Rotula. Meliia.
Stint fotma orbiciiliari.d^refll^^d 'circupferentiaio di-
midiam plus bihus dentati , fuperficie flore quin-
qu<^cealo ordad.. Raro petr^ficad occurriinc. Klein
Nai. Di/p. Ecbifu Tab. Xm
(g) EcHiNiT^ Jp€Utg0ideL CoMD A MARINA. Ecbim-
iackmiculareshv^Ji* EcbimtmnaiijormesLAifGU.
Suae
Digitized by
Google
*>« C O ) i-Cf $09
Sunt forma oMli ab ufta extrcnacate latiores-, ^uam
^ ab altera ^ dorfamodicc elevaco^ infigni lacuna orie*
dtci unde cordata videncur fiide. Ac. Scilla tK^ir,
\$)?^r. Tab. XL f. i. Scheuchzek Or. Helv. f.
135. L A N G I I K Lap. Fig. Tab. 3f. f, i. 6,
* LuiDii Ucb. Bm. N:o 988. Bourguet Tf. ^ex
P^m/. Tab. L. N:o 329. 330. 330. 333. Baier
Or. M Tab. 3. f. 41^ 42*;4> Melle dc Lap. Fig^
Liibec Tab. If. fig. 4. Kundmann R. Nai.if A
' tab. V. N:o 6.
(h) EcHiNiT-* Brijptm^ Ova marina.
Forma Tunc ovali? dorfo maxitne elevaco integro abs*
que lacum's , fuperficie vera in vertice omatt pun*
«ata& crcnata Baier Or. M Tab. 3. fig. 55. 4^.
SCHEUCH35ER Or. Helv. f. 3^. BouRGUBT Xft Jes
Pemf. Tab, LI f. 331, ^%
CO EcHiNiTJt gltdndares.
Elites marmoreus\ efnbryonihns fiocis cryftaJBnis^ n0-
tri byodontis. v. Linn6 179.
Hue pertinent globuH Jpatbacei AiQtx & cakarei ^ ouos
prius defcripjumus , lom, 1. fed , an omnes ? dice*
■ cere non poflfumus. cfr. ABa Stockb. An^ i??** p#
i)>/ I. Specialiter dc echinitts conlVili polfuat Brethii
fcbedUsmd de ifbinU if tchimtis ad fintm Dijjfl de Polytbalaf'
miit. }aq. k Melle de ecbinitis Wahids \ JnprbQii ve-
ro. Jac» Theod. Klein 11 Nat, Dijp-f^ EcbinQdermatum ^
««* ubi & omnium varietatum dcfcriptanim figurae confplcl
poflUnt czadt^deUoeataB.
(M^ 2* Antiquiorum nonnullorum oonjcAuras de horum la-
, pidum origioe dudum Aiut refiitat*. Eosdcm ab angmbus
j;encraCos cRiftlmavit Pllkius undc ova anguina funt vo-
cata ) quam in fententiam ad partem tranfiit quoque Wor-
Mi^s. Pro Bufonitis habuit £nc£Lius dc re metiiip. ±21.
unde Buf4mta 4YiQt appellati* Alti ut lapidea umtmalis vt 1
cum imbribus cadentes bos lapldcs coniiderarunt ^ undc
Brontia vd Ombtia Ainc vocttl/ quibus aflenfum pnibuit
^ - . Rump-
Digitized by
Google
RtrWFFiTTS In Ami^ K. Gim/ Aks. Bobt. I Boo* de
Oemm. & Lap. Eoidea coiifideraTit, ut operimeata teftudi^
nis aquaticit in Upidcm cohverfa» Hodierno die nulla cA
dubiutio de hotvm Up idum ofigine ab tchims mariw li-
cct nondum originalia ad omncs varietates adhiic fiat re*
f>erta , atque poiiua ut afo^rapbi fuam vere petrificaci fine
epQ^erandi*
• - .Spec* fij.
EcbinodermoMnfragmenia,
Sckttlla.
Sucth. Stycken af EcHiNiTSKAMU WXrt>
S T S N A It
GaH. EcussohsouMammillon* d'Oorsins mxt'
Germ. SEEAPFfit- SqHiLTLMN* Wa»tzinstbin«^
Sunt lapilli minorcs plani , ^umquviguiares, he«n^
Silarcs vel orbiculares leparati aut ad invictfm conjun-
I, aflulas feu fcutella ohm conflituentes , quibus tcft»
echinorum coropofiwe , in quibus & fipe emincatia pa-
pillaris apparet.
(a; AssuLA quin^angulares. Verbuc*. ScuteUa tt-
rehrata. Luidii.
Sunt forma pentagona , latcribus in«qualibu9» iapar-
te convcxa gtanulari facie > in cbhcvn uxAco fe-
re in medio tcrebrats foraminulo. LuiDii Icb,
JJtb. Br. Tab, iX . Daviia CataU Tom. UL p.
l8^ -
(b) AssutiE kexnngulares. Assut£» ScutdJM btxa"
gonx. I
Sunt forma regurafiter hcxagona > marginc plus oiao
crcnato. A. ScitLA Van, Spec, Tab. XXU.f. ii£.
Davila /. t'
(c) AssutA mamiUares. Acetabvca ecbxhorum.
EmtumU tafUkres lapiJei,
Digitized by VjOOQ IC
^ ( c ) Kl 5U
tciaelU orUcidaf^s.
LapiJes padt0gom BrUckkJannX*'
Sunt zffuix pentagons ) hexagons ^ vel orbi^ulares ^^
plu» minus regulares , in quibus eminencia papilla*
ris cava apparet , cui olim echinorum aculei a^fixi
• fucrunt. A. Scitt a K Spec. Tab. VllL f. IV,
8c Tab. XXlll. f. 11 L BaIer or. Nor. Tab. 3,
M' 39* 40* 5 c H E u c H z e;£ Or, Heh f. ijg*
BauRGVET Tr. dts Peirif. lab. LIIL N:o ]^l.
3«* JSRQcrMANK Tbif.Sukt. D.Bfumw.Tak^
2^ / ai
36. ECHINORUM ojjtcula hpidea. Ossa iapIoia
ECHINORUM* Spec* flS*
*SuCth. EcAlNttlSKA'STtWWANDLAftE BEi*.
Gall. OssELETS d'Oursins.
derm. VER^TElKis&tE KiiocHEK t/KD ZIhns VOM
ECHINITEK.
Sunt lapides minores frguta maxitne diverfa*, qi^
x^C^munxcct pro ofHbus vel dentibus echinotuni haberi
Toleat » (£pe falrcm Cum iisdefn m^xime convenimitv
Ci) OSSA LAPIDEA ECHINORUM , /flr*Wx /ori5M.
Falcem^ feu podus dentem aratri fug figura reprsfed-
tant. BoUkttvEt /ff. ^is Pet f if. Tab. LIll. f. 35^^
Klein Dijp. Ecbim^d. T^b. XX5C1. lit. g.
(b) 0$SA tAPiDEA vEchinohum /onwa v^£?//.
Similia vedi ferreo , qui ab unguis Tacciniy nomea
habet. Bourg^vet 1. c. N:o 356* 3f7. Kisin 1.
C Tab. XXXI- lit. k.
CO 0*5A LAfiDEA tCHiNORUiii foYma tfahioda.
Minimarum trabeculirum fn ^xt^^m'tatt indfaram fi^i
gura gaifttent. Kiein 1. c. lit. h.
(d) OssA LAPIDEA ECHiNokt/M ferfM Jifiiis iupli^
€ati. BtDANtULA
SCHfiVCtt«
t
Digitized by VjOOQ IC
S c H B u CHS 1 R Or Helv. f, x/u. Ktim L c Tab*
XXX1U» lit. k. LuiDii Lith, Brit. N:a lOgg-
OV^ BovnauET L c* Scu£Ucaz£R L e. nee non Walcb
in St. R. Tab« V. N:o 3. Sub lit. c. d. plures alias fi^
ftunt ex officulit lapideis echinorum varietates delinea*
tas, a quibos pluriim Tidentur maxime irr ccularca; fixi-
iUmaverim nondum picne cOedeciftim, an non nonnuUa
ab iisdem poduf ad evrallofun^itas »fint referenda , quam
ad oiHcula . echinorum.
37. ECHINORUM mAV /api A/.! Ramou. Spec, 519.
AcicuUe lafidea.
Bibyncolitbi*
Lapides ^udaici cylindrpides.
Sucrii« JudxnXhlar. SxEi^KmLAJi. AflXnga ]w^
DESTENAR.
V GalU Points ou Pards d'Herissons fossiles.
Germ. Judennadeln. Stachelstein.
Sunclapidcs mioofcs dletcrminaca fi^ra cbntca, cy-
^ndrica vel fuiiformiV in una extremita^e maoubrie vel
capite pra^diti feu piftillo quo ecbinins olim adfixi fuo«
runt, fuperficie Isvi auc ftriatai ilriis jam grauulads,
jkm echinatis.
(a^ RAipioLi rowr/. Acicyt^^ Conuli.
Sunt aculci forma oblpnga conica ^ in acuram extre-
mitatem fe terminantes : fuperficie Isvi ^ firiata vel
cchinata. A. Scilla v. Sptc.Tab;Vh f^^^l^xjx^
GVET Tr. des Petrify Tab, LIV, f. 373.
Cb) KhDioLi cylindfici. Sudbs Palu
Sunt aculei majores , figura fere cylindrica ^ ad fuaiii
extcemiutem obtuH quafi abfaffi » fuperficie bm»
BowRGVET Tab. ^.IV, ,N:o 357.
(c) Radioli clavicolares. Clavicucjb.
Sunt aculei minus dongatj> dadyliformcs yel fufifor*
mes I ab utraque extremitate obtufi & minon eras-
iiticB
Digitized by VjOOQ IC
fitfc; fupcrficic lavi, ftriata vcl cchinata. fiouRf
GUET Tab. LIV. f. 368- Langii Jdift. Lap. Fig.
Tab- XXX VU f 3.4. S c he u^c h 2 e & On Hf/v.
f- J 37* 138- 139* 143*
'3t8. ECHINORUM clavicul^ lapideai Lapides judait
CI Spec V^o«
Techolithi.
PHOENlClTiE.
Ghndaria vcl Cucumetinit.
BdmimbolUbus obovatus cremdato ftriMusJuip$tiolatuf.
V. LiNNd 16?. 9.
Sitech. JuDESTSNAR. Olivestenar*
'Gall. Pibrres judaiques* Ouvbs PSTRin^BS#
CONBOMBRES PETRIFI^ES.
Gcrqi. JUDENSTEINE* OlIVENSTEINE*
$ant lapides miiioroi forma fere ovali , $Uva auC
f^andims vel minorum cucumtruin^ plerumque niaiiubrio
leu petiolo ia unia prasditi extremitate , aliquaado autcoi
iUbglobofi ab utraque excremicate quafi truacad,
(a) Lapides judaici laves^
Sunt quidem ]firiati fed ftriis fimplicibus l«?io£iblil.
BouRGVET Tr. des Pesrif. Tab. liV. f. 364^
Cb) Lapides judaici ftriati.
Striis gj:anulatis pra^diti. Bourguet K c. Tab. LIV.
f. 363. 371. SCHEUCHZER Of. Hclv^ f. I40. 141^
141.
<c) Lapides judaici tulerculofi.
Striis Qodofis vel ferratis aut echinatis prsditi. BouV
GUET 1. C. {. 362. 370. SCHEUCHZER I C 137.
* Whjl An hi lapides rcipfa ad fpinas cchinorum pctriiicatas rc-
fcrcndi, plurimi dubitant ; quos inter Nob. v* Linn^, (tccas
• fibi ignouiu cffcfpccicm echini hujusmodifpiais riaeditam.
9om. IL K 1( Ma-
Digitized by VjOOQ IC
5M t>t(o)>4
lAtziiiia & attefitlbxie dinun Quod hi lapldes ranquam oom
Jpatbofd fint Indok , guaii$ vere petrificatis competed vik
Eotsll, ftltem rariflSme coupcdt. Hanc ob caufTamiios
ipidea a radioiis echinorum feparavimua.
De Ua Upi4itus judaicis ijpeciatim fcripfenint MfCH. Ax*
BB&Ti in Difp, de Lap. judaicis. G« D. CoschwxtZ da
'|i^» jmUkis. V. Chr. Wagkkr dc Lap.judaicii.
Cz) CONCHYUO TYPOLITHI. TYf>ouTtn coiir
CRYLioRUM* Apogtapba concbyUonm.
Suctlu IstEKAS. AFTRVCKTK CONCKTIIEl. S&XRStt*
f NAR AF CONCUYLIER.
Gall. GoNCHfLiottPoLiTHES. TrpoLiTitES ot; En-
PREIKTES D£ CoqUlLLES.
Germ. AbdrQcke von Conch yusk, SpursteiKb
VON CONCHYLISN.
Sunt lapidcs diverfi, cretacei^calcatei^ arenaiei^ar-
g'Uaceiy yrc\/cbiftofi^2liq\i^nd6&ifiUceif in quibus iconcs
veftigia conchyliorm , ex aife cum procoty^ , ad^ eac-
tdnfccam figuram & fymmetriam , conTenicndareperiua*^
tor imprefia , ^prum vcro corpus teftaccum deftrudumt'
unde & base veftigia forma vix nifi concava appirent«
(M|/I I. Apud lithograp&os tipolithi concbyliorum a coi^y^
; liia petrefaftii ftiffieiencet son flint diftinAl* Receotiorcg
nonnullihai^cquidemobfervarDnt diffetentiam, ita taxncQ
ut hos typolithos & ipfa petrificata^ fUb una eademquc de .
fcriptione, &(\ib uno e6demque dtulo comprcbcndnletY
, ex CO I ni fallor, fondamento, quod ilsdemih lodsle Ua-
dem in laptdibu^ fspel inxx^ reperiantur. fixempla hor
nun typolithorum icgi pojQTunC in £pA. N CDgc. L ann. 3.
obr.7o.& Dec. ITL ann. lo. Obf. 201. plura apudDAviLAic
inCatd.Tm, JU. Ne^ri eft propofiti eoadcm bqevlter lb-
lum enumerare typolithos concbyliorum^ quoa alii oMbpi
* varunt, vel a nbbia ftjnt obrcrvad; cum tempore fi phto
rea detegi poflint , his facile add! pc^unt.
.0if. a« DurJori eorpori lapideout nulla fieri* poMI Impqfi-
fio a corpore molliori , fragiliori & levi or! , evidenter. nQpa
pWt, i9sdefli laptdca in ^uafuis vc(Uc ia Imu^a wftaromlqi*
pwSr
Digitized by VjOOQ IC
ptcSi IniretauDlOA , olim laoUes ac f^e duidot fuifte , cum
teiiipdre vero deinde> tetenU figura, induruiffe.
9hJ'. 3. Ab antecedentibus ut patet differentia, conchyliorum,
qua ia univalvia, bivralvia &muitivalvia diiunguuatur ^
non opus itaque ut prhis diAa hie re'petamus.
g^^ TYFOLITHI PATELLARUM, Spec. 541;
Suech* AfTRYCHNINGAR ab PtJTtLlTE»»
Gall. Em^keintes oe Lepas.
• Germ. ABDtacKE von Patelliten.
Hujusmodi apographa obfcrvavit D a V 1 1 Ji Ca^. TV
HI. />. 53-
40. TYPOLITHI CANALIUM, %«, 52^.
Sutth. Aftrycknincar af CanalitbEv
Gall. Emfreintes de TubulitjiS.
Germ. AbdrQcke von Tubuhten^
Mefitionem yarietatis cujusdani , ab hac focdci fee.
licet ^ntakn facit Daviia I. c. p. *i. f "> **
41. TYPOLITHI ORTHOCERATITAftUM.
5ueth. Aftryck af Orthoceratiter.
G*"* Empreintes d* Orthoceratites. '
Germ. AbdrUcke vow ORtttocERATixiEN.
- ^Rcperiqntur in lap ide calcarco gothlandfco , eriani
in Oelandia & alibi , tam intc^ra qnam Frada , cum inci-
fiiris plus minus profundis ab articMlationibus vel annul^
r«uais.
42. TYPOLITHI AMMONITARUM. Spec. 5A|>
Sj^h. AFTRtCKNINGAR AP AmMONITEX,.
Gall. Empreintes de Cornes b Ammo*.
Germ. AbdrDckb von AmmonSHorn.
. .Sunt frequenriorcs non tahtuw irt Gbthfindia , fci
* altb,, piurcs quoquc rcccrifct DaywaI Ck ^polithoi
l^ka 43. Tt*
Digitized by VjOOQ IC
43i TVPOUTHI COCHLEARUM. Spec. $2$.
Soeth. Aftryckkxngai af Cochhter,
.Gall. EWPREINTES DE LlMA<^ONS
Germ. AiDRJicKE von Cochlitbn,
Rcpcriuhtur in Ootblandia , & alibi tam in argilU,
vpiam iii lapidc calcareo. Bromell in Litbogr. Suec.
44; TYPOLITHI BUCGINORUM, Spec. 526.
Sueth. APTaYCKNINGAR AF BUCCINITER.
Gall. Empreintes de Buccins.
Germ. AbdrUcke von Bucciniten.
45. TYPOLITHI STROMBORUM. Spec. 5a7»
' Sueth. Aftrvjckningar af Strombiter.
Gall. Empreintes de Vis.
GenXt* ABDRiiCKE VON SxROMBltEN.
46. TYPOLITHI TURBINORUM. Spec. 588*
Sueth. Aftryckningar af TtniBiNiTiR. ^
Gall. Empreintes db Turbinites. _
Germ. ABORlicKE von Turbiniten.
' Reperiuntur Scania in BaUherg ; corum 8c mentio-
nem fecit Davila in Cat. T. lU. pluribus lods.
47. TYPOLITHI OSTREARUM. Spec. 5«9.
Secth. Aftryckningar eller SpIrstbnar. a»
Ostraciter.
Gall. Ehpheintes d'Huit^es.
Germ. AbdrQcke von Ostraciten-
Daviia horum mentioncm facit; reperiuntur ctiam
•libi a diverfis oftrearum varietatibus prius dcfaiptis.
41. TYPOLITHI ANOMIARUM. Spec. 530.
Suetb* Aftrycxciingar ap Amomixer. ,
. ■ Gall.
Digitized by VjOOQ IC
Gall. Em^mihtes d'Anomites^
Germ. AbdrUcke von Anomitem.
Inter varictatcs anomiarum , typolith! ab oJlreofeOu
mtis funt frcqucariorcs.
49. TYPOLYTHI CHAMARUM. Spec. 53^
Sucth. Aftryckningar af Cuamxtih*
Gaila Empreintes de Chames.
Germ, ArdrQcke vqn Chamiten.
50. TYPOLITHl MUSCULORUM. Spec. 53*.
Suc?h, Aftryckningar af Muscvliter.
Gail. Empreintes DE Moules.
Germ* Abdrucke von MuscutitEN*
J J. TYPOLITHl PINNARUM. Spec 533.
Sucth, Aftryckningar af Pinniter.
Gall. Empreintes de Pinnites.
Cerm. AbdrUcke von Pinniten*
ja. TYPOLITHl SOLENORUM. Spec. ^34.
Sucth. Aftryckningar af Solenitek.
Gall. Empreintes de Manches de Coutbav.
Gerra. AbdriScke von Solenitbn.
f3. TYPOLITHl BUCARDIORUm! Spec, fjf-
Sucth. Aftryckningar af Bucarditbr.
Gall. Empreintes de Cardites.
Germ. AbdrUcke von Bucarditbn,
54. TYPOLITHl PECTINUM, Spec. ^^6.
Sueth. Aftryckningar ei^ler SpXestsnar av ?£<>
tikiter. * '
Galh Empreintes be Peignes.
Germ. AbdrQcke von Pbctinitin*
Sunt frcquentiorcs tarn I peBinihs^ quam 1 peffum
€uUs.
Kk 3 f f, TY^
Digitized by VjOOQ IC
flit ^ f o ) «l
^5. TYPOLITHI PHOLADUM. Spec. ^37.
Suctbu AFTRVCKNINGAlt AF PHOtADITER^
Gall. Emprfintes de Pholadites.
Germ* ABDKiicKE VON Pholaditen^
Hfitufn mcntioQcm facit Bertrand ra Diff^ On
56. TYPOLITHI ECmMQRlJNt Spec. 53$,
Suech. Aftrycxningar af Echinitie^
Gall. Empreintes d'Ovrsins.
Germ. AsdrQcke von Eciiinit£>4.
Hi Tuat duplicet obfcriratL
(a') Typolith^ ECHWO^ifU Juperficiakf^
^xpfus occurrunc , cciam in ipfo filice igniario jM^
cchinprum iuper^daliter Ifnprcff^,
(b) TvpouTHi ECHii^oRUM cavi iiUrin/w.
Sunt lapides calcarci, vel (ilicci. Qui diffradi) eayiGH
tern iiicrinfecam ab echinis oKm ladaoi oiteudune.
f 7. TYPOLITHI ASSUI.ARUM. Spec. 539;
Sueth. Aftryckningar af EchinitwXrtqr.
GalU Empreintes b' Ecussoks ou Mamillqns
d'OursiKs.
Germ. Abd&Ucke von wartzen der EcHiNXTJiit.
ifg. TYPOLITHI RADIORUM ECHINI, Sp, 540.
Sueth. Aftryckningar af Echinittaggar eller
JUDEKJHLAR.
^all, EiiFEfWTES p£ Points ou Parbs p*Hsmif'
SONS*
Cjcm AbdrQcke VON Seeigelstach^in (^ QDEk
|9. TYPOLITHI LAPIDIS JUEfAIQ, Spc<?. f 41.
Suetl^* A?trt<:knu^ar af Tubestenar.
^ GaH-
Digitized by
Google
, €MU Empretntbs D^ PnttRE9 JuDA1^I9« '
Germ. AbdrUckb von Jui^skstcihsn.
5. CONCHYLIORUM >fUCLEt
PetrefgSa Jpoliata i.uiDX)»
MefroiypoUthu
Sucth. CoKCKrimA $T£K7Ti|:KXKOAR. MODIII*
STENAR.
Gall- NoVAUX DB C0Q;UILLE5.
Germ, Steiukerne von Cokchtiun* G)NeHr«'
tiSCHE StBINKERNE^
Sunt hpidcs^firgHIacei^ calcarei vc\ fpaibofi^ fepc
8c filicei ^ qqi in cavitacibus conchy Korufti , a materia niol-
liori fe inHnuante font formati ! qui ideoquc extrinfece
forroam & figuram interiorcm teftas gerunt s tcfta vero
plerumque aut integre aut ad partem deftruSa » intrinJ$€M
T^ro firudura funt diflformi, Mpius licet cryftallis fpaibo^
Jis compofiti#
Obfi> In fenere circa fmJeos ia c^nclyJiif mhtdwhus^ ttxxcocb^
lets g^neratos id tcDcndum y. miod Q>irii gaudcant non con*
tiguis, Ted reparatis&hincilline^ qus^fi abruptls, fuperfi-
fie Isvi , quibuB critcriif a vcrepetrificatis di(fangtii pofiunt.
«o. NUCLEI PATELLARUM. Spec. 54^1
Sueth. StbHfyllningar i Patw^ iTiHt PATSttl-
TISKE MODELSTEHAR,
Gall- NOYAUX DE Le?A$^
Germ. Patellitische Stejkkerkb.
Horum mendonem fade Da vu^a 1/ o p^ f 3«
<i. NUCLtl CANAUUM- Spec. f45-
Sueth« CaKALITISX^ STEKFrLLNIKGAt flLEHMOP^Z**
STBKAR.
Gall^ NOTAUX DB TUTAUX DE MSB,
Genot Cakalitischb st^^urkb*
Kk 4 Ho-
Digitized by VjOOQ IC
Hujusmodt ouclei (uat rcpcrti noa iblaiii tamfUwM
fed & denuHum. cfr. Davila L c.vp. 5^g. 6o-
62. NUCLEI VERMICULORUM MARINORUM.
Spec. 544.
SuCth. STENfYLtNIKGAR 1 V£RMICUL1T&R«
GalJi.*NorAUX di vermiculaIres*
Germ. VERMicuuTiscHfi steinkerhs.
. ^ J
63. NUCLEI ORTHOCERATITARUM. Jacula
lapidea. ' Spec. 545.
Kuclei in ^aviiatil^us wtbocetaiiiarum ^ mn difHnSii
ibalamis p nati. M. R* Spec* 42S.
hamdes lunar es fuecani. Kuhcku in EfikN^ C» D#^
Sueth. KACxsTfiMSPiLARe
Gall PaRDS DS FlfiRRJ^
Germ. Kaikst£inpf£ili#
^unt lapides conici vel cylindrici f eraflitie pollid'
plus minus » lapidibus calcarets in Oelandia & alibi infixi>
ad bafiii ornati circulis vei integris quibus effigies luna
plen<e reprsfentacur vel dimidiatiSj uxnm inftar falcate
mat crefcentis > qui circuli vel (emtcipciili non font fupcr-
ficialcs fed totum fere tranfeunt lapidem, qui ideoqae at
a zoni$ concentriciS conipofitus viddtut^ i^iqiiando)fpi»#
adell qui lapidem integre vel ac^artem ut in orthocera*
titis tranfit ; nulls vero invcniuntiir concamcratiooes 6L
tL\x\\i alvQoh\ ,
(a) JACUtA lAPiDEA circulis pUnis.
^Figura cylindrica, effigiem lunai repraefentms SBdtfit
% 37. lit. a.
(W) jACtJLA LAPiOEA ctrcuHs dimidi€iiis.
Effigie luns fakata? confpicitur i% ^ Hi. h cfr
gie lui» aefccat^s Fig. 37* lit- c.
Digitized by
Google
. f // Dubii fumtjs quorfum hos lapidcs rcfcramtif. Sipha In
hisjflctt/jx aliquando praefcns anfam nobis dcdit cosdcm ut
Duclcos in cavitatibus onhoccratitarum generato« confide
rare, alveolisdeftruftis^ fed fatcri cogimur^ fic difficultct
explictfri ooffc, quomodo circuli concentrici fint gencrati>
^uum nuclei ad intrinfccam compofitionem drfFormcs effe
folent, nifi forfan eodem modo quo zonae in onychc genc-
; rantur, Inter bekmnitss collocari non poffUnt, quum carcant
indole & ilruftura bckmnitis propria. Ut ortbocergtiu nee
facile coMfidcraTipoflTunt, quum alvcolis&thalamiscareant.
BtRTRAND in Di6I. Of. fub titnlo alveoles cxiftimat hos la-
pides Bd^belmintiolithos effe referendos, ac ut ^vermes niari-
nos ex quadam fpecie bolotburkrum pctrificatos conliderari '
poffc", fed & haec hypothefis difficulter probari potell.
Uberina hunc lapidem defcripfcrunt, Worwius in Muf, p.
44. ubi dicit venas circulates Candidas nummos repraefenta*
re^ Leobold in Epijl. itin, p. 27. dieens in fuperficic ho-
rum lapidum poUta confpici cornua qmfi lon^iufeula ex maeu'
Ur femilunaribus compofita , nee non Kukckel 1. 0. cujus
relatio umen, adjnagnam partem , fabulam redolec.
f 4, NUCLEI AMMONITARUM. Spec. J4ff.
SutA. AMMOKITISKB STEKFYLINIKqA^
Gall. NOTAUX D£ CORKE p' AMMON»
Germ. Ammonitische steivkekhe^
€5. NUCLEI COCHLEARUM. Spec, 547.
Sueth^ C0CHLITISK£ STENPYLlNlGAlt. •
Gall. NOYAUX Dl UMA5ONS.
' Germ. Cochlitische steikke&kb.
66. NUCLEI NERITARUM, 9pec. ^4!.
Sucth. Neritiska stenfyllnikgar*
Gall. Koyaux de Nerites.
Germ. Neri^ische stei^kerne^
67^ NUCLEI TROCHORUM. ^pep. ^4%
Sqcrib. Trochiiitiske stekfyliningar. ,
Gall. NOYAVX DB CULS D£ LA^^» PAVI(.4 /• A
<3erm. Trochuitische steihx^rki* .
Kk t «8«NU.
Digitized by VjOOQ IC
68. NUGLET BOCCINORUM, ' Spee. if»,
Buccinites litDts J fpiris intef ft baud emni^uis. Lxsyn:
Nro^ 14.
Gall. NOY-AUX D£ BUCCINS*
Germ. BUCJCINITISCHB STBWKBRKB^
4^. NUCLEI STROMBORUM, 8p9C^ f ?«•
SuCth. StBOMBITISKE StBNFTttNIK^Al*
Gall. NOYAUX DB ST^t)M91TBS.
Germ. StJ^qmbitischb stbinke^kb^
70, NUCLEI TURBINORUM/ Spec, fy«.
Sucth. Ttrbinitiske STEKFTUKI¥6A1<
Gall. NoifAUX DE VIS.
Gcrip. TURBINITISHE 8T£|NKfi](B¥»
7J. NUCLEI VOLUTARUM^ %>cc. 55 j,
Sucth. VOLUTITISKB STENFTLMIN^AI,/
Gall NoYAUX 0E CpBMET«.
Gcrni. VoLUTiTiscHE si^bikisrkb*
7^, NUCLEI MURICUM. Spec, Jff
SuCtj|. MUR^C1TI9KB STENBTLIKIKPA^^
Gall. KaYAux db CAScy/ES,
Germ. MuMciTiS.cHB stew«ei>«b?.
yj, NUCLEI GLOBOSOilUM, Sp^c, f yj*
Sucth. GlOBO$HISXE STENFY^LNWGXf
Gall NoYAux DE GLQBOS^TBS^ Dj| yisnsv
G^m. GLOBosiTi$.qH£ stbineerke^
^4, NUCLEI OSTREARUM. Spec. 5J«
Sueth. OSTBACmSKE stehfyllkikgai/
<^all NaYAvx d'ostbacites^ Dm nASTBlxyM P4«
Germ* Osthacitischii stj;;{mxvrhb^
Digitized by
Google
7f; NUCLEI ANOMIARUM. 9^c. 557,
Sueth. Anomitisk£ steni yllihgaa^
G^IU NoYAux d'anomies.
Germ, Anomxtische stbiuksekx.
y^, NUCLEI ANOMIARUM VENTRICOSARUM.
DiPHYiTjE* Spec. 558*^
Cmc^arum md^ ^mmiarum ventricojarum. M« R«
Spec* 4M.
Sucth. DiPHiriTEE
GaH. DiPHyiTfes^
Germ. Oiphyitek. Buk^eksteikx.
Sdnt lapides ad Aiam ftrudaram & compofi^aem
poti , utriusque fexus gemtalia rc^rsfentantes 9 fcilketf
ab lino latere geliicaiia ^xus fcemiiiini, ab altera, Texiis
yiriliS) qu^madmodum ^ hos lapides defcribit PiiKii^s
Jn //• M. L. 37. cap. 10. nee non Wormius in Mi(f. L.
L Sed. H. cap. IIL o. S4. atque Valektini in Muf^ Muf^
P. IL T. IIL ^fig* V. depioxit* <n Scania k cjuideQi T^
ritorio FarsbaraJ & aUoi ipfas conchas reperinntur petrt«
trjBcats, qus vocantur; An§mia ventricofa rofunda^
fmkores , byfteroliib^s rejferentes^ In harum concharimi
cavitate hi nuclei funt formatl
77. NUCLEI OSTREOPECTESriTARUM VEN*
TRICOSORUM. HysTERCLiTHi, Spec. 559.
Bucardita, Agricoi.*^ Aks* B, a 9ppDT.
Hyfiera tetra. Scheuchzeri.
. Helmintholitbus amnma byfteritit^ T. Linhc^ 1^4^ f.
Sueth Hysterouther;
Gall HrSTEROLITHES.
Germ. Hir%TMtpL;TH£if4 V*wjSJt?iv5. MtZTTpE*^
STEms^
Sunt lapides qui pudendum mufiebre reprsfentant^
Kpfffti 19 concha ^oaua^ qu« Tocatur, ofinopeQini^
^ tes
Digitized by VjOOQ IC
5^ P^(o)H$
jus mtcriori ftruftura, fuis cum apophyfibus, f uam III
nuclei obtinucrunt figuram. Rcpcnuntur,
(a) HvSTEROHTHt tlatL
{Jb") Hysteholithi fion alati , feu fmpKces,
Scilicet, prout gcnerati fucrint in concha laciimspOB*
aita vcl fimpUci. cfr. BrQckman Tbef. D. Brunsvo.
rah. I fig.i^ WoLFART Hift. N. H. Tab. 01.
4 *• 3- i ^ & Tab. XXIV. & XXV. fig, 4. \.
Walch. SmU'R. Tah, XVUU Nro^ i. a. a.
<j%, NUCLEI ckAMARUM. . Spec j6o.
fiuedi* Chamitiskb stenftwhihcae,
GalL NOYADX DE CHAMIT^.
Ccm. Chamitische st^iiikeriibi
79. NUCLEI MUSCULORUM, Spec, y6x.
• Sueth. MOSKCLITISHE STEKFTLLHIHOAR.
Gall* NOYAUX DE MUSCUHTES.
GwnU MoSKUtlTISCHE STEINKBB.HE.
80. NUCLO PINNARUM. Spec. jf».
fiueth. PINNJTISKE STEHFYllMIHOA*.
Gall. NoYAUX DE PINNITES.
^m. PlUHITlSHE STEIMKfiRMB. ^
Si. NUCLEI TELLINARUM. Spec. 5^.
Sueth. TELtrHlTlSKE stempyllkingar.
Call. NoYAUX DE TEH.INITES. ,
<5cnn. TEI.I.INITIJCHE STEINKEILRe*
12. NUCLEI BUCARDIORUM. Spcc^ %6^
Suetil« BUCARDITISRB STEKPTItKIMFAR*
Gall* NoYAUX UE EUCARDITES* *
Cfenn. Bvcailditisgub st£imk£KKS%
la-NU.
Digitized by
Google
t5. NUCLEI PECTINUM. Spec ^ 65.
Soetik PecTINITISKE ST£KFrUKIHCA.R.
<3all. NOYAVX DB P£CTIKIT£S.
^enn* P£ctikitish£ STfiiNKfi&K£#
J4. NUCLEI ECHINORUM. Spec. ^66.
SuCth. ECHINITISKE STEKFYLLHIKOAk.
' Call. NoYAux d'oursiws.
<Jerm. Echikxtische st£IMK£Ilks«
Sont lapidcs In cavitadbus tefhe echinoram generati,
qt^cs plurimi ^ xfui Inter eehinic^ petfificatos coonume-
rari folent, cxiftunr. Plerumqae hi fUturis^ linm^ & ra*
diis carent^. nifi aliquaado impre{G8> dc c«)tcto ^ ciioi
cchinitis <:onvcniunt»
Ca) NucLsx ECHiKoauM lavu.
Sunt non firiad*. ^
- <b) Nuclei echikob-um- j?ri^. Lapides kuces mo-
SCHATAS REFEKEl^TES^
Sunt lapides, colore fufco, ftriati, nuci mojcbata
ex afle uiniles, eaquc plerumque facie, quad ab i/no
latere qiiidpiam elict aerafum. A plurimis pro lufa,
vatura habemur, fed figura conftans & ^qualitas
^horum lapidura cxtrinfcca cum interioti fade echino-
rum, inculcat eosdem ut nudeos echinorum ciTe com*
flderandos. Frequ^ntes ia Gotblandia^
Wif. Lapides qui pro nuce mofihata petrificata habentor • U<*
tbographis funt triplices; a/u ftquidem plurimi huejperti-
nent, qurmadmodum & iadicavimus in Ohf^ 2:da ad Jpeciem
43 3« NonnuUi videntur eflfe nuclei concha bhahit aquiUit'
tilis: 4/ii.poffo nil nifi filices cafU ita format! , qui ide««
que ad fyuratos pertinent lapides.
4. CONCHYLIA MINtRAUSATA,
Suetb. Mj^^ERALISERADE COKCHTLISa*
Gall. CpqUilLES" MIHSRALIS^ES;
Cerm* Mxm£i^alisirt£ co^Ci)iLiEtf«
Sunt
Digitized by VjOOQ IC
S|mt (i6nch3iia y ut plurimutn vcro conindcm hacldt
qui atit falioa quadain materia , aut vapore fulphureo &
metaUicO) pcnectad tcI & terra quadam metaAica ^raeci-
pitau fuat imf^^sgoati) atiquaiido aufta quadam mineta-
tt quafi miacralifad esdftmit^
Ohp Miners ^metalla In tegniD tfoinerali ut priiicipaleinob^
tinent locum » concbylia it^que minenliAta , nbn in rerpe-
Au ad eoDchyliorum claffificatiooem f fed ad mineralia &
neCalUcai , quai cohtioeat partidulai fubditidcrc debemus.
15. CONCHYLlA MtNERAHSATA Mlumm'^fi,
CoKCllYEIA ALUMIKOSA. SpCC* ^6T*
Smth. AiuKHAtrirtGE coNcHirLisiiu
Gall. COQUILLES ALUMIH£US£S.
GerVU ALAUhUALTlCfi COlvCUTLISli-
Sunt conchy lia vel eorundcm nuclei in (cifto alo^
minari aliquando praefentes qui alumine parucipant. JV-
Sinita aluminofi reperiuntur ad Andrarym in ocania. A-
libi forfan alia occurruoc conchylia^ ^oae tamca XDibi
^nou*
g6, CONCHYLiA MINJSRAUSATA pyriHcofa,
CoMcuvLiA PYaiTicosAi Spec. ^6%.
Parties conri>3loides.
tetrefaEta pyriHcofy. G&ohstidt jgy*
SuedU KlESHALTIOS GOHCHTLXEftt KlSSWAMBLUI*
GARi
GaiL COQUILLBS PTRITEUSVS*
Cerm. Kieshaltige comchtli£K»
Sunt concbyliit vel eorundem nuclei « vajiore fuljAtt-
red & metallico^ feu materia pyriticofa impraegnati » qii
^ frequendorcs cxiftunt^
(a) CoHCHYLiA PYRiTicoSA nauHlorton.
Repeciuatut ib L9tkmngi(i$ Q0fli0 > JngUik
&)
Digitized by
Google
(b!) COKCHTLiA FTKii:icos4 ommomtofum. CiOLtA
SAMM0MiT£8, Drdcornia^ . .^
Stustgard in Germanid, c&h Ritstivs in Bpb^ M C^
Dec. Uh an. VL p. igf • Mtlius in Memar. Sax.
Subt. P. U, p, ^4. ^c. H^KKEL in Kits iiifi^
iyf- ^v^ LaUqii Hifi, Lap^ p. 109, iii, 157^
(O CONCttTtlA PYRITICOSA tOtbhWUi^.
Cfr« HsMksL I t. $cakW€H2£ii On Jklv^j^
(<l) GoMCHrtiA ?r&iTicosA trocbBrtm,
GaBa, cfrjOAViLA C^ T. Ill p. 95.
(c) CoNCHtLiA FTRi'i^icosA huccinotum.
Anglia. eft. LxsT£& Gtrmania cit. Lak6iWS i£/ti
ir^ap. L c.
(f) CoNCHTEiA prtiiticoSA twhinoruln.
An0ia. cfr. L^ster^ Hehfifid, Langius Hijl. hap^
Fig. /• r. Hekkel L c» Davila Gi^ T^ XU^ j^«
(g) CoHCHYLiA pYRiTicosA oftreurum.
1^) CowCHTLiA FYRiTicoSA Mnoimarmi.
Gallia. Davila I. c> p^ 13%. Lakgxi H. Ltp^
CO CoKCHYtiA* tYRiTicosA tbimAnM^
Jngliacft. Heki^el 1, c^ Davila U e. p* 153,
(k> CoNCHTUA PY&iTicoitA nhdcul(»rum. BAiKii
Or. Nor. p. 74* BrOckman jEpafyf. mn* 64^ 5^
CO G>ifCilYtiA PYRiTicosA teilinaruni:
Gailia. Davila I c, p« 163. SchevcRzer Oft !&/#«
(m) CoMCHYLiA PYRiTuosA husBr4iirH0k
^ Gafiia, Dayii^a Jl a» »^ t^i^ ^
Qi
Digitized by
Google
f jf e>« c o 0 ^
(n) CoNCHTtiA PYRiTicosA peStfftm,
JtndrMrvm in Scania. Anpia cfr. Lister Hetvetia^
ScHuvcHZEK Or. Hilv. BaUcKMAK Epill. bin. 6^
(o) CoNCHyLiA) FTRiTicosA icbinoYum.
Sunt frequentiora, Dania. Germanid ^c.
f^/I Hujusmodi concbyUorum pyritaceorum mcntioncin oU*
"^ ter fecimus inter mineral ^ritaceas. Sped, sr]%.
%j. CONCHVLIA MINERALISATA. ftrrea. Con-
CHTLIA FiULR£A. SpCC. f (i^
Larva ferrifera. Crok^teiw 09 j» #
8ueth« Jernuai^tige cokchylier.
Gall. COQUILLES FERRUGINEVSES*
Getm. £lS£NUAI.TIGB COMCHILIKMT*
Sunt cooehylia iaprimis eorum nuclei , qiif vd tern
martiaU prscipicata vel aUo (^uodam modo ferr# pajrd»
paot) in locis ferrifcris obviu
(a) CaNCHTLiA CERREA nautHi.
Lotbariugia. Davila Oit. T. III. p- 70*
(b) CoNCHTtiA FERREA ammonitarum^ '
Occurrunc plurlmis locis in Helvetia^ QaUia^ Loiha^
ringia &c.
(c) CoHCHTLiA FERREA neritofum^
Cfr» Davila 1. c p. 91.
C<1) GONCHYLIA FERREA tTOCborum^
Lotbarinpa. Germania. .
(c> CoNCHTLiA f ERRS A turHnoYud.
Helvetia.
(f) COHCHTLIA FERRBA nucUl VolutafWlff
jinglia.
(g) CoiicnYtiiiruMi^K nuclei an0miafum%Hyftirdifiif
Ch) CoNCHTLt A F.IU4AEA tilHtmnm
' MtbaringtM^
88* CON-
Digitized by VjOOQ IC
88/ CONCHYLIA MINERALISATA iuprea. Con-
CHYLIA CUPREA. Spec* ^70.
SuCth. KoPPARHALTigE CONCHYLlER^
Gall. CoquiLLES cuivanusES.
Germ. KUPFERHALTIGE CONCHYLIEN*
Sunt rariora; repcrta tamcn ard ^arlshefgin Nor me
gia. cfr. Cronstedt§. 190. i.
Qhf. \i Nonnullonim ex his varictatibus mentionem fecinm^
inter mineras fcrri Sfet. 345. Plcrasquc defcripfcrdntLl*
$T£R ace Hon Davila 1. c. cfr. Hamburg. Maga%in. T*
I. p. L p. 24. '&c* Gesker de petrificatorum differentiis.i
Obf. 2. Iq An^lia repcriuntur coDcKylia argcnto nativo Ai-^
pcrficialitcr adh«tente ornata, fed ut haec coiichylia ad fuam
prxterca indolem nullam Aibicrunt mutatiooem^ eadem
itaque ad conchy lia mintYaliJtxta- argentea confidctare non pof**
fumus. rfr^ Spec, 482. OtJ. 2. ,
Eadem elt ratio conchy liorum ^ quae dicuntui^ granulis auri
adfperfa. efr. D. Rev il las in MemprU Jbpra la Fjfica t
Ifloria naturnU: T. L p. ii2»
^ CONCHYLlA FOSSILIA IMMUTATA.
CoNCHYLiA FOSSlLlA^
Sl1Cth» Oi'OrSnDKADE UNDERJORDISKfi CONCHYLl*
ER.
Gall. CoqyitLES fossiles Hon chancres*
Genn. VNVERiENDERTE UMTERIRRDISCHfi C0NCll1{«
LLEN." '
Sunt corpora teftacea ^ qutt in locis fubterranrts aut
doliibus inveaiuncur » noii petrilicata nequc tivaeraljfata
fed in fud ftatu aaturali fere immucaca.
85>. CONCHYLIA FOSSILIA. Sped, 571
Suecb, Of6rXndrade concuylier.
Gail. CoquiLLES fossiles.
Geroi. Unvirjkndsrte coNCHTLisH.
Tom. 11. LI Suae
\
Digitized by VjOOQ IC
f 30 ^ ( o ) «f
Snnr corpora teftacca vix ni(i colore mutata^ quem
loco aativi coloris indiierunc aMc albefcentein , gri{eum»
fiaverceiitcm y cacr^ilefcencem, auc rubenceni > pauca luo
nicore naturali prasdica^ plerumque & fragibora diuturai-
tacc temporis fada , ca icaaue ioUirn cauflfa ad regaum
mincrale connumcrata , quod in locis fubtcrraaeis Icpuita,
reliquis cum corporibas miaeralibus comoiim repcriua-
tur, & quideiH^
(a^ Alibi n\ diverfis tcrrarum ftratis, bine illinc inffer*
Ja y mout plurimis i i locis, iisdcmque huniilioribas
in /wg//(ircj>criuntur, ubi in ftratis ar^llaceis concha-
. cca fee corpora infperfa occurrunt; ut ad Becken-
bam in Kem ; ad Reading in Berkshire &c. cfr. Raji
Pb^. Tbeol. Betr. p. ig3. Tranf. PbiL Angl. Nro,
^i. pag. 48f.
Cb) Alibi integra ftrata conftituunt , aua 6 non fcm-
pcr plerumque camen horizontatem oc ordinatum ha-
Dent (icum , plerumque &^ absque mifcela alicujus
materiel five lapides five terreftris five fabulofas , uc
locis declivioribus obfervatum eft in Touratne in Gal-
lia & alibi cfr» ASa Pari/. 1720.
(c) Alibi in coUes plus minus elevatos congefta inve-
hiuntur, plerumque aut fabulo vel arena nee non
fragmentis faxofis commixta » in ftrata tamen dispo-
fita , ut ad Uddewalla heic in Svecia , ad Pater na in
Italia & alibi, cfr^ Bruhn Difp. de cMbns ad Ud-
dexpalHam concbaceis^ Mentzelius in Epk N. C
Dec, 1. Ann, IV, & V, app. &c. .
Obf. I. Spccialiter hmc omnia enumerare tefticet corpora^
qux immutata in locU fubterrancis rcDeriuntur, nihil aliud
eifet quam claflificationcm eorundcm de novo recapitulate*
Sunt quoquc eadem a lithographis inter ipfl|i petrificata con*
numcrata & dercripta^ ut pattft a Bromelli S^f. Lid-
Suec, Spec. If. Cap. II. aft. i« cfr. ABa Erudit. Ltpf. 1799.
r» 555* iwjEDENBORGII Mfi. Otf. p. I5. I6. WOOD-
WARD 1 1 att. 0/; Foff. of En/l T. /. P* IT. 96. Vc. Da-
til a Catal Tom. IIJ. |>. 53. S^^»
Digitized by VjOOQ IC
*w ( o > ^ f ?i
mf. 1. In tollUtuf udewallenfibus ftiecicis fequentia obfcrva*
vit N. VON LiNNd ioncbylia, qu» in Ui». W<ftrog. p. xjg.
defcripfit
^a} Lepas^ quss Bvlanus JJidctvdUnfis^
Qi) Cowcba oUonga ^ fulcis transverlis.
<c) QonvbA la^is^d\X£i2L tantum pajtc claufllis, apophyfi ad*
modum promincnte lauquc prsdita*
(d) Cochlea Ufta ovata , fpiri5 quingue (Iriads, fafeiatkr, aper-
ture margioe pQicico dilacato , rotaitdato ^, fljcthice Supan*
j;i vocato.
(c) Concha , n^tukr di Aa.
(0 Cochlea^ fpiria quinque^ vttinquc produda> ftriis aeu-
tis imbricatia.
Cg) Conchy ^ ptSen difta , ftriis mimerofiOiaiis*
(h) Cochlea Tpiris odo , oblonga , utrinque produfta , lineit
duabus clevatia. ,
0) L^/ix , concha anatifera ^ transvcrlim fulcaca , longitudi*^
ualiter ftriata.
Ck) Concha y fiSuncuIus di6ta»
H^^ teftacea corjpora hue usqqe bis in coUibua Aipt obfer*
vau , forfan plura cum tempore detegi pplTunt, Maxima
quoque attentione dignuui, quod neque in terra continentin
neque in marlbus his collibua vicinis^ullaconchylia hisfi-
milia deprehendantur » ne quidem in ipfo freto Catte^aK
Recuiubunt.vero , quod notandum imo. bumo teda ad
palmc manus crallltiem. ado* Inftratis, qu« infuper argil*
la & arena conftauc, uaa cum lapidibus & fragmends faxolia
admiztis. 3tio. Non fci^undum genera & fpecies, Ted con-*
fufa & permixta majora , minora , juniora & quaeTeiiiora
fuerant) inordinate mixta. 4C0. Raro integrdeconchar^Ae-
piusdivifaevelfrads. ^ to. Native nitort; deftitura. 6to alia
fapina alia dorfo jacent, alia convexa fua parte alia margint
nitimtur , nunc reda nunc iterum curva dirediotoe* uaa ia
alteraoi quafi de induitria adplicata & intrufa.
His circmnUantiis conciudimus bos coUes, ^iosque fimilesa*
liquando (\ibunda marina fubflitifle, quum in ucco vel lito«
. re* marina aqua hujusmodi cumulos non magii olim quam
nunccongerere potueric ; concludimua quoque eadem vf qua*
dam fortiter agence eflfe accumulata^ vel aquae fluentis vel
agltatae und« luariaae; fine dubio icaque diluvio nniver^
L 1 a M,
Digitized by VjOOQ IC
(n) CoKCHTtiA FTWTicosA peSiffvm.
AndtMrum in Scama. Anpia cfr. Listth Helvetia^
ScHEccHZ£& Or. Hflv. fi&QcKiiAK Epifi. bin. 64.
p.^84. p. K).
(o) CoxcHTLiAj rrmiTicosA icbinorum.
Sunt frcqucndonu Dania. Germania &e«
#/^ Hajnsmodi coochyliortioi pjrritaceQmm mcntioncm oki*
*ttx fircimus inter mineras fyritacus. Spok srji.
97. CONCHVLIA MINERALISATA, ferret. Con-
CHrLiA F£jLa£A« Spec, f^
Larva ferrifera. CfiOvsTEm 091* ♦
Suetb* JeRMUALTICE COKCHTLlEa.
Call. Co^UlLLES F£&kuGIH£USE$«
Cdrm. ElSENUALTIGE cohchilikit*
Sunt conchylia inprimis coriun nuclei , quf vd tem
flurtiali prscipicata ?ei aUo cjuodam modo ferr# pajdc^
pant 9 in locis ferrifcris obviu
Lotbariugia^ Dayila Cat. T. IIL p* 70*
(b) CoNCHTtiA fErkea ommoniiarum* '
C5c€urrunt plurimis locis in Helvetia^ OaHia^ Lotim*
ringia &c*
(c) CoHCHTLiA FERREA neritorum^
Cfr» Davila L c« p. 91.
C<1) Conchylia perrea trochrum^
Lotbaringia. Germania* >
(e> CoKCHTLiA VERREA turHuorML
Helvetia.
(f) CoMCHYLiA FERREA nticki volutarom^
jinglia.
(g) CoifcnrLiiLfMKK^sLnucleianomar9m%iiyftirolitii^
(h) CoHCHrLu F.IUUVE4 telUuarnKk
' Lotbaringia.
88 CON-
«
Digitized by VjOOQ IC
rx ( o ) K} / S29
88/ CONCHYLIA MINERALlSATA mprea. Con-
CHYLIA CUPREA- Spec* ^70.
SuCth. KOPPARHALTIQE CONCHYLlER^
Gall. CoquiLLES cuivanusES.
Germ. KUPFERHALTIGE CONCHYLIEN*
Sunt rarioraj rcpcrta tamen ad ^arUhefgin Normi
gia» cfr. Cronstedt §. a9a i.
Oij\ li Nonnullonim ex his varictatibus mentidnem fecimu^
inter mineras fcrri Spte. 34>* Plcrasquc defcripfcrdntLl*
$T£R ace Hon Davila 1. c/ cfr. Hamburg. Maga%in. T*
I. p. L p. 24. fitc. Gesker d€ petrificatorum diffirentiis.i
Objl 2. Iq An^lia reperiuntiir concllylia argcnto nativo Ai-^
pcrficialitcr adh«tente ornata, fed ut haec coiichylia ad fuam
prxcerca indolem nullam fubicrunt mutatiooem^ eadem
itaquc ad concbylia mirttralifata- argentea conlidetare non pof*>
fumus. cfr^ Spec. 482. 0^7. 2. ,
Eadem eit ratio conchy liorum^ quae dicuntur granulis auri
adfperfa. efr. D. Rev jl las in MemprU Jhpta U Fjfica t
l/loria naturaU: T. L p. ii2»
^ CONCHYLlA FOSSILIA IMMUTATA.
CoNCHYLlA FOSSILIA^
Sucth» Oi^orSndkade underjordiskb conchylI«
ER*
Gall. CoquiLLES FOSSILES KON CHANG^ES^
Germ. VNVERiENDERXE UNTERIRRDISCHfi C0NCll1{«
llen.-
Sutit corpora teftacea , quai in locis fubterrands aut
doliibus iiiveniuiuur » noii petrilicata nequc a^neralifata
fed in fad ftatu aaturali fere immucaca.
S% CONCHYLIA FOSSILIA, Sped. 571
Suetb. Of6rXndrade concuyuer.
Gail. CoquiLLES fossiles.
Geroi. Unvirjkndsrte conchtlish.
Tom. lU LI Sunt
Digitized by VjOOQ IC
f 30 ^ C o ) «f
Snnr corpora teftacea vix nifi colore mutata^ quern
loco nativi colons induerunc aMc albercentem , grifcunii
flaverceiitem y cxrulefcentcm, auc rubentem > pauca fuo
nicore natural! prasJica^ plerumque & fragilora diutomi-
ucc cemporis fada , ea iuaue iolam cauflfa ad regoum
mincrale connumcrata, quod ia locts fubccrraneis Icpulta,
reliquis cum corporibos miacralibus comoiixca repcriua-
tuT) & quideit)^
(a^ Aim in diveriis tcrrarum firatis, bine illinc in/per*
fa^ prouc plurimis i c locis^ iisdcmque huniilioribos
in //j^gZ/drcpcriuatiir, ubi in ftratis argiUaceis concha-
• cca hajc corpora infpcrfa occurruat; ut ad Becken-
bam in Kent ; ad Reading in Berkshire &c. cfr. Raji
Pb^. Tbeol. Betr. p. Ig3. Tranf. Pbil. Angl Nro,
^i. pag. 48f.
Cb) Alibi Integra ftrata conftituunt , aua 6 non fcai-
per plerumque tamen horizontatem oc ordinatum ha-
bent Htum , plerumque &^ absque mifcela alicujus
materiei five lapides five terreftris five fabulofas , uc
locis declivioribus obfervatum eft in Touraine in Gal-
lia & alibi cfr^ ABa Pari/. 1720.
(c) Alibi in colUs plus minus elevatos congefta inve-
hiuntur, plerumque aut fabulo vel arena nee non
fragmentis £ixofis commixta » in ftrata tamen dispo-
fita , ut ad Vddervalla heic in Svecia , ad Paierna in
haiia & alibi, cfr^ Bruhn Difp. de c^llibns ad Ud-
dewaJliam concbaceis^ Mentzelius in Epk N. C
Dec^ 1« Ann^ IV^ & V^ app, &c. .
Olf. I. Spccialiter hmc omnia enumcrare teftacea corpora,
qux Immutata in locU fubterrancis reDtriuntur, nihil aliod
eiFet quam claflificationom eorundcm de novo recapituUce.
Sunt quoquc eadem a lithographis inter ipr» petrificata ooa«
numcrata & defcripta^ ut pattft a Brom£lli Sptf. Utb.
Suec, Spec. 11, Cap. U. aH. !• efr. ABa Erudit. Ltpf. 17*9.
P* S&S* SWJEDENBORGII Mfc. obf. p. I5. I6. WoOD*
WARD 1 1 an, of. Fdff. of En/I. T. I K It 96. Vc. Da-
TILA Catal Tom. W. p. 53, &c.
Digitized by VjOOQ IC
9bf, t. In tQlMhui uiewallenjibus Aiecicis fequentia obfcrva*
vit N, VON LiNWC ioncbylia^ qu» in Jtti». W^ftrog. f. xjg,
defcripfit
^a} Lefa^^ que Bvlamu JJidciudUnfis^
QS) Conch A oblonga^ fulcis transverfis.
(c) Cowi^ /^/^ altera tantum pajtc claufllls, apophyfi ad*
modum prominente lacaquc prsdita,
(d) Cochlea Ufta oimta , fpiri5 quingue (Iriatis, fafeiatif, ape]>
tur« margioe pQicico diiacato , rotundato ^^ fljcthiee Kupun^
j;i vocato.
(c) Concha , nfftulur dida.
^0 Cochlea^ l^iria quinque^ vttinquc produda> ftriis aeu*
cis imbricatia.
Cg) Conchy ^ pcSen difta , ftriis mimcrofifliaiis*
(h) Cochlea Tpiris odo , obloiiiga , utrinque produfta , lineit
duabus clevatia.
0) Lepas J concha anatifera ^ transvcriim fulcaca , longitttdi'*
ualiter ftriata.
Ck) Concha y fiSuncuIus di&a/
tl«c teftacea corjpora hue usque bis in coUibus Aipt obfer*
vau , forfan plura cum tempore detcgi poffunt. Maxima
quoque attentione dignuui, quod ncque in terra continentin
neque in marlbus his colLibua vicinis^ullaconcbylia hisfi-
milia deprehendantur » ne quidem in ipfo freto Catte^aK
Recumbunt.vero , quod notandum imo. bumo tefta ad
palmc manus crallltiem. sdo. Injtratis, qu$ infuper argil*
la & arena conftant, una cum lapidibus & fragmentis faxblia
admixtis. 3tio. Non fciundum genera & fpecics, led cou-
fufa & permixta majora , minora , juniora & quaefeniora
fuerant) inordinate mixta. 4to. Raro intcgraeconchae^fae-
piusdivifaevelfrads. ^to. Native nitorc deftitura, 6to alia
fapina alia dorfo jacent, alia convexa ftia parte alia margint
nitimtur , nunc reda nunc iterum curva dirediotoet una ia
alteram quafi de induitria adpltcata & intrufa»
His circtimutantiis conciudimus has coUcs, ^iogque fimilesa*
liquando (\ib unda marina fubilitifle, quum in iicco vel lito«
, re» marina aqua hajusmodl cumulos non magii olim quam
nunccongcrere potucrit ; concludimua quoque eadem vl qua*
dam fortiter agence eflfe accumulata, vel aquae fluentis vel
agitate und« mariaae; fine dul^o icaque dilwm aniver^
LI a IM,
Digitized by VjOOQ IC
f3a ^ ( o ) Kj
fiU^ rel tempore eruptioaii aquanim abyffi i in initio d!-
luvii , ^ v«l tempore delapltis aquarum ad cjusdeka finenL,
vcl utroquc illo tempore*
Alia eft ratio conchy liorttm , qua I6c!s humlliortbus inftri-
tis horizontalibua reperiuiuur, quat & vel ftrata conili.
tuunt vcl ftratis tenrrarum infptrfa Cunt. Hujusm6di hori*
zontales accumulationta in locia declivioribus un\ce mUh
tioni loci aquarum adfcribendas putamua. cfr bruh^ Oif^*
fub meo traf. De CoiUbus ad UdcUwalUm eoncbdceis in qua
uberitii hrne omnia expofita lunt*
6. CONCHYLIA DESTRUCTA.
Sueth» DesTEUEaxDE conchvlier.
Gall. CoquiLLiiS dctruites.
Germ. Verst5ete conch ylien.
SuPit corpora tcftaifea iis in locis fcpulta ubi nccpe-
trificari uec mdicrallfari ncqne in ftacu naturali immutata
pNcrmanere pocueruac » fed vcl calciiutione quadam a for-
tiori calorc fubterranco, aut corrofionc a vaporibos cor-
rodentibus ^ vcl motu %C fradura auc alia quacunque ctu-
ia » plus minus violcnta co tempore quo in finum terrae
projcdia fuerunt rcpcriuntur corro0, dicoru & frafta imo
in pulvercm aliquando contriu.
90^ CONCHYLIA CALCINATA. Spec. 57a.
Suctfa. CaLCINERADE CONCHYLIER.
Gall. CoQUILLES CALCIN^ES.
Germ. Calcinirte conch vlien. •
Sunt concbylia quas vel calorc fubtcrraneo » vel din*
turnicate tcmporis vel aliis accedentibus cauiis^ fuuoi vo-
latile fuamquc firmiorcm perdidcrunt connextooem par-
ttum, atque ad cam rcdada funt molliticm 6c fragilitatem
uc minimo fere atcadu diiabantur ; qus & diverfo folcnc
effc colore atque cum acidis forutcr cfFcrvefcunt. Hu-
jusmodi concbylia rcpcriuntur , inter alia petrificata ^ ad
Louisterg prope Aqwsgranum & alibi.
ji. CON-
Digitized by VjOOQ IC
91. CONCHYIJA ABRASA* ^ Spec. 573..
Stieth. Afn5tte conch tiiER*
Gall. COQUILLES US^£S*
Germ. Abgenuzte cokchiclien.
Siinr conchylia, quae forti motu & anritu (unt abra*
fa n divift 8( firada , qualia plera^uc exi(|unt y quae ince*
conchylia fofliiia inveniuntur , ut mdicavimus Spec» 57or
Obf/2. Nro. 4-
$Z. CONCHYLIA EROSA. Spec. 574.
Sucth. Maskstungne conchyuei*
Gall CoqyiLLES COMME VERMOULUES.
GcniU WuRMSTICHIGE CONCHYLIEN^
Sunt conchylia (pae^ aut* in ftatu naturali & loco
iu|taii, animalculo adhuc tcftam inhabitante, a vermibus
func perforata, aut extra locum natalera, interia> va-
pore Tel materia corrodcnte , aut viciflirudiac tcmporfs
& agris, ut alia tjuacuuQuc caufa, quafi vermibus eifent
perforata apparent. Hujusmodi conchylia faepc in fupcr-
ficie terrarum reperiri (blent, ut in Go/z/tf/zi/a &vaU-
93. CONCHYLIA DISTORT A. Spcc^ 57J
Sueth. Trtckte och b5gde conchtlier.
Gall. COQUILLES COMPRIMCES ET RECOURB^fiS.
Germ. Gedructe und gsbogenb CoHcHrtiEK*
Sunt conchylia quae, probabiliter , quacunquecaufa,
vel materia emollita , in eo molliori ftatu a pondcfc fu*
periiicumbente comprefTa fuerunt , fnamque nine genui-
nam 8c naturalem perdiderunt formam. Occurrunt in Gra-
tis inferioribus collium conchaceorum.
^4. CONCHYLIA PULVERISATA. Arena con-
CHACEA. Spec, f 76.
Calx fohiHtii furfuraccM. v. LiNNe ao6. 3.
L 1 3 ftr-
Digitized by VjOOQ IC
Humus eoncbaceus. Cromstcdt %$i. A. h if 393^
A. I.
Sueth. SnXckesakp.
Gall Sa61£ D£ COQUILLEf^
GciOa* bCHNECMNSAND.
Sunt couchylia m pulTcrem f^uflmofum arcnae vcl fa^
bula fioiilcm^ fine dubios motu violcnto^ concriu, qua
io arena & minima alic^uando depreheiiduntur conchylia
Sntegra mytilorum vcl aliorum immUu.
(a) Ariha conchacea violacea.
Eft violaced vel parum rubente colore t inpmnis hu-
xnc&aUy ia ftratis maritimis fub bumo recondiu^ ui
Helfingia & Raslagia.
(b) Areka conchacea cinerea.
Calx fohibilis fjuamofa ^ cinereM, t. Linn^ 007. 4.
Colore eft cincreo vcl albcfccrite % originem crahens
a teftis conchy liorum in pulvcrcm & f ra^menta roafo-
ray minora » a flu£^ibu$ maris, reda£Hs^ reperitur
ad Jitora maritima in Belgio & alibi,
ebfi Hujuf fpeciei mentionem fcdmus in iJaffi prima Intel tt^
fas S, 36^
7. CONCHYLIA COMPLICATA, Gimma.
Lapis fnegMticus. Lachmukdi.
hafides figurati eomplicati.
Sueth, Stenar med conchylieblandningar. Kali-
STEN AF HOPGYTTRADE SNACKESEAHL. MuSS£L«
MARMOR.
Gall. PiERRES coqyiLLiERES. Pierre be iiegare«
Marbre de coquilles*
Germ^ Stexne mix conchilien vermischungen.
MUS61EI.MARM0R«
Sunt lapides calcarei y confbfe , diverfis conchy*
.liorum aliorumque petrificatorum fpecfebus aut coruni
fra-
Digitized by VjOOQ IC
t>^ ( o ) li^ #3?
fingmenris vel nuclcis , mediantc ^lutine quodam fortius
auc°debiliui combinantCi compofiti, in quibus noii xaro
corundem corporum petrificatorum vcl aliorum apparent
vcftigia ; qui idcoqiic fuam gb confqfc conMftam divcrfi-
ratem fub prius icparatim dcfcriptis conchy liis compre-
hend! non poflunt.
(a) GimmA fragitif , polituram non admittens. Cal-
caKeus testaceus*
Hxc Tarietas defcripca inter calcareos lapidet* Spec.
(b) GiMMA folid§y polituram admittens. Lum Achilla.
Hasc inter marmora eft deferipta. Spec. 5^9.
Obfervationes circa conchylia petrificata
& fofilia.
Qbf. I. Nulla corpora pcregrina, vtgetahilia vel mmalia ca
rcpcriuDturcopia, petrificata^ mlneralifata vclparum mutata
in rc^no mincrali quam conchylia. Forfan^ quia durlora pii-
trcdini vel dcftrudioni minus obndxla cflc poflTunt, unde
& rariffime animalculum , ipram tcftam inhabitans, eft re-
perfum pctrificatum, nonnulla licet excmpla hujui vcmiia
pctrificati nonnuUI dictsnt fe obfcrvaffc. cfr. Kundman Ra r .
N. If Artis p. 59. &LC. Sunt haec corpora in oiDniboi £k.
ropes regnjg etiam in Ajia , Africa & America in regno mine*
rali obfervata, prout pleraque loca indicarunt& euumcra-
rnnt Joh. Dan, Gejkri de montihus concbiferii^ Kund-
MAN in Kar, A\ 6* A. p. 52. Ifc. inmimis vero Bocr-
ou ET Traits des petrif. p^ 2. pag. 29* Ac. fed non ubivis
eadcm indole fteademcopia* Dubium etenlm an 11^ Africa
locis a man rcmotioribus , quae nobis quam maximc inco*
'gnita adbuc funt, rcpcriantur* Marmora ctcnim africap^f^ a
ouibua plurima palatia iegyptiaca,romanafueruntollmex-
ftrud:a, in quibua & pctriQcata marina confpiciunturi ab
JEgypto & Numidia fuiffe transpprtata novimus ; ab interio-
ribus vero Afrlcae locia fiiifle defumta, nemo cum certitu-
dine dicere poted. In Peruviana America regno Boucul sr
& CoKDAMiKE fe nulla invenirc ootui/fe marina corpora
foflilia vel petrificata tcftati flint, uno , in magno trrcarum
traftu ne quidem unicum lapidem, liact in Brqfilia^ Pen-
fivams , Ttrra tt/Uiellanica ; Nova An^lia , Albania , Mary*
LI 4 ^^^^
Digitized by VjOOQ IC
n^\ {y ( o ) Kj
, , land ffc. faepius fint reperta* Nemo & hue ufque in ttntk
firma ad f o/am aufttakm h«c corpora cbfcrvavit.
Oif. 2. Dcprebunduiitur bare corpora tctibi ad maris oraaccu-
mulata, alibi rcmotius a man, imo in inurioribus rcgioDui
vel terrs firms locit, aQt in fiferfici^ di(]perb, aut in
firatisy tcrrarum & montium, ad ad.^ o, imo ioo. pedum pro-
fundicatem infra Ilneam occani horizontalem demerf^ aiitad
Jummitates ^ cacumina moniium^ usque ad looo pedum aL
dtudinem fupra oceani Tuperficiem elevata^ ad quzlQcanee
viaquxn^cpropriaper^Fcnire potuerunt* Maxima quoquc
atteRtione dignum quod raro vcl nunquam petrifieata^tY;fet4.
Mia reper^intur lis in locis ubi conchylia occurrunt|& vice rer
fa, raro petriflcrata conchace^^ ubi vegctabilia iny^niiintui,
Otf. 3. Qu« in ftratis terrarnm occurrunt conchylia raro alia
AiDt obrervata qu^mfofftli4^ feu parum mutata vel frada^
ex adverfo autem ^ qu^ in ftratis montlum Tuiit recondlta^
drprchimduntur in lapidem falcareum wtljilieeum aut wtse-
talifatum mutata, cadem nempe fubilantia * f«pe & colore
eun^ laplde ambiente, a quo alibi feparata alibi cum ct«
dem coalita vel omalno concreta inveniuntur^
Olf. 4. Prsterea obfervandum hxc marina corpora lods iodi*
Qatis non multum difperra/cd uno in loco fatis angufto ac-
cumulate inveniriy & Cants aliquando teneritudinis & parvi-
tatis, inter majora,^ at nulla ratione ad ilia loqa, flucnte
aqua, advebi potuerint
0^/• f • Inl\jper & notandum eadem hxc conchylia depreben*
di vel mixta, a dlverfu rpeciebus» quo in caru non fecuo-
dum genera & fpccies fed omnia confuAi& mixta in veniun*
tur ; yt\ftupenia vi unius fpecieif in uno eademque loco re»
pofita, ita tamen, ut majora, minora, juniora & feniora
inordinate fmt nuxta prout indicavimus in Otf. 2* ad cofh
cbylia foffilia.
f>bf 6. Denique id maxima attentione dignum quod ex affc
squalia originalia ad plurima haec petriiicata & fbflrliacor*
pora vix in marl, iisdem locis^ ubi reperiuntur^ vicino, Amt
adhiic reperta. • V^Elimtas^ tellinitas. qui funt frequentiores,
nee non tmbinitas^ aliisque, incolas elTe atlantiei marii
nemlni J[iodi<> ignotum^ Langius in Hift. L«p. Fig. Hth.
ft ScHEucHZ^Q. Qfycbtogf. HWv. plurima dercripferuntcoQ>
ehylia foffilia vel petrificata, quorum originalia nonoli
in mari oftindieo reperiuntur. Nob. v* Likn^ ojtrum 6e-
(cripfit, quam appcUavimus, ofiracitem fcEHMoto plicstm
Spic.
Digitized by VjOOQ IC
^Co) Kf 537'
Spec. 503. liK >, in Scania praefcHtrm, cujug orlginalc non-
nifi in Msa tepcritur* Hinc, Baltha^s* Erhard in BresL
Sammi 1725. M. Aug. CI. IV. Itatiicre voluit pctrificata
conchylta curop«a podus dc remotiflimo mari indico efle
derivanda, guam n mari ad litora europaea/alliientc. Ab
hac fcntcntia non abit Bomarb in Mineral T* a. p. 307»
contcndcns pcrfeftc analoga vivcnda conchy lia ad plurimt
ilia quae \nGMa & alibi repcrluntur, /bj^iw aut pctrifica-
ta nonnifi in indieo mari cffc adhuc repcrta. Qum obfcr-
vatio cum ilia omnino congruit quam JussiEu de vtgeta*
hilibus fetrificatis^ juxta ftia ci^ca cadcm c^fcrvata protulit>
& nos adtulimus in Obf, 2 Circa nytotypolitbos UU d. Hino
qucflio oritur; qua rationed quomodo fua rcpulchrahse
conchylia in loeis a patria tarn remotis obtinere potu«-
runc ? ad quam alia occaiione rcQ>ondcrt volumua.
Qbfc 7. Sed.| nee minor! attcntione dignnm 9 ctiam hujuarnqdi
corpora tcftacca eflcrcperta petiifi(!ata, idquc infignl copia
& civtrfitate quorum ne unicum quidem originate in ullo
mari adhuc ell detcftum, qiiaiia timfrtbocerMtiU ^ smmoni^
ia^ grypbit^j anomia^ lapides judaifi & plurimi ecbinita 6l
quae funt plura. Probabile eft borum analoga corpora cflc
ftlagica atque fiiam ob ^vitatem , ad fundum maria, cer-
tis in locis hofpitare , ideoque & a^d Aiperficiem Munquam
{fcr venire poflc. An ergo abyflus marii futrit olittf iis
ocis , ubi jam, petrificau Inveniuntur?
!• « 5 S*XS4e
Digitized by VjOOQ IC
■ 5. ENTOMOUTHI. g«,«.
Petrificata animalia wJeBoru^. M. R^
Zoolubi infeSlorum.
SuCth. StENWA^DLADE IN9ECTER.
Gall. £ntom'>lithes.
Germ. Versteinerte insecten*
Ab ingenci muititudine infcaprum corundcmquc di-
vcrfiratc maxima , pauca tamca ab nis animalculis ob plu,
rium molliiicm & facilcm dcftrudibiliMtem funt repcra
Vcrc pctrificata , ac vix alia qiiam cruftacea , paucorum &
vcftigia lapidibus imprcfla, nonimlla mincralifat^ , intcrca
\ameQ in tria genera inferiora hos lapides infe^iferos di-
tidcrc ncceflum habcrous,
(a) Insect A petrificata , feu in lapideam duritiem
mutata , qHs proprie entomolitbi v6cancur.
(b^ Insecta 6ESTRUCTA, qu» tamcn fui veftigia iQ
lapidibus reliqucrunt quas idcoque entomotyp^Uth^
appellantun
(c) Insecta MiNERAtiSATA , qu« vel bicuminifata
vel fulpbure & metallicis patticuUs fupt impra^nata;
quae vocancur emoma mineralifata.
1. ENTOMOLITHI.
Suetb. Stenwandlade intecter.
Gall Ertomolithes.
Germ. Versteinerte insecten.
%^ ENTOMOLITHI monoculo (rffinis infeQu Spec, f 77.
Eniom^Uibus mono€ulif defer diti. v. Link^ i5o. Nro^s
Otnjcus petrificatus. A3a petropoU Vj4^ *
Concbites tribus loins fcarabaum refertns. Wolterd.
Trigonella ftriata^ concHtes trilokusftriatus, Lehman*
Baumer I. sag.
Suetlv
Digitized by VjOOQ IC
>» ( o ) K« 139
Sucth. Sten)><^andlapb mohocler^
Gall. Monocles petrifies.
Germ. Versteinerte monoclee^
Sunt petrificata infeda , figura ovali ant pifltformi»
inagnitudinc aiiquando palms manus > aliquando pffi vel
fabas compreiTas , qus trinis quafi lobis conftanc y dorlo
Isvi squall ) aliquando ftriis transverfis ornato , faciem \,
idcoquc faepc habcnt cruftae inje£ti coleopieri. Frcqucn-
tiflima reperiuntur in lafnde calcareo oetandico iff wefira^
^Qtbico in KinnekulU^ in lafiJeJiiilli ^ fchifto his iisdem
in lods 9 & ad Andrarum tu Scania atque alibu
(a) Entomolithi monoculo affinis insecti, rr«-'
fta expanfa* \
* Hi tribus quali lobii compofiti , dorfo l«vi vel ftria*
to, rariffirac integri reperiuntur, utplurimura thora-
ce & capite priuatiy.duas fepiratim petrificara repe-
riuntur. V* LiNN^ Muf. Tefr. Tab. ). fig. 2. AQa
Stockb. 17^9. Tab. I. f. i. B&omell Un>. Sv. Sp»
fi, p. 49. fi.
^b^ Entomolithi monoculo affinjs insecti,
cantbaridum figura £?* magnitudim.
Hi iidem funt quos v. Linn^ in hin. WeftroR. p^ 24*
& hm^ Scanico p. %u vocavit ob (imilitudinem in-
dicatara pttrificatam infeSH coleopteri. Bromeli
JJtb- Svec. Sp. a. p. 46. ^j.
(«} Entomolithi monoculo avfxhis xksecti,
fififormes^ '
I^aciem habent pifi vel faia tninoris compreflae fuo cum
corculo. Bromell LitL Svec. Sp. %, p. 50*
Cd) Entomolithi monoculo affinis insecti)
f ragmen fa tboracica feu peBoralia.
Fcdorale hujus infcdi ignoti a rcliquo corpore fepara*
cum fspius rcperitur atque pro pecuUari inifOio a
nonnullis habctur^ eft. A£ia Stockk 17^9. Tab^ I.
Digitized by VjOOQ IC
ir40 ^ ( o ) w|
Qbf. De Us petrificttjii corundemque viurietatibi» div^erfsid*
hue exi(hint fentcnriae* Ad concbitas anomias trihbdres in
litteris olim ad me fcriptifl connumeravit Kl£In quern f^
ciiti Lehmak in MineraL W/vLch in St. R. Baumeu in
Mfff. T. I. Ad offf/cax pctrificatos rcftrantur in ARis iWro*
poi N. YON LiNHd in'XS. Stockb. 1759. contendit bfc
petrificata ftiam debere origincm infedis ex monocuU sffi-
fits fpecie nondum nota, in abylTo maris forfan degcncc^ u
inter cancros^ monocttlos &* onijcof ambigente, quam len-
' tcntiam nor merito amplexi fumus. Davila in Cst,
T. IIL p. 206. luec petrificata inttt afiacolittos connvmttit,
esiftiinans eadem ansdogiam qiiamdam habere cum iia p^
trificatU qu» defcripfit Guettard in AB,. fatif. jf 57.
fag. ga. ^c.
a. ENTOMOLITHI infeBorum crufiaceorum. Asta-
COLITHI. Spec. 578.
Entomolitbus cancri. v» Linne i6o. U
Cancer lapideus. Scheuchzei.
Suerh. Stekwakdlade skaldiur. Stemwandeadi
kHaftor.
Gall. Crustacites. Ecrivices pitrifi^es.
Germ. Veksteinerte xrebse.
Sub hac fpecie omnia comprehendimus infe^ jcrufli
fragili prsdjta , quae biftorici naturaki ad genus cancri
rcferre folciit.
(a) AsTAcoLiTHUS aftaci^ Astacus petrifigatus.
Hufus mencioncm feccnint Roberg in .Difp. de Afta*
co'Ftav. Baier in Suppl. Or. Nor. p^'s?- Davi-
la at. T. iU. Tab* 3. If! J. Walcb St. R. Tit. IV.
Nro. 1.
(b) ASTACOLITHUS /^UldS.
Davila i c^ p. jso]* &Ci KundmAn R. N. & A.
Tab. IV. f. XI. 1%.
^ Xc) AsTAcoLiTHUS paguri. Pacvrus lapidevs. Cam^
4rit€S^ -
B&Oai*
Digitized by
Google
rw C o ) «f 541
BftfiCKMAN Tbff. D. Br. Tab; L f. a. Schiuchzer
Davila C. T. IIU Tab. UK fig. G.
rd) AsTACOLiTHUS gAmmari. " Gamma&outhus.
Grimm in MiTc. N» C. Dec. 11. aim- x« obC 148. Da«
VILA 1. c. p. 107.
(c) ASTACOLITHUS enmta^
Eremitam fcu^ ^nnardum petrificatum fc in fcbiftt^
Oefiingeufi vidiffc contendit Bertrand in DiB^ Or.
Tiu Bernard I'Hermiie. alium dcfcripfic Kukdman
in R, Nat. ^ Art. p» gi- *c. & dcUncavic Tab.
IV. f. 8. 9.
CO AsTACOLiTHus/^y/iVix aquattci.
Klein Duhia pag. 3S. fig. E, Z.
(g) ASTACOLITHUS hracbii majoris ajiacum. Asta-
eopoDiulf^ CarcinopodiuPi.
LuiDii tub. 'Brit. Nro. xa. 3<S. Bourgubt Tr. des
Petr, Tak. LIX. fie. 456* 437^
(h) AsTACOLiTHUS lacerti nnmris aflacu Bacxllui^
(1) Astacolithus timdde cawH^
Davila Cat. T* 111. p. 204. diftingucndus a lapidihns
Cauda cancri vocatis , quos defcripfimus Spec. 487.
lit c*
Obf. Dc afiatoUtbis In tpeeie fcrl|^^UDt Ph. Jac. Sachs a
LoEWENKEiH In G^iwwtffo/ofitf. JoH. D. Major in DiJE,
de cAncris if firpentitus petnfiElis^ Auo. Sctlla de rorl
foritus marinis lapidefeentihus. Bourcuet in Tr. de petrify
p. 113. ubi ft eotum crcduliua mcrho explodicur, qui
ex fabulofa narrationt chiDcniium contendunc in provin-
oiz Quantung paguros reperiri, qui, ubl aqua re^ida, acf-'
rem fubierint, (Utim in lapidem convertanturdurifllmum*
a. ENTOMOTYPOLITHL Tyfolithi insegto-
CTORUM.
Sueth, I stenar aftryckte xnssctbr. Si^Xrstbnar
Af INSfiCTSR*
Gall
Digitized by VjOOQ IC
f4* JH C O ) k<f
Gall. Entomottpolithes. Emfuknte^ d'iksi^
CT£S.
Germ. AbdrQcke von insecten. . Sbuhrstkiki
VON INSECTEN. ,
Sunt lapides vix alii (\w^m fcbifioR v<^l margacei m(\}^'
bus veftigia & figurs apparent inteoi cufusdam olim pr^
fentis poftea vero deftrutti. Quales plurimi qui 26 eiuo*
tomolitbos z Uthographis conuumeraacur lapides « inprimis
inJeSorum ptery^orum figuras cxhibentes.
J. TYPOUTHI monocido affinis inJcBL Spec. 57^
Sueth« SpXrstnar of monocles..
Gall. Empkeiktes de monocles^
Germ. Spuhrsteiee von mokoclpk^
Sunt, lapides fchiftofi vel calcarei aut mar^acei in
quibus veftigia reperiuntur monoculo affinis infect imptcT-
ia, iisdem locis obvii in quibus hsc infeda fnnt obfci*
' vau petrificata ut iodicaviinus Spec, f26.
4. TYPOUTHI infe&mm cruftaceorum. Spec. 580.
Sueth. SpXrstenar af skaldiur eller krXftslIg-
TB.
Gall. Emprbintes de crustacitbs > ou d' ecrivi*
CES^
Germ. Spuhrsteinb von schalthieren oder krbi-
SEN.
Ca} TrpotiTHi afiacL
(h) Tyvouthi fquilU.
CO Typolithi locufta marina.
cfr. Da VILA C T. la p. 103. Baier Or. N. SupfL
p. 61. Walch St, R. Tab. /. Nro. 3.
(d) TYPOLiTHi paguru
(c) TvpoLiTHi Cauda aftaci yclfqidUa.
Omnes ha? varietates funt rcperts in margode mar*
tiorc0 Pappenbiimexj/i ^ eemngenji ^c« dx^ Baier Ot^
Digitized by
Google
, ««(o)M« 543
NoK SuppUm. p. 57* KkoKr Lap. dil^ Tefi. lab.
17- 18.
5^ TYPOLITHI infeShrum pterjfgicrum feu volanmm.
Spec* 581.
$u€th, SpIrstenak af fitgande insectrr^
Gall. Empreiktes to' insectes volans.
Gcrm^ Sfursteinb von fliegenden insecten-
Sunt lapidcs fchiftofi vcl margodes iiv quibus veftigia
& ^guras ab ifiedis volantibus apparent*
(a) Ttpolithi fcarabm. *
In lapidc mar^odt oiningenfi prafcfentem fcarabei tjr-
pum defcripiic Scheuchzer m Qsiar. fijc. p. if.flc
dcpinxic lab. IL
i(b> Trfotnm cervi volauHs feu lucanu
Cc) Ttpolithi gt'jlli*
In margodc oeningeii[i. cfr. Daviia 1. c» p* 113
224. •
(d) TrponTHi bemerohiu '
Lakg. H. Lap, Fig. Helv. p. 3 j>, Tal. VII.
(c) Typolithi papilionis.
Scheuchzer Mi{f. Diluv. io5. & in Heri. Diluv
f<A. 16. f. % MuJ. Kicbterianum p* af 6» DAva^
L c.
(0 Ttpolithi lihlluU.
Scheuchzer in Hert, Dih Talr.^.f. i.
Cg3 Typolithi mujcm. Mujcitm.
Ch) TVPOLITHI #fp«/tf.
Davila I. c» ,
t>i^ Qui apud Iitho{;raplio9 enumerantur entomoUtbi ab iofb*
dif volantibus feu pterygets ^ vix alii eflc pofluat quant
n^po/itU enumcrati. H«c fiquidrin animalcula dtiusintde*
ftruda ncccffe clt, ftiam ob mollitiem , auam iaduratio-
> Hem gu^ctam fubirc poflint. Nca ubiviafiocsadhibendaad
d«*
Digitized by VjOOQ IC
?44 tx(0)Kj
defcriptiones tb luftoribus nonilullis illatas circa typoli*
thos, quum tepe ftia in imaginatione exiftimant fc vidiiTe,
aliquid addcnao vel dcmendo , . quae ab aliis non ita coo-
f)pici poflunt* Vaporcs {\ibterrancl & aqua Iiis vaporibm
gravldc , minimas penetraudo rimaa, plurimas pingere pof-
lime figuras, quae aliquaii cum animaleulo quodam gaa*
dent fimilituddine^ fed carent fcpe perfe&a aequalitatc.
3. ENTOMA MINERALISATA*
- Sueth^ MiNERALlSE&ADE IKSECTER.
Gait iNSECTEiS MIN£RAi,ls4s. *
Germ* Mineralisikte insecten*
Hue refbrimus omnia infcda qua? vel bituminofajDl-
tcria fuQt involuta vd fulphurea aut metkllica pcnctnh
ta.
€. ENTOMA MINERALISATA , fuccino invobaa.
Spec. fgi.
Entomolithus Juccinu v. Linn^ 161. 3^
SuCth* 1 BBRNSTEN INNESLUTHS INSECTER. -
G^ll. Insectes dans les succins.
Germ» Im bernstein ErNGESCHLossEKE i^sectek
Sunt infeda divetfa, rarius coUoptera^ frequcntius
gymnopttra^ quae fuccino reperiuntur inciufat cujuspboe.
nomeni ratioilem ancea dedimus In obfifv. circa fuccimm.
cfr* Gesner dc ^/ri/. Sendelius d^ Jyccino &d Nos
formicam & in alto fpeciniinc //pf//am inclufa poffidemus*
- 7. ENTOMA MINERALISATA pyriticofa^ Entomo^
LiTHi PYRiTicosi. Spec. 583.
Sueth. KlESHALTIGE INSECTER SLIER BNTOMOU-
THER.
Gall. Entomolithes pyriteuses.
Germ. KlESHALTIGE insectbn ODER Entomoli-
THEN.
Hue pertinent plurirai entomolitbi velcrufta pyriti*
cofa veftitif yel & pyriticofa materia penetrati«
W En-
Digitized by VjOOQ IC
(.a) Entomolithi ttvKiTicosi tnenoctdo Mffinit infe£H^
Rcpcriuntur ad Anirarum in Scania.
(b) Entomolithi vYfiiTicost Jtjuillarwi. \
Occurrunt in Anglia Qh. Davila 1. c. Tab. V. Kt»
k.
8* ENTOMA MINERALISATA jerrugima. Ento.
MOtlTHI MARTIALES. SpCC. f 84.
Sueth. Jernhaltige insecter eller entomoli-
TH^R.
GaU» ENTOMpLlTHES FERRUGINEUX.
Germ. EisenAaltige ,i n s e ct e n oder EKtOMOiti*
THEN.
Ad banc fpccicm phirimos ex cruftaceorum gcnere»
leferimus, qui eciam iolo colore aliquando rubiginofof
, fuam martialem indicant mdolcm. Hue pertinent ragur*
' ex Coromandel nee non ex Verona in Italia cfr^ BoUiu* '
mvBwTr. der Petrif p. 117.
Obfervationes circa entomolithoSi
Plura dari intcgra vcl ad partem five petrificata five minc-
ralifata cntoma, five & eorundem typos in lapidibus re«
llftos, negate noo poflumus, licet dubitandl ratloqes non de«
fint ob eorupdem mollitiem & fsurilem definidibilitatem.
Arakeas fetrificatas ^ feu ArMcbmolitbot defcripfunus dupll*
ces; alios inter sftroitas Spec. 453 lit. b. alias inter fypo*
litbos 200pbytovyim , Sfee. 476. Locum Itvque hi aracbneoti^
tbi heic non habent* An aranea fetrifieaU ^ quarum men*
tionem faclt Kundmah in Kar. N. t/ A f. 296. & de«
pinxit , Tab. Xil. Nro. 14. hue refcrri poflUnt ^ in mrdium
relinguo. Aranesr in lapideam durltiem immutari , dum pal«
vere Valeriana veiyifcconteguntur, fabuloftjm eft.
F<^RMiCA^ fetrificatas^ myrmecitas ^ non vidimuSyCaadcmita^
.que praetcrire voluimus.
BRi/cAS pitrijicatas . vel enuaformes lapides^ Helwihoix
in Lf^io^r. Angerh. P. II p. 129. & Scheuchzeri in
Ofycbtoffr^ Helv. p* 331* fig. 169* hue referre non poifumus,
g^nf . IL Mm ^ Dt
Digitized by VjOOQ IC
S4« »i(o)«»
Oe CELtOiH AJUM f etrificatii in MfUirittwa repertis, qut-
rum meutio & defcriptk) fato aLiPH la^a. ft"/. iTOi,
p. 36. noftruta tantifpet ftilbendere volumus iudicmoi. Re-
htt quoque, Mylius in Sax. Subt. p. 69. fiweffc miHam
ex Lwoijw eapfttlam mellit Jyhejlm petrificatam «t HEiwi w©
in Utb.Att£erb. p. 62. lapidis favo >"?' ™«°"°°f " £'
cit, necnon wdlvefparii , quos .delintavU laD. vn. ng.
19. 17. fedpriorem ad m««« referendum aibitramur, po*
fieriorem ad lapidcs lufu naturx figuratos.
$' I5^
Digitized by VjOOQ IC
^ C o ) «4 f47
6. AMPHIBIOLITHI. Gen. sj.
' ' Petrificatct atdmalia am^bibiorum. M. R.
Sueth. Stemwandlade amphibier.
Gall. Amphibiolithes.
Germ. VersteiNerte amphibien.
Ad hoc gCQUS pertinent omnia amphibia five int^ra
five ad partem ^etnficata^ & lapides, in quibus eorun-
dem typi flint imprcfli ^ ab utrisque licet paucifflma hue
usque unt reperta fpecimiua. Hujus generis nobis non
nou nifi bina genera inferiora.
imO. Petrificaia igapbiiia ^ feu in lapideoi mutata ^ Am-
PHIBIOLITUI.
9do. DeJiruSa ampbihia cum reli&is veftigiis^ lapidibus
impreffis9 amphibiotypolithi.
!• AMPHIBIOLITHI.
Sueth* Stenwandladb amphibiek.
\ Gall. Amphibiolithes.
Gcrra. Versteinerte amphibick.
1. AMPHIBIOLITHUS /^tti/u/j. Testudopetre-
facta^ f Spec 5$f.
Sueth. SXENWANDLAD SKYLLPADDA*
GalK To^TUE petrifi6e.
Germ. VflRsxEiNfiRTE schildKrBtek.
Rcperitur integer vel ad partem petrificatui, inTr^/-
flo Glarofienfi if arenario Berlingenji in Helvetia*, cfr.
BoccoN Muf di Fifica p* igi. Gesner iie Petfif. P84.
a. AMPHlBiOLlTHUS ranie. Spec, 58«.
, Lapis ingentis magnitudinis k%^onem exbiiem. Spi-
NER in Mifc. Berol
• M ra a Sueth*
Digitized by VjOOQ IC
J4t tH(o)««
Sueth. Stkkwandlad groda.
Gall. Crapaud piTtiFid
•Germ. Versteinerte frSschc und krSten.
Hujus iQentioQcm facit Spenfr L c. & ia fchifio
Claromnfi Gesner de Peirif. p. 46.
3. AMPHIBlOLITHUS>/^// crocodili. XYtostEftN
SCECETi crocodili. ^ Spec. 587.
Crocodili faleton e jodinis Tburingicis kutferfdlienfibils
ad ^o. ulnarum p'ofunditatem. ABa Beroi 17 lo^
Scikton crocodili 'tnjcbifto. AB. Erud. Lip/. 1718.
p/i88.
Lacerta crocodilus diSa fiffili lapidi imprejfa. ScfiEtCH-
ZER Qv. Pijc. p. 30.
Sucth. StENWANDLAD BENRANCELAFCRiOCODIU
Gall. SOUELETTEDE CROCODIL PETRIFI^.
Germ. Versteinertes crocodilscelet.
Dc fceleto croc^ddli in Tburhi^a tcptito ^ quod mU
neralifatum quodammodo fuifTe dicitur cfr. SpIbkeri difl.
de crocodilo Marino foffili Mi/c. Berol. Tr I. p. 1710- p.
103. ^cta Erud. Lipftenfiu 1718- p. i88- Scheuchzer
Qy. Pi/c. Tab. V. Dc alio in Anglia repcrto cfr* Stuc«
Releji ia Tranf. Pb^ i^»g/. Nro. 360. pag. j^6j*
4. AMPHIBIOUTHUS lacerta. Spec f88.
Lacerta diluviana in fiffili lapide ex Jylva Hercynia.
Scheuchzer Qjr. Pifc.
Sucth. Stenwandlap odla. •
Gall. Lezard petrifi^.
Gcrm^ Versteinerte eidexen.
Dc lacerta in /cbifto in fylva Hercynia repcrto cfr.
Scheuchzer ^er. Pifc. p. 30. Tab. IV. -BrQckman
Tbef. Duc^ Brunsv. p. 41. Tab. UK . De lacerta mnera-
li/ata , cfr. Kundman R. N. £3* A. f, go. Dc lacerta in
alabaftro perfico c£t. Cronstedt Min. §• 281.
J.AM.
Digitized by VjOOQ IC
5. AMPHIBIOLITHUS>?r/)^»///, OfHiotixiius, Spec.
Stictn. Stenwandlade ormar.
Gall. Serpent petrifi*.
Germ. Vfr^teinerte schlangen. ,
R^pcrti funt fcrpentcs vel intcgri vcl zi partem pc-
trififad ji • j
(^ Amphibiouthus SEfPENTis i$ukwL ^
Cfr. Gesner dc tettij. p. 6^. MAjoR DilT. ifr
canftis ^ ferpent., pctrcfadis. Baier Suppl. Ou
j^oKk. ^avmekMih^ T. 11 p. /9i»
(b> Amphibiolithus capitis ferpentis a
Cfr. Langii H; L. Fig. Heh. p, 47. Wormii Mf(/;
L. I .Se£f.^ lU p.. so. BpuRGUET Tr. des Veirif. T.
tlX, fig. 43a-
0bf. I. Hi dmphiHoUthi ferpentum. irtUgri^ probe diftingucndl
a viperis Jeu fetpentibus mclitehfibus petrifieaAs , quos inter
€^blixas cmelitas Spec. 485. p. 6. defcripfimHS.
Qif.2. Scektonferpentittum^ quod defcribit Wormius I. c# p»
1 6. videtur eife eomu mmonis. cfr. Sjpec. 489*
2. AMPHI3IOTYPOLITHI, TVPOLITHI AMPHIBIO-
RUM.
Sueth, SpXrStenar af amphibier.
Gall. Empreintes d* amphibies.
Germ. Spuhrsteine von amphibien.
Sunt lapidcs fcbiftofi , margodes vel calct^rei in qui-
bus figuras & veftigia amphibiorum vcl eorugdem partiui%
funt obfervata imprefla*
6, TYPOUTHI Jacerta. Spec, 590.
Sueth. SpXrstinar af 5dlor.
Gall. Empreintes db lezards^
Germ. Spuhrsteine von eidexeit.
]^ m 3. Hue
Digitized by VjOOQ IC
ffo ' ^ C o ) 1-4
Hue aonnulUe lacertas pctrificaue voca^, ni fallor,
pertinent.
7. TYVOUTHUS ferpmum: Spec. 591.
Sueth. AftKYCK lUEiL spXrstekail ai ob^mslIg*
TE.
Gall. Empreiktes des serpents.
Germ Sfuursteihe vom sculakgek*
Hortim lapiduni mentionem facit Davila Gcm/j T.
IlL p* 2^2. ex GlaritZj exi(HmaTeriin quoque boo referri
dcbcre calcareos Tburingicos^ in quibus /^pMlsflEii figurai
fe vidifle contendit Baumer Min. T« IL p. 191.
Obf. Plures ampbiHoty^tbi nobis adhoe ftint ienoti ; dnbfi
vero annon ampbiitolitbus rana^ cuius mcotioDem fecinos
Spec. 585, hue potius fit rcfcrendas guam ad ampMitlh
§^ 'S^^
Digitized by VjOOQ IC
to< C o J •« tit
% ICHTHYOLITHI. IcHTHvitiE.
Vetrificata animalia pifrium^ M. R.
ZooUtbi pi/citim,
8ueth« St^nwandlape fiskar.
Gall. ICHTHYOLITHES OV POJSSONS PJITIUFI^S,
Germ. V£Mtei1^<ert£ fisohe.
Sunt pifccs, five integn five ad partem, pctrifica-
ti aut muieralifati , vel quorum typi lapidibus funt im«
*pr«(n. Sub criplici itaque occurrunt facie in locis fub*
terrancis,
imo. Icbtbyolitbi proprie didi^qui funt pifccs vel eorun-
dnm partes petrificat««
^do. Icbtbyotypolfthi funt lapMes in quibus nOHnifi typi &
veftigia pifcium funt rclifta.
jtio. Icbtbyolitbi mineralifatiy vocantur pifces foffiles ful-
phurea & metallica materia penetraU.
I. ICHTHYpLITHl
Sncth. Stenwandlade fiskar/,
Gall. ICHTHYOLITHES OU POISSO^S PETP^lFieS.
Germ, Versteinerte fische^
Pifccs intcgri vere petrificati rariores funt; eorun-
dcm,vcro partes & oifa frequentius occurrunt, pluri-
mis in locis in Germania , Helvetia , Italia & alibi , in
lapidc mMrgode vel fchifioh , rarius gypfofo , qui a typoli-
this pjfcium & eorundem partium in eo diftinfti , quod
in lapide in quo fepulti jacent, ab uno latere parum ele-
vati , ab altcro deprefTa figura , fiffili lapide in fuas la-
mellas divifo , conrpiciuntur , atquc ab ipfo lapide fepa-
riiri poiTuuc.
M m 4 I, ICH^
Digitized by VjOOQ IC
1. ICHTHYOUTHIp(/?/V/w integrorum. Ichthyolb.
THI INTEGRA SpcC* 55^»
Sueth. StENWANDLAPE HELA FISKAR.
Gall. ICHTHYOI^ITHES OU PQI3SONS P'EFEIFICS.
Germ. Verstkinirtb gan2:e fische,
K adores bi funt lapidcs^ cxempla tamen Don de*
funt pilcium Iiitegrorum , corum inpriniis ,' qui Jquamxi
prsditi, petrificacorum^ aliquando Wcct Jquama dc(inr,
carnc tamcn rcmancnfc pctrcfafika. Si non fcrapcr, plc«
runique tamcn » inveniuocur corporc flcxo , & ore apcr-
to. ScHEucHZER I^Jc. (dyer. 8f Vindicita Tab. II. 111.
& IV Tr, MAN Rar, N.if A: Tab. XU. Nro. 24.
Davila Cat, T. Ill Tab. IV, Leibnihus ia Prp|og. f.
as^. & 53. Tab. 11
gar. BERTKAKD^ia DiCf. Or. &ib titalo BeUmnit. f. 74. vat.
ht.rk. plures cQumerat pifces cunv carue pctrificatos , ii
divcr&& lichophylacUs |>raefentcs<,
A. ICHTHYOLITHI capitum pifcium. Spec, y^j.
Sueth. St£Nwandlai>£ fiskupwuden*
Gall. T^TES IXE FOISSQNS PETRIFt^ES.
Germ. Verstei^erte FiscfiKopFE^
Reperiuntur capita pifcium rariflimc integra « cuti
carne, mandibnlis, dentibus & oculis> fsepius carne 9c
una deficientc' maxilla auc alia quadam parte. OcuU in
bis capicibus » ubi praefentes inveniuntur ^ colore funt al<
^ bo. miafi codi eflent, atque 9 lapide in quo funt recon*
ditt) feparari peflunt. cfr. Monti ki Manum. Diiuv. in
agr^ BontnuenR reperto.
3. iCHTHYOLrTHI kmncbianm pifcium. Spec 594.
Sueth StenwakdLade fiskgelar.
Gall. OuiES DE POiSSONS PETRlFieEi.
Germ. VeRSTEXNERTE FlSCUFLOSFEOERNt
Iconem hufus jetrificati exhibec Scheuchzer m
Qir^ ^ Find. KJc. Tab, UK ex Marcbionatu Badenfi.
4. ICH-
Digitized by VjOOQ IC
3, ICH^HYOLITHl caudarum piftium. Spec, 595.
Sueth, Stenwandlape fiskstifrtar.
Gall. Queues de poissoks petrifi^es.
Germ. Versteinerte fischschwjenze.
Dc his ichthyollthis cfr* Lister Litbotbioh p. Cl6*
ScHEucHZER Spec^ Litbo. f. 40* ^
J, ICHrHYOLITHI offium ptfcium. Xyiostea pi-
sciuM. Spec, 596^
Sucth, Stenwandlade fiskben.
Gall. ArStes de poissoNs petrifi^es*
Germ. Versteinerte nscHCRiETEN^
^ Sunt ofla pifcium , vcl Integra totius fccleti , vel
quarundem partium vel & e^rundcm io fragmenta ipa«
jora aut minora divifa , ^n lapideam duririem aliquando
Jiliceam mutata , auas frcquenciora funt nonnullis fh lo-
cis ip margode , jcbifto nonnullibi & in gjpjo.
(a) Xylostea pifcium imegra. Ichthyouthi scele-
TORUM PISCIUM.
In ScHEUcHZERi Qji. B* Vind. y. Tab. K'&U. con-
fpiciuntur Integra fceleta. piTcium pctriBcata* De
Iccleto balen(e cfr. Mijceil Berotin. p. 136.
(b) Xylostea. vertehtMrum pifcium. Ichtbyospondt*
LI. Verubrella.
Inveniuntur vertebrae pifciuni vel fcpararim vel con-
jundim, cum vel fine fpinis» pe(rificacae. cfr« Ac.
' SciLLA V, Soectd. Tab. XVUl fig. i. a* 3. 4. s^
LuiDius m titbo&r. Brit. p. %i^ Epiteme Tran/l
Pbihf II. f io» Baier Or. Nor. p. ag- Lessek
LitbotbepK p. 614. Daviia Cat. T.Ut p« aig.
^c) Xylostea mandibtdarum pi/Hum.
Cft. LuiDius in Litb. Briu No, 1594. Scheuch-
zer in Qjt. ^ Vind. fife. p. ti. Tab. Ill, lus-
siEU in A^^ Purif. 1711. p. 13^^ Nupcr quoque
M m f ^ ^ re- -
Digitized by VjOOQ IC
relatnm eft , itifodinisppR ad Mommarire in GaU
Ha , rcpcttam cue mandiDUiam & maxillam cum deo-
tibus ex l%oca. cfr. infupcr Davila Cat. T* Ih. f.
214. ai6.
(d; /iYLQSTEAjpinartim tifcium^
Cfr. ScHEUCHZER Qt;. St V. Pi/c^ Tab. HI
(c) XvLOSTEA offtculorum caputs vel aliarum partim
pi/cium.
, Cfr* BouRGVET. Tr. dts Petrif. Jab. LIX. f. 43J.
JussiEu in A3. Parif. 1721. Hue cxiftimaverim
talenoftea connumcrari pofTe , qus a Luidio in U-
tbopb* Brit, appellantur xyloftea l^mellofct Nro, 1595.
quae funt ofla e,x balenis.
(f) Xylqstea ex fragmentis offium pifcium.
Horum cxcmpla adfcrunt pluw Jussxev 1. c. & Da-
vila Cat. T. IIU
9ibf. De pircibus foffilibus uberius confuli pbiTunt GottFiu
VoiGT in Dijfift, de pijcihus foffii If volat^ ^^^ ScheuGH-
ZER in Tr, quer. Zf vifktica pifi. , %,
^, lC\lTH\OL\T\lldentiumMCutorumpifcium. Glosso-
TR/E. Spec. J97.
Icbtbyod^ntes cufpiStti. Acautbiodontes Luidxi.
^ Ormtboglojfie.
AmpbibioUtbus dentis fquali, v, LiNNif ifg. €.
Sueth. Ormtungor.
Gall. GlOSSOPETRES OU LaNGUES DE$ SERPSKf.
Germ. Schlamgenzuncen^
Sunt lapide» fonna conica vel pjrramrdali plus
nus compreua, fcilicet^ a bafi lation in plus miaus a*
CBtum verticcm (c cerminantcs^ maiginibus iarrads, aii-
ouando int^risi cum bafi int^ra aut bifurcata^ fuper-
ncie nitidat glabra , colore albo, grifeo^ flavo aut fii-
feQ» bafi autem at piurimum colore obfcuriori vd iu«
Digitized by VjOOQ IC
grcrccnte fubftantia, in mucrbne folida compa£bi , in
luperficrc quafi cornea , in meditullio autem fibrefa^
(a) Glossopetr/e triangulares majores , viar^ntfer^
• rato^ Lamiodontes.
Dens carcbarict maximus ferratus wektenfis. Schu/ch*
ZER Qy. ^ Vind. P. p. 19. Tab. Ill ^^^
Simt figura triangular! , (spins cum radicet^ccegra
vel bifurcata, laccribus redis, mucrone obtufo. Ac*
ScittA Van. Spec. Tab. V.f. 1. % ^Tab. VI f. i
BoccoN Obf. 314. LuiDH Utb. Brit. Nro. la^.
BaORGVET Tr. des Petrify Tab. LVl, fig* 390.
KuNDMAN Ran N. & A. Tab. V. f. 2. 3.
(b) Glossopetr^ triangulares , marginibus reffis^ in-
tegrii.
Dens pi/cis maximus era non /errata. ' Scheuchzer*
(Jiu ^Vind. pifc. p. 19. T. Ill
Figura & hi func criangulari , mucrone gaudentes ali«
cjujndo obtufo ^ aliquando niagis acuto ; unde &
hue rcfcrri potcft , dens pi/cis triangularis in acumen.
definens hineburgenfis y cujus iconem dedic Scheuch*
ZER 1. c.
tl/ AG. scii>iA in Van. Spec, contcndlt hos dcntcs cffc cr
pirdbus^ canieolsvtl vacca Italia vocatis, ifgmm cgrcbm^e
nonnifi ferratia gaudent dentibua*
(c) GtossoPETRiE conica cu/pidata lingua aut ro/lr0
avium fimiles. Ornithoglossa. Gracirrbynci.
LuiDii*
Vens pi/cis recurvus teretior. ScHEVCHaiR I c- p»
21. Tab. Ul.
Sunt corvca figura . cnfpidatis lateribus redis,aUs p^*
tius lingua'^ aUsro/?ro avium fimiles. LuiDii Litb^
Br. Nro. 1260 & 1166. Bourgvet Tr. des Pe^
trif. Tab. LVT. f. 3^^. Langii. Hift. Lap. Fig.
Tab. X. f, I. KuNDMAN Rar. N, 8r A. Tab, V.
_f. 4. .
Digitized by VjOOQ IC
55« fwCo)i«t
(d) Glos$opitr-« pyraffnJaUs f mucrone reftexo. S^
LiqiJASTRA. Cannula. Ricini.
Sua figura complanata & fere parallelogrammatics,
filiquiiftro accedunt , uadc & oomen obrinucruq^,
"^l hpinorum imQcxxi & valvulis (imjle^ , undc &
^^'VUiUi Yocantur a L vidio & ad ichtbyodonfes foh
.^ 5^10/ rcfccuntur. Luidii.L/VA^ Brit. Nro* 1440,
\ r445. 1448/ If II. BouRGVET Tr. de$ Vittif. Tab.
LVl. f. 386. Langii E. Lap. Fig, Tab, X. i. Va-
LENTiNi Mu/. MuJ. p. h p^ 65. T. 4^
(c) GLOSsopETRiB r©«;Vi? r^curva^ forma falcis. Fal*
CATUli?,
Ihniptjcii fal^tui ^ /erraius., Scheu€HZ£R U c-
1 1. Tab. III. Gracibrrbyncbus falcatus vuigarts^ oh
jus fpecimina vel dexirorfym vH finiftror/um faUaw
fur. LuiDii Lisb, Brit. 1164. i265' cfz. Boui-
GVHT Ir. des Petri f. Tab. LVl. f. agf, Volci-
riAV Sil. Sul^t. Tgl^. XXVI. 10.
(f) GtossoPETiCuE conica r^ffie, minpres ^ forma den-
fium acutorupi^ Luciodontes. Qonicbtbyodomes.
Sunt forma dcntium pifcis Lucii. cft^ Bourgvet Tr.
Jej Petrif. Tab. LVl. fig, 388* 391-
Oi^ A divcxfitate honim dentiun^ eluceroei^ arbftror noi
omnes ab uno eodemque pircia ^ere Aiat habere pofleiu-
talcs. Ag. Sc ill a. in Van. Specul. exi^^ttM/^rratss^
I Jopetras rfle dentes pifcis eanhariM^ teliquos vero a cmuak
& 'vacca Aiam habere origincm. Uobil. vok Lihke ifi-
cit etiam dentes efle fnuali ad quod ^enua nomiajiti pUcei
pertinent^
Ex advcrfo Hewckel Ia.FA>f. Sati. p. <39« fre^ duUt^de
horum lapidum orlgine a dentibus pMauin , qiltun lit ia
loda ubi reperiuntur^nunquam alte pi^rtes olTeaepifchimfr
ve a mandibulia five a mai^iUia peerificat* adhue lint tcp«ts
nifi rariffime^ & ea fit horum lapidum eopia « inprimia co-
rundem qui omitbogkn'M noiiiine ireniunt ut ImpoflSbUe v^
detur hds omncs lapides ut dentes petrificatos eoneipere, fi-
ne ullo alius oflls pifcium veftigio. His momentia addit
KuKDMAif in Kar. Nat. &* M. p< 86* boa diftoi lapides
ea
Digitized by
Google
ta ^DO^ repcriri faepe magnitudinc, ut dcntes & carclarU
ft allorum pifcium longc & quain maxime fiipcrcnt , imo,
Impoffibilitcr dar! dcntcs pifcium ca mole & magnitudine
qua gloflbpctrsB faepius invcniuutur , fcilicct latitudioc in
bafi 4- pollicum> ft pondcrc i8» 20. ft 21 lothonis.
His raomcntisopponitur CO hos dcntcj maxlmam habere fiw.
)rnilftudincm cum dentibus pifcium , ut probe obfervavit AG,
SciLL/v 1. c. Co) Eoadem/ubipiirioresreperiuntur^eadcia
in ignc cxhibere phoenomena, ut alia offa animalium, qua
eaUinatione primum nigrefcunt, deindc in calcem ft rw-
fw.vcrtuntur, ut cxpcrtus eft Bocgon in Kecb. &» Ohjl
Epift^ XXIX. p. 3 14. l/i, jitque defUllatione praebcnt Jal vo^
latiU^ fpiritum V cUum^ Ut obfcrvavit WooD\«rARDinH(j»-
Prolixius dc gJoffopetris fcripfcrunt, Casp. BARtHOLti^irt
de glojfopetrit. Ou Wormi u s de ^/o/oprfriV. Thom»
Bartholu'us in E^ift. Med. Cent I. Epyl LVll Fab.Co-
LUWNA de gloffopetris , biftorxcs ftitpium ^at. anneto traHaiu
Paul Boccon Kecbtrches {y Obf. J. R£isk£ dc gloffope-
iris Tunebwgenflnii. J. D. Geijer de gloffopetrif alzeienfi^
bus. LEiBNiTius in ttotog. p, 47. ftc. defcripfit ^ Jo//b-
fetras iuneburgenfts ft melitenfes atquc Tab. VI. depinxit
iuncburgenjis , melitenfes ft jandavienjesr^
7; iCUtWOLlTlXl Jemim Mokrk^ ficFO-
Nixiv Spcc^ 598.
'Jcbtbyodontes fcniellati. LuiDXi/
€Arapamna. Mercati^ Crapau^init.
CbeUniiai PatracbUce^ Cbeloniia. odMlopetrx.
Icbtbyolubus deniismolaris anartbicba. v. Linn6 1^9^ ^.
Suctll.'*pADDSTE;^AR. BuFONIT£&.
Gall. BuPONiTES* Crapaudines.
Gcriir. KrStensteike. Bufoniten. FftoscHSTEi*
l^E. ScHLANGENAUGfeN.
Sunt lapides minores fpiixrici aut hcmifphaericit
aliquando oculis avium vel ferpentum (imiles , iiiterdum
ovales & concavi forma Tcaphac, colore divcrfo, ut plu-
rimum grifeo , fufco., caftaneo rubentc vel atro rubcntc.
aliquando & in zonis Yariegato 1 cxtriafcce nitentes quafi
Digitized by VjOOQ IC
fS8 t><'Co)Kf
politi , parum maculofi^ magnitudinc unguis aut oculi im*
jorc Tcl'minorL
Ca) BuFONiT-a orhiculares. Bufonit-« orbiculati.
Sunt forma orbiculari vel popus bemifphaerica ). fupe-
rius convex! , inferius plaai. cfr. Ac. ScillA Vaiu
Spec, Tab, U. f. V. Valentini Muf. Muf. P. L
p* ^3- JussiBU vdl AB. Pari/. 1723. p, 210. lai,
(b) BuFONiTiC ovales^ concavi fortna fcapba. Bufo-
NiTiE SCAPHOIDES. BufofHtes coficovus fivr inftoT
capfula glandis quercina. AB. AngL ;ioo. pi 7f 0.
Sunt figura fcrc ovaliy, concavi forma (etc fcapbam^
nima. Bourgvet Tt. des Peirif. Tab. LVl, 6g.
396. Gesner dc ifirV Lap^ f. i6i.
(c) BuFOi^iTiE cculoruifi inftar convexi. Oculi SEi-
pentum. Oculi avium. Cbelidonii lapides.
Sunt lapides fpbaerici vel hemifphaerici minorcs, co«
lore rubente cum macula in convexa parte pnpO-
lam refcrente , vel zonis diverforum colorum pr«»
did , unde ut oculi funt confiderati vel Jerpentum vi
Maltha vc;l avium iri Hajfia. Appellantur a non-
nuUis lapides birundinwn vel cbelidonii^ non conffan-
dcndi cum cbelidmiis mineralibus Spec. 136. inter
achat as dcfcriptis. cfn Ans^ Boenus i Boot ^
Gemm. ^ Lap. L. 11. cap. 170. Lance HiJiPr. La{*
Figur.
(d) BuFONiT^ rbomhidales^lcmnrvEKiiE. Rbatt
Hfci acanthiodonti congener ad Ichtbyolitbos JcuteHi-
tos pertinet. LuiDii lirZu Br. 1411.
Sunt figura rhomboidali , cubica aut magis irr^ub-
ri, ut plurimum complanata, de caetcro^ fua figu-
ra ad gloffopetras , Siliquaflra vocatas C Spec. S9^:
lit. e.) acccdunt. Vidcntrur effc dentes molar es fi-
fcium;
•b/. I,
Digitized by
Google
t)^ ( O ) K| J59
Uf. i. An nux cajldnfa BQttkbri ad dcntes fcutellatoa fit
referenda, in medium reIinquo» ^cfit. Spec. 4^0. OhJ] 12O
Qlf. 2. Hqs lapides fliam origioem debere dentibus molaribus
pifcium > fareo , orata . (y ientato Italis v6catorum , ufi
contendit Ac. 8c ill a in Van, Spa. dc plurimis negari non
poteft , non tamen de omnibuft affirmari. Jussi£u inifiL
Ptffi/. 1723. /. r», contendit bufonitas proprie fic didos efle
dentes pifcis ^allice grondeur. N. voh Linn(5 dnsnhic^
geheri «feu lupo marino attribuit. Nos opinamur y hof den-
tes fcutellatos, ut diverfa reperiuntur figura & magnitu*
dine^ fic quoque a diverfia pifcium forflan & aliquando alio-
rum animalium dentibus fuam agnofcere originem. Dc h^
fonitis in fpccie f cfir* C G. FiscuSR de otitis ^ hfonitis
^gri prufficu
8. ICHTHYOLITHl cornu contmt monocerotis. Uni-
COKKU FQSSILE* . SpcC 599
Sueth. Grafwet horn af enhSrming*
CralL Cornb.de narv^hl fossile.
Germ. Gegrabene hSrner pes wallfisches har-
Wahl.
Eft hoc cornu contortam , fpira a dcxtra ia fini*
firum flcxa prsditum ^ longitudine aliquando binamai ul*
narum, plus minus, figura conica reda^ repertum foffile
in Siheria. cfr. G. Gmblins Reifiiurcb Sihrien?. III.
p. 161. &c.
Dtf> Hoc cornu verum eft Vnicamu foffle ubi in terra fe«
pidtum reperitur, non ideoque confondendum cum tVon
joJJUi y vel cum cornubus aut dentibus aliorum animaliun^
^uadrupedum, pf out plerumque fieri folet. cfir. Ahdr.Bac^
clus de monoccrote Jiu unic$rnu ejus que admkmndis ,virihis.
Cs^. Bartbolinus de unteomu fijilu J. L. BauschiuS
de unicomu foffili. De coma momi:erotis Quedlinbufga ef-
foflb , de quo loquitnr Le ibhitius in ?rotog. f^
63. &c. & depinxit Tab. XIL dubii Aimus annoa hue
referri poteft.
X. ICHTHYOTYPOLITHI, Ttpolxthi piscium.
Ichtbyomorpbi. *
Sqechi,
Digitized by
Google
i6m ' »hCo)i^
Sueth. FiSKskif WRAR. SpXi^stekar af fiskai.
Gall; Empr£INT£$ de poissons. Arpoxsses ds
POISSONS^
Germ. Fischschiefer. Spuhrste'ine vok fisch£n,
Sunt Upides fiffilcs , fcbiftofi vd margbdes raro cd^
caret in quibus typi pKcium integroruni vcl cofuudem
partiumaut offium iunc inrciilpci vd impreffi) typo vd
dcprclfo caro , vcl fupcrficiafi.
9. TYPOLITHI pifcium integrorum. Spec^ 600.
Sue h. FiSCHSKIFWER MED jpIr AF HKLA FISXAR.
Gall. Empreintes de poissoks entiers.
Germ* Fischschiefer mix abdrDcken von ganzek
FISCHEN.
Sunt Izoldcs fcbiftofi qui intcj^ros exhibent pifces, ab
uno latere lapidfo in lamellas fiw, plerum^uc figura d^
prefTa,^ cava, inasquali veto cum oriainah figura & ma*
gnitudinc » nonnunquam & cura vefiigiis fquaroarum rdi-
cHs, ab altero autem latere oppofito fuperfieialem folom
figuram corundem pifcium* Hujusmodi typi raro niii io
Jcbifio obfcuro aut cuprifero reperiri folent, ad Etslekoh
Hmenau, &c.
ID. TYPOLITHI caudarum pifcium. Spec. 601^
Sueth. FiSCHSKIFWER UBD^ AFTRTCK AF EISKSTUt
TAR.
Gall. Empreintes de c^ueue de. poissons. *'
Germ« Fischschiefer mit abdrUcxen von fiscs-
schwXnzen.
Huji^s typolithi , cauds pifcb cufusdam « mcntioocfn
facit Davila CafaL T. UU p* 213. Nro. aga.
II. TYPOLITHI offtum fijfiim. Spec 60a.
Suetb. FiSKSKirWBK HBI^ AFTRrCX SLLBR SPaR ai
- FISXBSN«
GalL
Digitized by VjOOQ IC
Gall. Emprexntes des ar4tes m poissons*
Germ. FiSCHSCHlEFER MIT ABDRUCKEN VON 7ISCH.
GRiETEN.
Rcperluiuur oflfa pifcium in fiflilibus lapidibus mar^^
gaceis typis cxprcffa , raro quidcm intcgrorum fccletorumt
Frcqucniius vcr.o*quarundam partium , figura vcl dcpreffa,
Tel fuperficiaii 9 vel utroque modo ia lameUis pppoii-
ds.
(z^ TY?0Lnm fceletorum pi/ciim.
Excmpla adfcrt Scheuchzer in Qji. £3* Find. 'Pifcium
' & Da VILA in Catai. T^ 111. p. 2io» &c. Baumer ia
MimT.lLf. 7.
(b) Typolithi vertelrarum pifcium^
Hi nonnunquam Tub icbtbyofpond^H nomicie defcribi
folcnc.
(c) Typolithi mandihulaYum pifcium.
Reperiuntur cum vel fine veftigiis dentium.
(d) Typqlithi fpinarum pifcium.
(c) Typolithi ojjiculorum capitvm pifcium velaliarim
partium^
H. TYPOLITHI glojfopetrarum ^ ajiorum demium pu
Jcium. Spec. 603.
Sueth. Sp&rstckar ae ormtumgor eller eisstIk-*
DER»
Gall. Empreintes de qlossojpetres 6v de dent^
DE POISSONS.
Germ. AsDRacKE vok schlakgeN-oder CiscHZ,ta<«
KEK.
Hufusmodi typi in calcareis lapidibus aliouanda
#oafpiciuntur^ Typolithum gloflbpetrs delioeavic AO^
SciLLA Van. Spec. Tab. V, fig. !!• B. -
T^m.U^ No 3.ICH«
Digitized by VjOOQ IC
3. ICHTHYOLITHI MINERALISATL
Mimralia larvata^ Ckonstedt \. a8o.
Sueth. MiNFRALlSERADK FISKAR<
Gall. POISSONS MINERALISES,
Germ. Miner ALisiRTH fischen.
Sunt vclicblhyolitbi CNro. i.) vcl icbibyatypoUfU
Nro. ^. fulphurca & mctallica matctia pcnetrati & iinpM-
giiati.
15, ICHTHYOLITHI JAVt^KAtlSATI pyrUkoJi. Spec
^ 604.
SuCth. KlESHAtTIGE FISKSKIFWER.
GalL ICHTHYOLITES PtRITEUSES.
Gcrnu Kieshaltiger fischschiefer*
Pyriticofa ofla pifcium rcpcriri in Normannia indici-
vit Davila Cat. T, Ilk p. 5118. & ^19- i^cpcru quoquc
in EisUben.
Id. ICHTHYOLITHI MINERALISATX CUpfei. Spec
6Cf.
Cbalcopyrites icbtbyoUthL
Sueth.. KopPARHALxacER fiskskifweR.
Gall. ICHTHYOLITES CUIVREUSE4>
Germ. Kupferhaltiger fischschiefer.
Rcpcriuntur hujusmodi pifccs in fodinis Mansfell
Eishben, Franckenberg y Ofterode m Germania, & aliU
prout & indicavimus Spec. 353. inter mineras cuprt.
Ohfervationes circa ichthyolitbifs^
Ohf. I. JuRta obfcrVtUoncg ublvis inftltutaft, compcrtumcj}
(a) lehttyoUtbos pifciumque tyfos nonnifi In lapidis aut )*
ftoj! aut margodu fupcrficic comparcrt ^ idque ccrtii foli^
in locis ubl hujusmodi lapidcs rcperiutitur^ alibi ad ^
gnam fupra occanl llncam horizontalam altitudfncBi , w
null! olim lacus & null* plfcin* Miiterc potucnmr »al*J
profnndius in montlum ftratis fepulti , magna Azonisi «
lapidum mole tefti. _
Digitized by VjOOQ IC
(b) Pifces ho8 foffiles, fi non omncs, plerosque tamcnt t^
pcriri, non eo fitu quo natare & fe flcdere folentyfed uno
incumbentes late:ri plus minus horizontaliicr, corpore tamcn
ilexo & ore aptrto , quafi limo iovoluci fe erigere voluif-
fent & aquam captare ^ prout aquis czemti & in terram
projedi ftccre folent.
(c) In quantum hi pircea integri reperiuntur & ab originali
agnofcl poirunt, videntur utplurimum c0e lacuftrts^ undo
Donniilli, iiiipriinis,Scip.MAFFEi occadonem nafti Tuntfta-
tuere, non alios quam lacuilres dari pifces foifiles; quibua
tamen contradicic Lkibnitius in frotog p. 30. alTerens ie
vidifle marini generis pifces fodiles , utpote raiam , bultcem^
^ lamfetramy quiqus offa baUnarum licet fra&a addi poflfunt
& plura.
(d) Magis mirandum, vidctur Icbtbplitbos if icbtbyotypolUbot^
ubi io montibus reperiuntur, ad maximam partem effede
uno oodcmque genere accumulates ingentlcopia, raro cum
pifcibiM ex alio genere commixtos. In fcbifio i^igro glare^
nenfi^ Eislebienfi & MMbacenfi ^ reperiuntur pWowewx , mir-
danaj feu anptilU^ xiphsa feu padius vix alii^ in MansftU
denfi^ ejfox £?• cyprinut. Jn margoie Pappenbemenfi montlt
tibanty Bavi^rsenji ^ Oeningtnfi ^ occurrunt effox (cu fuciua^
Jcarus ^ pUuroneSlii ^ /comber y tfigU. cfr. N» von LiNwe
&fffl. Nat. T» III. p. 159. ForHin hod dependet a focia-
litate^ quam, ut reliqua animalia,, pifces affrftant taoi
CO tempore , quo Aios habent ludos , quam ubi extraor*
dinarii ft violenti motus in aquis cxcitantur, quo cafU
terrore congregantor. Hii|o & , ni fallor , tam ingens 6o«
pia glojfopetrarum & bufoniturum eertis & diftinftis in locif
occurrit.
^) Nee minori admiratione dignum y eiusmodi pifces non*
nullibi fofliies reperiri qui hoe tempore in aquis iftorumIo«
eorum non habitant, quod Scheuchzer in Or, Heiv p,
133. & InQu, If Vind. Pijc. «. n. & 27. obfervavit. Con-
fentanea hato eic obiervatio cum iis quae in antecedenti-
bus diximus de pbytotypolitbis Obf. 2, lit, d. atquedecofiriy-
liis petrifieatis Obf. 6.
Cf) Pifces hos foifilcs dicunt plurimi in fcbifio nigro & mc-
tallifero reperiri infrgros pctrificatos ycl miaeralifatos; in
mofgode autcm & cakareo lapide nonnifi xyloftea pifcium in«
veniri,quum a ealcaica materia camciacoicodicziicimant*
Nad Hm
Digitized by VjOOQ IC
5^4 tH(o)rtJ
Hoc impugn^re nonpoflumus, limul tarnen credimus, A
zcido littriolico vtlfulpbure^ in fchifio Bigro & meCallifeio
prsfence carnofam partem melius conftrvari^
0^ 2* Ab allatis in Obf, i. momentis coneludi pofle eziffi-
mamus pifces in lapidibus foffilibus, eandem cum (kusho-
diemi fchidofi lapldia Iiabere originem» Quae ideoque de
fcbifii lapidis orlginc & fitu bodicrno ftint difta in ohfat.
defcbi/lo 3. heic quoque locum habeot) & ab his phs&o*
meals conflrmantur.
Digitized by
^157*
Google
8. ORNITHOLITHI. G"^*?.
Peirificata animaUa avium. M. R*
i ' Sueth, Stenwandlade foglar. i
Gall. Ornitholithes pu oiseaux petrifies. ^
Germ. Versteinerte vogeu
•" -^
Avuini carundemque partlum pctrificationcs funt ra-
riflimae; picraque ctenim quae fub hoc titulo defcribi lo-
lent pecriticata nonnifi ad incniftata funt referenda; in-
terea tamcn non poffumus non hoc a pctrificatis pauper*
rimum genus in tria fubdividerc genera iafcriora.
Ca3 ORNITHOLITHI proprie fie difti, fiint aves vel co-
rum partes petrificatae.
(b) ORNiTHOTypoLiTHi, fuHt lapidcS qui figuram aut
typum avuim vel earuni partium cxhibent.
(c) ORNITHOLITHI mineralijati ^ Aint aves vel carura
partes materia falina vel fulphurea penetratae & indu-
ratae» - '
1. ORNITHOLITHI \ .
Sueth. Stenwandlade foglar.
; * Gall. Des oiseaux petrifics* -
- Germ. VersYeinerte vSgel.
i^ ORNITHOLITHI aw^wZ/zfegnrorfom. Spec. 60^.
OrnitholUhus totalis, v. Linnc 1^7. i^
Sueth. Stenwandlade foglar.
Gall. Des oiseaux petrifics.
Germ. Versteinerte v6gel.
• Nonnulla ab auBorihus allata habemus hujus petri-
ficationis excmpla. J, W. Valvasor in Ebre Jes
Herzogtb. Crain. R /, p. ^7^. refert aviculam in nido
€vis incubantcm, & cum his in lapidem matatam^ cflc re*
I- N n j per*
Digitized by VjOOQ IC
pcttam in montibus Carniolae. Jac. a Msttt in epijf. it
eci^^nrtis Tpigricis aflfcrit in mari danico juxta Uiitcam
inventuni ettc ramum in quo nidus & aves in nido cod*
vcrli cranr in lapidcs. cfr. Buttner in Rut, Oil Teji. p.
,187 ,Scd haw: & plura hujusmodi cxcmpla in medium re-
Hnqiumus; dubii an ad incrufiata, wl injalita^ vd ad
figufatos lapides fint referenda*
^. ORNITHOLITHI plumarum avium. Spec. 607.
Sueth. Stbnwandlade fogelfiIdrar.
Gail. Des plumes petrificss.
Germ Versteinerte fidern.
Si integrac dantur aves pctrificat«, nccefle eft den*
tnr ctiam plumae petrificat«» Notandnm vero quod plo-
rima fi non omnia qu« allegari folent cxcmpla, ad opo-
litbos fhmarum funt referenda.
3. ORNITHOLITHI womm avium. OotiTHi avi-
um. Spcc.6o^
Sueth. Stenwandlade vogelXgg.
Gall. Oeufs petrifies.
Germ. Versteinirte eter.
Pf«ter excmplum a Valvasor aUatum nidi amum
turn ovis pctrilicati, cfr. Spec, imamadictt Buttner in
Rud. Diluv. Teftih. p. aig* aliud nidi avium cum ovispc-
trificati, quod dicitur repertqm zd Kindelir&ck in Ttm-
ringict. iKxempla quoquc fiftit ovorum petrificatorum^ I
c- Tab. 211* Nro. 6. &od haec cicem^la m medium relin-
quimus.
Obf Haec ova probe dlfcerncnda a nucleis echini J^aUgoiia^
nee non ab oolitbo^ inter lUIa£llta8 defcrlpto Spec. 40^. qa
i:ranulis rotundis conge^is conftat, ut &.ab otio mmtem
fyriticqf(K
4. ORNITHOLITHI nidorum avium. Spec. 603.
OmitboHthus nidorum^ v. Linn^ if 7« ?*
Sueth.
Digitized by
Google
Sueth, Stekwakdlade FOCEtNAsTrH.
Gall NiDS POISIAUX PETRIFICS.
Gcriiu Versteinbrte vog£l>*ester<
f xenip>a nidorum avium petrificatorum attulimus
Specie ima if jiia quibus inlbper addi poflunt bina alia
CKcmpia, quae adtulit Bruckman in Kptft. mn^^cemur^
Wdaepift. yta & prolixe dcrcripGiF "arque depinxic Tab.
WW.f.^i. ^ Tab. VI 11. infupcr cfr. Kirchew Mund.
Subt. L. VllLp-48;
4, ORNITHOHTHI offiim avium. X y l o s t e a
AVIUM. Spec 6io.
Ofteolitbi avium.
fiucth. Stenwandiade fogelbek.
GalU Qs d'oiseaux ^et^ifi^.
Germ. Versteinbrte vSgelknochen*
OfTa avium animalium pecrificata aliquan^o^ rarius
r.C, rcpcriri, probabilc cfti injprimis dicuatur clTc rc-
t ita 111 Vogehberg in Wefterwolae in HaJlla y icp^orc al-
\>o y fufco aut nigricantc. ^
(a) XvtasTEA rofirorum avium.
OniitboUtbtis partialis roftri. v. hv^ni 157- •»•
(b) \YhOsiUK unguium avium.
CO Xylostba ^um avium.
Dc offibiis avium petrificatis cfr. MvEius^in Afew. S§Xi
Subi. P. llr Rcl. ^, p. f2. Herman in MaslograpL
P. U. Cap. 9. p.!^i4,
(a) ORNITHOTYPDLITHL Typomthi
avium*
Suech« Aftryck bller spXrsitekar af foclar»
GaU« Empreintes des oiseaux*
Germ. A?drUckj? oder spuhrsteihb von vo-
OELN.
Nft*4 Sunt
Digitized by VjOOQ IC
f6S P^(o)^
Sunt lapides qui fi|aram & typum avis eujusdaa
olim prsfentis , vel paruum carundcm exhibcat^
6. TYPOLITHI plumarum avmtn. Spec, ^il
Sueth. SpXrstenar af FOCELFiXnEit.
Gall. Empr£ikt£S des plumes d'oiseaux.
Germ. AbdrUcke oder spuhrstsine von vogelfjc-
DERN.
Hue pertinct avis penna in lapide fiffili Oe/wiigai^
quam deferipfic Scheuchzer iii Q^^ €5* Find^ Pi/c. p»
14. & dcpinxit Tab. IL ut & in MuJ. Diluv. jf. 106. Nra
I* De Eallo gallinaeeo cujus mentioaem faat Ageicola
Fqf. L. X niidiCcre poffumus^
7. TYPOLITHI offtum mium. Spec, 61%
Sucth. SpXrstenar af vogelben.
Gall. Empreintes DES os d'oiseaux.
Germ, AbdrQckb oder spwhrsteine von vogei-
knochen.
Horum lapidum menuQncm fadunt nonnulli litho-
;raphi, qui delcripferunt ofia pctrefa&a in monte ii^«-
0 Vogelshrg S8to» '
(a) Typolithi roftri avium.^
Cfr. Davila Cat. Tom^ 1 1 U p. i«f •
(b) Typolithi ojflum avium.
Cfr. Davila 1. c.
3 ORNITHOLITHI MIKERALISATI.
SuCCh. MiNERALISERADE F06LAR.
Gall Des oiseaux mineralises. ^
Germ* KiiKERALisiRTE v6geln.
Ab avibus mincralifatis , feu materia falina vel ful-
phurea pehctratis & induratis nonnifi unica fpccies nobis
riota*
g. OR-
I
Digitized by VjOOQ IC
8. ORNITHOLITHI MINERALISATI muriM condi.
ti. CoNpiTi AVES. Spcc^ $i3*
Sucth* Insaltade foglaa. ,
Gall. Dts ciSEAUX penetr^s de ixtf*
Germ. Durchsalzene v6geln.
Muriatn vi gaudcrc confcrvandi & indurandi auiraa*
lia , facis eft not^r^ ; hinc non mirum in fodinis falinis>
gallinam cum ovis rcpcrtam Fuiflc , non ut Baccius exi*
ftimac , petrificatam , fed Tale conditam & induracam. cfr •
Baccius de tbermis L. 5. cap, 4. p. sgo.
Ohfervationes de omitholithif.
Oif. I. Qu9 eircumferuntur vel olim delcripta ftint Mvium^
flamarum , ovorum petrificata ^ ad partem Itl/ui fiatma & ima*
ginationi attribuenda efle nullum eft dubiumi iDprirois ubi
dafcdus arte ftippleri potuenmt* Pqffidco Jilicem ovo bi*
teOto gallinaceo ex aflfe firoilem cumvitello, quern tamed
arte politum & deinde pidum jure fufpicor. Ad partem ve«
to zi incYufttitA referri debere, certum eft, qualia in antra
Baumanniano aliisque antris , nee non ad toermas repevfari^
imd ftudio incruftari polTunt ; vel etiam ad in/Mlita Teu «»•
fia eottdiu eorpora connumerarl, qaaiia in fodinis felinis ft
machinis gradatoriis inveniri Iblent*
Olf^' Inter animalia cujuscunque fere generis fucrint, nuITft
minus inter petrificata occuirrunt quam aves , quia forfan
phm^ ingreffum particularum. humidarum & terrcftrium in
poros horum animalium vel. retardant vel rcmovent, quo
ipfo IngrefTus afiria putrefa ftioncm promoventis aceelera<>
eur# Huic ncgotio contribuit horum animaliumlevitas, qua,
etUm mortua , aquis innata nt , plumarum auxUio.
«^ -rv-79 m^ ^-m
Nn^ f ifg.
Digitized by VjOOQ IC
9. ZOOLITHI. Gen. 70.
Petrifitata aninmlia quadrupedum^ M* R.
Tetrapodoliibi. Nqknullokum^
Sucth. Stenwand^ade fyrfotade diur.
Gall. (olUADRUP£OBS PETRIFIES OV ZOOL^THES.
Germ. VersxeInerte vikrf()ssige thure«
Sunt anitnalia qiladrupcda, nunquam inregra, raro
ad partes in lapideam vtl mineralifataiti mucata lubflao*
riatn , plerumquc autcin noiniili in paulo inagis fragilcfl
vcl & parum induratam indbiem y pro natura loli. Dif-
ferent! iuquc natura , quadvupedcm partes locis in
fubccrraneis opcurruntr fed, ut lithograpbi oira vcl firagi-
lia vcl indurata vql immutata inter Jpfa fetrificata cnu-
tncrarc voluerunt , hinc nos boc genus opnmfi in bim
genera inferiora lubdividere volunuis«
Ca) ZooLiTHi fub quo titulo comprehendimus tan
petri(?caras quam calcinatas , induratas & immntatas
^ quadrupedum parces in locis fubtenraneis obvias,
(b) ZooEiTHi mineraKfati , funt partes quadrupodoD
oflcs materia meullica penetracai.
I. ZOOLIHTI.
Sueth, Stekwakdladjs fyrfotadc i>iuii«
Gall* GtUADRUPEOES P£TRIFl6;»
Germ. Veksteinbrte vierfUssige thiere.
Sune pane» anlmalkim quadrupedum ^ wphirunim
ofleae qus vel petrificataB vel calcinatie vel parum mduift-
tae ia locis fubterraaeis occurrunt.
I. ZOOLITHI quadrufidum v.l eorum partium. Spot.
tfif
6^Ctb• StBKWAHPLADS FY&FOT/iPX »IU&«
GalL
Digitized by
Google
Gall. QUADUUFEDES TETVitJiriis^
Germ Veriteinerte VIMFUSSIGE THlEltE,
Ab animalibus quadrupcdibus integrum corpus cum
•utc & carne, ncindum. quantum nobis notum^ eft rc-
pcrtum, five pctrificatum five induratum. Partes vera
cjuasdam horqm animalium a lithograpbis dcfcri-
ptae. KuNDMAN in R. N. ^ A p. 4^. pedcm anterio-
rcm paviani aut alius ejusmpdi anima|is cum cute & car-
lic defcripfit atquc depinxit Tab. HI. Nro. 2.
^1
a. ZOOLITHI qffium quadrupedum. XtloStea qua-
DRUPEDUM. Sfpec. <IJ.
OJitolitbi quadrupedumy
Sucth. Stewwandlade ben af fyrfotapb j)iur.
Gall. Des OS DE QUAPRUPEDES PETRIFIES.
Germ, Versteinerte knochen von vierfussigen
THXEREN.
Ofla quadrupcdum raro totius fcclcti conjunda , frc*
flucntius fcparara occurrunt, in profundioribus terra lo*
cis pctrificata , in minus profundis & locis fcptentrionali-
Jbus fere immutata.
(a^ Xylostea quadrupedum integra^
Zoolubus cervL v. Linn^ if 6. 1.
Sunt h«c fceleta vix ulHbi eomplcu , nee ca indole,
ut cum ccrtitudine dici poffit a quo fint anima*
li ; plerumque & non pctrificata fed ioMnutata yci
parum indurau. Dc (celeto cervi in montibus Vi
ValpHnara di Grezzana cfr. J. J. Spaoa in Cmal.
Lap. Veron. p. 45, Dc fceleto & offibus cervi in
Hthernia rcpertis. Trans. Phil Angl Nro. 2^7. p.^
489- Scclcti animalis ignoti ^d Qjiedlinturg tcpcm
mentionem facitLEiBNixius irtprotog. p. rf'j. Sceleton
tlephauu defcripfit Tenzel in Monatbl Vnterred^
X^9^. Men/. Apr. & in pec4jliariTraa. DeJceletO' e-
Upbanteo Towa efofo. Dc alio eUpbantis fceUto ad
Q/fe-
Digitized by
Google
S7^ ltx(o)i^
Ofterodam A:o 1743. rcpcrto, loqiiftur BrQckman
in Epift. Itin. Cent.* ida p. go^. De fcclcds &offi.
bus Rhinocerotis xnarga penetrans , ad Hera^^r^ in
cumulo margaceo repertis, Hollman ia Commas
Soc. R^ GStting. T* II. p. 21^.
(b) Xylostea quadiujpedum efftutH capitis.
Raro inte^ra capita rcpcriuntur. Rcfcrt Joh* iG.
Gmelin in der Retfe dmcb Siberien P. 11 L p. 152.
In fcptentrionalibus iftis rcgionibusrcperirir^/)///irof-
vuta foflilia , quae generis bavini cffc exiftimat. h
novdlis puhlias nupcr Icgimus in Italia repcrtum cf-
fe caput bovinum Vel alius quadrupedis animalis ma-
joris. Partes odium capitis ifapius occurrunt, ut-
potc maxillarum cum vcl fine demibus. cfr. Kunb-
MAN in Rar. N. if A. p. 4^* Tab. IL /♦ 1. Lan-
Gius in Hi ft* Lap^ Fig., Helv. L. i. cap. X. p. jf
Da VILA Cat. Tom. III. p. 230. iQro. ^ojf.
(c) Xylostka quAPRUPEDUM, vcrtebrarum.
Vertebra quadrupedum vix ni(i feparatas iuvemuntoi^
cum vcl fine coftis. In novellis pubHcis commemo'
tatur repecta cffc in lapidc arenario ad Eftampes is
GaJlia , cornu cervorum & rupicaprarum , ncc noa
corundcm ver/^Ar^j & coftas materia lapidea pcnc-
tratas. Dubitamus quoque annon plurima ofla, que
fub IchtbyoJ^ondylorum nomine a litbograpbis d^
fcribuntur hue pcftinent,
r (d) Xylostea QUADRUPEDUM coudarum.
Cfr. Onomat. Hift. Nat. P- 11. p. 705.
(c) XvtQSTEA QjjADRUPEDUM oj/tum^ FemoruM^ pe-
dum^ vd aliarum partiunt. >
Oflium/e?wom, coxendicis^fibula mcntioncm facit Kund-
MAN in Promtuario Rat. Nat. p. 253. Cukiti fit
humeri indicat Davila in Cat. T. Ilf* p. 7,27^ Nra
goa. & 304.
OV*. Heic, ni fallor, locum babent plurima qa» gig»*tu
funt a Utbogcaphis vocaU^ inprimia 0^ femorum If tOi^
3.ZOO
Digitized by
Google
^ tw C o ) Kj 573
3. ZOOLITHI dentium quadmpedum. Ebur. Fossitfi^
, Spce» 6i6.
Unicornu fojffik. l^ovi^^LLOKVM.
Zoolitbus trichecbi rosmari. v. Linnc 1^6* 3^
SuciK Grafwet elfenbek. Mamontova kost*
GalU YvoiR FossiLE.
Germ. Gegrabenes j^lfekbein.
Ruthcnis* Mamontova.
Sunt dcates acuti aut molai^s quadrupedum , raro
pecrificad, utplucimum immutat;i vel naturalibus parum fra*
gitiores , quibus tamen varia uteofilia & oriiamcata prx«
parari pouunL
(a) Ebur tqssiuvm dentium acutorum ekpbantis.
* Hoc vcrum & geiiuinum eft ebur foffikf dcnci caciU
no elcphaacum ex aflfe (imUc/aliquando & cadciu
duricicy inttrdum paulo fragilius^ colore albo , fla«
vcfccntc vel fufco , raro ca^rulco oi^rcfcente^ Re-
.periiur ixk Siberia & alibi in Europa interdum 4. vel
5. ulnarura longitudine & pondcre libfarum loo^
140 » is;o a 160. &' ultra, fed raro integrum, cfr.
Gmelin Rei/e d^rcb Sib^ p. 158. l%9. retersbur^
gi/cbe Anmerkungcn fiber Jie Zei^ngen 1730. Transit
aa. PbiL Angl. Vol. XL- fcq.
OJ/*. Plenimgiic hoc tlur fojjik cum unicomu foffili confundi*
tur , quomodo vero hsc genera diverfa diftin^cnt^ , pal-
let ab hac dercripdone coUata cuvfi Specie 599^ ubiumcornii
defcribltuti nee oon ab originalU
Cb) Ebur fossils dentium molarinm elepbantif„
Eft allquando novem poUicum diametro , paulo mino-
res facrunt in Mu/eo Davilano^ efr. Davila Catai*
Tom. 111. p. 227. Nro. 303^ 304.
CO Ebur fossil e dentium trichecbi rosmari. '
Hoc ebjf eft longitudine uh\^ imo ulns iinius
cum dimidia, laticudine fuperius qui^nor pollicum
(ed crafficic brachii tcauioris , eft ctemm tBzgh U*
Digitized by VjOOQ IC
turn quam ctaflum , colore flavcftcnte veaulis albb
durioribus diverfimodc cxcifrreatibus oraatum. cfir.
Gmelin L c. p. i66. 167-
(d) Ebur fossile dentium rbinocet;ons.
Sunt molarcs dcutes. cfr. Hollman hi, Comment. Sof.
Gotting. Tom. a. p. 215. Davila Cat. T. Ill p.
229. Nro. 307. p. 230. Nro. 308. 309.
(e) Ebur fossile dentium quadrufedum minoruM*
ODONTOLITHI QpADRUPEDVM.
Prater noittmitoS rcpcriuntur quoquc dcntcs foffiks
aliorum animalium quadrupcdum , qui^ tamcn utplu-
rimaqi raro agaofci poflfunt a quo animali fuam ha-
belt ocigincm ; colore mveniuntur divcrfo , albc-
fcente^ rufco, riibiginofo , viridefccate , caeruk-
fceatc vcl nigrcrccnte , aliquando & coloribus difcr-
fis. cfr. KuNDMAN Rar. N. ^ Aftis. p. 44. Tab.
11. fig* !• 4* r 6. 7, 8. 9. Pavila Cat. Tom. IIL
©1^, 1. Sburfoffik notk omnc, ad fuam Ibdolcm , eft tiiti?o
aequale, fed flepc tcpcritur quod altquam fubat mutatio-
ncm, fragiUus ftftnm. Hoc poftcrfua a priori diftinguJtur.
Ca) Co/ore intrinfcco albo, fed maculofo, maculis & pan-
dulls nienfcentlbus; Cb) (Portia ulplurimum albo vel fl«-
Tcfcentt aut grifco, raro vitldcfccnte. CO Oiore emulfio-
nis amygdalatum, qui aieritu & adfricSttone co^nofcitur. (i)
Sb^e crctacco, Ce) Daritie cxtriofeca majori, mtriftfcca ou-
norl. (f; Dia;i>i7i>tf^ in lamellai. ^g) AtttMBione ad aMa,
in quam projcdum veficulas etcttat. (h^Adbarentu Md»
guam^ dum adponitur, inftar creU tcI holt.
9bfi 2. Circa dcntes caninot elephantum; obftrvandum a
casdem, qui in maribus cxuntes & rcflexi funt^ utpoct
quibua^non mordent / Tchemcnter tamen incldunt , i<ta)
a nonnullis cornua appellari, ab alila iefenfiondlU ilefbatm.
Rcperluntur hi dentes In clephantibus indicis , s- ^^ 4*
pedum Idngitudine^ in africanis vcro 10. pedum t ultra.
Ml 5. Dc his dcntlbus cfr. Thom Barto|.in dc rosmm
denu ^ ebeno foffili in AB. Hrfnieif Vol. IV. p. i8- Jo«.
L. Rhiem de tbore fiJ/iU H. BackkK in Ihmbwg- M^
4, zoo-
Digitized by VjOOQ IC
rw ( 0 ) «t 5?!
4. 200UTHI eomuum quadtupedum. Xylostea'
CORNUUM QUABRtJPEDUM. SpCC. 61?^
SuCth. STENWANDLADfi HORN AF FYR(OTADS
DXUR.
Gall. CORNE DE QUADRUPEDKS PETRIFl^.
Germ* Versteinertes horn von vierfQssigeh
THIEREN*
Cornua quadrupedum aliquando aliis cum offibus
conjundim rcpcriuntur, ut jpatct ab cxcmplis Upee. <Sif^
Uty, a^ b. c^ allatls , aliquando icparatim , prouc indica*
runt Mylius in Saxon. Svbier. P. il. Davila in Catal»
T, HI. p. a30. Nro» 311.
Objl Pccularitcr dc offibus & cornubift fcripfit Da v. Spleis-
sius in Oijirt it fortmbus ^ q/fibas foffikbua Conkdienji^
i, ZbOLltHI MiNERALlSATL
Suetfau MlNERALlSERADE DELAR AF FYB.FOTADB
DIUR*
Gall. QuADRUPEDES MINERALISCS^
Gernu Mineralisirte theile vok vxEkFQssiGEN
THIEREl^.
Sunt hujusmodi zoolithi materia faiina aut metallica
peiietrati raril&mi.
J. ZOOLITHI MINERALISAti demium quadrvpe^
dum , colore cyaneo , tritorem B* politj^ram gemmeam
admittentes^ cuprei. TuRcosA. Spec* 6ig^
Gemma turcica.
Zoolitbus dentis viridi vcerulaf. von Linn6 iftf^ 4.
Cuprum calci forme offa animalium ingrejfum^ Crok^
' STEDT. 289. I. a.
Suerh* Turcoser.
Gall. TuR(y;oisE.
Germ. TunKis.
f unt
Digitized by VjOOQ IC
^6 ^Co)Kt
Sunt lapidcs opaci , colore cyanco vcl viridi c«tulc.
fccntCf figura dcntibus molaribus quadrupcdum fimilcs,
duritic & tcnaciucc quoqiic dcntium gaudcntcs , Htb*
aura lamcllofa. in laraellas convcxas divifibilcs j liogut
inftar raar^a adhaercntcs dum adponuatur i in ignc co-
lorera pcrdunt & in tcrrani alkalinam ut offa mutantur,
mctallica cuprca iliatcria imbuti & parum indurau\ poli-
turam & nitorcm gcmmarum fere inftar fufcipiunr.
(a) TuRcosA coJore caruleo albefcente.
Ex albcdmc primitiva aliquid continent , undc ut mh
ires turcofarum confidcrantur, minus dur«,
(b) TuRcos^ colore caruleo viridefcente. TuRCOSi
OCClDBNT/iLES.
llarum color magis ad viredinem inclinat ; min»s^'
ra polituram quidcm admittunt fed non pcrfcaoni
nitbrem. Rcperiuntur in Hijpama , Ungaedoc a
Gallia » Germania.
(C) TuRcosjE colore cyaneo^ dura.. Turcos^ ow-
ENTALES*
Colore gaudent pulchre caruleo , atque politurM &
nitorcm fufcipiunt fere gcmmarum inftar pcrkauo
ex ^erfia^ fur eta Hfc,
QIC. Omncs antiquiorts tutcofus inprimU orientaUs inter p;
nulnas^^ connumcrarunt gcmmas, qua in fcntcntia noonint
fluoquc hodicrno tempore cxlftuat Reaumur In ASt. ft-
fir. 1715. tftolixe dcmonftravlt Jias ecmmas cScdsntisoi'
malium mineralifatos , quod & horum lapidum interior ftfB-
aura fibrofa ncc non alveoli & apcrturae pro nervis, qu»
aliquando obfervari poffunt, confirmant. Hulc fcntcntff
mams addituc robur ab aliorum cxpcrimentls. Joh, Cassu*
Nuivi DE PuTEo didtur artificialcs per calclnationcm pr^
parare potuitfc tureofai ab ebore fffiU. cfr. Vblschii hca-
Coft. I. p. ^7. Dbit &HENCKEL ft Indurata ofla foffilfl,
carulea rcddcrc potulflc, fed non a4 earn redigcre duntica,
qua turcofa aatucalcs gaudent. Indicat & CaoitSTSDJ
L G. ad SiMTi la Un£UfdQc ofla rcpcriirl foOUIa^ qwe iw
Digitized by VjOOQ IC
^ C o ) Kl ^^
taldnatiofie eairuleum induunt tolotem. Sed hit ottitiibuf
v.oa adco dcciftim. an hi lapides ad zoolitbos^ an ad icbtbyo^
iitbos connlimerandi, ptout tLonnuUi recentiores volunt;
ncc dccifum, an foil aentes & annon alia animalium oita
in turcofat a natura repcrta fint mutata, prout contendit v*
l)E Bom ARE Mineral. T. U, p» 316. 119^. a. Quidquid fit^
magno veniunt hi lapides pretio ^ adeo ut twcofa arientU'
talis magaitudine nucis a^ueliana ad soo. impcriales «ftimc*
tur.
Specialiter de turcojis fcripfie Cromwel Mortimer in
Tranf. Angl quod reperltur ctiam in Hamhrr. Maratiu. T%
Ih f. VL
Ohfervatio de zoolithif^
Obf* De tooUtbis in genere id folum indicare debemus. idem
heic valere quod antea diximus in obferaat^ citu imfyoK'^
tbos lit. e* & drca reliqua animalta & conchylia, feilicet^
cosdem utplurimum ab lis deprchendi animalibua qu» iftii
in locia hodierno tempore <i non ho()>itantt quod ab alaif
indicatuoiy ut proUxiui dcnoBftrcmuSi fldnuf eft ncccflBu
fiun.
W^m. II O a . §• life
Digitized by VjOOQ IC
57*. ««Co)K»
lo. ANTHROPOLITHI. Gen. r-.
Peivificata animalia bumana. M. R#
Sucth. Stenwandlade menniskokroppar.
Gall. Petrifications humaines.
Germ. VERSTElNi;:RTE MENSCHENKSaPEt.
Sunt corpora humana aut corum ofla pctri6cata vcl
minecalifau* Biaa hujus generis habcmus nota gcuera in-
fcriora. j *^ ^
imo* Petrificata bumana^ feu in lapideam duiriticm pins
minus mutata corpora humana vel eorum partes>qu«
antbropolitbi vocautur.
ido- Mineralifata corpora bumana^ vcl corum partes, mi-
teria lalina aut mctallica imbucae & penetrata , quas
antbropolitbi mineralijati appellantuif.
I. ANTHROPOLITHi.
Sueth. Stenwandlade menniskokroppar.
/Gall. Petrificatioms huMaines.
Germ. Versteinerte MENscHENkSRPEk.
Sub hoc gencre cjmprehendimus non folunli corpora
humana & eorum partes petrificatas ^ quae rariffimc oc-
currunt, fed & eorum offa foffilia^ quae faepiud immuu-
ta vel parum indurata inveniuntun
J. ANTHROPOLITHI totins corporii. Spec. 6l9-
Petrificata animalia bominum^ M. R*
Zoolitbus boptinis. v. Linn^ iftf* i*
Sucth. Stenwardlade mHnniskokroppaf^
Gall. Petrifications humaihes*
Germ* Versteinerte MENSCHENKdRPfiR*
Haec petrificata . fi ullibi , ccrtc rariffimc , inK-
niuntur intcgra, exiftimaverim tamen nonnulla hue re-
Digitized by VjOOQ IC
t« ( o ) k|^ 579
fcrri pofle , quae tibi occurrunt facile a ftriiftuf a cognofd
poffunt. De cadavere bumano ad Aix ia Gallia anno
1^83. rcpcrto , in quo cerebrum ea fuit duritic ut ad
Chalybem fcintillaric, ofla aucem fragilia. cfr. Happ^l
Bcbatzkammer p, ^79. Henckel Flor Saturn, p, 532.
De caihvere btWiatio in mztgodt oeniijgenfi. cfnScHEUCH-
2ERI Dijfert. bomo dihivii teftis.
Obf. Narratioiles^ de urbc Bidoblo in dcrcrto arcnacco Afri"
v^ olim ftca, quam fuis cum incrolis, sedificiis, animalibus
& ai*boribu8 petrificatam fuiffe refcrunt Ath. Kircherus
in Mundo Suhterr, T. II. Scft. 11. fol. yo* Erasm. Fr/lks
cisci in Oft- und Weftindifcben Luftgart. p. igg. Sachs
a LewehheiM in (Jammarol. p. 157. Havpel P. II p»
^54# cfr. KuNbMANNi Rmv. Nat. i^ Artis, p. 31^ &;
& aliani fere fimilem de tartaris quibusdam ftiis cum ani-
malibus , curribus & armis prope lacum Kittaia inter Rup'
JUm £/ Tartariam fitum, una node pctrificatls , refcrt
V. Hblmont litbiafi c» i. §. 18; ncc non aliam, de co-
horte equicum bifpanicorum ia America fUb itinere pe-
trificata , quam adfert Joh» a Costa L. VJIL cap. 9;
has aliasque sequales hiflorias non polTumus non ut Hi*
fpeftas confiderarc.
a. ANTHROPOLITHI offium humanoruw. Xylostea
HUMANA. SpCCt 620^
OJieolitbi bominis.
Sueth: STENWANdLADE MlfNKlSKO-BEN.
Call. Os kUMAlNES Pi.TRiFl^S.
Germ. Vbrsteinerte menscuevkhochek.
Sunt oflfa humana. Vel totius corporis feufceleti. vel
partium , quas rariflime lapidea , ikpius immutata aut pa<**
rum tnduraca^ locis in fubtcrraneis^ repcduntur> Vel all-
quo modo calcinata fragiliora.
^a) Xylostea humanA integra.
Karo fcclctoa humanum repetitur integrum foffile>
vel plus minus petri6catuni aut mutatum ; aliquan-
do tamcn inventum effej plurimi affetnnt. Dc Jce*
liSo bumano duriori lapidi inclufOs cfn T£ wis el it
O o 1 Mo*
Digitized by VjOOQ IC
f go tH ( • 3 K|
Mtnatbl Vnterred. 1690. menf. Febr. ^ 127- Haf.
PEL in der Scbazkammer. Dc fcekto in Creatta re-
?crto cfr. Valvassor Ebre des Herzogt. Grain. L
:iL Cap. XI; Dc alio ad Mannheim anno 1717. Ic
quitur in Mijc N. C Dec, 11. ann. VLP- 176) Dc
fcekto ad Freiberg 1701. rcpcrto, cfr. Henckel in
Flor. Saturn, p. 53:^.. ^c^*
(b) Xylostea humaka offitm caf>itis velcranii.
Cfr, Balbini Uiji. Regn. Bobemci. L. I Cap- lA
p. 116. &c.
(c; Xylostea humana vertebrafurH^
Qccurrunt vcrtebr* hiimana foffilcs, cum vcl^^
coftis. cfr. ScHEcCHiER Que Vind.Vifc^ p. 2a. Tal>.
III. Bajer (Jrycbtogr. Nor, Tab. VI jig. 3^- Lai*-
Gii Hiji. Lap. Fig. heh. P. II. L. IV. p. Tf . Tpo*
KuKDMAK Kar. N. if Artis p. ^1. Tab. Ill Nro. i.
(d) Xylostea humana ajfium fem^rum » pedum v4
aliarum partium.
Offa clavictdarvm dcfcribit Hekckel in Flor. Satbur%
p. 532. oifa femoris^ coxendicis ^ fibula rcccnfct
KuNDMAN in Promt. R. N. p. a^*
CO Xylostea humana dentium.
Dcntcs foffilcs, qui a lithographis dcfcribuntur , at-
plurimum funt animalium quadrupcduin vcl marine-
rum , nonnuUi tamcn hominum cffc vidcntur ^^ qm
facile agnofci poffunt dum mandibulis adhuc irhk-
rent* cfr. Ul. Aldrovandi MuF. Metall. L. IV. p.
8^9, 8rc. KuNDMAN Promt. R. M p- «2. Gesn^
de Petrif. Cap. XXII. Argenville Orycbtogr, f.
329. &c. ViT. DoNATi von Adriat. Metre, p^ il
Q\f. u D« corporibut & offibus humanis petrificadt cfr.
JOH. Theod. Schehcrii litbogenefi. de mcrocofmi «€»•
hit fetfificntis. Th* SchirlJrus di esuffs probahiL b-
piitum iu microcofmo if wui^focojmo. Ul» Aldrovah-
PI m^f. metall. cap. 63. Boh AN i MHf.Kmbtr. f . 201.
Oif. 8. Hec offcafione non poflum non meam de Gi/Mtffkr
& ejffibus giganttif apevire rncntem.
Ex*
Digitized by
Google
Exftttflf olim homines magns altitudinis&molis^ nerdo an
major! cffc poflSt Incrcdulitatc quam cxtitillc homines ingen*
lis aetatis, con viftus eandem efle rationem aetatis ac iiruftu*
IX. Pygm^Qs diirl unius ulnae vel duorum pedum alcitudtne
plus minus, nemo ncgat, fed ii natura penes iJlos quafi in
defedu peceare pofTic, quid impedic quo minus & In excef*
fu aliquando limites ordinariostranfcendat,liconfideremus
limites ftaturas humanae non magis quam a^adeffe pofitas.
Ea eit proportio pypnai ad robuftum virum ^ quae bujus ad
!;i(;antem. Eadem & eft ratio aliorum animalium^ ac nc*
cio . annon minor progortto inter canem maftivim anglieum
& canem melitaum quam inter hominem robuftum & gigan*
tern Nequaquam itaque naturae legibus rcpugnat, vel ejus*
dem vires tranfcendit homines gigantes cxllitiflc &exiftc*
rc^ poffe. Ad exiilentiam gigantum porroulterius probandam
nolo aci profanos provocare auftores, qui de eorundem exi-
ftentia funt teftati, fufficit dixiffe Of Regem in Bajan^ ex
fimilia Enukin . fuiife i6. pedum & dimidii altitudine^ ut
J %tet ab ejusdem le<%o^ Deuteron. 111. lu defcripto; GoUa^
tbum fulfTe I2. peii. & 4* poll. cpQftatex x. SamuilisXVU\
fufS it & dixifTc in Amertca adhuc gentem exiftere Patago^
fiicAfn^ in qua fi non omnes plerique tamen ad femigigan-
tes refcrendj, altitudine 9. a 10. ped. ut ab itinerariis con*
lUr. cfr. Bykohs Uer. Sedidebnon ctcdimus tamimmen-
fae molis gigantes cxfldtiflc quales defcribunt Kirch erus
In Mund Suit. Css^. Schottus in Curiof. tbyf, Ealbi-
vus in mH. K. Bohemia &c. Etenim ut homines juftae fta«
turae plerumque altitudine 6. ped. efle folent; eos itaque
folum ad Gigantes referrc debemus; qui ad ig. vel 20. pe-
des fe extenderunt, perfuafi altiori datura, nuUum exftitiiTt
hominem ; ad femigigantes vera qui altitudiqe vaV^X 8* it
10. pedes exiflerunt> & adhuc exiftunt.
His, & ab iis quae antecedent! paragrapho de. zoolithis indi-
cavimus fluit, non omnia 0^4, quae olim in locis ftibterra-
ncis reperta fuut^ ut tiganium confideranda, quum plurimt
ab iisdem nonnifi om beUuatum matinarum vel te$teftuium
efle in propatulo eft;. Ut vero differentia haec inter offa pxo-
be obfervetur. exiftimamus parum ad ^ientes majored, eoflms
aliaque plurima. oflaeife t^flcftcndum, ^^aUa. & 'm r^li*
qui^ animalibusreperiuntur ;aliam verp effe ratipnpm q^«i|^
0upitii^ fedis& manmm. Elepbanii etepim vix major capa-
#ius intrinfeca cajpitis competit quam homiai ^ ac catet
003^ omuc
Digitized by VjOOQ IC
Cinine lalena vd eetaceum genus tain pedibus quant xsi%x&»
bus,& elephantes illis oifibus quae ad articulationcs ibi cxh
ftentes pertinent, ut reticeamus elephntm^ multo minm
alcem^ equnm vcl a]ia qu^drupcda vix majori longitudine
cruriji vcl tibia gauderc, quam homo robuflae llaturxi
Prpportio ctenim tihia elephantis majoris, ad titiam ro-
bufli viri, eft juxta accuratam menfuram ut 19^ ad 14.
non ultra, His momentis fi ilia addantur , qus a medicii
& an(^tomicis atque ioologis probe nofci & dignofci pof-
funt, fignsi charaderiiltca odium cujusvis aqimalis, quo-
9d inclfiones, tuberofitates , & quae funt plura his ia offi-
bus obfervanda ^ turn dcmum certum & aequum de his
r^liguiis ferri poiTe judicium in aprico eft^
%. ANTHROPOI.ITHI MINERALISATI,
Sueth. MlNERALISERiVDE MEHN ISKOKROPPAR,
GalL Cadavres humaines mineralises,
Oerm. Mineralisirte menschehkorper.
Sunt cadavera vcl offa humana materia falioa ^ot
tnetallica penctrata.
3, ANTHROPOLITHI MINERALISATI vUrlolia.
Corpora humana vitriolificata. Sp. 6:1.
larva in/alii a vitriolo fnartis , corporis bumm^
Cronstedt 284. A. I,
Sucth VlTRlOLISCERADE MEKNISKOKROPPAR.
Gall. Cadavres humaines vitrioliscs,
Germ. VitRIOLISIRTE MENSCHENKbRPER,
In fodinis feu puteis aut locis fodfnaruiii profoc-
dioribus, olim incaute apertis & fradis^ a montc fupcr-
eminence vel laterali rimofb & fragili ahquando plori-
mos (imul & femcl pra^cipitari lapides > in iis prsra'pse
fodinis ubi minera hofpitat pyriticofa & major cxiftic
calor, triftis docufc cxpcricntia. Momi cola co motncnio
prsfens (\\XQ haec praecipitatio contingit ^ nor* potrf
non fub nac ruina & mortem & fuum obtincre icpp*
chrnm; quo in ftatu, a vapore ful^bureo^ interftitia 10^
tcr fragmcnta lapidea penetrante; mterdum 8( a^s a*
/no-
Digitized by VjOOQ IC
{>< C 0 ) Kt f 83
trioUcii ttansftiUantibus , corpora horum tnonticolarum
non folum a putrefa&ionc confervantur , fed & vitrioliti*
caca fiuat. bina hujusroodi corpora bumana in fodina
cuprea fablunenfi fimt dctcfta,
Q^ De his corp. humanis Fabluna repcrtis cfn Av\% I^£IJ£L
i^ noy, liter, fuccia I722#
4.. ANTHROPOLITHI MINERALISATI , femi.
Corpora hum ana martialia. Spec. 61a.
Siicth. Jernhaltige menniskokroppar.
Germ. Cadavres humaiwes penetr^s de fer.
^erm. Eisenhaltige menschenkorper.
Huhisiiiodi corpora humana^ funt in fodinis ferreis
rqjcrca. cfr.NEH. Grewe in MuJ. Sqc. Lond. p. 33a. Aiia
Erud Lipfl' ann, i6da.
J, ANTHROPOUTHI MINERALISATI aiprei.
, Corpora humaka cuprea* Spec. 613.
Sueth. KOPPABHALTIGE MBKHISKOKROPPAR.
Gall. Capavre^ humaikes p^hetr^s de CUIVR£S.
G^rm. Kupferhaltice mekschdkrorper.
Exemplum cranii bumani vitriolo cupri penctrativad*
fcrt Da VILA Cat. T, III p. 2.32. fed a colore viridiy po-
tius a vitriolo ferri depcuderc cxiftimamus,atque idcO ad
Jpeciem }. hujus paragraph! pcrrincre.
Ohfervationes circa petrijicata.
Ohf. T. Corpora que hoc in ordine ut pctrificata cniimcravi-
mus & defcripfiimis oWva 'oer a fuiffe corpora organica,, nonopua
ut prolixc dtmonftrcmus. Sufficlt indlcaffc, ab corundcm or-
ganica llruftura in regno mineral! pcregrina, ab analogia &cx-
aAa convcnicntia cum original!, quoad fuprrficlcro, magnir
tudinem^ figuram, nodoa, futuras, imo^ pimda oculo inarma-
to imperccptibilia, ncc non quoad Aibdantiam, iibrarum dire*
dJonem, partium partes, ut & quo^d analyfin chemicam, fa*
tis in aprico pofltum cflfc horum corporum organifmum, &
confequenter primam genelin non fubtcrraocam fed ftiprater^
raneam aut fubaquofam fuiflc* c&. $. 147. Ohf. a.
C^! 2. Ut organicum corpus veram ftibeat plptrificationcBi,
hoe eft in lapideam mutetur na(uram , (equentia videntur
necefiaria momenU ^ requifita, CaD Ea fit indoU & duritia
ut oOnfacUe putccfadionem vclaliamd^ftiuftionemfubire
O o 4 pof-
Digitized by VjOOQ IC
m ^ c ^ ) >^
Boffit, ft* dhjHiw In tocis fubtcrrancis incorniptibiTc coftto^
varL Hoc coDfirmat cxpcricntia, qua patct a ve£^etabiUb9i^
Ugna quo durior^. eo frequei^itius pctrificatarepcrirU &quQ
(90lliota ^0 parcius ; eadem ratione ammalia nulla frcqucQ*
tius & majorl copia dcprchcnduntur pctriiicata quam qiJt
€ft^a aut tijta duriori gaudcnt, vcl duriori funt fubftaoda
ut rcliquorum animaluim offa. 0>) t)t ad maximam partes
<iffipcntur vcl cxpcUaatur calorc rubierraneo^ yd cum fi»
rnte aqua eluantur & auftrancur, vel a terra adjaccnte fca-
fim 9hioT\)t3intur pMfticuU 'loUtiUs if jiuida\qu\bMS corpo-
ra organica in ftatu natural! compcfiu & quibus tcrrcujrcs
Sarticuhe earundem ad inviccm combinatae & conglutinita
jcrunt* (c) Ut In harum fluidarum partlcularum locum
t^tbltituatur alia matma ttrreftris^ aliquando we^UiVa aut M-
tuminojk^ qu«, ut iDgreffuni in poros apettos habcat^ necef*
fc eft in minimas fit divifa particulas^ aquis inbaerent, ut
cumfiuenti aquM^ quum per fc omcja terra immoblliSn is-
terilitia vacua occupare poflit , aut vaporet^nus intram
(d) Ut hae advcntitiae particulae tcrrcftrca ea fint indole atquc
cum prsexiftentibus naturalibustcrrtftribus bomogemit^^^
cum ill dem in unum corpus coalefcere pofflnt, eui ncgotioa|h
Ciffimam omnino efle tirfomcMicarMm opinamur^ quod ft obfo*
vationei confirmant^ quibus conftat vix alia vere petrificaa
dari quam caicarea aut /f/icw, hanc, vero a calcare^ ttrtM ori^
ginem babere demoaftravimus in obf. eircM JUices petrf
»• jicb. 2dd Ut. a. i. <. Tom. I. f. 292 ; ut de wet^iUict
terra nil dicamui cujus alia eft ratio, que fcilicet cum phn*
mis terrarum fpeciebus combinatain fremio terraeoccurnt<
Ce) Scd ut iogrefius particukrum terreftrium in poros corpo>
um organicorum noa eS poffibilis fine vtbiculo^incc folus fiif>
ficerc poteft adltpidlficationem.ausardiffimuBi particular
cum ncxum porcit> aifi cum iisdem particulis tcrrefir3>of
iccedataMt^M hmida feu fluids^ qui terreifaresparticulsiBO-
ventur^ esdemque cum lerrels particulis in corpore oigi-
Slice prsexiftentibus combinantur. Huicnegotiorufidai
eft A}fUy licet ne([ari non poteft hanc eonglutinationea
Dromoveri a maUrte fslina vel Htuminofo tut minaraii iooe>
4filM^j, cfi. T„ I p. 9a. lit. d^
M/3. Ab his ad perfeftam pctrifieatiooem enumeratisrtqiff-
fit]8COb/*2.)elucet non uoivis in greroioterrxpetrificado^
fies corporum orgaaicorum fieri poiTe, fimul & patee eor
cadcm corpora allU Immutata aliU aalcioata&frag:}lift alibi
in.
Digitized by VjOOQ IC
indnrata, alibi pctrificata & mincralifata rcpcrhintur. Hanc
diflFercnttam opinamur non unicc & prxcife dependcreab in-
dole corporis percgrini,quaxn faepc cjusdem generis vcl fpc»
cici corpora ftjb divcrfo hoc fch»ematc divcrfis inlocisinve-
niantur, licet ncgari non poteft indolem ccrporum in ]:erpe«
ftu ad duritiem vel mollltiem plurimum ad hancdifferentiam
contribuere, prout indicavimus ( Ohf, 2. lit, a. ^ fed hanc dif«
ferentiam potius ab indole loci in quo fepulta fiierunt, nee
non tmfore^ quo baecfepulturacontingit^ ut alias reticc^mus
circumltantias. (A) In Jitperficie itrrm locus pctrificationi*
bus apcus eifenon pottfl, nificcrpuaperegrinumpriusfuerir
in moUion materia terrejiri involutum & ab eadeoi penetra*
turn •> (^uum vegetabilia & animalia facile a viciflitudiri-
bwsagrig deftruuntur (cfr Ohf 2.^ Qu«itaqueinfuperfide
montium reperiuntur corpora organiea petrificata, necefle
eft prius in molliori terra fuerint fepulta, ouam ad ifta loca
& aefris attadum devata flicrint; necefle & eft ipfummon*
tetn adhuc mollioreni una cum iisdem fuiflc elevatum* (B)
Ncque in terra ficca aut arena ficca poflibilis eflc poteft pe*
triflcatio , ob dcfcftum cxhalationia & motus his In parti-
culis & granulis. Nullum vero eft dubium, quin corpora
organic?, ^n 'vn'!5r>Hi <icca terra fepulta, a commercio a<<-
ris & aqu£ nuencisexciuAi, diUtlflimefereimmutataconfer<*
vari poffint (C) In aqua ^ura , quae immlztis caret partl-
culis terreftribus ad petrificationcm neceiTariis, neque pofli«
bills petrificatio videtur. Alia eft ratio aqud marine y qua
particulis terreftribus cd/cizm/ dijalims gravida , poros cor^*
porum penetrans, easdemintrudcre & deponere poteft parti-
culas, quod obfervationes Doka.ti in Naturgefch. des 4*
driat. p/leeres^ p 12. c^nfirmare videntur* (D) Loca terre-
fifia ft conlidercmui ubi plurimainveniunturpetrificataydc-
prehendimus eadem utplurimum efle in fiffili lapide^ calca^
€areOy margaceo aut fibtfiofo , raro arenaceo ; deprehendimus
quoque ipfa organica corpora ita hia in lapidibus jam efle
iuclufa & Involuu, ut unum cum ipfo lapide eonftituant
forpus, atquc faepiua eudem cum ipfo lapide ambieatc m^te-
ffia participant ; hinc fiuit bos lapidesolim molliori fulfil tcx-
tura dum baec corpora peregrina in iisdem immixta fueruat
0/r. lit ilO adcoque & nullum, quoad peirificationia incu-
sabila, apciorem offc locum, quam in fulmmms velfubter'
ifiUfmuU mis tmejlfibns^^ caLareit^ argittaeeis aut caUMre9
I ^^B0^Sj m^oribuii huaidis^ ad qui^ loeac asiuaQ^lQV«a
Ux^ imm pcaetrare pQtefU
O o ; Oif* 4«
Digitized by VjOOQ IC
Q^ 4* Tempus quod perfe&a fequirit petrificatio detenntoi^
JDon potelt. Credibile eft, in aliis locis cidus, in aliism*
dius, eandem pcrficK Id yero majori cum probabiliutcdi*
cere poflumus vi:i^ aliud ad petrificationis commpdum cxi-
Acre vci cxiftere potuifle tempus, quamdu^i corpora orga-
nic , quae alias nonnifi, iix ftipcrfidc ttrrae aut fundi marini
fua habent domiclUa ^ conteganitr terra molli & in cadrm
mox reptli>nrur. {cfr. Ohj\ ^.lit.A.y D,j Supponuntita-
que pctiihcsitioncs Jubitaneum fere motum^eundemque xioUntm
terre^rem. M huicDiomf^ilo ^ddinius, petrificationcseffeaB-
Ter/^/a, per totum fere terrarum orbcmdiipenas^ubivisla-
nicn libi Jimiks^ eddm indole if duritie^ pro natura lapidua
diver fa, live calcarrae, five mar^ace«,fcbuLorab five micc«
faerint eUicffccrehincarbitror, vicltDtum iiaimriiotamtep'
refit em remotij/imis ab bivc temporihus c^titijje ^ ob pcrfcdam,
qua petrificaca gaudent, duriti^ni, bpidi amblenti fimilem,
tinde & ab, andquioribus aufioribus, qui aute bis njillean-
nos vixcruDt, petrificationum fiatmcnuo; cundcmquc mo-
tum fuifle univerfakm^ ideoquc & nonnifi ab univer di 4/ff-
iecauJTg, dcpend^re potuiflc, qua^em in diluvsi umverjalu mi'
tio extltiffc facra p apna nos doccnt, qualeni & dcindeci-
tidffe, nulla hiftorica fide dici poteO, nullaqu^eblcrvato-
pc coofirpiari. Particulare^ ctcnini qisod copverpit wuraftc-
neSy qua$ globo tcri:aqueo, diverfis t mpor bus^condfffc
penjo negar^ potcil, illae niillani infcrr^ poflunt univcrfa-
litatem nifi fuccefliyam, nee arquali,tacr m in petrificacis
quoad duritiem • ut reticeamus in iisdenK terras yiolepto
motw, raro yel nMnquam ita eleyarsvtcxindcforrpcntur ^r*-
ta fupra vel fubterranea. in quibus tamen recondita jaccot
petrihcata. Hinc efi, quod in locls^ qu9 particulates (hbk-
xunt mutationeSy inveniuntur corpora organica nunqyam pc-
Crificata, fed immutata vcl parum calcipata aut fra^, inbu-
milioribus locis^ c cfr $. 153. Spec. ^71* Otjl 2.)
0b f, 5. Indicavimui plarimis In loci$ in noftrls obfcrvationt-
buSi circa %»olitbos $. 158. circa iebtbyolitkos $. I56. circa
conchylia §, 153. circa pbytotypolitbos *f. 148 utplurinitai
exotica liodierno tempore ilia eflc animalia & vegttabilii
quae in aofirls montibui & regionibus a) Usque curopsis
petrificata inveniuntur, & quod magii mirandumr^ li^
Jubtetranea ep% generia fepulta in firatl^ terrarum, quae bo-
dierno die iis in locis non crefcunt vel crercere pofluDC;
^fr. BMhth Raifon. Tom* XVIII.p. 76. Hinc fluit baee co^
ppra ) aut unda marina eifc tranaportaM « aut tcrram quo-
ad
Digitized by VjOOQ IC
(>• C O ) K| 587
ad fuam fuperficiem & climata eflc nrutatam# Ab his, po-
fleriorcm cfTe potius ampkacndam fententiam , adeoquc,
dim hdc corpora its in locis ubi repertuntur fttijje dome/lica, Ju*
perfisiem vero terra £/ climata ^vio lento tnotu uvherjali mututaj
Jeqttentihns corroborare z^ohmus momentis, imo* Quod absque
motu terrejirij neccffario, corpora organicajn fuperflcicter-
rellri ficrcnt relifta, ibidcmquc aefris & aquarum viciffitu-
dinibus cxpofitai partim deftruerentur, partim immutata
pcrfifterent (cfr. ohjl 4,^ ^do. Quod rare aut nunquam i/e-
getahilia cum animalihus iisdein in Ioci« petrjficata invenian-
tur (r/r. ohf. % circa conchyl petrify") quod tamen facile fieri
poiT-t violento quodam motu aquarum , fed ex adverfo
'oegetahilia fuis in locis dnimalialn aliis, & quidem alibi ^on-
cbyliay alibi ichthyolithi alibf ornitboUthiy & fic porro, rcperiri.
3tio. A locts ubi hac pctrificata occurrunt, alibi ad fummi-
tates & cacumina montium, nonnuHibi ad loooo pedum
altitudincm fupra oceani fuperficiem clevata, ad qtiaeloca
nee vi aquae nee propria pcrvenire potucrunt; alih'i adiOi
12 imoj 140CO pedum profunditatcm in flracis menfiwm de-
mcrfa, aliis lapidibus tefta, ad quae loca nulla aqua trans-
portari potucrunt. In locis iumilioribus nonnlii foJfiUa ^ feu
corpora pcrcgrina immutata reperiuntur, quai tamen nun-
quam inter petrificatg propric diAa connumerarl dcbent,
aliamque habcnt origlnem. Qcfr.Spec. 571. Obf.2.) Nullibi
vero reperiuntur haec corpora pcregrina five petrtfcuta five
foJfiUu multum difperfa fed intra fuos limites fatis snguftos
accumulata, undc cluctt, priora in loco olim natali petri-
^ ficationem fubiiffe, pofteriora immutata cffc relifta. His
tnomcntis breviter jam addere volumus* 4to. A ;«j<J men-
tium & defa-tis hodie inhabitabilibus, quae cum perfcftione
orbis prima ab omnipotcntc creatorc & aqnononr\ifi val-
dc bonum & fuo in gcnerc perfediflimum crcari potuit,
conciliari nonpoffunt, s^io, ApritcipitatiQnihustzmmoxwXnxa
quam ftratorum, nee non hinc dependcntibus fruJluUs hpi^
deif V fax fis ubiquc difperfi*;; fffurir^ hiatibuSj caverniSy
cYjptis^ qua horrida facie globus terraqucus nunquam crea-
tus effc potuit. In propaculo cfle arbitror pofitum , globum
terrejlrem univerfalem fuhiijfe mntationemt at que ^ fi non cninem^
tamen maximam telluris bodi^ habitabtlis partem aquis olim fuijfe
teHanty fen fundum extitiffe marinum. Alia vlto univcrfalis
fnutatio fuperficici globi terras nobis ignota quam quae la
diluvio cxilitit»
Qua rationc haec mutatio in diluvio contigit , ut noftram bre-
vitei heic dicamus fentcntitm, alibi ubcrius cxponcndam ; ar-
Digitized by
Google
bhramur^ t rtetpUcvilis tqotrum flru f<mtHus tiyfi^ tqoai
in fupcrficiem tcrrs pervenire non potuifle , nifi mtKiai
vi aquas rurfum propelleate. Hanc vim fuifle extrsorit
furiam If miraculojkm per fe patet, videtur tamca probabt-
liter mutatione OHtn tclluris fieri potuifle , vet «i qnddim
iompreJfivA in oceani aquas ^ fi modo ftipponamus , globus
terraqueum^ ^nte dilMvium, In duo hcmifbbaeria fiiiflcdh'
virum^ ao maria <r monies in diverfia globi partibus ei-
titi0e, son veto in uno eodemque hemifbhcrio ^ m bo*
dlerno tempore ftint, permixtas fuifle. Hac ipTa rupcun
toum AiperQciem telliiris vehem enter fuifle concuflam^ds^
bitari nequit. Rupu ac concufla Aiperficie telkiria , ?i
I>rofiiienti8 aqo«,& firafti8atquepr9cq>]Catispkirimismoo^
tibus ae ftratia terrarum^ fieri aliter non potuit, ^inili*
bi abyffina loca materia implerentur , prcciptuta Aipeifi^
cies terra deprefla , montcs ideoque aldus fupra ^andoa
devati' fierent, alibi loca relinquerentur vacua. Hide id*
nera maria imo ipfa loca marina (iierunt mutata , & aqn
ip loca decliviora abire, poft diluvium funt coafts. Ab
bac vero mutatione loci aquarum , montium fradurif &
praecipitationibus , aliisque mutationibua & motibua , ali-
tel* fied noupotuit, quam ut Muilibrium gravitatis oa-
teriae in mole terreftri, fieretquodammodofQblatum,&«sf
(elluris converfionis dium^ t ai ploftum orhis awmd Miqmu^ f^
hrque fubito mutatus. Sic Aibmarina loca plurima ia coo*
(^eAum venj^runt , plurima vero terrcftria e oontrario yd
praecipitau vel daprefla aut fubmerfa , partki ad fundta
maris 9 pastim in cavitatea tetreftres* Hac ratiooe,/arm
UIIukU pknarie mutaUm fuifft^ arbitramur, & fainc omnii
vere petrificata Aiam primam fine dubio, habere crip-
aem.
Aliorum, qui hoe in n^odo« de origfne petrificatorum pri-
ma , Tcire deflderat Tententtas, eaadem reperit parttmap-
probatas partim rcfutataa apud Rupfok in Hi^. Kat. xf
Cabin* du Roi T. h Bertrakd Memoin fkf laJtrwRm
htifieure ic k terre. R, R^SFS inffecinu bi/f. not. fUi
Urra^u^
Digitized by
f. I^.
Google
§. 160.
Or do ^tiuf,
FIGURATI LAPIDES.
Lapides lieteromorpbi^
LuJidS natura.
Sucth« Stekgtckel.
Gall. Pi^REES ]pic unices 00 Jeux de la NATU*
Germ. SxEiNspifeLE. Naturspiele.
Sunt lapides fittiplices ^ utplurimum filicei vel acbcu
tint iuc calcarei vcl matmorei , raro arenacti , qui cafu
quodam fortuitOy piSIuram aut figuram niGti funt in re-
gno minerali pcrcgrinam, vegctaDilibus quibusdam aut
aiiimalibus vel eorum pardbus , tlonnunquam & aliis cor-
poribas naturalibus Vel arcefaflis fimilcm,
Oif. Lapides heic enumerandi, eadem omnino ftint indole
& hatufa, ii^deiKkquc gaudent proprietnlibus, uno verbo^
iidem ftmt lapides quos in cUj/t tda dcftripfimus ; Ibd ut
lithographis curiofit & lis qui magls ad ezteriora quam
interiora funt attcnti, fatisfiat peeuliarem tb his confti-^
tiiere voluimvs ordinem , qui quidem ob diverficatem pi**
Autm & figurarum , in infinitum fere extendi poflet . in-
tra paucos tamen limites indudere yolumuSt ut aliqua di
infiius natuTM obtineatur cognition
c
Digitized by VjOOQ IC
ySWJ 0W C O ) XJ
§. i6i.
X, LITHOMORPHL Gen. 71^
Graptolitbuh' V. LinKc i734
LapiJes pi£ii*
Sueth. MXlade stE>iAft.
Gall. PlERaES PEINTES.^ GRAP^tdtXTHfi^
Gernu Gemahlte stein e*
Sunt lapidcs ^ aut per tot^m fiibflanuam dut fuperfi^
CJalitcr folum , materia quadam tnincrali , vcl vapore^
plus minus eosdem lapidcs penetraacc pi^U figura ali-
quando vcgctabilibus honnullis^ aliquando anjmalibns vd
corum partibus, aliquando diis in regno iniderali pcit-
grinis corporibus , umili. Pi£foris itaque officio his in
lapidibus pingendis funda eft natura , undc & hi lapidcs
ad minimum binis^ ahquando trinis Sr ultra, coloribos
conftaut 5 iisdcmque iu ignc vel cvaiiefceatibus Vel aua-
tis.
I. LlTHOMORPHl corporiks c^Uftihus piOi. Uia^
NOMORPHI. Spec. €2^
Sueth. M^LADE STEKAR MED HIMMELSKA -KROPMR.
CalK PlERRES PBIKTES SUR LESCJUELLES OK VOIT DE!
CORPS CELESTES*
Germ. Gemahlte steike mit himmblszeichek*
(a) URANOMORHiyofe aut luna piSi.
(b) Uranomorphi ftellis piBi, AsTRoiTiE spuRUi
Pfeudajlroiti.
Achates aftroeides. Kircheri.
Gemma pontica. Plinu L. XXXVI. Cap^ XK
Sunt hae ftcllulac irregulares, fibi non ubivis fimi*
les> umbratiles, in fuperBcie folum haercntes, fal-
tem noli profuqdc in lapidcum corpus pcnctrantesi
CO-
Digitized by
Google
tx C o .) Kf 59t
colore quoqiie a fubftantia lapldca dfvrrfo gandcd-
tcs , qua ratione a geniiinis ajtroitis aliisque lapidi-
V bus lie I lads facile diftingui J>offunt ^ prout iadicavi*
m ^s Spec, 4f 3.
'Ohj\ I. Cfr. ilffrf Li><?r. Stte^. Vol, '2» p^ 4^9 ScheuchzeA
Qy. Helv. p, 247. Da VILA Cat. T. ii. p. 282. Nro*
733-
2. LITHOMORPHI corpoHltis bumanis vet eorim pit-
tibus pitli, Anthrofomorphu Spec* 62^*
Sueth. MXlade stenar med menNiskobildSr el-
LER DELAR.
• CjalU PlERRES PEINTES AVBC DES FIGURES HUmXI*
NES.
Germ. Gemahlte steins mix MEKscHENBit-^
Hiijusmodi Inpides nunquam hon imaginarii cftc fd*
lent , in quibus ideoquc ars dcfcftuni pifturae fiipplcvit.
Solent hi lithomorphi vix niHJiliceo Vcl acbanm cflc g6»
ncrci
(a) ANTHROPO^itoRiPlli capiti hiMitno piffi
KuNDMANNi R, N. ^ A^ Tab, XI* Nrd. 5. 7.
(b) ANtHftdPdMoi^pm cordi human& pi£H. Pmckh*
pjTi^s, Catdifca.
KuNDMAii \. fe. Tah. IX* NfO. p. Davila Cat. T*
lU p. ^88» Nro. 78^*
Otf* Q^« ^^•'rf" figura in niarmre vet mafgode appatcnt pie*
fum(|uc typalitbi buurdtorum (Spec. 5 6 lit. g, & 538.)*^*
. fte folctit^ locum Idcoquc hcic tion habere poffunt.
^e) ANTttKOPOMORPtti cofperihus bumanis piSti.
Jriuc pertinent 0cbata qHoruiti mentionem fccimua
7oiw. ]. Spec. 13^. Oiff^. quibus piiinris plura ad*
di poffent cxempla, (i opus cffet, vidcri taoictl
poffunt in Aldrovandi Muf, MetalU pag. 7i<5- ^t*
que
Digitized by VjOOQ IC
59» fcN C o ) n^
que mMarmofe pag% 7<7 & 758* in Ath. KiiciiE.
Ri M. Ser/^/^rr.T. ll. L. VI 11. MtfceU. Nat. Curiof,
Uh. L anno L p. 232^ if iSj. Th. Barthcuh
in Epft. Medic. Cent. Hi Epift. VI 11. Kundman-
MI Kar. M ^ A. p. 203, ^c. Tab. XL fig. ^.
4. lXV\\OlAOR?lllanimalibus vel eotwn partihs fiBL
ZooMORPMi. Spec. 625.
Achates Zoomorpbus^ Nonnull*
Sueth. MAlad£ stENAii med Xtskilligp siags
DIUR.
GalK PlEKRES PEINTES AVEC DES ANIMAUX.
Germ. Gemahlte steine mit verschiedenbn
THIEREN.
Hi lapides, animalia vel eorum partes depiftas ofiio*
dentes, ad poDflimam partem , in refpedu ad figunsi
fuum habent in imaginatione fundamentum ^ quai atdli*
ciofa manus magis fimiles reddiditt
(a) ZooMORPHi quadrupediius pi&i.
Exemplum ajini cum fuperequitanteviroattulitKui'D*
MAN Rar. Nat. ^ A. Tab. VI I. fig, 4^ plurt apni
auSlores prius eitato^ confpici poflunt.
(b) ZooMORPHi avibuspi&u
JEiuc pertinent Hieracit^^ fimiles colore acdpiffta
penniS) nee non PEHDiciTiEi qui ftriis & colore ptf-
dicum pennas exprimunt. Lachmukd Or. H. p. \i
Agricola de nat. foff* L* V. p^ 6ia
(c) ZooMORPHi pifcibus piQi.
Hi non cum icbtbyotypolitbis confundendi i (\^
iisdem criteriis , ut indficatum Spec^ Sxjf. Hi- b. f^
diftingui polTunt^ inprimis irregulari ho^iim pifcitf
pidorum & minus adsquata figura»
Cd) ZooMORPHt aiHpbibiis piBi.
. (c) ZooMo&PHi infeSis piSti^
Digitized by
Google
•^ C o ) >4 593
£xefnplum aramai' confpicitur in Kundm^ R» M ^
A. Tab. XL Nro. 6j. & dubito annoa aranea ibU
dem Tab. XI 1. Kro« 14* dcpids hue rcfereodas^
(F) Zoomo^phX vermibus pi&u
(g) ZooMORPHi cornubus animaliumpiSfi.CtiLATiTM.
Hue pcrtinct, m Fallot, Juxta mcntem Wormij in
Mij/I piig. 95. Cerachates Plinii, cfr. ej'usL
^Hift. Nat. L. XXXV IL Cap. X. Agricola dc
"^ Nat. Fojf. L. VI. p» 303. cfr^ quoquc Tom. I. p.
48?. lit. g.
eiiP Exempla hdrum omnium animalium in lapidibusdivcr-^
fis, dcpi&a lege & conrpici poiTunc apud nu£lorei priusci*
tatos C^^^ec. 635. lit. h. ) nee noa in My-i^ii Memor. Sax.
Subt. HEkMAHMi Maskgr^ Valsntini Muf.Mif. Hel*
VtinG Litbogr. Angerb, P. IL Lachmukd Ofycbtogr. Hi7*
^esb. alios ut reticeamus litbogrdfb^s & Ofytbtograpbos.
^ LITHOMORPHI vegetubitiius ^ e^rum parttbus pi.
BK DfiKDRiTU Spcc^ &t7»
Fbytomorpbi^ M. R%
Borfycites^ Plikii.
CraptoUthus nemota^ ftuticei^ pl^ntas mujcosvt rtfe*
iren^. v. LiKn^* 173. 3,
DenJrcyUes. Kukdmanni.
Achates pbytamorpbuSr.
Sueth. MXlade StfiNAR Ml£l) ]tstXil.UG& SLAGS VI*
cetabilier. Dendriter.
Gall. PlERRES PEINTES AVEC D&S VEtiETAint. Deh*
Y DRITE^^
Gently Gemahlts StEtNfi Uit verschiedeMsh
PFLAN2EN^ De^DRITEN.
Sunt lapides , qui dfbufta & dumeta nee Hon regio-
nes, fylvofis lacuum vel fluviorum ripis, aliquando dt
inonrium jugfs confpicuas , fiftunt dejpifibas , fed nunquim
cxadam alicuius plants figuram cxprinumti uitef i6gura«
tos frequentiflinu^
Tom. IL P p Ca) Diti^
Digitized by
Google
^94 ^ ( o ) Kj
a) Devj>mtm intigras regiones ^villas cum arbwu
reprafentantes. Chorolithi,
(jb) DfiNDRiTiE lacus £if flumina cumf)lvoJis ripis re-
prajintantes. LiMNiXiE,
(O DfiNDRiTiE nemoYibtiS vel arhorihus ^ fruticibus
ramofis piBi. Nemolithi^
(d) DENDRiTiE mufcofa figurapiSli. LiCHENtXit^
(e) DENDRiTiE alg<£ figura.
iiraptolitbu^ algas referens. v. Linn^ 173. 4*
(f> De^dkit JEjirobiluni abietis references.
Graptolitbus ftrobilum aiieiis referens^ v. LiNxd 174.8.
I lie eft hpis fcbiftq/us llmenaueitjis , qucm hac figura
ornatum Baumer in Min. R. T. 1 p. 103. inter pf-
trificfita canmeravit & dcliacavit Fig* If. Repcritnr
& hcic in Suecia. idem ni fallor, qucm uc ylr:fia
figara oraatum dcfcripfic Langius in JB. N. Curiof.
Tom. VI. app. p. I4f,
(g) DENDRiTit rofis piBL RHOoiTiE.
^uiit hi parum ab aftroitis fpiiriis (^Spec. 624^ Ht. b)
diftinfti. cfr. Davila T. \\. p» aS4. Nro. 734. &
293. Nro. 820.
Ohf. I. Plurlmi antiquiores lithograph!, hot figuratos lapi&S
& pbytotypolitbos Tub uno codemque comprehenderunt tior
.: lo, utrosqiic dendtiias vocando, fub quo nomine 1 nonnuUi
& COS dcfcripferunt lapideBy qui vcgetabilia relpfa indulk
cotidncnt , & ad pttripcata a nobis funt connumcrata ^*
Sp^c. 428. ohf. 1. KuNDMAN inlVomf. R^. Nrf^atqucnbr
rius dehidc in Kar. Nkt &• Artis p, 133. &c. Typolitbos l
fhirati^ diftiuxit, priorcs dendritar^ podctiores veto dewim'
der vocando. Sed j pro vitanda squivocatione & confo-
fione rcx^cnttores fcriptores nonnifi bos pofteriores icaift-
tai appellare voluerunt, reliquos ad typolitbos pldutsfwuTt*
fcrcntea. Quoaiodo vcro hi JigurAU a typolitbis funt diftior
gucndi^indicavimus in Ohf 1. ad pbytotypolitbos fui lit. B.
Obf 2. Hos dendrUicos lapides curiofi hodic in binas d'ftto-
gwse Tolcnt fpecles, quoad hfin, in qua plftura cxiftunt.
CA^ Deh-
Digitized by VjOOQ IC
tx C o ; K| 595
(A") Dendracuates illos vocaot lapides^ qui femtpellucidl
Cextura iunt aequabili ftfuperficiegaudentquafipoiita^qua*
Ics plurimi ex achatssy qui hiijusmodi pifturis lunt ornati,
quae, allquando totam fubftantiamlapidcam penetrant, quo
cafu polituram admiteunt, falva manentc figura; aliquan-
do cutem in rimo% lapidibus, fuperficialiter folum quafi
illinitae funt, quo caUi, polituram non admktunt, decsete*
ro ea Ajbtilitate & pulchritudine ut fspe quaH peritiflimo
artificr cffent faftae. cfr. Tow. h Spec. 135. Lit. C. 6* p.
286. o/y: 3.
CB) UHNuaiTAS fimplicitcr vocant reliquos lapidcs opacos
hujusmpdi pi&uris veiyttper/?fw//ttt/, polituram idcoquc non
admittentibus, vcl toUm J'uhfiantiam ptnetYMtitibus pj^j quo*
rum pldiira nonnifi rudis effc potell in lapidibus fuperfi*
cie & textura inaequabili atque granulari praeditis. Tales
funt (a) Calcares^ inprlmis calcarei fifties ^ qui fupcrficiali ca*
demgue rudi praediti figura. Hue & refcrri fiiffunt Jpatba
dewdritica, inprimif lapis J'uillus dendriticus, cfr. ABa Ut. Svtc.
VoL 2. p. 310. (i) Marmorei^ in marmore piElorio'Flonntino^
dc montc Simii , aliiique locis. cfr. T. J Spec. 58. lit. b. qua?
marmora polituram admittunt , pidura totam Aibilantiam
lapideam pcnetrante. (c^ Margodes marmorei; Sid Hildesbeim^
Pappenbeim , Solnhof^ Oeningen xfc, qui ftipcrficialiter pidi,
polituram, falva figura non admittunt ; pidura Wcct in igne
pcrfiftens effe poffit, ut dicit Kukdman iuR-ir. N. ^ Art^
p. 1 34 ,• (c) Arenarii^ ut in cote fijjili in Saxonia & alibi, fti-
pcrficialiter pifto (d) Jilices^ petrojilices nee non jajpides qui
Dendp.o jAspiDks a nonnullis appellari folent, rcpcrti
ad Landsbttt in Germunia & alibi, qui omnes nonnifi fuper*
ficialiter per rimas pidi effe folent^ Co Scbiftafi , ut in di-
vcTds-Jcbifii fpecicbiis ad Angers in Gallia; in Tburinpai
ad Manfab & alibi in Getmania, atque heic in Suecia pidu-
ra fuperficiali. (f) PetriJicsLtioues ^ inprimis comua ammo*
ttis petrifieata^ nonnunquam his pidurls funt ornatae repcr*
tae '
Ok/l 3» Spccialiter dc dndritis frripfcrunt Tillincius ia
Mtji. N. C. Dec. II. An. Obf, 66, Scheuchzer in Epb
N. Cur. Cent. UL An. Vet. Vf app, Ritter de jW)o/i>to
dendroitit. K. Stobaus in Differt. Hiftori^e Naturalis Den*
driise.
. LlTHOMORPHl, arte faBis piai Technomor-
PHI. Spec. 5a8t
F p a Suech.
Digitized by VjOOQ IC
«9« ^<Co)>^
Sueth. MXladb stsnar med Xtsxilligs af Komt
CIORD£ SAKER.
QalL Pl£RR£S PEINTES AVBC DBS CHQSSS ABtin*
CI£LL£S.
Germ. Gemahlte steins mit verschibdemeheinu
Kl^NSTLICH£N ARBEIT CL£ICU]pNDBN SAC6£N.
Sunt lapidesi quji varia artefa^ corpora via opm
uis piduris reprsfentanL
(a) Technomorphi cruce pi3i. Staurolithk
Graptbolitbus lineam flriasque transvetfas refenns. t.
LiNNe 173. a.
Probe hi lapides figurati vcl pidi ab iUis diftiagiiefldii
3ui venulis albis vel alius coloris fe fecantibus ga*
ent, quales plurimi filicei repenri folent , quonn
crux ad fuperhciend utriusqe later iB fe extcndit, fioi
ita veto in pidis. cfr. A. B. a Boot ia G.^l
tibr. 11. cap. 24^. M£RCati Metall. ^4137. Fbvii-
LE Ohj. rb. 11. 5:31.
(b) Technomorphi Uieris vd mamris piQi. Garak-
trohius lapis wormii. Lapides Uitraiu
Qui numeris pidi, folent arithmetici vocari, cfir.Dr
VILA Cat. l\ 11. p. 194* Nro. 8a6f I^ noaBs^
Chrifti achats infaipto. cfr. J. Jungius in Mijc. iV
c. Dec. I. ann. u otf. 112.
Cc) Tfchkomorphi notis muficaUhus piSi. Lapiob
MUSICAL£S.
(d) Technomorphi regionibus piBL Lapidbi oo-
GRAPHICI.
Graptolitbus mappam geograpbicam referens. r.Ub^^
173- I-
(e) Tecuhomorpui f^uris matbemaHcit piSti.
Graptolitbus circulos concentricos txarns. ▼• Likbs
Hue
Digitized by VjOOQ IC
tH ( o J K| 597
Hoc & ill! pertinent , qui pyramides i ohlifc^s Tel a-
lias reprsientant figuras. Davil a Cat. T* 1 1 p»
283. Nro. 741*
fC) TiCHHaMOitRHi ruderihus urUvm Vil adificiorum
piQu LaPIDES &UDERALES.
Graptolitbus ruder a ruratjue referens. v.Ltnn6 173. 3.
Hue pertinet inprimis marmor FlorenHnum.
(g) TEQnvouo^^nvsfigwisfaginatis.
GfBftolitbuS impreffionibuT fagittatis.v. LlKKClTl. 6.
Dc hoc Upide.<fn Volckman Silef. 3. p. 332^ Tab*
IV, fig, 6[.
Ohfervatiems circa Ikbomorphos lapides.
i>bf. 2. ^uod de dendriticis lapidibut C^ec. 637. Oi/T 2. ) in-
dicavimus, eosdem efle vcl fuperjiciah folumpidurapraedi-
tos, velinterrumlapidempcnctraate figura, fflifri»/^cj, hoe
idem valet de omnibus lapidibus litlioinorpliis. Diverram
h« pifturae diverfx fine dubio agnofcunt originem*
$aferfif$akt pi&ura ftint probabiliter ftdc , a liquida quadam
materia falina plus minus corrofiva, & metalUco forran va*
f)ore vel metalUcis pardculis imprsgnato^ rimas & fifluraa
apidum penetrante^ deinde vero, |n ramulos vel alias figu«
ras fe dimindeate, atque tub coagulationc vel exhalations
& diflipatione liquidi fe extendente, vaponim m6re Aib
coagulatione vel congeladont. fiHurst (f imagines inttinfi*
€4t^ per totum lapidcm fe extendentes, originem forfan ha*
bent a molli terreftri vel giMnoJa materia eaUarea^ bitumi-
Bofis metallicis aut aliis paiticulis mlneralibus tinfta , qu9
cum rcliqua Aibftantia aut mafia lapidea^olim moUiori^di*
^ verfiixode commixta fuit. Quin vero & aliquando origL
nem habere poffint h« inrrinfecae figurae , praecipue in la«
pidibus tenuioribus, a l\ibtili vafwe mineraU pronmdius la»
pidem penetrante , negare non poflemus.
O^. a. (^omodo ach^ta artificialiter pingi pofTunt Indicavl-
mus (Tom. I. ^ecy 135. Oif. 3. p. t86.) Mamora aliique
lapides molllorcs^facilius pinguntur, dum eonim inter fru-
ftula vel lamellas iaterponatur cbarta in qua figurae funt
dclineata?, a mixtura, praeparata a intri9h\ fale fommuni^
shfmne^ ajua felutii * cum petrgltQ dclnde commixtis.
P p } Vel
Digitized by VjOOQ IC
Vel ab Mtramenio firiptorio , fortiter vkrieto ifflprsgnato &
acuto;'ddnde fruftuiaaut lamellae fortiter ad in vicemcoi-
binantur; omnesque later lamellas aperturae, pro evitandi
omni inhalationc &; exhalacionc,cerabeneclaudentur,qv-
bas pcradis lapldes loco humido vel in ccUa vel alibi pre
nonnuUos menfes reponuotur. Foflunt etiam artificiiks
figura in marmore produci SLfolutione btna in aqua forti iSist
ta 9 fruftulo ferreo applicatis, aliisque modis. cfr. Coho^
MIH£ in Mm. fartf. 173 1. p. ^66.Hifi. dePAta^Mh^
1733* ^' 3S* G£SN£R de fetrificatit p. 13.
§.t6^
Digitized by VjOOQ IC
^ ( o ) ►a f 99
$. 162:
.. LITHOGLYPHI. Gen. 73.
Litbomorpbu Nonnullorum*
Lapides figuratu
SllCth. BiLDSTENAR. FoRMADE STENAB..
Call. LiTHOGLYPHlTES. PlERRES FIGUH^ES.
Germ, BiLDSTEiNE. Geformte steine.
Suat lapidcs plcrumquc vulgares ^ caUareif arenaces^
faxofi^ f^pius ftalaSitici vcl topbacei^ raro acbatini , in
terra vcl lupcrficic terrae difpcrfi, va^i, qui cafu quodam
forcuito, fraftura , motu, attricu vcl alia quacunque cau-
fa Bgiiram obtiauerunt in regno miaerali percgrinam, quai
, fi arte fufi vcl cafi cffcnt.
Obf. Sub hoc gencrccomprchcndcruntolim lithograph! omnc-
japidc^ & mincras peculiar! figura pneditas, unde magna
confufioorta, dum ad hoc genus fiierunt reUti^ non fcluni
natHralitef^ conttanti figura prsediti, quales nonnuUx minf
Ydt^ fed & llli lapidcs qui reipfa zdpetrificata pertinent. Su-
perfunt quoque adhue nonnulli Upides ab ilUs &fcripti
quorum magis accurata defideratur defcriptio* Nos ad hoG
genui non alios connumerare volumus lapidcs, quam qui b-
Jh natura^ peculiarcm & peregrinam obcinuerunt flguram.
Sub hoc gencrc Itaquc comprchendentur nonniiUi calcani
figurati^ Inprimis vcro filices figurati, quorum mentionem fb-
cinuis, Tom. I. p.266.StaIaEliu plurimi Qcfr,Spec. 4IS& 5i7^
Ut. ^. } nee non tophus polymorphus ( ^ec. 414. )
!♦ LITHOGLYPHI homines vtl eorum partes referen-
tes. Anthropoglyphi. Spec 619,
Suetb^ BlLDSTEKAR SOM LIKNA MEKKISKOR flLLCR
EES DELAR
Gall. PlERRES FIGURCES OU LITHOGLYPHITES EEPRB-
SEKTANT DE$ FIGURES HUMAINES^
Germ. BiLDSTEiNE die DEM MENSCHEH ODBR DE$*
SEN TUEILEK QLBICHBN.
P p 4 Sunt
Digitized by VjOOQ IC
Sunt tapfdcs , qui figura faepe fatis diflFormf & ima-
giaaria , alignali tgoiet; cqm homviibiis vcl cQrum parti-
^us fimiUtudine gaudent^
(a^ANTHB.0FOGLYPHix;9/^grfi«i bommm repra/entaih
tes. Anthropoglypui;
9\m% miaorcs quad ftatua^^ qua^ repr^fentan^ aliquant
dp integrun^ homiqepi crcdi^oi vel fcdentem , alk
qjuando din>idia^uavvel plus minu& amputacum , fu4
licet id figura fiht iQaxime difFormes & miaus pro
fortionata?. cfr. Ulys. alprovandi Muf. Meta^
Ielwihc Idtk Angerb^ ^. 5:5^ Tab- W)\. fig. i.
(b) AiSTHEOFOGi.YjfHi capuf vel cramim corporis bik
mani referentesl Cephalit^.
Lapidem facieca bumaoam repxapfciuaatcai fifHt H^i^
WING Litb. Ang. Lib, VII. fig* 5^
(c) Anthropoglyphi octdum referenteK Ophthai*
Hi non confuodi debeat cum lapidihui octdariius^ ad
cpercuJiias connumpraris (^Spec. 49^1. lit. d.) tKqt»
ciim onycbe eculari C Spic. 1^9. Tom. L pag. 27 j\
cum quo tamcnmaKiiuamhabcntconvcnientiamtfuat
ctcnw W opbialmita ^lices opaci dirtrfc coloratk
firacis^ feu zonisi it^ compofitU ut figura tan? ex^
trinfeca c^u^iQ inti;inf<:ca ociiluxn tcpraefciucot. £x
Utore marim Norwegio ^lem pofiidco.
(d) ANT«»OPOGLYf«^ for bumanum referems. Ca**
iunt figiift cofdisy i^bufmtdiHs^ Spec. fi^O diftv^
gucncfi* Davila Cf/. Tt !/♦ jp, j[oq%
Cc) ANTHROFOct^TPHi monmarum mdiebri^m figuri^
j(iAP»E« MAMM1LJLA,R£«»
Referunt mamniiUas vel papiHas ittiiUebres, vocancor
a GfiSN£&a d€ i^. Lap. UtpidespapiUares^z Luidio
Digitized by VjOOQ IC
Stallagmiia papillate s, cfir. Baier Or. Nor. p 37*
lab. h fig. }7' Helwxng Litb- Ang. p. ^7,
(f) Anthropoglyphi penem vitikm referentes. Co-
tnjE. Phailoidks.
Sunt rcpcfti> qui mctnbrum virile integrum cum tc-»
fticulis reprsfencant , alii qpi folum partem anterio-
(em quodlammodo exhibent^ non confundendi ^um
priapoliibo iilter corallofu?K^ifas (Spec. 4^8. lit. a, )
hequc cum belenmitis (Spec. 46^.) 9 quibu^ non*
nulliolim idem nomcn obnnuerunt, quemadmodum
& art hoc er atit (B i^OTitvaWi (Spec 487-) nee aoncana^
lithi ( Sp^c. 4j^f . y Hue qui pertrnen? aut filicei
cflTc (olciit Aut ftalaSHci vel tvphacei. cfir. Lang 11
Hifl. LaD. fig. p, ^tf, lab, X. Bmbk Or, ^vr.
lab. I. fig. 3S. Helwing Litb. An^erby Tab. Vth
fig. 6. IJayila Catal 1\ II. p. 300. Nro. 844*
(g) Anthropoglyphi tefticulos velfcrotum referentes.
Hos, ni vaide fallor, ad aritas^ poftea dercnbendos;,
ciTc referendos opinamur, licet negare non poffimus
4ari tophos hujus figuras. Horam mcn^onein^facit
Da VILA /• f. p. ^oQ.
(b^ Akthropoglybhi figfUrm renum. Silicss hehi-
FORMES.
$unt ffllces vul^ares interdum & tophi ^ qui cafu banc
fguram obtinueruot, non confuhdeixdi cqm miner a
pyriticofa & martiali b^matitica ^ qus etiam tuc fi-
gure donatae prius fiiis locis ^fktiptx.
(i) ANTHROPoqiYPHi manus humanas referet^tes^ Oix-
RITA*
SuQt fialaSiia hac figure pra^ti. AldrOvandi M.
M^t. pag, 4^1. DaVi^a h 6w
(k5 A^Tntiovocit^mP^/il^M((f re/erentes. Scb-
F |) I Re*
Digitized by
Google
«02 t>4 C O ) K|
Rcpcrti fiitit huJQsmodi pedes laptdei vd fimpUces fd
ochrean , iiUcea vel tophacea materia aut llabftia
Bruckman Tbe/^ Due* Brunfw. p. 71. Tab. XiV.
iig, i. II. Baier Or. Nor^ pag. ^7. Tai. h fi^.
(1) Anthropoglyphi offk bumana referentes. Eno-
STEOS.
Diflinguendi ab ofteocoUa ( Spec. 414O nee non ab af
bus petrificatis QSpec. 620); figura folum hiofiisca'
jusdaai humaai gaudent, (ilices narur^, quales adli-
tora lacuum vel maris repenri folcnt. cfr. Gesnei
dc Fig. Lap. pag. if 2. Helwing Litb. Angerb.^
57. Bruckman Ib^j. D. Br. 'Lab. XlJl.
5t. ZOOGLYPHI bruta animalia vel eorum partes reft,
rentes. Zooglyphi. Spec, (/p,
Sueth. BiLDSTENAR SOM LXKKA OIUR ELLER DES OP
LAR.
Gall. ZOOGLYPHITES OU PIERRES FIGUR^ES REPEi-
SENTANT DES ANIMAUX«
Germ. BiLOSXElNE die THIBREN goer DEREN XHEi-
£eN GLEICHEN.
(a) Zooglyphi quadrupeda teferentes.
Occurrunc apiid lithoginiphos hujusmodi lapides ftdi-
Bid ^ topbacei vel Jlhcei^ qui, I'ua exrrinfeca fi-
gura, aliquando Q\xm.leone^ aliquando cum cane.i
lie porro , imaginatione plurimum ad/uvaatc , cooi-
Sarari poffunc. cfr. Ulyss. Aldroyanw Muf. Met.
jRCHEKi Mund. Subt. &c.
ab) Zooglyphi avium figura.
Davila I. c.p. 300* Nro. 84a,
Cc) Zooglyphi ampl^ibwum figure.
(d) Zooglyphi infe&orum figfura*
Hue coaaumccari poflunt qui mdum v^arUm teSc
runt I allquand# apparencer cum fcurHao iaclufo*
cfr.
Digitized by
Google
t>t C o ) K* «o'3
cfr. Heiwing L. Ang. p. 62. Tab. VII. fig. 17.
1 8' dc quibus antca locuti fujnus in 0^/. r/Vra en.
tbomoU
(c) ZooctrvHi vermhm figura^
Poffideo concrctum martialc, quod ex aflc vcrmcm
fca lumbricum tcrrcftrcai rcfert. Hue forlan & fal-
tcm noniiulli lapides, qui a lithographis pro lunJ^ri-^
cis pctrificatis funt habici , pertinent.
(fj ZooGLYPHi capitis cujusdam animalis.
La^chmund in Or. HilJes. fiftit filiccm 6gura corpo-
ris aviSy c^pitccanino^ alit de capitibus bourn ^ cm-
num &c loqunntur.
(g) ZooGLYPHi lingua qucidrupedum figura. Buglossi*
• Ab his nonnulli arte funt fadi , inferius defcribcndi^
qui tamen hcic Jocum non habent ; qui cafu vcl lu-
lu naturae foroiati funt iiguf a linguas > hue pertinent,
cfr. Helving Litb. Ang. p. 59. Tab. VU. f. g*
Davila C T. 1 1.
(h) ZooGLYHi cornuum figura. Gekktitm.
Hi funt diftinguendi ab htppuritis corallinis (tw cerati'
tis QSpec. 4f6. lit. ^./•g)^ nee non a ceratitis pi*
Sis Spce. 6a6. lit. g. Hue pertinct kuceros feu cera-
tites Maslenfis. cfr. Volckman Sil. Subt. p. 64^
Tab. V. fig. 2.
(i) ZooGLVPHi Toftri avim» iigt^a.
Davila Cat. T. //. p. 3or» Nro.^^
(kj ZooGLYPHi ovorum. Oolithi.
Lapides figura ovi vel intcgri vel bifefti funt reperti.
Poffideo filiceum ovum bifcftum , ovb bifefto galli-
narum exafte fimile. Ovi integri mentionem facie
Davila Ic c. p. 301* Nro, tf.
. LITHOGLYPHI vegetuhitia ^ionum pmrtes refenn^
$€S^ Phytogltphi* Spec. 631.
Sueth^
Digitized by VjOOQ IC
t04 ><C©>«I
Su^h* BiLMTfNAE SOM LIKKA &tJt% IWER UTSDl^
I,Aa. ■
GalL LlTHOGLYPHITlS OU PIEERES FIGUR&S QUI
REPRFSENTENT DES VEGETAUX.
Germ. BlLDSTEINE DIB PFLANZEN U>*I> I>WBH
TUEILEN GLEICH£K«
(a) ?HjTOQLr?iii fig^a fruj^uli linnet. StWEChit^.
Sunt fiUccs C5?triafccc firuftuli lignci inftar fibrofi , in-
triafccc vcro folidu Ex Htore maris ca/^i. ^*
Agricola dc Nm Faff. L V. p. 6iu
©W: Sunt & alH lapldcs flekcbittt minoupaii, utp»tc o/leoc^
$p€€. 414. & Utboxyla Spe^. 429* qui tamcn hue prxcife
non pertinent, licet ofteocolla aliquando figuram wuhiU
lignei habere poffiL
(b) Phttogi^yp^ii fruBus v^lh^Uma ref^nnM. Cae-
fOLITHt
Hue pcrtincat pJicts iicc nonjlalft^mkm eonft&ionariu
( 5*f er. 417, //>• «. ) vcl alii Upiacs > qui amygdals^
cerqfa^oJivaSy nuces avellanas^ truna^ pyra^ aliosqoc
plurimos fruftus,, (impliccs vcl candil'atos rcfcrupt.
cfr, Paier Or. Nor, p. 4^. Tab, 1. fig. 11. a^. 21.
flt4. a«. BRlicKMAN The/: H Br^ p. c5. Tab. V.
VL VIU Vlll. IX,
OWl De his carpolithig, auomodo ipetrijleitif fiuSibut reg^
tabllium diftingucndi, diximus C Spec. 433. Okf. 2^) Nod-
nuUi ab hte carpolithis, inprimisqui pyra referunt vidcntur
tliquando originem habere a pyriu ghbukri deitrudo^ *
fterum ooaerctp, quod qMtterla mn^U^i Uidicace (olet^qtt
eonlUnt.
(a) Phttocltfhi raJiciS vegetc^iUum referenies^
Hue pcrtiact inprimis zingihriM ^ quf ra4iccia »••
giber is imicatur ^ queo^ in arena, fuccefliva particub-
rum ooncretione, hac forma gencrari contoulic BjeQck*
MAN Tbef. D, Br. p. i%x. Tab, XX 11. fig- V. Sed
non omncm zingiboritem hiac Fatione geaerari no-
fiaus, Habemus a Goiklamiia^ iofiormm ^ngf^
keri^
Digitized by
Google
ireritim, Davila Car/. T. IK ^. 301. ATf^ ii. mttt-
tiohcm hdtfiticis hac forma.
4. LITHOGLVPhI ^m /ii5# reftremes. TucHNOGLr^
PHI, SpcC.<J2.
Sueth. BiLdstenar st)M likka konstgiOrdt aUbe**
TE,
Gill. LiTHOGLTPHlTES, QUI JLEPRESEKTENT DBS CHO-
SES ARTIFICIELLES.
Germ. BlLDSTEIl^B , DIE XtiMSTLlCHER ARk£lT
GLBICHEH*
(a) Technoglyphz numifmata reftrentes^ Nummi
oxaBolici.
Sunt topbacea vcl ocbreactM natura ^ orfaicularcs n nu-
mifmata majora vcl minora references. Probe diftin-«
guendi a lapidibus , quos lithographi diverfi , eciam
tiumifmales vocarunt, quales tupiices defcripHmuSf
^lios inter corallos^ quos forpUas vocavimus (^Sper.
457 ) alios inter contbyha univalvia , qui belictta
lunt appellati ( Spec. 490); alios deniquc inter con-
cbylia tivalvia^ qui nummuli Brattenburgenfes funt
votati ( Spec, f 0^. )
(b) Technoglypui panem referemts^ Artholxthi*
Panes diabolici.
Sunt figura aliquando pmn fimlagtm^ lemula ^ ali-
Suando hemifphsrica ^ aliquando aliis panum diver«
tatibus fimili. cfr* Wormii Mufi L» h Cap. 13.
fied. My LI us in Sax. Subt. P. 1. p. 6i. Hel-
wing Litb. Ang. p% 26^ Davila Cat^ T. 11. p»
198*
CO TechnoGlyphx cafium referentts. TyroMor^
PUlTiE.
Sunt tigura cafei hlgici , figura r€>tundata deprefla in*
tegri vel plus minus fedi. Hblw ihq Utb. Ang. p«
a6- Davila /« c. p. 2fifip
Digitized by VjOOQ IC
6o6 l>< ( o ) Kj
^d) TECHNOdLYPHi oTnamentum pUcatum coHare mu*
lierum referentes.
Rcpcritur m falinis Polonicis, Bocbnienfibus & Willic%^
kienfibus.
CO Technoglyphi calceamenta referentes.
Baier Or. Mor. p. 47. Tab. I. fig. 40- 4l-
(f) Technoglyphi muftriculam feu foiinam calcis r#-
ferentes.
Baier 1. c. Tab. U /. 42-
Cg) Technoglyphi patellas referentes. PAXELLiXiC.
Sunt concavo convcxi , rotnndi , patcllis fimilcs, pro-
be a patellitis inter conchy lia univahia dcCcnpih
(Spec. 4g3) difting;ncndi ; probabile videtur hos, a
materia calcarea^ circa globulos concreta, fuam ha-
re origitiem. Goiblandia.
Ch) Technoglyphi pbialas referentes. Fhiulit je.
Sunt forma pbiala , aliquando Sc poculi y vcl alia qua-
cunque, analoga, cfr. Davila Cat. T- 11. p. 303.
BrQckman I cTab. IX. f. VI 11.
f . LITHOGLYPHI figuram quandam matbematicam refe-
rentes. Lithoglyphi mathematici Spec. 633.
Sueth. Bilpstenar af nXgon mathematisk figur.
Mathematiske bildstenar.
Gall. Lithoglyphites qui REPRESENTENXDfes figu-
res DE MATHEMATIQUE^
Germ. Bildsteine mix matkematischer figue.
Mathematische Bildsteine.
(a) Lithoglyphi mathematici, SPHiERici, solidu
Globuli lapidei*
Sunt filiccs figura faepius perfcftc rotunda , tor
mentariis globis , majoribus , minoribus , non *abfi-
miles , in litnre marino , & vallaribus regionibu*
frequcntesj aliquando minores, alibi, forma & raa-
gni.
Digitized by
Google
tH ( O ) Kj d07
gmtudine grandinis, filicci, qui CuALAXiii: rcl G£-
1.AX1M voeari folent m^arena litorali , raro tcrrcftn\
obvii. cfr. Tom. 1. p. i^f. lit. a. diftingucndi a ga-
/j;c/a pLiNii cfr. Tom. 1. p. 198- lit. a. obf. Oc-
currunt & aliqiiando hi jrlobuli lapidei ab uno latere
qua(i comprefli vcl abicifli. cfr. Plinii H, N.
LXXXVll. Cap. I. Gesner dc hig. Lap p. 86.
WoLFERT H. Sf. HaJJia inf. P, 1. p. aa. Tab. ai.
fig. 1. Lachmund Or. Hild. p 11. f. 1. Mer-
CATi Metalloth. Vat. p. 318. BrQckman T/r^; D.
Br. p. iz./FaK ^\ fis. ^
Obf* I. Annon pi7/tt/i€ petriJicMta! faxonica hue rcfcrri poffint,
ncfcio ; casdcm noti vidi«
Obf 2. Plurimi dantur lapic^cs globulares qui tamcn cum his
filiccis & quarzofis confundi non dcbcnt. Lapidem caka^
reum globularem dcfcripfimus C -Tow. I Spec. 54. lit. e pa^.
128.) Globulos faxq/bs formaH 2i granite fufco atre defiruHi"
bili^ per ejusdem dcftruaioncm , indicavimusT Tow L p.
409. Spec. 201. lit. t. Obf. I.) Globulos pyriucofos dcfcripfi-
mus inter mineras fulphurcas; globulos martioles imcr mmc-
' ras fubaquofas ; glohtd s flMBiticos ^ feu oolithos QSpec.
415 ) DifTerentia Iios omues globulos inter eft fatis mani-
fcita. '
Obf 3. Scpofitis ailorum fcntcntiis, originem horum globulo-
lum deducimus vel ab ef'ervefeentia guadam intrinfeca, fub
Ipfa induratione cfr. Tom. /. p. 294. Obf 3. vel potius a c/r-
cumvolutatione materia gelatsnofa^ in aqua , inprimis falina^
ante rjusdem materix lapidificationem feu indurationem.
Repcriuntur ctcnim talcs, quales ctiam ex litore Norwegi^
poflidco, qui ab uno latere concavitrte quadampolita prxdi-
tl, quafi digito vel alio corporc incumbente elT^nt com-
S>re(D, luculcnto indicio eosdem olim molliorcs fiiifle. Ean-
em.cum ghbulis in obf anteced. ft. nominatis originent vlx
habere poflunt.
(b) LiTHOGLYPHi MATHEMATici , ^Z^tfriV/, tefiacii.
Bezoar fossils*
Sunt lapidcs rotundi, teftis feu cruftis concentricis fra-
gilioribus, hzoardici lapidis antPMlis iii&^x y concrc-
ti & compoHti. Qijato in Peru.
Obf
Digitized by VjOOQ IC
6ot ><T O ) K|
Oi/I Heic^ nifallor, locum etiam obtiiierepoffuiltB£ZQAi«
Die I L\PiDES^ quo8 defcribit Boccoh in Ricb. N^t. fg^
2iS ^ P* 238. qui ia Sicilia reperiuatur ^ fphcrici vcl (y
vales, majores. minorcs, Orudis concentricis compofiti, cua
arena inclura^ fapore argillaceo vel bolari, diverfa duridc
Alii appellant hos lapides Pietra. p' A^vbt\]kk. eft.
Worm I i Muf. p. no; videntuc Veroi ad ftjam origiDen,
ad oolitbot vel topbos connummerari poflTe. Sunt etenimhi
omnes lapides eadeln ftrudura crultacea, qua glohuli mitsi
fsrri laeuftris etiam oolitbi & tophi gaudent ^ eandem itaque,
vel aequalem^ agnofcant orlginem) probabite cSL
CO LiTHOGLYPHi matheMaxici 0vales.
£unt ovali figura , in una cxtrcmitate aliouando, plos
minus ) quaU abfcitli* In lit ore niarino hjoripegicok
alibi, cfr. BtiucltMAN T^/. D. Bvunsm. Tat. VIL
fig. Vll Tab. VU. /. IV.
(d) LiTHocLYPHi MATH^MATict bemlfpbMici.
A litore Norwegico & Hi/banico habco lapides hcnri-
fphaericos albos, quarzolos. cfr. infupcr BRQcKJUAit
llej. D. Br. Tak.V. f. 1 V. Tah V U /. VL W.
Vll. ^^. IV.
(c) LiTHOGLYPHi MAtttElfATici fytalmJaks^
Ab his nonnulli) inprimis majores faxofi, funt atti
fadi, inferius nominandi ; hi funt^/frei minorcs, b>
fu naturae fadt.
(0 LiTHOGLYPHj MATHEMATict cylindriH.
(g) LiTHoCLYpHi mathrmatici irapeziu
(h) LiTHOGLYPHi MAtHEMATici triangulafiS^
Hue pertinent ///V^j anbaUini Borrichii.
(i) LiTHOGLYPHi MATHEMATICI CTuciformes^ SrtAi^
ROLITHI.
h ftaurolitbis pidis QSpec. 6i%.^ diAinguendi. H^
non pi£lura » fed figura crucis gaudent. £x Snr
nia pDflideo fiaurolitbem ^ tribus radtis, ejusdem ftie
i cralQcici dc longltudiois, polLicis unius cum dzi»
diO»
Digitized by
Google
! dio, (iiiceae naturje aliiim ex An^ia arenacco ochrca-
I ceum. cfr. Davxi^ Cat. l\ Ih p* 301.
i 5.' LITHOGLYPHI figuratiy arte faQi. Lithqclvphi
[: ,, ARTIFICIALES. SpcC. ^4^
iJ lapiJisfuppofititii.
I Sucth. GiOrds BiLDST£HAR. Artificielle BILD-
J . STiiNAR.
Gall. PlERRES FlGURCBS. ARTIFICIEL-
LE S,
Germ. Gemachte bildsteine, Gekunstelte bild-
STEINE.
f: Suae lapidcs , ad fuam naturam di vcrfi , a quocim-
-qnc fere lapidum gcncrc, qui olinfi artJficiofa manu, in ya-
jio$ uius, divcriumquc in fi.irio , dcterminatam obtinuc-
runt ngurain, qui idea, & ex alio fiindaincp.ro , hcic in
'mincralogids locum habere non poflunt fpccialcm, quam
iquod in locis fubterraneis aliquando reperiantur.
I (a) LiTHOGLYPHi ARTiFiCiALES cuueiformes. Cekau-
' NliE LAPIDfiS.
SuiK lapides durK)res (ilicei vcl laxofl , forma cunei>
J ab una cxtrcmitete acutiores, aliquando ab utraqnc
■ craffiorcs in medio, ibidcmquc fa?pc foraminc pr«-
diti.
Qbf. I. Plures (\int lapides, quo8 antiquiores c^rizuffid/appel-
JarHnt. Inprimis Ca ) Belemnita, ^Spec 465 ) hoc nomcn ob-
rJnucrunt. aliquando & Qb; Ortboeeratitit^fiSpec.^ij.^jfinc
dubro ob conicam figtirami («)£<rWm>^ {Spec, 516.) vcl co-
rum nuclei^ iidcm ftint lapides, quo anciquiorcs a coelo de-
ciduos credtdenuit, idco & Brontias appellarnnt. cfir. Pli«
Ml as LXXXyiL Cap. 10. (d) Vaccinos lapides inferius dc-
Ibrtbcndoi nonnuUi ut lapideffulmiruires coufidcrarunt cfr.
AVolfaP-T Hift. N. Hajf. inf. pa^. 511. Tab 22. V 23.
ubi & (e) Aliroitem (^Spec. 453. ) appeliat cerauniam Jlella*
turn. (0 Djnique& <tr/^f}o/ pluriroos lapidet,quos vcte-
res in divcrlob ufUs fibi compararunt, inprimis hujusmodi
cuneifqrmis lapidts In medio perforatos, pro cerauniis co-
rum polleriorcs babucrunt cfr. PLiiiius h. 2J Cap. 9. G.
Tom. a. Q q Aoai-
Digitized by VjOOQ IC
AGRKOL/k de No. Fiff. L. 5. Cap. 13* /Bbshmm. it Uf
Tigufis. p. ^3.
Okjl 2. Paucis, hac oecafione, noftram, de genoiha €kni^
nUj fctt tonitfuali lapide ajperire volumus mentcm, quaa
uberius expoftiimus in Dijp. de kpide tanitrudH. ExiffiBt-
mus tcmpeftatum vi mineralcs lapides in nubes nunquaa
cle vari, nequc in a^re vel nublbus gcnerari aui produci pot-
fe, deficiente materia lapidea , nunquam non a^re gravio
ri* A pbanQmenii quoque & effedibus fulminis^ nullum d»
nino veiligium nullumque indicium lapidiscujusdameeov-
lo impetuofe projefti, hue ufque eft obfervatum^ fedfiibd-
lius imo penetrandflimum quid, quod ut iinem merito nobis
conciperepoflumus fubtilimmumacvehcmcntiflime motuB,
qui comkupione^ aceenjione & colliquattone fuam exfcrit maxi-
imam potentiam Hit obfervationibut merito concludimoi,
dari quidem aUquando lapidem tonitrualem , non in acf re & nu*
bibus gencratum , fed in ttrra , igne fulmindri ^ coUiqtuaUm
txtemofAfia^ quam non in terras vel lapides^ fed unlce m
metalla cxercet, ut omni obfervatione conftat, produRam;
ejusdcmque notam charafterifticam ideoque in eo pofitaa
ciTe, quodfcoriam referat metallicam vel mttalUcum eolUam^m^
quihus cum fiatUs vel metallicit particulis , ttquidir &r ftfis.
tnterdum terrea , Umdem ae fixea imo vegetaMer pattet , jI-
qtMndo mmifceri polJunt ^ illiquata. cfr. G. Agricoi^a ii Of.
if Qrttt Sutb. L, V. G» E. StahL i# Experim. CCC. p. if?.
AVo. CXXXIV. Brejl. gefch. 1718. Stpt. O, IV. urt. XttL
p. i6>g, G* E. RuMPHius in Eph. U. C. Der. U. Am. lY.
•kC no. £?• Arm. Vll. objl 3. KrUcer in Epb. N. On^.
Dec. m. Attn. Vll. ^ VULp. 1881 BoR£i.LUS la €»/. Cm.
III. p. n69. Ohf. LXXXVl.
InAiper de fulminari Upide c^nftjli poflTunt JOK. Bohk ic «t*
taunia. J. Cat£S de tehfalmineo. HoteH8T£TTE& deb-
pide fulminafi. C B. Valehtini de Cerauhia* M.
GoTT. Wagner DiJ)\ de lapide fulnunm^ K. STOEJact
dc cerdunii hetulique lapidis biftotia. Qitibus noftti di UfiM
tonitruals addi potcA difp. fi placets
Cb) LlTHoGLirPHl ARTIFICIALES CuUfi/wWUS. Cu*
TRI LAPIDEI.
Hujusmodt culniSf lapide dixtioti fificeo vtl acksuim
fadis , antiquiores , non folum in circumcifiams ik*
gotio 9i fycris peragendis, fed 8( aliis occafionibai
afos fuifle hiftorici nM 4occat
(01*
Digitized by VjOOQ IC
XO' LtthdCLtf fix At^rtnciAtis feti^ifotmt Sbcu*
RES LAPtDEiB. ,
iiA) LiTH^CLYPHi AfTiFiciALES iH^kiformes^ Mal«
lEl £A»D£I.
. CO LlTHOGLWHl AtLTIFtClAlES fugltt^foYfneS^ Sa*
GITTja/LAflOEii:.
(0 LiTHOGLiri»Hi Afttj^iGiAtES UngUafoYmes. Lih*
GtJL/E LAPIDE^.
Veteres Uffgulam dixctianl glaJioinm oblongum ia fpe-
cicm linguae fadum. cfr. Gellii NoS. Aua L. 1 U
Cap. IQ. WoRMii Muf. p. 6i.
OV^ Hi omUes reccnfitl aliigu^ plures Aiftt inlltumeiita vel
bcUica vel alia» qgibus antiquioresufi fun t| in quern iinem
plcrique for amine dooadpro manubrib immittenck). Reperiri
folcuc aliquando in tumuiis coUibusqne fcpulchralibus fupra
dcmortuos olim congeftos^aliqaando & aliis in loiHS'} omacs^
que ut €€raunia lapides vulgo haberi folent.
Cg) TessIer^. BaJenfes.
Sunt teflcrae ofleas » fuperficialiter licet lapidt catcareO
adhaercnces & adfixas quas male ad ifiguratos lapidei
rctuUc J. Bsringee in Liik Wurzeb* eft. ScHeuch*
iZER Naturgefcb. P» II. p. 15^% fine dubio func olim
arte fad^s.
(h) Urna. Oftfacit(t.
Sunt arte fada vafa ^ divdrfa Jftrudura > diverito dt
colore in iumtdis St collibus feptdcbralibus obvia, ui
quibus cineres demortuorum reconditae fuerunt una
cum aliis additamentis. De his uberiuseg!tJ.\y.BAu*
MEk In Miner. T^ L p. $^,q. ^c.
Obfervdtiones cifca Lithoglyphos lapides^
Ohf. I* Plures qui defiderat eogndfcere lapides figuratoa fta
lithoglyphos^ conftilere potcft, Vl. Aldrovandxxwl Mij/t
Met. t. IK p. 541. fequ. h^ f»6. &*c. Ath» KiRCHBRU»t
in Mund. Subt. T. n. L. V Sc&. lU. }. JoKSTOif um tba^
matosT* CI. IV. Cap. XVIL Jac. Gastarellum in C3s*
riofif^tiius %n§uiitis Ch V. Cap, XL WonNlVM in A*5^
Q q a T^*
Digitized by VjOOQ IC
<if >< C • ) »4 '
Th. Bartholin in Epift^ Medic, Alios ut fcticeuMv.
Conciudo verbis 6ai£ri In Or, Noi;. p, 48. fojfa k
immenjim au^eri catakgus , Ji opera vsderetur pretittm j bak'
Ut auttm jam UEhr iuriofus^ in modo pnlatis^ quod ad ^kt-
fi , ulteriut fcrutari ^ '^^h fi wagis hoc placet^ ridcre quut
9lbf. 2. Originm horum omnium hpidum fi^siorum , qui fi-
gura animal ium , vegctabilium vel allarum rerum pn«fi-
ti, deducendam arbitramur, aliqudtido a materia moUuMi
in aliqua cavitate aut rima fingulariter , fub fra&m,
formata . ftibfiftente , & ab eadem fuam figuram obtioeD*
te; aliqnando ab hujusmodi moiliorls & gelatinofae mate-
riae agicatione ab unda marina , unde non potuit noa
diverrand obtinere figuram fub lapidificadone, talem, ret-
licet , qualem mollior ilia materia fub motu , prcffione &
attritu obtinuit« A fimplici attritu lapidum ^d invicett,
hujusmodi flguraa , fuam habere originem , non videtor
probabile, nifi violenta quadam fraftura aliquatenus fr
guram prius obtinuerint, quo caAi , IkltciQ acutioreg ai-
gull dcteri poflunt
i X^i-
Digitized by VjOOQ IC
§. 1^5.
3^ LITHOTOMI. Gen. 74.
Lapides incifi.
SucA. FoRMiiKi; STENAR. Inhuggne stenar.
Gall. Pl£RRES TAILLCES. LlTHOCLYPMITfiS. Da-
VILA-
Germ. Geformte steinjs* Eihgehauehe stbi«
Sunt lapides diverfi qui plerum^ue nulla extrmfcca
peCttiian figura, nifi aliquaudo fphaenca auc ovali, gau-
dent, neque piflura quadam ornati, fed aliqua tamtn,
figura\ tamquam a lichotomo incifa auc infculpu func
praediti.
I- LITI lOTOMI foramine -perforati. Lapides vacci-
«♦ Spec. tfjf.
Sucth* Kostekae.
GaH. PlERRES D£ VACHES.
GcrOI^ KUHST£IN£«
Sunt lapides plerumque (ilicei aut arenarii, difformes;
focaoiine prsditi rotundo , aliauand^ integrum lapfdem
tranfeunte , aliquando notinifi ad p^tem diinidiam vcl ul-
ra fe extendente.
^ (a3 L AP f s v\ cc I Nu s filiceus , foramine lapidem tran^
Jeunte.
Hie eft qui proprie lapis vaccifiMS yocatur.
Ohf. Nomen vaeeini hi Upides obtfmieriaiit , qudkl vul^us
exiflimat eosdem mcdicinam cfTc vaceis fanguiaem 1qc«
ladis mulgentibus.
Foramen in iitdem pmfenreflefaftumai ifftA^ttatlm^cadcn-
tc & lapidcm CuecdRvc dctcrcntc,' jvita i^ttUcvlum^^ta
ta cavatlapidemnm wjUyii^^tfArftffrid^Uiihijimpcrruadf-renbn
. jpoffiini* Podldco hujusmodi filicem in medio clivacum in-
tra vert) banc elevatlonem e© loco jpcrfg^f^tum, iibj 4ft|ijBr>
gUttui« cadentes neceflario prdiftic defliiercnt ^ ideoquc
Q q 3 loco
Digitized by VjOOQ IC
loco fbramrnis rotundi^ canalcm quendam obloBgum & obIt<
quun^ formarent, fi bujusmodi vi gut(u]£ ^queaegaudereat
Praetcre^ obfcrvavj, quod huju^i^odilapidss circa fiiumfon-
; mcD videantur qua(izoDiscoocentriciscflrentcompo(itl,ufi>
de pEobabiliter coacluditutY haec ibramina vcl eo eife modo
^ fiormata, quod in ^lateria Upidis prima molUori, fijcrit aliod
"corpus cyllndricum Injclufum, deindc vero dcftru<%u|D aut
cafu tsreptum i vel eodtm modo quo zonae conccDtricae in
noonuUis achatie & filicuD fpecicbus formantur y foraminei
• poft induratioRcid & coardatioaem, centra lb vacuo relido*
NefblQ & cue bis in lapidibus aliam nobis fingamus c^uffua
quam In aljis, l^gp^ibus cavcj;nQfi^.. *
. ih) tAiPiS ykccinvs.y for amine ^otundo ad; medium U^
pidis vei ultra jranjeunte. • •
Hi ^pi<k8 ^ndkdi cum prioribusf agnofccre pofTui^
ori^incm. iliquando ab aliis cauflU fuiun foramcQ
habere • oterdum 8( a pbohdibui,
^') Lapis vACciHUS arenarius y foraminitus Upidm
^ infegre vel ad pattern tran/euntihta^
Mnjfa arenaria^ aquabilUim vermium^ niduKs tnhdi^i^
)H[elwing Litb. ^ngert.f. 64.^ Ta^. VU^f.2Q. Lvi-
Dius in Utb. Brit^ Ivro. 173^
lit kpidcs, (pArfi, Ij^twaleSy aoQ oonfiindt debcat, oa
cqte glarem cavernofa^, ghia monces iiitet^m con*
ftaat , dcfcripta tm. I ypec^ 82. lit. /♦ f . 189.
>. LITHOTOMI cavitate Utente^ parietibus nwtis^ A-
nati^ Mjitm^ Spec 63/6%
Jquilini lafidits^ NtewuLtoHUM*
Paantid9S^ Gm^nidts^ Ciffft^^ CaJJfdani. Gt^oiuM,
Orchita^ Enorcbides^
GalL ETiTis ov Fierile d'aigle.
Stnt hfidcs Jllieei aut martiaUt^figura globola fd
tfn&% ali^tt»dQ irre^lara %ur«) „^ caviufee s^ih
dens
Digitized by VjOOQ IC
^ C ^ ) >^ «if
(Ictit intrinf^ct tatente , imerdum vacua » interdum gravi-
da alio cum lapidc mobili vcl adfixo, aliquando 8c cum
tctt^y raro cutti aqug inclufa.
U) JEtxtis lapide incUif^ mohili.
^^tites etuhryom Ubtro. UpiUulofo* v. LiNN^ 179. 2^
Eft vel fiUceus vel martuilis ; prior utplurimum forma
globofas <fok>re filicis igniari! , cum foraminulis u-
na vcl pluribus ad intrinfecam covttaeem'latcnteiii
tendcntibus ; pofterior figura pyriformi vet irrcgulari,
foraminibus ia , Tupcrficie carcns^ colore basmatittco
vcl obJfcijrQ mi^rtiali ; v$ri^. vcro fua in cavicate
laclufmB babentes lapidem mpbikm^ qui coacuffione
Arepitum edit.
Hie ii^cl^fus lapis yocatur Caleimus vel Caili^uS
zMcalainUSj feraper divcrfa ab ipfo cortice eft na-
tura, fclilicf^c , ochreaceus , vcl pyriticojus cum fill-
ceis particufis commixtis, vcl arenaceus ab arena fi«
licea concretiis^ vcl cqlcareus ^ aut creiaceus^ vcl
& fiUceo cretaceus.
0»/: Juxta obfttvatfcnem WonMilt !h Wfa/I C. I p. 78. ' Elf
horum filidum fbu- aetitarum inCrinfeci ruperficlct obduSta
eretdcta materU^ qualis etiami dum lapis concutitur ^ dcci*
- dit,
(b) i^TiTES hpiJe incltifo non motilu JEnms foi«
MINA^
Eft ^ fiti^us rt\ mnrtiaUfy cum hpidt ad fiaper^
cicm rntrin&cam in uno latere* ad$xo ^^ qui aliqyan-
do ercd^us & elongatus , inft^ membri pueciU^,ap«
, parct J, idea &; a, qpoaullis atifpcplftes v.Qcawi;. . .,
.iy^ Takm filieem igniarkim ma jomnv ^^^^^ irrrcutud, cum
^ ^dfixo m/W/albo^ fled fieabro it q\xm arena JUieek^* ^j^^tu
fcutor fi)uftfllOfl^ GompofitO) poffideo ex agtu Hmidmrgkif^
(c) /Etites iirra vel arena ^^JH'inchfayr^
JB^Mes embjypmjthro^ t^ i.,
?ft vcl ^chrtaceuf ab» ocmrai cp^cr^ta vcl /cbi/(qfiify
fiJA in caviutQ nonnifi terram luccafn vcl alius co*
Digitized by VjOOQ IC
6\6 .{>* ( o) fi
lorij^ aur arcnam fubtilem habcnA.JncJufam , mohj-
lent, quae vel per foramina ubi Ilia adlunt, vcl fono
' percipi potcit. Scbiftojus rcpcritur in Humieberg ig
vVeftrogothia. Ocbreaceus in Burgundia & alibi.
Cd) iExiTts terra indufa non nwHti. Geodes fixus.
HujiisftiOdi aetita? vix nifi martiales vcl argUlaceitri'
ftim^, inclufaui babentes terrain ochraccam , am ar-
giUaia vel uuamqiie quibus tota impktur cavitas, im-
dc & nulltumnQtum habere pofTunt. Reperiuntur ia
Flint f hire in Jn^ia.
(c) MtiTn^a^a inclufa. Enhydros.
Hie foraniinulis caret , inhofpitans vcro aqua undnla-
titjnc pcrdpi poteft.* *
Ca) i^T^iTES inanis. .
tavitatc gaudet fine aliqiia materia inclufa, panim
. diffcrt a lapidc cayernofo > quales plurimi quarzofi
invgniuntur. ' * .
. Cs) MYITES' lapiJ^ .if mobiti ^ imrnoiiU incbtpK JE-
TITES HERMAPHRODITICUS. ,
Injciii(|itn habet hie aetitcs fua in cavitacc cariimum &
J. fnobileni & adfixum^ vel lapklciu &Cttm & rerram
[^ mpbilem.
(b) i^TiTES cavitcttibut pluribus difiinSis. Mtiti.%
{>lj\j. Be atitir pcculiarrtcr fcripfcrunt J. L. Bauschicts
de bamatite U' atiU\ W. Laurlnbercius \nHtfi, Dejtrtpt.
JEtiU. Chr. MiiWTZEjLius in Epb. NaL Cun Dec. B*
Ohf. fl* Nonnullos ab his atitis fuam habere origincm a dc
0',<ii\tud:\s^lohu!is fyyritifo/is^ deftrudtione in centro incipfcnff»
.f .& terra ad partem per foraminuU, cum aqua vel aliofnc-
docvacuata, unde cav^itas. relit^a major quam refidita fern
. martlalis, pollmodumconcrcfcensimplercpotuiu utcontcn-
'' 'dunt v.'Justi in A'/rWra/. it.p. ig^, & Abilgard in Be/'kr.
cber StevinJ'klint p.20; difputare quidem nolo, vchcmen-
r'^'tcr tamcn dubitd* Pcrfuafum niihi habco^hoslapides diver-
Digitized by
Google
• los,aliam&quidcm divcrfarn agnofccrc origincm.LEHMAM
* in Mb, "vun MetuUm'uttern p. 256. commcmorat fc in aetite
*? ' quodim difirado obfervafle corticmi cxteriurcm fufcum,
^^^ martialfmfatis durum, eufdcm vero intrinftcc vcftitumfuif-
-nr fe argilU molliori fiiva, fn qua cailimusexzt repotitus atquc
cum cortiee cxttriori concretus. FofTideo & ego ^eodem fi-
^um feu pleni'in ex Jtij^Ha forjna [ere Jcapha plan! fundi»
qui aequalrm htfmatiticnm pofTidet corticem , intrinfecc veJU-
tum atgiUa carulea parum indurata, aqua tamt?n ficilc niol-
lior nddcnd'-i, cui incumhit adlimus ochraceus durus, to-
tayi impl.-ns cavitatem. His obiervatis concludi pofTe ar-
bitror quod circa c^liinjuni aut nucletim prius formatum
& exiiienttm, argilla, cund..m ciraimabiens non folumca*
lore exficcata fed & vaporibus atquc particuJis minerali-
, bus ad certam cra/fitiem penetrata atque his caufTis indurata
^*,fuerit; copticc fie indurate , quin materia interior argillacea
*' fuprrftes fuo in ftatu mojliori permancret, nullum cit du-
biun;, Scd hie genera; ti^mij* n^odus lohim vnlcre poteft dc
lEtitis ochraceis & martialibus. Jlios , mpnmh Jiltceoi &
achatims^ alio^que, cxiitimaverim luam habere originem ab
cadi.mcai:iTa qua alii lapidcs cavernofi exii'tunt, qui fuas ca-
vcrnas Tub cxficcationc &-induratione niateriae molJioris,qua
funr gcncTati obtinucrunt. Si in hujusmodi materia moUi in-
volutum fuiflc lapidem duriorem fupponimus, probabilc vi-
detur candcm,fub materlaemollicris induratinnc& coarftatl-
onc, noo potuiflfenon a rt-linua maflareparatum& inclufum
fieri. H^nc originem indicare videtur ii^wa aliquando rnclu-
la, nec'noncfl//«W feparati vcl adfixi , femper alicna ab iptb
' cortice natura ut & pere^yina corpora vcl corundem vrftigia in
•'borum lapidum cavitatibus aliquando obfcrvata.
'Ohf. 5. In nido aquihrum hofpitarc hos lapidcs, undc tamcn
nomen obtinuerunt, fabulofum eft. Idem dici poteil dc
eorundem virtute partum promovcndi.
J- LJTHOTOVirT^/'^r/V/, c^vhate latent e ^ cryftaUis
adfixis^ vel feparatis ornata^ Uterus cRYSTAtLt-
^Grerrtt. CKYstALLMUTTER. \ ,,
^j J ' '^ ^^*- Qq 5* " "Sunt
Digitized by VjOOQ IC
^t l>^ C Q > ^
-Sniivh^iAts/Hltd aUquandb cattarei aur wunrgftm^
i^lMerici, plus minus comprcfll i vagi, magnitudinc roclonii
fna|on vcl tninon\ cavitate incciuTcca prasdici, aaas pd-
chcrHipli vcftita cry(talli$, %uaK & fepvat^ intcrdiuncoo-
tiiict mcli4as«
(a) Uterus cuTSTAttiNus ^licpa. \ Melokes hw^
Tis Carmeli.
Melopepomes. Aldrovandi.
M^diesjilicem embryonilms fi^is cryJlaOwU mlriftm
zofi. V. LiKN^ ^79- 3-
Matrix marmona^ glofo/a^ ctyft^Ufirum m^mis Cm*
melt. BuEiTNir,
Sunt hi mclones congtobausi diVcr/^ ma^oitudiniS) ab
avi gallinacei ad melonis dioieufioncm ^ coiocc alb^
fcentc feu pallide cinereo. velpotiys vaMgaco; dife-
QA cavitaicm foycnt Caepius kregubrom, miiftOobtf
cryftaUift ornatam ; duri , polituram ftifcipiont. Ex
Orifmt^ \T\^nmhmonteCarmeLi vi\AJaoC9 arenarioiat'
merfi dicuntu^ Bipontio In Germania.
ttf.. Peculiarem de mehnibus fetrefa^ mfio^U Otml tfUtoluk
cvulgavi^ JoH» Ph. BRET;i!iia8<
(b) Uterus crtstaeliku^ margaceus Mt t^dcmrews.
Hie vrerus, dji^id crf^dllonim gciicrc oroanis eft
(blcc J idfifl fphatofh y a Kb quarzofis ftu ctyftdi
mont m^. Bornbofm ia J}ania., RemJ^ ui Gailuu
9tf. u Qui ad hanc(]pecic]i|«onnuiiierare voluat oanes Upita
JlSceof^ achatinor^ qngnojbt , eakat,0H , mofgpd^t aliotquc ci*
▼ernofoci qui adeztrlnftcanifiguraiilininturcgul^aref,ftci-
▼itatibug praedid plerumdue Inordinatfai , majortbus, niiio-
bus, quorum parletes vcl vacqc vcl ctrftjl^y 0^^*% ^
ad partem faKHcavlmui in 0^^* mA Qrjjtaa. MnH. 3. T«.
f. 119U id £ioa« poffunt.
Mt/r 2. tB Utbotomi contmire yidentur oriKinem q«m »
per, Spic. frf^« 63$* OkC %. de aetWs aiwlmiit* Dt \k
oanique nuUum Aiperefle poceft dubiMfQ Quia materia aoB
fin( %ma9!&y qua?, ftib iQa^radone ft ^swca^w^ eavtt^
tem obdnuit iocriofeatm,, xxk aua, piirio^ q^riicxpreflaft
U^ulda locum cryftaUUkdonm opportuaua obdnuit*
4.LJ-
Digitized by VjOOQ IC
4. LITHOTOMl ekvatis vel de^Jps ^ohuUs inwnxtis
f Tahiti. VARiOLiTi€» Spec. (Jjg,
*Sucrh. KXppstenar,
Gall. Variqlites, Pie&ees a vetit^ ve&olik.
PlERltES a PICOT.
GeriD. PocKENSTEiKB. Blattersteine*
Sunt lapides yS/tVe<e naturas^ fparfi, divcrfi colofif,
ili*(|aibiis alii minores lapides f lobulares vel alius aut ir-
jrcgularis figutae, dtverfo a reKqua fftbftaiiria lapidea co.
lore , ftmt infixi & quafl impaftati , unde lapis faciem ha«
bet quaQ variolis, eicvatis aut dcprcffis, yd vcfti^iia va-
riolarum eflct inquinatus, \ \
(a^ Variolites variolis eievaiis^ »
ffi colore diyerfot cum globulis infixis albis aut paU
lidis panim clevatk^
(hy Varioutes variolis deprejffis^
Eft etiam colore divcrfo cum globulis albis ultra fu-
pcrficicm noo protubcrawibus,
(c5 Variolites veftigiis variolarum inquinatus.
(^d) Varioutes facie farciminumm Lapides farci-
Sunt lapidcs compofiti a mafla lapidea plc^umquc
brunni coloris dura , in qua iaipcrli mveniuncur
fragmcau lAdetcriniaata alba vel flavefcentia , inpri*
mis quan^/a vel fpatbi pyrimacbi , unde, polit i, fe. *
cie intrinipsca farcimmum gaudeiv, Smalcatdia'
Haffia. "^
Otf. I. Difcrcptnt 'nawlitAn^oM colorli,
imou Vf^i^ioiijM Widcs,£hbftlisalbiu Variolitjb vf Ri,
Hi ftint qui ab Indianis Gamaicu a|pellantar, (colore viride-
fcente cum globulia elevs^aut ^prcllif albJSi^i/rapiiqftQ*
lo in medio notatia« Va^^txki Alci/iVfo/^ T^,I»f^^u
ado* VAKiohi'WM ftthi gUbuiiti W wmtdis mta^i
Voeanfiur auoonuUis OfHnm St. Stepiiami, toloreru*
bea^ ^Ub^iu albis elevatis; tut 6cfnth* }. 4 Me^lr
}tio.
Digitized by VjOOQ IC
0O >*f 0 >>«|j
.• 3tio. Variolita alH^ fuftuUs attis am ptmitift.
Hos dcrcribit Lang i us in Hifl. Lap. Vig: p: 40*
4to. VARiOLiTiiL nigricantes ; Jujhis if viridHuf ttttentb
confpictti.
. Horuhi mcneioncm fadt Helwiho In Lith. Angerh'^f. 57.
5to. VARioLiTia, anergic
Cfr. Helwihg 1. c-
, Of/! 2. Qui valunt ^ hue rcfcitt poflfunt cottnr ghre^im mm-
Utam uec fion ^ rof em glureofam eort^km , quat Inter lapkkf
jtft^mfim defcrlpfimus T. I p* 189. lit. c. d; litrt con la-
in xtos globulos laptdcos bf^aat^ ftd maculfs vel /raw
folum Aint notati. Etcnim rigorofc loqucnda, ftinc hi
variallta omtics, ut opinor^ ad Breccias Tom. L p. 42^
dcfcrlpra^ connumcrandi ^ a quibufl, nonnifi magBifudine
in his longe ininorr (Merre videntur.
Oif. ^ Ori<inemhi Upidcd varloHtici eamfcm agnofcunt cub
brecciis quam itno vcrbo iudicavimus § %i Tom, /, /> 426.
vel a materia moilioriY in« qua, ante indurationem fiUces^o-
bularet i^inorea fiicnnit immixti & quafi irapaftati.
f. LITHOTOMI Julcis tiaratt Lapides s u l c os i.
Spec. 639^
Suetb. FXrade stewmu
Gall. Picrrcs silloh^es.
, Germ, GEFiiRCHETE steine^
Sunt lapides diverfi, faepiiis «»>//% vagi\ ita viciffi-
tudinibus a£m fua in fuperBctc excifi & den ici, at facka
cbtiniieriiit a^ri^ eujiis inter fuicos parum eievit^JS ia-
tcrjacent fpatia (kprefla asquabilia.
(a) Lapides sutcosi ^ Julcis ftexis.
Gaudcnt fulcis vcl undalatis vel vcrmifbrmibtis.
{h^ Lapides svtcosi ^ Jiilcis reSis fed inordinatis.
"fXf. Conftanthujnamodiftilcoftlapldes utplarimumlaplde art*
MmvelaliomoIIioriyfibria&tVenulia^TfMir^oT!/, aut alius gc*
neris dtirioribuidoaato. In hujusmodi lapldci, a<^ vidflto*
dinibua expol^ftefydum ifLia ped^entim fe in fM)iot iai^^
folvit gliitea quo parttouix molUorea'AieniMCQiniaKa^ ne-
atfle eff Ula a rcligoo lapide ftiofei&vt JyaiwHur^ inpriouf
Digitized by
Google
011 o)»^ 6aj-^
acoedcate ftigoite aquamexpandcnte^ ac tandeiti abluantur,
fibds & veoulis Teu duriori lapidis parte incafta reliAa, ia
quam aque« particul^ nullum habere potucruncingtcflumy
6. L I T I i O T O M 1 Uteris txaratL Lapides lite.
RATI. SpCw 640-
SuCtiL St£NAR M£II CHARACTKRER £LL£R ^OKST^f*,
WiiR.
Gall. Pl£ftRES LIT£RAIR£S»
Germ. St£in£ mit characteren oder buchsta-
Sunt lapidcs aliquando tofbacei y aliquando y&yo,^,
in quibus liacae intcrdum inciiae iatcrduni elevated, jam
crafliores jam lubciliores, kque plus mu\a% ibvaiues ii
approxiinaarcs, hac lua fcctione & ficxura. iiguras exhU
bent licerarum a^nitarum aut incoguitaruoi.
(a) Lapldes literati Uteris elevatis.
Hue pertinent, nifallor, lapides cum literis extan-
tibiis & prominulis» quorum mcntiouem facit H£l^
wiWG in Litb. Anger);, p. 3^ &c. & ddnicavit Tab.
I
XI. fig. I. & a. Locum & hcic habet durior &fubti
lior lapis arenarius m Nackfioberget in Dalecarliay
qui ribcis gaudcc elevatis. chara^rcs vcl Htcras re-
prsfentancibus. Topbi lunt paulo frcqnentius titeris
elevatis ornati. Habco mium ex Norcopia Uteris ;
quafi bebraicis fignatum*
(b) Lapidbs literati Uteris incifis.
Lapis heic in Suecia norus^ qui reperitur in ^emtia
prope Sknrdalsportetiy fuethiee vocatus Sten i gr'Cnan
Dak 9 h. c. Lapis in valle vtridi , compefirus ollari
lapide cum fubtili arena immixta , hue perti net, prac-
ditus Hneis inciffs , divcrfa extenfione gaudcntibus,
charaf^eres vcl literas repr^fcntamibus , cfr, b. d. D.
Til AS utkaft til Svenjka viin. Hift.
Cif* I. Eandem hi lapides cumliteritdevadsagnofcuntcaur*
fam fuarum linearum vel literarum, qua j^tdtccdente^ Jukofi
dcfcripti. Lapides Teroii quibus ilttra incijk apparent^ ia
qui-
Digitized by VjOOQ IC
Juibui ic nuUae fibraeautvemilsobrervafit^untgftiideiil
Be dubio, connexipiie partium ioxquali alibi laxiori^ aliU
dbriori; unde, aeris vel & vaporum ii\juriii aut aquanim
fiuxui expofiti, abagua Vcl iisdein vaporibus inter particolai
terreftres iaxlus cob^rentes fe iofinuantibus, fol vitur Tuccef-
five gluttn vel nexus partium,unde adhuc major pcdetentia
aperitur aqua ingreJOTus, quo tandem feparantur p4rticulx ft
aqusadfluxuauferuatiu^ Topii Aias llneas^ ni&llor, obti-
nuerunt a fluente aqua partes moUius cohaerentes deteren tc
Obf 2* An manu humana ^ an a^re & aqua^ ftinc formats
litetM igmu^ quas in faxo elevata8> in cavema quadam ob-
fervavit ToaaN£FoiLT Voyage aux tenant^ ignotum adhoe
clt
Dubius & hanro^ literae num heic locumhabere pofllnt in vdk
infiriptionit'^d&netaOeJhrti ArabUi yl>xopt ManRukrttm^ quaf
ab Ifrdditis fuiffe fadas vulgo dieitur^ licet iiters lint quan
maxime ignotae, cfir. SSk^^ Bikliotb. P. IV. p. g.
Eadem ttt ratio literarutn^ quae in in ula Ceyhn^ lapidibus,
longiores & reftae infculpts reperiuntur. cfr. C£rb£tts
qftind. Naturgejcb. f. 212.
7. LITHOTOMI caviiM oUMvi aperta ionati. Ollm
CIGANTEii:* Spec. 641.
Sucth. JAxTGRlfTOR.
GalL PlERRES CREUSES*
Qerm^ i<iESENT6pFE» ^
Stmt caviutes cylindric^e , duorum vel trium pedum
profundiuce & diamecro duorum vel rrium ulnarum , ot
lis majofibus baud diffimiles^ in montibus nonnuUibi pr^*
fentes, iis inprimis locis declivioribus ^ ubi fluxus aqui-
rum videtur fuiiTe i vel , nive coUiquacai adhuc vebeiDca-
tior efle, quo lapidcs Tpatfi cireumagiuri pofluat.
Obf. Has oUas ab aquis^ fuo fluxu lapidcs olim in faperficie
montium fparfos in motum circularem excitantibus . fuift
produdas iivlicare videntur loea decli viora ubi bar oils repe-
riuntur, ncc non lapidcs duriores in iisdem adhuc prseTenteSi
inorbicularcmplanamfiguramhocfuomoiu detriti. cb.AEU
Stoekb. Vol. XXIV. pag. 279. Sed, hoc ipfo abfoUtc im-
Eugnare non volumut eorum fententiam , qui contcndlA
as ollasi faltem nonnullu, olim manu humana fuiSe cxca*
vatas pro contundcndo firumcato rcl alios in uftis.
Digitized by VjOOQ IC
tx C • ) ><l <»i
\ Ordo ^tus,
; CALCULI.
I Sueth. ST£NAFW£f*
Ij Gall. Calculs.
t Gernu ST€lN&HNLXCBKtITEK«
Sunt lapides , divcrfa compofitione & indole ^ qui
^in vegecabilibds vel animalibus aliquando inveniuntari
^ aliquam fiaajlicudmeoi cum lapidibus mkicralibiis gauden-
^ OV^ Ai regtium mincnrale ^ hi lapides , rigorofe loquendo
non' pertinent) utjpote non in fliperfieietelluris nee in locis
flibterraneifl ofovii, raro & eadem minerali materia, qua alii
lapides^ compofiti ; ea veto de caulTa locum inter corpora mi-
^ jQcralia obtinuerunt) quod r«piu8 lapidea fint duritic & omni-
^ so percgrina exiilnntin vegetabilibus tk animaiibusi faltem)
Biillo modo ut corporum oi^anioorum partes conftitutiva
confiderari poflunt, licet abiisdem vitiatis fuam fxpius habe--
^ tntoriginem. Eum inAiper in mineralogicis prxftat horum
"^ ' lapidum cognitio ufum , qUod ab iisdem, divetfi generation
nif sftodi lapi4uai in aprieum ponuBtui*
§• t6s.
Digitized by VjOOQ IC
I. CALCULI VEGETABILIUM.
Gen. 75.
Sueth. WIxTERS STENAR.
GalU Calculs ou Pikrres DEis vegetaux.
Germ. Steine in cewachsen.
Sunt lapides in vcgctabilibus inprimis arboribus ali-
quapdo obvii» in iisdeiii^ vei eorundeui vitiaco lucco
generati, vd cafu quodam intrufi.
Obf. Lapides in vegattbifihus gciVcr^.ri^adhticquidcm none*
obfervatum; cxiflimamusvero lapidesin ilsseque ac inaoh
maUbus generari poffe vel Atcco viclato vei fenlo. Sk wa
vel nuclei vcgctabilium lapldeani fere obtincre poffint durr
tieniy quid impedit. quin lapla ab hiijusmodi materia iqtc-
{[etabilibiis aliquando produci poilit ? Probabileeft vcgrubi<
ia fuis aliquando ]abora^e mocbis, fuaque habere monlia
Ab Inufuata vegetabiliuni anaton\ia' dependet quod nuUae
vel fads paucam de his lapidibus ^abcmus cogDitioneB.
RuMPFiirs in Amboin^ R. a* L. IL Cap. 46. comnemone
In Amboina^ Indianos magni faccre & aeftimare lapides in
vcgctabilibus repcrtos.
I. CALCULI VEGETABILIUM , in^K Spec. 64^.
Sueth. Ingrodde stbnar i wXxter
GalL PlERRES FORM^ES DANS DES V^GETAUX.
Germ. Ik pflanz^n GtwACHSENE steine.
Sunt calculi , utpluricnuni filtcei , qui in arboribus,
omni latere , intra corticem , imo interdum fere in mc-
ditullio arborum plenc inclufi fnnt rcperti, a»^squc uUo
in cortice aut arbore veftigio vulnerationis excriiieca?.
Obf. Huju^roodi inclufi &innati lapidei aplurimis ftintobfcr
vati ; in Betula ut legitur £pfe, N Curiof Vol. p. 66, in
Qutfcu in Ac^ Erud^ Upf, In Pinu Jyloeflri.Rd Medevi m
Ofirofotbia; in Abiet^ in Neritia^ qui bini pofterioreiinAM-
/io Bromelliano olim fucrunt. Ego unum pofTidco ab aba-
te intra rami crailioris radicem inclufum a Sigtuna in Vf-
landia. Hi omncs fuutjilicea naturae, qui arlK)rc adhucjo*
Biore, cafu quodam fucrunt forfan inclufi, vulncrc 6e^
de faaato.
1. GAL.
Digitized by VjOOQ IC
2. CALCULI VEGETABILIUM. intrui. Spec 543.
Sued). IntrXngds stenar i wXxter.
Gall. PlERRES QUI SONT ENTROU^ES DAKS, LES Vfi*
GETAUX.
Germ, In pflanzen bingedrSkcte steine.
Sunt Itpides in arboribus obfervad , non perfede in-
clu(t, vcU ita falcem inclufi, ut extcinfcce adhuc vcfti*
gia appareanc violeacs vulnerauoiiis & incruGonis.
Obf. Hue forfan pcrtinet lapis cujuf mcationcm fiicit Woa«
Miua in Muf. L. a* Op. 19*
fti»m.Ji^ Rt f«x^*
Digitized by VjOOQ IC
6%€ txCo)^
§. l66.
3. CALCULI ANIMALIUM.
Gen- 76.
Sueth. DiuRSSTENAR.
Gall. Calcuis 0¥ Pierres dss akimaux.
Germ. Thiersteine.
Sunt lapides in animalibus generati , vel a materU
terreflrii qms a Uquidis circulantibus, aliquando io h-
iis majoribus luWiftentibus , prscipitatur & concrdck,
vel a materia (juacunque alia vmcilaginofa crafla^ qus
Tub ftagnationibus concrefcere & iiidurefcere folet.
Olf. Cum his animalium calculis non confundi debent ^
animalium duriora^ neque lapides minerales^ qui ia ▼entrioh
lis animalium aliquando reperiuntur, ab Usdcm cafii qw
dam dcglutiti«
X. CALCULI ANIMALIUM , concbarum. Maiga.
RiT^. Spec. 644-
Vniones.
Calculus com-byUi. v. Linn^ 177. 7#
Sueth. PXrlor
Gall. pERLES.
Germ. Perlen.
Sunt lapides molliores > ab indurata terreftri mitcnti
calcares indolis, globofi velovaieS) colore aiboamcs-
rulefccnte, fuperBcie nitente, diverts in conchyliit pne*
lentes , in oftreartttH nonnuUis varictatibus , in pinnM wu-
rina^ inprimis in tnujculis leu i»;y/27iJ margaritiferk^ s
quibus ad ipfam teftam in latere interiori aurgariur C>
lent efle adfixx.
(a) MARGARiTiE rotunda.
Sunt globofae , diverfa magnitudinc.
Cb) Margaritjk ovales. GuTXit iiargautje.
Sunt oblonga figura , undc guisanam aomea obdair
runt.
Digitized by VjOOQ IC
(CO MAkGAliit^ bemffericit*
(dj MARGARiTiE cdmprejfe.
Sunt rotunda: vel ovales, fed ib utrdqUe iaffere com*
prelTs.
br/ I. Mar^arits teperhintut rt6n Tolum id cowbit ntfrU
tiir, fed eciam in concbis aquarum duUium, lacuSribus auc
fluviatilibus.
Majorca vocari folent unma\ mihofes autem maYgdrk'-a.
X)hf. ft* Vcnduntiit margarltae magrto prctiO, quod tamcn di-
fcrepans clt (a) rationc inagnitudimsj quaintcrdum eeraja ae-
quant: (b) ratione/^ttr^, qua rtpcriuntur gldbofe,ovalfS,
cylindrlcap,coinprcH« : (c ' rationc toloris albo laftf?o, alLo
caerulcfccntc, grifcc, fufco^ nigrlcantc, ttiacjlofo feu varie-
gate: (d^ rationc nitorir^ feu ut gcmmarH loc)uuntur,<i^«^
fortius aut debUius nitcncis: (c) ratione furitatit^ qua vel
Ibmipeliueid^ vel opacse exiftunt.
VuriJUantnt pulvere offis jifik-^ fumkii^fili & myh^ eunk
fafonc vtntto C/ aqtut.
0. CALCULI ANIMALIUM, limacum. Calculi tr-
MAcuM. ^ fipec. 645*
Sueth. TrXgXrds swACkstEHAR^
GalU PrcRRES d£ limasons^
Germ, Gartenschneckensteine.
Defcribuncur ut albt aut caerulefcentc^ .% remipelluci-
dii figura ovali ^ maxime Uves« cfr» Wormii Mat/*
3. CALCULI A^^MALIUM tri^fiace^nm^ LAt>ibEi
CAHCRORuif. Spec* 6^k
Ociili can&orum. VuLCbi.
Calculus cancri^ v. L ikn£ 1 1^; g^
Sueth. KrXftstenar.
Oalb PtERRBS D'KCalVlSsfi
Germ. Krebssteike.
Sunt lapides diolHores caleartfl. (colore ilbd aiifc cit4
riildGseatft^ lifiguTpl^ cruftaeci iuftar cep^i unde
Rr s ia
Digitized by VjOOQ IC
€29 t>*(o)ii^
in igne in latnellas concavo convexas cxfoUintuf ^ ^
pc ventriculum in cancrino gencre iahofpicantcs.
CO Lapid£S cancro&um ) gammari.
Raro reperiuntur.
(b) Lapid£S canckokum, paguri.
(c) Lapides cakcrorum^ afiaci.
(d) LaPIDES CANCRORUMf y^/V/^e*
01^ Dicuatur hi lapidcsgenerari a fucco zlbo^ qui, co tempore
quo hcc crullacea corpora novam inducre cruilam & anti*
quam deponcre volunti in utroque latere feparetur&fecer-
nitur, &conrequeateriucceifiveiaduratur, unde cnilUccos
fit lapis. Ab liis lapidibus ut & ventricuio ptiiVmo eancroi
fuutn Iiabere alimentum « eo quo cruilam mutant tempore»
Sub quo & sgrotant & quiefcunt^ plurimi dicunu Fit Iixc
eruQae renovacio qiiotannis, quifm crudamprorationctqg-
meati corporis extcndcre non poffunt.
4. CALCULI ANIMALIUM pedicuU ntarim. Calcu^
LI CIMKIS. Spec. 647.
Sucth. Hafslusstenar,
Gall. PibRRES DU POUX DE MER.
Germ. SfiELAUSSTfilNE.
f -
Hu]us calculi mentionem facie Wormivs in Abf/^ p,
2^1.
f . CALCULI ANIMALIUM coha. Lapides serpkk-
TINI MAGNETIC!* SpcC* 6481
Viedra de coha. Portugali*
Sueth. Indianske ormstenar. Maghetiskr orm*
STENAR.
Gall. PlERRES Dfi SERPENS DES INDES. PiSR&ES
DE SERPENS.
Germ« Indianische scalangenstrins. Macks-
TISCHE SCHLANGENSTEINE*
Sunt lapides globofi & tuber9fi , intriofcce crofta-
cci) nign ) lAtdrdiim ^-albefccntes ' cum ai^ ">^nilpf|
Digitized by VjOOQ IC
>^ C o ) li^ 629
]gravc5 1 perhlbcntur rcpcriri in capite vcl rentrc ferpen*
turn majoruiii ia W/a nofpitandum , qui vocanturaror*
tugallis cohra veL coira de cahelo , uade & hi lapidcs nCH
fiicn obti(U!erunt« Vocancur eriam magnetici ob vim»
qus iilis attribuitur venena actrahendi.
Recentiores vcro contcndunt hos lapidcs eflrefpurios,
fnudulentQT ab Indianis arte fados , a fruftutis cornu cer^
r/» vel alio rum animalium cornubus, forma globofa ab-
fcifHs & incifis atqne deindc calcinatis ^ unde ^ tion mi*
rum quod iotrinrecc nigri appareant quemadmodum alia
cfla cqdem modo calcinata. Interea tamen hunc fraudu*
l^ti^m lapidem heic nominare debuimus.
€. CALCULI ANIMALIUM igvafKe. CALCUti xgva.
N^. Spec 649-
Sucth Stenar af igvana.
GalL Pierre d' igvane*
Germ. Steine von igvana*
Dcfcrbuutur ut albi, fragilcs; in capicc igvana ho-
fpitantes, fed & hi maxime dubii fant.
7, CALCULI ANIMALIUM, Vwfo^t/ vlantis. Dra-
CONIT^. Spec. 650.
Draconiia^
Sueth. 5ITEKAR AF FLYGANDE DRAKAR. DrACONL
TER.
Gall. PlERRES DE DRAGONS VOLANS. DraCONI*
TE$.
Germ. Steine von fuegenden drachek. Dra-
CONITEN.
Deferibuntur hi lapidcs , alii , ut pcUucidiute cry-
IblUna prsditii alii, ut divcr(is ornati coloribus, o^ro,
rubro, albo &c. figura fphaerica ; cfr. Plinius in Hifi. Nat.
LXXXVll ap. X. Langius in Hifi. Up. Fig. Heh.
Lll. Cap. 5- p. 9. * 41. &c. Wagner in Ht% Nai.
Balv. p. %%6. P. BoaBLLUs in Ohf. Mtd. Ptyf. Oif. SS-
^ R r 3 Scd,
Digitized by VjOOQ IC
«3o. ^^ o, ) trt
Sedit Higenue loqucodo, d|e bujusmodi kpi^ibiis in
dracomtus gcaeratis yalde diibicaimis. Iq aatccedcntibQi
iijiuiiuiusy ajiroius ioiiv corolla dcfcripcos, ( Spec, ^f^)
a. iiojvuuillis Jrjcomi(n vel dracontias appcUari; (ed hi^
niaguitudiiie fj?pc maj^ori quam uc Ml djraconibus gcnecaios
iioi <|ui^s iaiagiaari poflet/iufuper & omui fcrc carcncpd-
lucUiUce. (o^uiuam e^o (inc lapi^cs^ quos auQorei oo-
nii^apfub, hoc nomine dcfci;ibtrc yolucrunt, cum ccrti-
tuJ^«>i^diccrc non poffumus. Pliirimi probabilitcr clicunf
COS. cue nonnifi (ilicei vci Marzo/ox pcllucidos lap^dcs,
^iguiari 6g ^a. cfr. Sjpad^ Ctf/o/* yeron. f. d^i*
p^ Doccndum nos aliquam mentloaemhonimlapldambeie
&ccrccoafto8 fuiflc, quodcameiiQoaaliugn.iiifincmfiidtnBv
qt|am uC piitcat ii;t ^^s^sium a ycfiute 9b^<;nnt; anuqujor^
lithographi , qui utplurimum fabulqfis narrationibiu fuai
implcrunc dercriptiones. ^em fcr^ di^ P9l(ci\ de Sp€t^4^
5t4 ^ 0^ allatis ijE dclcripcis.
^ CALCULI ^VSIN^ALIVM^ tfifiudinfm. CitoNiTJ.
Droma.
Celontes. CbehnM.
SuetK Stenae af sxtiipaddoiu^
Gall. PiFRRES DB TORTUi^S,
Gertiv Steinb yoi^ schudkiiStek.
lu majoribus rcpcnri folcnt teftudinibus , qui teAl
Mudcnt o//re/f vcl p$ujculis margaritifcris fcrc asquali^ co-
fore dicuiUtir dTc purpurco vel alio. HuJusiuOidi caloi'
iura a tcjiudine terrefiri ^ forma fpha^cpidUU. irrcgulari,
maxiinc la^vqm dic(cribic Payua Ci/o/. 7'v^. i. l^* joa^
AVo. II.
9. CALCULI ANlNMLIUMj^/ym ^//^g^. Calcvu
BCLLUGiE. SPC^ 6{%
Siicth. Stenar af fiskeh beuiMjA.
Gall PiERRES DU PQiaSON BEUVCA.
GcfOl. St£1N£ VOM FXSCUE BEttVGA.
Soot
Digitized by VjOOQ IC
IM ( O ) Kf 631
Sunt lapides ex albo BavefccDtcs cruftaeei, qui rcpe-
riuntur in pifcibus, Belluga vocadSf ad gcnm Siurionis
feu Accipenjeris pcrtincntibus , a qiiibus icbibyocolla ob-
tineri folcc, unde & IcbtbyocolU appellari foient, qui ho-
A>ifaat in flumine Wolga. cfr. Collinson in A8. Ang}^
Vol. -f^. Nro. jfSs. pag. 451.
^If. Plurimi Utbogtaphi mentionm fiioiunt lapijuai incapl-
tibus pifcium pr«fcntiiun« ^aoM£LL In AB. Erud. XJff^ Ao.
1725. iufigoem exhibuit catalogum eocumpircium in quU
bus dicuBtur efle reperd, etiam J. Tu. Klsin Inpifi* N.
MiflT. I mo. DivAintur hi lapidea ca allquando effe tbtritie^
ue ad invicem percufli clanRorem feufonum edant, iiBO, ad
chalybem intcrdum fcintillent, qoemadmoduan refertur do
Up\dc $cie9Ut Aktedim ; Umbra Aldrovandi. L«p. Si^
fern Wbatisl/iv. aliijque; alii defcribuntur ut pelluddit
alii femipcUucidit figura guoque diverfa, globofa, eUipdca,
^ompfcfl^ uel angulari. Scd recentiores hiftoriei naturalca
Indicarunt hos lapides, qui in omni fere pifcium generc, ad
^ vel :) paria, imo plura rcperiuntur inclufa in veficula qua-
dam clara in capitibus eorundem ad cerebrum adbaerente,
nihil aliud tfttquoLmofficulaauditus^ ejusdemque aliquando
indolis & uftis cum iis oflibua, quae aliis in animalibus an-
pellantur offa petrofa^ aliquando eadem Indole cum officulo
audicuff eocblea vocato. Hue ni fallor pertinent etiam la*
pidca tuberonum^ coracini Sc manati nec non cintdia ^fynQ*
iin^>i Plinii»
Simul heic commemorare debemui, aliquando hi piy^i^a/ repe-
riri quoque Upides deglutitos , inprimii in pifcibus votacio-
ribus, quos forfan nonnulli Uthographi liuc connnmerare
voluerunt« Hujusmodi lapidem maculis pulclire rubtis ad«
fperrum, ck Li^io pifoe obtinui, ipfe licet lapis ad fuam ftab-
iUntiam inter faxa & quldcm grMuitas Aium nabere debet lo-
eum. Undenam maculas rubras fuperficiales obtlnuitmi*
bi ignotum. ^
lo, CALCULI ANIMALIUM^ g/t/?or««i. Lapide^ali-
cTORii. 3pcc if J3.
Sucth. TUPPESTENAR. CaPUHSTENAR.
Gall. PlERKES ALECTORIENKES OU PlBRRES pE
COQS.
GcriD^ Hahnensteine. Kapauhensteihi*
Rr 4
Digitized by VjOOQ IC
632 ^Co)>^
t^erhibentur reperiri in galiis gallinacetf > qui fepteoi
transegerint aanos poftquam certio ctads anno fueniat
caftrati. '
(a) Lapi»es AiECTqRil, tryftaUini.
Sunt aquea ciarirate ^ forfan lapides minores quaru-
Cb) Lapidcs alectorii^ cinerei.
(c) Lapides aiectorii s fujci.
Ohfi Nonnulli dictint hos lapldet rqperitl Iq ventrieulo ; Aoei*
COLA autem de Nat. Fossil. LVL p. 629.; dupUcet <b-
fbribit aledoriot lapides ; alios iavratriVn/ogenetatot, fi^o-
ra hupini cjusdcmque aut^^^t magaitudine, colore cisereoaot
fufca diluto ^ vcl fie cryftallinM fade ; alios ia jec^rt cafomm
generatoSy colore fiifooj. majores^ iofcrius cavemofoi^
Tuperius parum extuberantes« Si haec vera^ priorea foiliB
dlci pofliint lapldea deglutiti^ non iU veco pofteriores,
II. CALCULI hmUKlSSJUy^hifundinum. Lafidd
CHEHDONH* Spec. 65+
Sueth. SwalestenaRi.
Galh Chelidoines ou Pierres d^hirondelleji^
Germ, Schwalbensteike*
In ventrieulo birundinum vel eorondem puttie rcpc*
riri dicuntur colore alba vcl rubentc* Sunt lapUIuIi mi*
nores deglutiti pro fublevanda tricura alimentorum^
Obf. Ht ftint difiingueadi ari&tf/fibffff/iirffffr«rftei:quo6dercr!pfr>
' mus Tom t Spec. 136* p. 281* qui , ob aliquant apqualitatm
cum hisIapidibuachelidoniiSi vel^ quia iidem aliquandoi
in hirundinibua reperti^ ftium obtinuerunc nomcq.
la. CALCULI ANIMAUUM^ motacHlarum. Chlori-
TJB. spec. 551-
Sbeth« Stenar af 3rlor« SSdesIrlestenar.
Gall. PlERRES DE HOCHEqVEUES.
Germ. Bachstellzensteine.
Colo-
Digitized by VjOOQ IC
^ C o ) «J .633
Colore defcribuntur viridi graminco, ia ventriculis
harum avium praefentes* cfr. PtiNius LXXXVll. Cap.
0>/r AcmcoLA de KaU Fojf. LVI.p^ 629. dicit ebloritem vcl
fmaragdum eiFc^ dum translucct ; vel jaJYidm^ dum non
rranslUcct , ab Ms vero dlftum , eundcm in JiylU avis
ventre eilc congenitunu
13, CALCULI ANIMALIUM an/erum magellanicarum.
Calculi pinguinum. Spec, 6ftf»
Suctb, ECKELFOGELST£Nt
Gall. Pl£RR£S DE PINGOUINf.
Germ. Eckelvogelsteine.
In ventriculo anferum magellanicarum funt obferva-
ti, rcipfa vcro nonnifi deglutiti funt lapidcs^
14, CALCULI ANIMALIUM vuUurum. Calculi vul-
TIJ^RIS^ SptC* 657.
Sucth, Gamsstenar.
Gail PlERRES DE VAUTOURS.
Gcrra^ Geiersteine,
03/ Si non omncs, plerique tamen lapiies. avium defcripti a
Sf€c, 10. ad ij^am inclufivc, nihil aliud ftint quam deglu-
titi lapides minor es, quarzofiy arenas ei aut filicti tzroac ba^
tini^ quof aves deglutiunt pro melius ftiblevanda tritura
alimenti affumti; faltemhoccertodicipoteftdeiifflapidibus
qui in vrafriocfo eof undem reperiuntur, ft quidem non folum
in avibus nominatis, fid etiam in aliis pIuriBuSr^
r5. CALCULI ANIMALIUM bovini generis. Bulithi.
Spec. 6i;8-
BeT^oarJici bovini.
Sueth. BOSXAPSSTENAI.
Gail. PlERRES DE BESJIAUZ* BeSOARDS XiE B£STI«
AUX, BuOLITHES. ^
Germ RiNDERSTEINE*
Rr f Re.
Digitized by VjOOQ IC
«34 »HCo>>cJ
Repcrfri folent hi lapidcs cam iq vaccis qoiA
Mus.
Ca> Bytixqi ife veniriculo.
Hi utpiurimum fuat deglutiti lapMes.
<h) BuLiTHi if renibus auf vefica urinaria.
(«) BuLiTHi if veficida fellea.
.Hi, uc cruftacci, fplcnt propric ^f ^oor Jm ^wiw a^
Ecllari , colore viridefceacc aut flavefccatc ^ aosid
)avila Oi/. T. i. p. 50^. iVro. 21.
X(f. CALCULI ANIMALIUM M/^wi generis. Lafh
DES BE20ARDICI. SpCC. tf 5>
Calculus gaftricus folidMS tumcatus^ v. Linn6 176. 4-
Sueth. Bezoa&stekar«
Gall. Besoarbs^
Qcxxs^ Bezoarsteike,
Sunt iapides moUioresi cruftacci» lameltis coucemiv
dscompofiti, figura faepc ovali, plu? minus comprrfi
in centro gaudcnc nucko filamentofo , vcl alio magis foli-
dp, qui pro bafi infervic, circa quern cruftx formancori
reperiuntur in ventriculo animalium generis capdoL
(jl) La? is bezoardicus arienioHs.
Colore eft viridefcence, fuperficie quafi poliu, par
ticulis fubtiliffimis compoutus , crullaceus » lamdP
concentricis conftans , indufus in facculo hofpiat a
ventriculo Capricervi feu GazeJla Irnkc^^ teX Csfr*^
Bezoardic^e.
Cb) Lapis bezoardicuSi Qccidtnfalif.
Colore eft grifeo vel nigrefcence, fqperfioe iosqoiS,
particulis paulo cralEoribus, cnifbiceus, in ^ocuk
inciufus reperitur in ventifailo ^upricapr^ lea £»*
frx motUMa.
CO La.
Digitized by
Google
(9) Lahs bezoarbicus , vti^arih
Colore eft albcfccnce vel grifeo, intriniece albus, cru*
ftaceus, in facculo inolulus rcperhur in capris dome^
fticis ^licjuando*
Ohf. 1. Picunt probabili^r nonai^li bqslapidesprodiiqiaftf*
Jlnofis gummofir alUsque fticcis vcgetabilium) ia vcncricolis
liorum anifnaliuni) circa nucleumprius dcgiudcum^ fueccfli*
vc concretis.
C^- 2* CoghofeODtur genuini hi bczoar4ici lapidci Ca)ftnidiip
>ra intrinfcca cruft^cca {^b) Adcharumairicad^ bocauu fa«
ciunt, luteo virefcentcm. ioprin^is fi charca priua foerit con-
^erla cincf ibus, creta vex c^lcc viva. S«pe ()purii & arte fa«
&i dividuntur, uade & raro ver!, raro & bini ex ade squalet
repcriri pofluot
Quomodo a Boom foJJUi Spe^. 633. Ut^ K defcripto diftlngul
pcfliint, ab utr^uiqne diiU^dif duraderibui f?cilc pat^
17. CALCXTLI AKlMAUJJMj^cervorvm. Calcvli cjea-
viNi. $pca 66a
Bezoar cervinum^
Sucth. Hiortstenah.
Cj^II^ BESOABLP DB CERFSk
Ge^nu, IlmscHSTEiNE.
Sunt hi 4uplices obfiervatu
fa) Calculi cervin^ in vnuricuh. P^TOAH^ia
CERVINU
Colore funt itbo flavelbente , cruftacei , ideo 8c pro*
prie ^ezoardici cervini vocati, ut iezoardici occidun^
tales nuDCT defcripii, merito confiderari pbflunt ; in
ventricuio vel inteftinb cervorum » America meri*
JionsHs^ fa Pnu prsfenies. cfr« Hern and NUxic.
304. DAVltA CMt. T. U f • S02. Nr0^ 4.
Q>) Calculi cervini ^ de amibis oadorum. La-
cmruM ctRyiNJE.
^b indurata aqua oculari feu hcbrymis ftiaia habere
origineortiicunt^r, colore rqbrQ^ (uperficie palicay
ireaofi. cfr. Scaliq&k Exenih liU
Digitized by VjOOQ IC
Obf. Pau^iki tn Efi« Lu/lg. P, H. p^ 17^* centendit flerpeo*
tes a cervit devoratos, in ventricQloeorundcmin Upidei
muuri, c£r« Sacusii gumauiroK p. 179* Fides fit peiu*
dorem^
18, CALCULI ANIMALIUM generh JutlU. C^
CUH SUILtl^ SpCCWl
SuCth, SwiNSTENARt
Gall Bbsoard ou PiEaRS. ns cqchohs^
Gerou Schwewsteine^
Ab his dicuntur obfenrati^
(a) Calcwi svan de ventriado^
(b) Calculi suilli d^ ve/kula ftlka.
Satit colore flavcfccaw Ycl flavo viridefeente.
(c> Calcuh suilli de rofira fuum^
Hi focfan funt; hpidcs minorc^ vi quad^oi introfi-
(d) Calculi suilli de apris*
Ex Aprit Indicis funt frcqucntiorcs^ cft^ Dkvtu
Cat, T. I p. T04. ^ro. If. ig.
1^. CALCULI ANIMALIUM byftritum. Lapidk ht-
STRVCINI. Spec 662
Lapides maUccenJeS^
Lapides porcini.
JHedra del porca. Portugallorum,
Suech. PlGCSWINSSTENAR.
Gall. Besqard db pqrc epic
Germ. Stachelschweinsteine^
Sunt lapides extrinfece moUiores , r pii^uei « bfvi
iiifiar, ftrua:ur;i cruftacea.) fspore amaro buiofot tbSe
coaguUuy cum temfNwe, extrfofece indurercence ocf*
nem crahentes, in aniauuibus erinaceis feu biftricikus*
(t) LaPides HnTRiciKi de ventriculo^
SoleiK tie colore gcifeo ?el mffckcaxt.
0)
Digitized by
Google
(b) Lapides HTSTRiciNi Ji veficwla felka^
Sunt viridefcentes vcl flavefcentei ^ extrinfece ioaeqita*
biles, liBvcs.
Obf. Hi Upidrs magno dicuntur efle in pretio, prscituein HoU
JaudU* Solviturmonetaaurea, Dueat^ pofleflbri hujqsJapU
dls, fi modo cjusdem ufus pro amulcto per 24. boras permitta-
tur. V. D£ Bo>iAit£ in Min. T. //. p. 224. rcfcrt fe spud
Judaum y^mftelodami vidiflc hujusmodi Upidem byfiricinum^ovi
magnitudine, pro quo, fi Tcnderetur , poffeflbr re^uirit
3000* ftorenos.
10. CALCULI ANIMALIUM, caflorum. Lapides
CASTOREi. Spec. 653.
Suech» BXfwerstenar* ,
Gall Besoards ov Pierr£$ de castors.
Gernu Bibersteine-
Sacculo rcperiuntur inclufi cruftacci; a nonnuUisdi'
iintur in horum animalium in^uinibus prope telticulos re-
eriri« cfr. Geoffroy in Au. Par(f. 1.712. p. 206. ic
07.
[• CALCULI ANIMALIUM, equorum. Hippolithi.
Spec. $64.
Sueth. HXSTSTEKAR*
Gall. HiPPOLlTHES OU BeSOARDS de CH£VAUX«
Gtrm. Pferdesteine.
Dicuntur obfervad
(a) HipponTHi Je ventrictdo.
Sunt bezoardica ftru£tura» cruftaccu
(b) HippoLiTHL dt vifictila filha.
Sunt calculi biliofi » cruftacei , anpuri » keves*
Cc) HiPPOtiTHt de vifica urinaria.
Terreftres, ioaequabiles 1 graves..
CALCULI ANIMALIUM , afinorum. Calculi
AsiNiNi. Spec. 66%.
Sueth. XsNESTENAE.
CjalU Besoards des anss.
aerm. Esilsxeins. Ad
Digitized by
Google
<|8 INCoJfc^
Ad fiiam fodokti) naiil ib HippoKchis difcrepant;
(a) Cmcuii asinihi de oni^ris.
Sunt colore albo vel flavefcentc , biliofi, chiftaoci^li*
V€$^ ftiagnitudmediverfa, plcrumquc o vales,
(bj CAtcULi AsiNiNl'^^ mutis^ Bezoar mulinvm*
6unt edam cruftacci, in veitcricuio vel iaccftiois:
M. CALCOLt ANIMAUUM rbinbcerotis. CAtcut,
AHiN6t£kdTiS4 Sptc. 666.
Suetlu Stenar af kHiNocEftOTBt^
Gall. ISesoard^ i^e RHiNOCERds*
Germ. Steine vom rhinoceros.
Hos dcfcribit Davila CatdL T. J. *• f o<. Nra. L
forma ovali tompttttii^ fdperficie ihsquabiUi tubtrculQ&
04* CALCULI ANiMALItJMi iUpbamum Bezoai
elephaKtinuM; Spec 667.
Sueth. Stenar af Cie^hai^teIi^ EtEPUAHTSti-
GalL Besoards ou Pierres d'elephams.
Germ* EL£PH\NTE>iST£lKE..
Sunt forma ovali compreflfa^ crafiacei^ colore h£»
iut purpUred. ffa^iks, iiMardicis la^ihu CiVro. I4j
dcfcriptisy utplurimum fimiles»
15. CALCULI ANlMALlDM , ftm<grm. Bezoai «c-
MIARUM; SfCt.(A
Sueth- APINlESTEKAi.
Gall. Besoards qv PiFRkss dils ttHtitt.
Germ. AFFii^sxEiNE.
Rcpcriuntur in inteftmis fimiamm, globoIareSy cnb^
tieif ut optimi bezoardid lapides confickrari folenc
Off. Hie lapis hesMrdkuf JhiUifm^ dieittlrflMlzillloefleiap^
do, jitque pro eodedi uhra 1660 Imperiales (blvi ; fiukfi^
limum in pretio occupat locum kfit Ufirmmu C J^^* ^)
quern Aibfcquicur Ufis heiiu^ieus orUntslii < Kro. iti h)
RcUqua in mediiuu ufiad fiUod Aiat pieclo.
Digitized by
Google
a6. CALCULI ^nMALlUM cfinibus vel fihis coagmn^
tati. ^GAGROPiL^. Spec. 669%
Vih dumarum.
Tophi juvencarum^
Calculus gaflricus intus filejus. V^Linn^ if 6. 5*
Sucth. TyiiE,
Gall. Egagropiles ou B£Soards de poiu
Germ. Balle.
Sunt forma pleruiiiquc alobofa aut ovali , raro cylia-
drica , extrinlece veftid crufta nitcnte , fufca , intrinfece
fills aut critiibus coagmcQUcis compofici , in vcatriculo
auc inc^ftinis animalium » obvii.
(a) ^Egagropii* ttinihis rompofiil.
Ori^inem habcnt a crinibus , quos, ie IHmbendo, imU
malia a cute feparant, deinde degiutiunt, poftmoduai
iQ vcntriculo coagmentantur forma globofa»
(b) ^GAGROPIL^ fihris vegjitahiliunt tompofiki^
Repcrluntur in rupicapris^ & originem habcnt a £bri$
vegetabUium indigeftis 8c coagmentatis*
Ohf. OmncfchlrcccnfitilapidcsIA ^iwrfrttp^ii*!!/ repcrtl, diVcr*
fa omnino e5dftunt naturft. Qui in ^oentriculo Or* inteJUfdg
occurrunty aliqutndo funt Upides mintralet calVi devorati;
aliquando a Aiceis vel fibril veg^taUlium indigeAisftco-
agmenutis fuaai habent otiginem; aliquaado eadtm cxiftunt
indole turn lis lapidibus qui in '^JkuUjdka generantur a bile
coagulata& indurata»quales biliofi lapides colore ftint fla-
vercente vel viriderecnte ft Chocsl i t a vociri (blent. Qui
in ws urindriif reperiuntur, lUnt grlfei, albefcentca, tcrre-^
ftrei, a mucagine & |^r«eipitaca maieria terreftri Aiamtra*
hentes originem.
a7. CALCULI HUMAN! Spcc. 6yo.
Sucth* Mennisko-strnaIi*
Gall. PlERJLES HUMAINES.
Germ. Mrnschemsteine^
Gc-
Digitized by
Google
6ip ^ ( O ) Kf
Gcnerantur calcnli fere ubivis incorporehumanpmor*
bofo 9 inphmi» vero funt obfervad.
(a') Calcui-i humani in veficula urinaria.
(b) Calculi humani in renibus,
(c) Calculi humani in veficula fellea.
Obf. I. Nominatilapidcs funt frequentiores^prxtcrea vero fliflt
obfcrvati imo. In pulmanibui inprimis in trAcb^ea. 2do. b
hepate. 3tio. in ventrieulo. 410.' in intejiinu, cto. in vafiifi^
guiferif a polybis induratis. 6to. in gUndms inprimis fit
nalibus^ a faliva (lagnante &indurata; 7010* in pancrnu,
8V0. in urerQ^ pno* in cdpite, jomo. in oculis. iimo.iB
tumoribuf faccatif. lamo, in concretionibus cMllofis &e.
Sunt vero lii omnes lapidea diverfa indole; pUtrimi^ "nvip-
ne^ velaliis liqttoributcarporis bumani extitVBbtiM ftiodurMit
fuam habent originem^ unde in igne volatiles cxlftust;
Nonnulli generantur a Ule craiTa, in ^eficuU felka vel hifA
ftagnata & indurata; aUi a traeipiutit particviis ten^rtkiy
eum alimentis vel potulentis ^ in corpus humtnum , fa-
ma tetreftri vel foluta ing^s^ quales forftn illi, qui in vci-
trieulo & inteftinii reperiuntur, nee non calculi renalcs &
vefics; alii a tulvere lapidco per inflplrationem attndo A
lis qui in lapidibus csdendii Aint occupati^ quales llUftitf
qui in pulmonibus vel trachM reperiuntur , Ibrlkn ftnoa-
nulli ab iis qui in ventrieulo & intefiinis Aint obfervatiiib
eodem pulvcre lapideo cum faliva deglutito.
Obf, 2. Plures quam heic enumeravimusi darl CMtaJor mim^
liuMf extra dubitationis aleam ponendum eviftimaBoi
Praedpuos folum lodica^imuSi quibiik, cua ecmpore, pir
res aodi pofiunt
IN-
Digitized by
Google
INDEX
RERVM ET VERBORVM
TOMI SECVNDI
Syjl em^t i s Mi uer a logi c i.
378
4
9
A.
-tacanthiodontcs
Acetabula £chinorufQ
Achates Islandicus
— Phythomorphus
— ZoQiTiorphus
— Allrogidcs
Aciculs lapideae
Acida niineralia
< — non idcndca
Acidoriini falium origo
Acidum nduriaticum
— an ab acido Vitriolico
Aeidum Nitri n
— npn ab acldo Vitrioli-
CO l^
Acidum Phosphorefccns lo
Acidum Vitrioli ^
— aquis mincralibus in-
6
ibid.
f6
402
379- 441
491
116
hserens undo
Acropora
— ceipitofa
Adarce
Agallocbltef
Agaricus mineralis
Alatitas
Alchemia Sucbini
Alcyonium 4^8. 439
— MilcfiuralMPERATi 471
— tuberofum aj^\
— vermiculare 471
Alkali acidulare 6%
— uiinerale g^
— volatile 6g
Alum^ a I
— undc praeparari poteft ^g
•— nativum ^
Alumen Roccsb ^%
— Romanum ' ibid.
Aluminis minera Calcarea
34-
— — fchiftofli
•^ — terrcftris
— -^ turfacea
Aluminis Terra qualis
Alveoli 47I•47^474
•— conncxi 474
Ambra iig
— citrina log
— grifea iig
— uaicolor ir^
AmbriB origo J20
Amianthus G&IGHOH qua*
li< a68
Ammonitae 477
— fiaai 48 1
3f
35
34
^9
S s
Afl|*
Digitized by VjOOQ IC
Ammonlts Isvet
478
-T- ftriati
479
— tuberculoid
480
Amoiteos
38X
Ampfaibiolitht
547
— Dcntis fquali 5*^4
— Lacertae 5*48
— RansB 547
.^ Scrpentis 549
— Telludinis 547
AraphibiotypoJithiv. Ty-
polithi
Amygdaloides 405
AnomiK 497
— craniolares foo
— Hylieritee 5a j
Antimonii indoles & com-
pofitio* 201
— minera color ata 159
— ^ minera cryftallifata 1^8
, — plumola 197
— folida 198
— ftriata 156
Antimonii Regulus aoO
; — arfenico caret 202
Antimonium 194
— — cmdum 199
— — nativum ip5
Antfacodcndron 416
Antropoglyphi f99, 6co
Antropolithi ^73
^ — — oflium 579
Antropolithi miaerallfati ^gl
— - — cuprci ^83
— — ferrci ibid.
— — vitriolici . fbi
Antropomorpbi ^91
Aparine Corallina 44}
Aphronitrum ^
Apum CelluIaB petrificats ^^
Aquilini lapides ^U
Arachncolithi 430. 4^2. ^^c
Araneee icones 430. aiji
Arenea; petrificatas y^j
Arena conchacea ^it
— tcrrea ^^^
— ftannea j^
Arg«nti minera alba 324
— — • arenaria 345
— — • arfenicalif j^
— — cornea j}!
— — figurata 34
— — loliaeea 34^
" — grjTea 33*
— — liepadca ^
' — — ' lapidea 34:
— — - lapidea ilerco.
ris anferini 34 j. 34{
— — moIJior 34^
— — nigra 33?
— — plomofi 33J
— — pyriticofa 341
— — rubra 33J
Argenti minera vitrca 32?
' — -^ zincola ^41
Argenti indoles Sc conipo-
ficio 3(0
Argcntuxn p6
— nitivum jtf
Argentum vivum ^ vid. sncf-
curius
Armehu$ lapis 2S9
Ar^yroplithes Ali^rovak*
91 4Pi
Ai-
Digitized by VjOOQ IC
Atfenici indoWs & c6ropo-
fitio 171 &c.
-— minera a!l>a 155^*
-^ — cryftailifata 166
— — einereJa 167
•»— — flavefcens 168
Arfeuicum 1^7
-*— bitumirofum 161
— * citrin»im 164
-^ Sativum album 160
*— -^ nigrum i5i
t— nigrum 165
h^ teicactum i6a
ArtoHthi 60f
Arphaltum 93
Afluaj flO
Aftacolithi , feu Aftaci pc-
trificati • ^40
Aftacopodiunn Sj\i
Aftcriac 4^7
— coluranarcs 45^. 4)8.
Aftroit«, 419
• — favaginofi 43O
--— pervii raraofi 425^
«^j fpurii 590
.— ftriati ^ 4JO
.> — undulati 4J2
Aftrophiton " 4^5
Aftropodium pentagonum 460
,--. — ramofum 456
Atramentarius lapij 27
Atramentura Vsterum 19
- — fympathcticum i^g. 18^
Aves muria conditie .5*59
Aures niawnaB laptdM 469
Auripigaacnmai 162
Autum 3ja
«— album 3^f
— iiativum ^^^
-— folutum 3^7
Aurum feftum Billoa 363
— — corncum ibid.
_3 coronal© ibid.
-*• — obrvzura 36a
-J — Piftolct ibid.
Aurum fopbifticum 225
Azutiioi a89
B^
Bacillus
54t
Balanits
jodi
Balenoftea
S^4
Bafis Petacrini
460
Belemuitfis
447
— coracini
44?
^*— clearini
ibid.
Bellaria hpidea
38S
Bczoar foffilc
607
Bfzoardici lapidel
634
Bezoar Cervi
<3?
•^ • Elephantum
6^8
— • Simiaruiti
ibid.
Bidentulal
yri
Billon
36J
Bitomina
89
bitumen Judatcum
n
Bifmucum vid» WiAmtlium.
Borax 8^
Borsch , 8f
Borfyciteg f9J
Bronti« S^^?
s s a B^
Digitized by VjOOQ IC
6i6 fH C • ) ^
Obf Patjiiki to ErK Lu/lg. P, IL p^ 17^. contcndit fcrpca-
tes a cervis devoratos, in ventricoloeoruadcmia lapideai
mutarLi cfr« Sachsii gujm^roK p* 179* Fidea flt pei- sau*
dorem^
18. CAl^CULl ANIMAUUM ^enem /uilU. Cau
cvu suiLti^ Spec 66l
SuCth. SwiNSTENARt
Gail. Bbsoa&d ou Pierrs. pm cochoks^
Gerou Schwewsteine^
Ab his diQuntur abfcrvati^
(a) Galc^h s van de ventricuh.
(b) Calculi suilli dc vefkula fiHea.
Sunt colore flaycfccnw Ycl flavo viridefccnte.
(c> Calcuh SUILLI de roftra fuum^
Hi focfan funt; hpidesmiaorc^ vi qua44m intrud
(d> Calculi suilli de apris.
Ex Aprit Indicts funt frcqucntiorcs^ eft, Daviia
Cat, T. L p. T04. Nro. If. ig.
1^. CALCULI ANIMALIUM byftritum. I^apides ht-
STRYCINI« Spec. 661*
Lapides malMCcenJis^
Lapides porcini.
Piedra del porca. f ortugallorum.
Suech. .PlGCSWINSSTENAR.
Gall. Besoard db porc epic
Germ. Stachelschweinsteine^
Sunt lapides extrinfece inolliores,,pit^iiei5 (apomb
ififiar, ftru&upi cruftac«a.» fapore amaro bUiofot a bile
coagulgUf cum tempore, extrfofece indurercence oc^
nem trahentes; in animalibus erinaceis feu bifiricibus.
(a) LaPioes HnTRiciKi de ventriado^
SoleiK tie colore gofto ?el ii%fefi:dite»
(b)
Digitized by VjOOQ IC
(b) Lapides KTSTRiciNi Je vefictda fiOea^
Sane vlridefcentes vel flavefcences > extrinfece iaatqtOi*
biles, lives.
fibf. Hi lapidf s magno dicuntur efle in pretio, praeciDue in HoU
Jamiid. Soi vitur moneta aurea, Duiat^ poflcflbri bujqs lapi*
dis, fi modo ejusdcm ufus pro amuleto per 24. boras permitta-
tur. V. D£ BoMAHE in Min. T. IL p. 224* rcfcrt fe apud
Judaim ^mfielodami vidifTc hujusmodi Upidem byfiricinum^ovi
magnitudine, pro quo, fi renderetur » poftefTor requirlt
V 3000. florenos.
ao. CALCULI ANIMALIUM, caftorm. Lapides
CASTOREi. Spec. 653.
Sucth^ BXfwerstenar^ .
GalL Besoards ou Pi£RR£$ D£ castors.
Gerixu Bibersteine-
Sacculo rcperiuntur inclufi cruftsa^i ^ nonnullisdi'
cuntur in horum animaiium inj^uinibus prope tefticulos re*
perin\ cfr. Geoffrqt in Au. Par^f. L712. p* 106. d
207. <.
ai. CALCULI ANIMALIUM, equorum. Hippolithi.
Spec. 064.
Sueth. HXSTSTEKAR*
Gall. HiPPOLlTHES ou BeSOARDS D£ CHfiVAUX*
Germ. Pferdesteine.
Dicuntur obfervad.
(a) Hippolithi de ventrictdo.
Sunt bezoardica ftrud^ura, cruftacci.
(b) Hippolithi ik vtficida ffUta.
Sunt calculi biliofi, cruftacei, amari, Isves.
CO HxFPOLiTHt di vifica urinaria,
Terreftres^ inaequabiles » graves..
aa. CALCULI ANIMALIUM , afinorum. Calculi
ASiNiNi. Spec. 66$.
Sueth. XsNE8T£NAR«
GalU Besoards drs anis.
Germ. Esilsteinr. Ad
Digitized by VjOOQ IC
€%9 |l*Co)^
Ad Tvam lodotetn nihil ab HippoUchii difcrep^it
(a) Calcuii asinini de oncigris. . .
Sunt colore albo vcl flavcfccntc » bilioli, cfuftacei, li-
ves^ toagnicudinediverfa, plerumque o vales,
(bj Chtcxju h%ivivt'de muUs^ Bezoar mulimum*
Sunt eciam cruftacti, in veittriculo vcl inccfiiots:
aj. CALClJLt ANIMALIUM rbinocerotis. Calcuii
Suctlu StENAR AP kHlNOCEAdTEI*
Gail. JJesoard^ ii£ RHiNbCERbs.
Germ. Steine vom rhinoceros.
Hos dcfcribit Davila Catdi T. J. p. fo<. Nro. u
forma ovali eomprtfe, fupCfficic iriaequabill^ tubcrculofi.
04^ CALCULI ANiMALItJMi eUpb^tum, BBtoAi
ELEPHAKTlNUKi SpcC 667^
SuCth. fiXENAR AF tlE>HAl»TEki ELEPHANTStl-
MaR
GalL BeSOARDS eU PiERRES D'ELSPHAMf.
Germ4 Elephantei^steine..
Sunt forma ovali compreflfa, cruftacd» coldre fofc^
tut putpUreOn ffa^ikSf ii%sardicis laftdikta iNro* li.)
defcriptis, utplurimum fimiles.
aj. CALCULI ANlMALltJAt , fimarum. Brzoar «£•
miarum; Spec, 6^
Sueth- APINlESfEKAi.
GalL Besoaros ov PiFRkss lite StNtitf.
Germ, fiivi^sruivt^
Reperiuntur in inteftkiis fimiamm, globalares» auSi^
Cei» ut optimi bezoardict lopides confiderari folent.
Ohf, Hid lapis h^OArdkmf Jhisfm^ dIdttirwiRimoefle inpit-
tlo, atque pro eodeiH uhra 1606 Imperiales Iblvi ; huic pio^
ximum In prctio oceupat locum Ispir bijlrteimu C Nro. 19.)
fiuem ftibfcquitur Upis hiOMriiemt orUmUUi C A*ro, i& !•)
RcUqua in mcdMU ufitad TilteKi fliat ptcdo.
Digitized by VjOOQ IC
16. CALCULI ANIMALIUM crinihs vil fitris coogmen^
tati. i^GAGROPiL^. Spec. 669%
Vila dumarum.
Tophi juvencarum^
Calculus gaflricus intus filefus. v^Link6 if 6. 5*
Sucth. Tyre.
Gall. EcAGRoPiLES ou Besoards be poiu
Germ. Balle.
Sunt forma plcrumquc ftlobofa aut ovali , raro cyliii-
drica , cxtrinlccc vcftiti crufta nitcntc , fufca , intrinfccc
fills aut criiiibtts coagmcQUcis compofici , in ventriculo
auc incf ftinis animaiium ^ obviu
(a) JEGKGViOvitJE ctinii^s vompojtti.
Ori^inem habent a crinibus , quos, fe filmbendo, ini-
malia a cute feparant, deinde deglutiunt, poftoiodum
iQ ventriculo coagmentantur forma globofa»
(b) iEGAGROPiL^ fihis vegBtalnliufi fompofi^.
Repcrluutur in rupicapris « & originem habent a ^bris
vegetabilium indigeftis & coagmentatis.
Ohf* Omnekhireccnfitilapidesiti qUddtupedilms repcrti^ diVer*
fa omnino exiftunt natura. Qui in tientriculo V intejlim^
occurrunt, aliqutndo funt l^tpides minndes cafti devorati;
aliquando a fticcis vel fibris vegetit^ium indigeftis &eo*
agmenutis fuaa habent originem; aiiouaado eadun cxiftunt
indole turn iia lapidibus qui in ^efieuUjdka generantur a bilo
coagutataft indurata,qualet biliofi lapides colore ftint fla-
vercente vel viridereente & Chocelita vociri (blent. Qui
in i;iVx urindfiis reperiuntur, Amt griTei, albercentes, terre-^
ftrei, a mucagine & fkraoipitata maiciit terreftri ftjam tra«
hentea originem*
a7. CALCULI HUMANt SpCC. 6fO.
Sucth. Mehnisko-stenaIi*
Gall PlERJlES HUMAINES.
Germ. Menschemsteime*
Gc
Digitized by VjOOQ IC
«W(0)Kf
Generantur calculi fereubivis iacorporchumanpmor-
bofo^ inpdmi» vero funt obfervati.
(z) Calculi human i in veficula urinariM.
(b) Calculi hum an i in renibus.
(c) Calculi human i in veficula fellea.
Ohf. I. Nominatllwidesruntfrequentiores,praetereaverofliflt
obrervati imo. In pulmanibur inprimis in ttAcbda. 2do. lo
hepate^ 3Cio. in ventriculo. 4to. In intefiinis. j^to. m vafisfiah
guifsfis a polybis induratis. 6to. in gUndidts inprimis y«ih
italibuf^ a faliva (lagnante &indurata; 7mo* in pAnctctte^
8V0. in urero^ gno* in cdpite. lomo Jn ocu/fV. iimo.iB
tumorihus faccatis. i2mo» in cancretionibus cMoJis &c.
Sunt vero lii omnea lapides diverfa indole} plurimi^ mri^
fie J velaliis liquoribur carpms temdif/ eztravaCitif ftioduratis
fuam habent originem, unde in igne yolatilea cxiftuot;
NonnulU generantur a Uk crafla, in ^eJicuU felka vcl ft^
ftagnata & indurata; alii a trMpitstis pattictdis tene/trmt^
cum alimentis vel potulentis , in corpua humanum , fe^
ma terreftri vd foluta ingeffiSy qualea forflin Uli, qui in ven*
trieulo & inteftinia reperiuntur, nee non caleuli renales &
vefics; alii a fuhere lapideo per ini^irationem attrafto ab
lis qui in lapiciibua esdendia ftint occupati, quales illi Aiot
qui in pulmonibua vel traehi^ reperiuntur « fer(kQ ftnon-
nulli ab iia qui in ventriado & inteftims ftint G4>fervati # lb
eodem pulvere lapideo cum faliva deglutito.
Obf, 2. Plures quam heic enumeravimusi dari caktJos amm^
lium^ extra dubitationii aleam ponendum cxiftimaaiufl.
Prsdpuos folum iodicavimuSi quibul, cum tempore, plo*
res aodi pcffijnt
IN-
Digitized by VjOOQ IC
INDEX
RERVM ET VERBORVM
TOMI SECVNDI
Syft e?natis Mhicra logic i.
xmcanthiodontes
Acetabula fichinorum
Achates Islandicus
— Phythomorphus
— Zooraorphus
— ^ Allrogidcs
Aciculs lapides
Acida mineralia
« — Don idcntica
Acidomm falium origo
Aciduia itiuriaticum
— an ab acido Vitriolico
Acidura Nitri 7
— npn ab acido VitrioH-
CO l^
Acidura Phosphorefcens 10
Acidura Vitrioli ^
— aqois mineralibus iji-
y?4
373
4
13
9
hasrens undc
Acropora
-— cefpitofa
Adarce
Agallocbltof
Aparicus mineralis
Alatitft
Alchemia Sucbini
6
ibid.
^6
402
379-441
491
116
Alcyonium 4^3, 43^
— MilcfiuralMPERATi 471
— tuberofum 441
— vermiculare 471
Alkali acidulare 6x
— uiinerale gj
— volatile 6g
Alumfn ai
— unde pr«parari poteft ^g
— nativum oa
Aluraen Rocc® ^\
— Romanura * ibid.
Aluminis minera Calcarea
34*
— — fchiftofli
— — terrcftris
~ — turfacca
Aluminis Terra qualis
Alveoli
—• connczi
Ambra
— citrina
— grifca
— unicolor
Arabras origo
Amianthus G&IGHOK quft.
Aniraonitas 477
— firaSi 48 1
3f
35
34
n
39
471- 47^- 474
474
log
"8
119
120
S s
K^
Digitized by VjOOQ IC
Ammomt* I«vc8 '478
^ ftriati 479
— tubcrculofi 480
Atnofteos 38^^
Amphibiolithi ^47
— Dcntis fquali 5"? 4
_ LacertsB 548
— Ran® 547
_. Serpentis 549
^ Teiludinis 547
Amphibiotypolithiv. Ty-
polithi
Amygdaloides 4^^
Anomiae 497
— craniolarcs 500
— Hyfterit6B 5^i
Antimonii indoles & com-
poiitio. CIOI
-^ mincra color ata 199
— ^ mincra cryftallifata 198
r^ plumola 197
^ folida 198
— ftriata 19^
Antimonii Rcgulos aoO
*— arfenico caret 20a
Antiraonium I94
— crndum 159
— nativum 196
Antfacodendron 416
Antropoglyphi S99* <Sco
Antropolithi 578
: — — offium ^ 579
Antropolithi raiacrali(ati ^ya
-7- — cuprci 583
— — ferrci ibid»
^' — vitrioUci . fba
Antropomorphi 591
Aparine Corallina 4^
Aphronitrum ^ 64
Apum Cellulas petrificats ^4^
Aquilini lapides 614
Arachncolithi 430. 462. 545
Araneae icones 430. 454
ArenecB petrificat» 5*4^
Arena conchacea ^33
— terrea aff
— ftannca ytt
Argenti minora alba 334
— — arcnaria 34J
— — . arfenicalis J40
— . — cornea 3JI
— -^ figurata 348
-^ — • loliaeca 34S
" — griTea 3J?
— — licpatica 338
— — lapidea 342
— — lapidea ilcrco-
ris anferiiii 34^. 34<(
— — molJior 34^
— ~ nigra 33?
— — plomofa 33>
— — pyriticofa 34!
•— — rubra 333
Argenti minera vitrea 319
* — — zincofa 341
Argenti indoles & coropo-
fitio 3iO
Argentuxn J^
— nitivum 318
Argentum vivum , vid. ©«•
curius
Armenu^ lapis 089
Arjyroplithea AlbujOVAK-
Bi 40J
At-
Digitized by VjOOQ IC
Atfenici indotds & cdropo-
fitio 171 &c.
w— minera a!b« 16^'
^ _^ oryftalllfata 166
•^^ — einerea 167
-^ — flavefcens 158
Arfeuiccm if 7
-*— bicurtliiiofum 161
--* citriri'iin 164
*- hativtim album 160
*— *-^ nigrum i5i
61^ ruburum l6j
fe^ teicactum i6a
Artolithi 60^
Afphaltum 93
Aflu« flO
Aftacolithi , feu Aftaci pc
trificati
Aftiicopodium.
Afterias
•--* columnarcs 45 f.
^40
f4i
4^7
4f8.
4f9
419
430
S90
4J2
4ftf
Aftroit^,
« — favaginofi
*-— pervii raraofi
fc-5 fpurii
^— ftriati
J — undulati
Aftrophiton
Ailropodium pentagonum 460
«--^' — ramofum 456
Witramentarius lapis jt/
Atramentum Veterum 19
i — lympatheticum i6S. 1 8«
Aves muria conditflB ,^69
Aure^ raaMTiaB lapidM 469
Auripigmcntuoi 162
Aurum jya
— album 3^f
-— nativum tj^^
-^ folutum 'g^7
Autum faQum Billon 363
— — corncum ibid.
— .-J coronale ibid.
— — obryzura 36a
-J *— Piftolct ibid.
Aurum fophifticum 225
Azutuai a89
Bacillus 541
BalanitsB ^06
Balcnoftea ^^4
Bafis Petacrini 460
Belemnicfls 447
— coracini 449
^— • clearini fbid.
Bellaria lapidea 3gg
Bezuar foffile 60?
Bfzoardici lapidei 634
Bezoar Ccrvi 63^
-^ • Elephantum 6^8
— Simiaruiti ibid^
Bidentulafe ^ri
Billon 36^
Bitumina 89
3itumen Judatcum 93
Bifmutuiii vid, Wifinuthum.
Borax $%
Borich , 8f
Borfycitei f^j
Bronti« s<^7
Digitized by VjOOQ IC
Bucardits ^04
l^ucardits AGEICOLJB 5*23
i^uccinits • 488
Buglofli (Joj
BufonitaB ^07. 557
— orbiculati ffg
— fcaphoides ibid.
Bulithi 633
Bullas lapides 402
c
Cad it as
Cadmia bitumlnofa
-r-/ fornacMm
-^ lapidofa
T- Vitri caerulei
455
161
224
173
Calcareus aluminaris albus 34
— T- — — — nigcr 3^
Caljpareus teftaceus 53f
Calcopyritjs aSl
— — Ichthyolithi 5(Ja
(?glfuli 6^3
-r- Afinomin 4^37
-r- Bellugse pifcii 630
-^ Bovini " , 633
-r^ Cancrorum 6^f
T^ Caprarutn vid. Bfizoar
„-* Ctftorci ^37
w^ Citnicis 6^8
-^ Concharum 626
— Ccnrorum vid. £#zoar.
t— Cobrse 618
-rr Draconis volantis 62$
TT Elephancum vid.
Bczoar^
Calculi Equorum 637
— (iallorum 631
-— Hirundiaum 632
— Huraani 639
— Hyftricura 636
— Igvana fiij
— Liinaculii 627
— Motacillanim 631
—^ Pinguinutn ^33
— Rhinocerotis iSjg
--^ Simiarum vkl. BezoaK
— Suilli 63«
— Teftudinum 15 jo
.-« Vegetabilium ;Si4
^r- Vulturii 633
Callimus 6lS
Calx C^balii igt
— nativa 379
— fohibilis fquamoik 5j4
Calyces Corallini 435
Canalithi 469
Cancer lapideus 540
Cancritae vid. Aftaeolithi
Caput mcdulas 452. 4f 3. 4f 6
CarapantinsB 5(7
Carbo foiiilis ^g
Carbones lignofi foiSles 420
Carcinopodium 541
CardioIitM 504
Cardite 600
Cajrdifiae- ^91
Caricoides 439
CirinuIaB 56$
Carp^litbi 40^. 604
CaryophiUits 4M
Oaryopl^ilus lapideus 46I
— — mariaus fuiSlif 439
Cafli-
Digitized by VjOOQ IC
Ctflides 50S
Cellule Apum petrificaUe 545
Cclonits 630
Cenchrices 384
Cephalita^ 600
Ccrachatcs Plinu 593
Ccratit« 4^6. ^93- 605
Ccratoides 477
9^rauiiias 130, 609
^erauni» lapidcr 447
C^eycbiitcs 4J2
CeruiTa nativa 313
Ccrvi porices 427
phalaxiae ^0/
Chalcicis Plinii 28
Clialyb§^ I67
— ', quomodo ii fcrrodif-
fert ' a69
Chamita) 50X
Cnamse cordiforraes 5Q4
— T foraminibui tribus
percufs 500
Chclidonii lapides ^^g
Ch^IinUaj vel Chclonitas <f f 7^
Chiritas 00 j
Chleritcs 40a
Chloritae 632
Chorolithi 594
Chryfamnioitcs 557
ChryfocoUa AcaicOLiE
— vera cuprea 2g9
Cidares ^07
CiHcres Vulcanorunt 375
Cinnabaris I ^ o
— aurifcrt 3<^5
Claviculfli f7Z
S 5
Cobaiti flores f g^
— — minera cinereai77
— — cryliallifata 179
— — fcoriasformis igo
■-* — fulphuica i7g
— -7- teflularis 176
— — ochra 184.
Cobaltrn j^r* 173
— fcmiinctalluia 18^
— fpeculare i6i
— teftateum i6z
Cochleas lunarea 43^
^— ' ore depreflb 497
— fcrailunarcs 435
— fphserics 49a
— terrcftres vulgares 48 f
— valvatee 486
Cochlitc ^ 468* 48<
— * Ecfainophfti 48$
Colitas 601
Coluinelli 43^$^
Celuinnelli 4^4
Cometitas 430
Conchas anatiferas ^ o5
— anomiaB 497^499
Copchitl 593
— - trilobi ftriati 538
Conchylia abrafa 5^33
1 — bivalvia ^g^
-^ calcjiiata f ji
Conchylia complioata f34
— deftruda f)%
— '. diftorta 535
— crofa ^3%
^ foflilia 466. S19
— • immutata Sl^
— riiulfiVUvit 506
3 0>B
Digitized by
Google
Conchylia pctrificatia 467
r— pulvtiilata 533
r-r uBivalvia 468
Cpnchylia tnmcralifata f 15
n— aluminofsi 5^^
--- cup:ca 093- 5^9
— . le;rea ^63. fl8
-— pyiitacea X-jf. flfi
Conchylioruiin Nuclei. vid»
Nuclei.
Conchyliotypolitbivid. Ty-i
polici*
Concrcta 37^
Condi tiki avcs. f69
Coni<;hthyodonte& f0
Conuli 51a
Copal 1 10
Cor^Us^ *42i
~ gcnicutetifc 434
«-. fafciac^ 43^
-■— liuulofa 41 f
^^ ftiiulofo iqtus; cancel-
lata 429
«— foflilia t>oUcofa 414
T-' lap*.dea feu, petrifi-
caca 423
•p— latcruUia 4^9
•— . ramofa 424
•-^ liellata 42^
Caialla nuAerallfata 444
•^ r-: ferrMginca ^^3.44^
w- ~ pyritacea 135 445
Corallina fxucicofa 443
f-^ reticularis 433
CoralUtlu undulati 431
Corallofungitss 438
CoxalluiypoliUii vid. Ty-
folithi.
Corda marina ^o|
Cornu Ammonuu vid« Am-
monltas
Corpora humana petrifi-
cata. vid« aotrQf olithi.
Corylites 40I
Crapaudine^ 5r7
Crepitus Lupi 443
Cretai ftuida 38O
— tophacea -J79
Crifta galli 49f
CiQcodili fceletoQ pctrif. 54!
Ctcnita2 ^ fOf
Cucullitffl 49<>
Cucuraprinas 51 J
Culoi lapidejl $il
Cunolithi ^ 45*
Cupri flos 2lt
Cupri minera alba 2^
T— — apenaria ^94
— -^ argillacea ibii
•r— — carbonaria 287
— — figurata 291
^ .^ flaya 28»
. — •-. fufca 28(
T- — r grifea 277. l8i
4-, -— hcpatica 576. ^85
— — pbl'giftica i8f
— - — picea 280
— «^ febiftora 291
-^ — fubflava 284
— — virivefcen^ 2S3
■^ — — viridis plu-
inoCa 2S8
— — ' vitrea ru-
bra 27«. rj7
Cupri ochra casrulea 2^;^
Digitized by VjOOQ IC
Cupri ochra nigra 191
r— — rubra ajo
— -r viridU a86
Cupri partes comiitutivK 297
Cuprum ■ 271
Cuprum calciforme aui-
malia ingidTum fy^
t— lazuieu'.n 0,76
•r— U^urcum fulvurn 277
•r— lazuteuui grifcum ibid.
T— nadvum 274
-— prascipicatum ^7$;
•^— vitrcura 277
Cuprum Nicoli igj
Cylindritq^ 49I
CymatitsB^ . '4JI
Cylteolithus Plihv 382
C«ruleura Serojinenfc na-
tivum . 2$0
Casruleum moacanum 239
PaQyli Idaji
447
Paftylithi
502
Paj^hnites
402
Pcndrachatw.
^9S
Itsndritas
f53- i9f
Pendroides
f?3
pcndrolithi.
401
Dens Carcariae
.5;?
-f— pifcis recurvus ibid,
r— — falcatus & fcr^
ratus i^$
Dentalithi 4^9. 470
piorcbites^ I30
Piphyilip 123
Doliola
4?f
Draconite
419
Dracontiee
4^9* ;a7
Drura marcfaafitiea
133
Dryites
402
E.
Ebur fo0ile
573
Echini tse
SO?
— Briflitae
f09
— conoidet
S°7
— cluniculares
f08
— globularcr
fo9
— • natiformei
fOg
Echinanthi
508
Echinometrits
507
^cjjinophoiites
486
Elatites
40*
EleQricaiQateria infcrro 279
^minencis papillares la-
pideae fio
Encrlnu^ 4^9
-^ columnaris 45^
— Pcntacrinus 4^9
Enhydros 615
Enorchidys (Si 4
Enoftcos 38^. 602
Entalia " 470
Eiitoma mineralifata f 44
— — ferruginci 5-4 j
— — pyritacca 5144
*- — fucciiio^ iuvolttta
ibid.
BntOfDoIit)u f 33
■^ iflfcaprum, cruftacieo-
run» ^40
4 Ea-
Digitized by VjOOQ IC
Conchylia pctrificatt 4^7
r— pulvtiilau 533
r-r univalvia 468
Cprchylia tnmcralifata f 15
fc_ aluminofsi 5^^
._ cup ca a93- 5^9
— leirea ^63. fl8
-— pyiitacea Ijf. flS
ConchylioruiB) Nuclei. vid»
Nuclei.
Conchyliotypolithi yid- Ty-i
polici.
Concreta 37^
Condita: aves. f69
Coni<;hthyodontn f?6
Conuli 51^
Copal no
Cor^Us^ *4^i
— gcnicutetifc 434
*— fafciata 43^
-■— - liitulofa 41 f
^~ fiilulofo intus; cancel-
lata 429
«— foflilia frvticofa 414
T-' lapj^dea feu. petrifi-
caca 423
ip— lateruUia 4-9
• — . ramofa 4^4
•— liellata 42^
Caialla mineralifata 444
•^ .—- fcuMgiiica atf3.44f
w- ~ pyritacea 135 445
Corallina f-ucicofa 443
■r— reticularis 433
CoralUtlu undulati j^i
Corallofungitss 4^8
CoxalluiypoliUii vid. Ty-
folithi.
Corda marina ^of
Cornu Amiuonia^ vid« Am-
monitas
Corpora humana petrifi-
cata. vid« aQtrof oliths.
Corylites 401
Crapaudine^ 5r7
Crepitus Lupi 44^
Creta. Quida 3S0
— tophacea -j79
Crifta galli 49f
Ctocodili rceletOQ petrif. 548
Ctenita2 ^ ?0f
Cucullitae 49^
Cucuraprina^ 51J
Cukli lapidcji $il
Cunolithi ^ 431
Cupri flos 2lt
Cupri Biincra alba 2^
T— — apeairia 994
— — argillacea ibid*
,— — carbonaria 28?
— — figorata 291
— .^ flaya 28*
.— •— fufca 28?
^ — p giifea 277. 2%l
U-, — hcpatica 176. 28S
— — pbi'giftica igf
— ^ — picea aSO
-:- -^ fcbiftofa 291
.^ _ fubflava a84
— — virivefcens 185
•»— . -r- viridis plu-
naoCa 2S8
^- — ' vitiea ru-
bra a7«. 177
Cupri ochra casrulea ^
Digitized by VjOOQ IC
Cupri ochra i)lgra 291
•?— — rubra a^o
-- -r viridU a86
Cupri partes conititutivK 297
Cuprum .^7^
Cuprum calciforme aui-
malia in^ielTum fj*^
t— lazuieuin 276
•r— U^urcum fulvum ^77
•r— lazuieuiu grifcum ibid.
-T— nadvum 274
T— prascipicatum a7f
-^— vitreura 277
Cuprunn Nicoli Ig^
Cylindritjp 49I
CymatitsB. . ^JI
Cylteolithus Plihv 38*2
C«ruleura Serojinenfc na-
tivum . a$0
Caeruleum moacanum 239
PaQyli Idaji
447
Paaylithi
5pa
Paj^hnices
402
Pendrachatof
S9S
Rendritas
f53- i9f
Pendroides
^?3
pendrolithi.
401
Dens Carcari^
.5;?
-^- pifcis recurvus ibid,
T— — felcatus & fcr-
ratus i%i^
Dentalithi 4^9. 470
piorcbites^ 130
piphyiw |23
Doliola 4^f
Draconits 429
Dracontiae 42^* ^27
Drufa marcfaafitica 133
Dryites 402
E.
Ebur foiTile 573
Echini tac 5*07
— Briflitae 5*09
— conoldei 5*07
— cluniculares fOg
— globularcr 5*09
— natiformci fog
Echinanthi 50S
Echinomctrit» 507
l^cl^inophontes 4S6
Eladtes 402
EleQrica materia inferro 279
^minencias papillares la-
pideae fio
Encrinu^ 4^9
•^ column aris 455
— Pentacrinus 4^9
Enhydros 615
Enorchid^s 514
Enoftcos 38^. 602
Entalia ' 470
Entoma mineralifata ^44
— — ferruginci 5-4 j
— — pyritace^i 5144
^- — fucciuo^ iuvolttta
ibid.
BntOfDoIit)u f 33
-T« infeflpruni cruftaqeo-
rum f40
4 Ea-
Digitized by VjOOQ IC
fentomoHthi inrnoculo afR-
nis inC ^38
Kntomotypolithi v.Typolithi,
kmrochits 454
i— cylindracci 4^<>
— ramoli 4^6
— ftcUati 4S8
Epitonium 4^4
ferica mariQA 443
Erotylon Plinii 43^
krucx petrificatsB 5^41
Efchara 433
Exuvis ferpCDtis petrifica-
t» 47^
Fatcatute 5f6
Farina foffilis 391
Favagitca 43^
Ferrea arena a ^4
— mica Sifz
Fcrreae raincraB aridee 732
— — fafibllcs ibid,
Ferri minera alba af i
— — arcnaria 258
— — carbonari a 251
^— — caerulcfccns a^i
t^ — cryitallifata ^34
_ — fuliginofa 238
— — grifea ^ 239
^— — lapidea graviff.
a^3
— — nigT« 237
— - — phlogiftict afC
, wi« *— pififormis ^y;^
^^ — Pleiadum 240
Ft rri mincra rubra 146
— '«— fubaquoGi 2(f
Ferri indole* & partes con-
ftitutiva ai9
Ferri ochra flava afg
— — rubra 259
— i — fufca 161
Ferrura 219
— ab Aniroalium & Vc-
tab. cineribus pro-
duftum 26$
-^ antiquis notum 2;o
— attraQorium 23^
^^ ealidutn fragile 232
— calidom du3ile ibid
— frigidum fragile ibid«
— fufcum 231
-^ maUeatum 231
— nativonn 23;
Ficoides 4/9
Figurati lapidcs f89
Flores Antimonii 197
.~ Cobald igi
— Cupri sgg
— Ferri 253
— Nickoli 151
— Salis 64
— Wifinuthi icg
— Zinci 1^3
Flos Ferri fpurius 388
Flos hexagonus Coralloides
461
Formica? petrificatiB 0f
Fucus gallopavonius 44I
Fungi Coiraloidcs aftroidci
429
Fungi glaphjrri 388
Fun-
Digitized by VjOOQ IC
Pungitae 434- 43^- 4^8
— oculati j^ii
— orbiculalres ibid.
^-^ pileati ' 440
— Patellae iapides 440
Grfgnardus
G;yphitaB
Gtihr
Gummi Copal
G.
Gagas
Galaxias
Galena Cobaiti
Galena Plumbi
~- — antimonialis
— — cryrtallifata
— — raineralifata
— — ftriata
Galena Wifmuthi
Gamroarolithi
Gangitis Strabonis
Garancronius lapis
Gemma Pontica Plinii
Gemmae Turcicae
Gecrdes
Gimma
Glandarias
Glanditsc Qoercini
Gleba 6ratianopoIitana
WORMII
Globofits
Globuli
QIabuli lapidei
— pyritacei
Gloflbpetrae
Gracirthynci
•^ — falcati
Graptolitbi
H.
421
Halinitrnm
106 Haliolichi
607 Halofachnc Plink
176 Hammonius Cardaki
302 Hammelli
30f Hammites Plinii
304 tielicitas
310 Heliolithi
30^ Helmintolithi
2a3 — teftacei
541 Hietacitas
106 Hippolithi
^^ Hippuritae Corallini
f90 Koldftcos
57 Y Humus Conchacca
615 Hydrargyrum
f34 — nativum
513 — petrofum
40^ Hydrargyrii indoles vid.
mercurius.
p7 Hyfterolithi
492 Hsmatites flavus
507 — micaceus
666 — nigrcfcenf
119 «— ruber
|-^4 Hieratute
fff
391
49S
lit)
54
4«9
ff
477
fOf
383
48»
430
44^
466
59^
^37
434
381
^34
14^
148
a47
^48
»44
A9r
Digitized by VjOOQ IC
L
Jacula lapklca f 20
JqKthyodcmcs c'4fpid>iti. 554
~ — fcutcllati %S7
Ichthyolithi ^ 55 1
«- bronchiawm pifcium
^-^ capit. pifcium ijbicL
,— caudarum 553
it- integri ffa
u— offium ffj
Xcfatkyolithi minerali&ti ^ 6:^
ip-r- — -*-i cuprei ibid.
»-^ i-- — ' pyritacci ibid»
Ichthyoraorphi vid.TypoJithi.
Ichthyofppndyli Cf3
Ichthyopoiithi,yid*Typalitni.
Ichthyoperi® 558
Incrultatum }8o
Indurata 374
Juan Blanco 36^
Juncus marinua 43a
Jupiter ^\6
Karabo log
m^ Sadomas 93
Kedria terrefjiris 9a
ICeratophyta 443
Kimaitae vid. Cymarita?
l^acLunaBBctleheaiticum 38O
]4ceiu Crocodilas lapidi
uoprpffii f48
Lachrymae Q^\
63^
La^num
^---^8
Lamiodontcs ^^
S5?
Lapis AIe£loriuf
631
-*- aqucujj
39i
— p articulans
460
— ^ atramentarius
^7
— Bezoardicus v,
» Bezoar^
— Calaminaris
aitf
— «^ Cancrorum
^27
-^ Caftorci
^37
-rf Cauda cj^icu
473
— CerauniflB
447
-rr^. Chelidonii
fi8-635
— FarcirainuiiL
615
-rr- figu/ati
f99
— iigurati complicad ^34
— frumeDtarius
438. 4«3
-r- gatantronius
59«
w. geographicus
ibii
ir-F Heracleus
«5
— hpteromorphi
t89
— Hyftricinus
63tf
-r-r lUCifi
«I3
— Judaicus
Ji»- f •S
-!-r literatus
611
— Lurabricatus
4J*
£^ Lynaris
fOO
-r- Lincurii
44?
-r- Malacccnfis
«3<
-*T- mammillaris
«30
s^ Mcgaricu^
TH
-^ ^lercorialis
MJ
— Muficalis
«9<
<^ Nuccs mofchatas re-
fereos,
S^f
-^ Quipifxaalis
«7-4B3
Lft-
Digitized by VjOOQ IC
pis efffragus
p^ntagonus
piai
Pluizenfis
ruderalis
fabulofus
38a
600
5*90
406
98^
fceleton fcrpQiitis re
fcrens 477
ferpentinus magneii-
'— folaris
' — fulcofus
— » Syderitca
« — Thracius
-^ trochleatqs
^-^ vaccini
I'iricites
I^arvae feriiferas
l«ava
^ens lapide^
(.ichenit^
l-igna folfilia ^
^^ — bituminoik
'— ' — pctriiicata
— — terrca
Lilluin iapidcum
Ljiuaces
Limnitas
Limnoftracitas
I^ichantrai^
■^ ligneus ^
JLithantracum divcrfa indc
Us 5^
Litbantracum origo moz
latbo • Bibji^ ^Q^
628
4f4
620
106
464
613
402
377
437- 483
468
594
418* 419
416
402
412
4S9
48^
f94
49?
98
416
404
^04
Lidio- Calami
Litho-Cardita^
Lithoglyphi 4^g^
— — artifioialcs 66^
— -^ mathcmatici 606
Lithomorphi 59b. ^99
Lithophjrlla ^of
Lithophyta 42 C
litkophyton articulatum
GVALTHIBRI
Lithoftreon
Lithoftrotion
— articulatum
- — ftellatum
Lithotonii
Lithoxyl^
Lituitae
424
493
4aS
424
430
401
473
Lixivii Nitrufi Examtn 49
Lueiodomcs ^^5
Ludus Helmontii 39^
Lumachclla 457, y ^^
Lumbricorura tcrreftrium
petrificatio dubia 469
Luna ^26
Lufus Naturi^
Lycopcrditcs
Lyn€ucius. ,
f«9
440
447
M
Madrcpora ^^f
Magncs ^ ^^f
— Ejusdemvis magnctica
«3^
Magftcfia alba 45* 71
Digitized by VjOOQ IC
Malachites 287
Mallei lapidei 61 1
Maltha 92
Manchandrittt 43*
Marchafits 13^^^ 203
i— _ aurc€B 212.
Marga flijiida AcaxcpL^
38c>>
Margarits 626
— — guttae. ibid.
Mars 229,
Matrix metallorum 14^
— SuccijQi HARTMA^NJ^ir^
416,
Mcandritc
w«> hemifphasrici
Meconites
Med«lla fluida
Meianteria
Melititcs.
Melits
Meloncs montis Gannc|
Mcrcurii coagulatio
~ cbiipofitio
V*- coQvenientia cum.
fiumbo
ib* indoles.
*— minera nigricans
,— miner«{ vid. Hydrv^
gyrvm.
•i^ puriiicatio I{'2
Mcrcurius 14^
—. virgioeas 148
Mctalla 217
Mctallice miztursB diverfs
210
MttaUkim campananim 324
431
432
384
380
28
402
fo8
<I8
i?3
151
Metallum Copri ctmim agf
— Principis Robert! %^^
— Tembak vd, Piofchr
bak ibid.
— tormentarium 324
Metrotypolithi 519
Mica ferrea 142
— rubra 248
Miliepora 42$
MiiveroB I
-^. metallorum 145
Minium Plinu ifO
Mify Plinii 28
Modioli ftellati 461
Molyhdsena 249
Moricites 402
Mumia mineralis 94
^aria 53
MMriaticum. acidun^ 9
Muricit» 49I
Mufcita/ 5^49
]>IufcuU Anomii 497
MufculitsB vel Mjrtulita^ 5 01
MycctitaB 436
Myrraecitcs 54^
Myrtillitasf 44^
N.
Naphta
Natron
Nautilite
Nemolithi
Ncritits
Niccolnn
89
£1.70
476
599
m
trn-
Digitized by
Google
Niceolom eonvenit cum
Cobako 191
— — ' peculiare femi-
metallum 19 c
Nihil albuift 233
Nitri acidum vid. Aciduni.
— . gcneratio '57
— lixivium 49
— varietates ibid^
— tcrira
Nitruin
— calcaream
— nativum ^
ICuces margac'eaB
4?
46.74
126* I31
— maris lapideae 402
Nuclei Anomiarum ^^3
— -^ — Hyfterltae ibid.
.1— — — yentricoiar^'b.
.^- Ammonitarum
— Bucardiorum
^— buccinorum
— Chamarum
— - Canal ium
— Cochlearum
— • Echinorum
— - Globoforum
.— Muricum
^ Mufculorum
Nuclei Neritarum
— - orchoceraticarum
— oftrearum
fe— ollreope£Hnitarum
ventricoforuip
— PatcUarum
— Pedinum
— Pinnarui?
521
^34
U9
ibid.
521
50a
yaa
5^3
fa4
Nuclei Stromborum f 24
u« Tellinarum ^24
— Trochorum ^ai
— • Turbinum 522
— • Vcrmiculonftn mari-
norum 520
• — Volutarum ^1%
Nummuli Brarttetiburgenfcs
— l^iabolici }so%
-^ Siin3i Bonifacii 4^3
Nux Caftanea 406. 5^9
•— Juglandis 405
o.
Ochra Cobaici ig^
— Cupri casrulea 239
— — nigra soo
— ~ rubra ^- ^-
— — vindis
— Fcrri flava
— — fufca
— . — rubra
— Nicoli
-^ l^lumbi
— Wismuthi
— Zinci
Ocoli avium
— cancrorum
— fcrpencum
— taurini
Odontopetrae
Odontolithi quadrupedum
ibid.
as6
26I
af9
31*
309
627
4<$8
ff7
f74
Oleum
Digitized by VjOOQ IC
COI*
OTaim mioerale) tindi^)
Olivx lapideds
OllsB gig;antesB
Ombriaj
OnifcQs p6triiicatQ$
Oolithi
*i— avium
OpercuUtse
Ophiolithi
Ophtaimits
Orchitds
Organmii marinom
Ornithogloffa
Ornitholithi
=— nidorum '
— offium
t^ ovorum
— plumaruiii
Ornitholithi ihitiefaliftti
^-— muria conditi
Ornithotypolithi vid. Typo
lidii.
Orobias
Orthoceratitsi
Offa gigantuii^
L^ lapidea Echindrurti
lof
575
612
f07
538
383
603
4BeJ
549
600
614
418
5f4- f TT
56f
567
K66
ibid.
f«8
569
Qlteites yjz.
•Ofteocolla '•
Oftcolithi aviuni
— ; hominis
— ■' quadrnprfam
Oilracicsc 493*
-^ aurifomes
— gryphoidei
— numisinalcj
~ pcftinilbrmcs
383
471
581
ni
401
38^
5^7
4n
494
495
494
Oflracltaft
Oilrea diluviiDa
— natiliforraia
Oftfeope£linitaB
— angularej
— e<ihin'ati
— ' imbricati
— ^ hcunofi
-^ plicati
— tnlobi
— ventricoA
Ova idarina
A
6tt
49f
495
498
499
yoo
499
498
499
ibi^.
498
<09
Paguri lapidei f 40
Pay 3?o
Pali ^12
Fanis DiabpNcus 605
ParsBtonium Plinii 0
PatellitaB 46^, 60^
Patrachitae ^^7
PeftinitfiB ^Of
Peaunculitai 497* 498. ?^
—" anoraii 49?
Pcnni Pavoi^is ?^
Perdicit» 59*
Pctrefa£hl pyrJtacea s^
-^ fpoliata ^19
Petrificatjl^ 3j8
a— amphibioftim f47
— avium 56f
— humana 57S
— inlcflorua 53I
Pf
Digitized by VjOOQ IC
Pctrificata pifciuta
^fi
Piflnit*
t&i
-2^ quadhipcdum
f70
Pinfchebak
a«?
— vcgctabiliuui
399
Pilaspaltuin
93
— ^ vermiuift
446
PifoHthi
384
Ptrfificatcrrum diflFercntia
Fix montana
■97
584
, &c.
Plaicentae
508
— locus natalis
ibid.
'.^ coralloideae
■431
•^— origo
fSf
. &c.
Planits
469
Pttrolei origo
X04
PlantsB ()itrificatfle
400
Fetroleum
90
Pladna .
3<55
.iju induratUDtt
'94
•^ peculiare metallutn 369
i— tenax
«
52
Plumbigo 149.
302. 307
Peucites
40a
Plumbana terrfc
qil
Phicitcs
?84
Plumbi convenientia cum~
Phaloidcs
601
Mercurio
1^5
Pharmacitek
pe
;. P^
Plumbi minera alba
fpa-
Phegites
401
thofa
307
Phialites
6o5
-^ — arcn»ri«
^i»
PhHioitcs
-46i
i— -^ calcarea
310
Pholadit®
506
• — — nigra
309
Phofphoreutn Aciddift
10
— — rubrJi
ibid.
Phytoglophi
603
-^ -^ viridis
308
Phytoraorphi
S93
Plumbi partes cooftkutivas
Fhytolithi ^
399
314
-^ floris
^91
Plumbum
299
M^ folioruin
40f
' — album
316
— fruauum
465
— cineream
205
• — plantat^ffl
400
— ^ nativum
sot
•— radicis
404
■ — nigrum
299
*-^ trunci
401
Pbfjrginglimttin '
4H
Phytotypolithi vid<
Typo-
Pompholyx
ft23
lithi.^
Poccellanit*
403
. TiUxxs Neptuni
44Q
Pori
3?4» 4««
PilsB Damarum
<J3S>
i— aquei
379
Pielra de Cobra
6tS
— ign*i
37^
Piedra del Pc^oo
636
Bolpit»
Fo-
Digitized by VjOOQ IC
Pmeas cervinius
-«- ramofus
Priapolithi
Principium falinum
Pfeudafttoits
Pfeudocobaltum
pkudogaiena
_ — aurifera
^ — cryftallifaU
..^ rubens
PttfDCX
PurpuritK
Pyrisacei globuli
433
4^6
439
590
190
ai8
37?
ant
220
37?
49^
1^9
Pyrites Cupri
— — hcpaticus 18^
— '— pallidc flavus 284
Pyritae compofitio 14^
Pyromachus Vcttrum 129
R.
Radices Bryonixlapidc* 437
Pyrites albus 1^6, I^f • 167
— aluminaris 139
-^ .ABglicus 13^
— aquofus 133
— arfcnicalis 14^
— . a^ri 14®* 3f^
fc^ cinereus 1^7
— conchyloides 13 f. 526
_ eoralloides 135. 44?
— flavefcens, feu fla-
voviridis 14O
— fufcus 133- >4^
— lithoxyloides 7Jf. 416
'.^i. martialis fru Fer-r
ri I39* 14^
^- rubens ^33
-^ fulphureua it^
— . vitriolicus 139
— Zoophylloidcs I3f
Pyritci Cupri 14^
^-. — flavus 282
— .^ flavoviridcfeottf
a8|
Radii ar^lati
Radioli
Raftellum
Realgar
Uegulus Anrimonii
— — nativus
Renes p^itacei
Retdpora
Rhombits
Rhombifci
Ricini
Rifigallum
Rizolithi
Rodit»
RoCuls
Rubigo fleris
Rubinus fulphuris
Rubrica
Ryacolithi
471
49?
161
200
196
130
4}3
491
404
430. 4f7. ?94
Hi
off>
Safflor
Sagitte lapidM
184
5"
Sa-
Digitized by VjOOQ IC
suit 3
«-^ ; acidt / 4
— scida miaeralia 1%
•— alkalina vid. AlJodi.
6al ammoniacum 77
— crullofuni ibid.
— vulcanorma 78
-^ fixum . . 7^
8^ anglicanum 7I
Sal commune ^ 3
cscduum f 5*
— crcUB 75
•^ Ebshamenft yi
«<» fontanum f7
-^ foffila 54
— ' gomms 53
■— ^marinum 55
-^"^ mirabilo ^
-^ muriaticudi 53
^•^r)ACUcrttm 70
m^ ^ -~ aciduhM 71
.^^ ..I. ealcarenm 73
-— Bcutnim ponm 74
**^ PecilcttiQ 61
*— fedativum 84
-r-r.faccini 1 13
fiftlinum jpriaciptaia 15. 16
£alicices 402
^midaracha i^
Saacalites 40a
Saaurnui d49
Cazum abrotanoid«s 427
Scdeton Cervi f7l
^-* CroGodili 54g
—— Blephantis J71
«p— Rhiottcaodi f 711
X
ScelilR ^f
Schyphoidn -- 4^0
SoolopcndrittB 434
SconsB perlat9 377 -
— vulcaoorufli . ^%
Scuta 50s
Scutelle ifiQe
SiBcv^res lapides : 61 {-
Scdimeotum aq^aimflMn-
tium 393
Semkutalla * 144.
Sidecoxyloa 4^7
Silices Anfaaltixki .^Sog
.. renlformea 4601
SiJiquaftrum 5f$'
Siphunculi maria 469^ 471
Smaltucu igf
Smkis ^43
Sol 3^9
Solenira 504
Sorjr Ptmu ag
SpermoHthi j^oS
;^racis after«i 4^ g
Spondyli 49^
SpondyliUB 48^
StateQkae calcai^di 379
~ gypfofi 391
— gypfcofpathofi 39a
StalaOites ipatbo&a 390
Stalaginites agf
ScalagmitiepapiUarft ^01
Staonea areaa 32^
Stanai eryftali mineralea J19
-^ cryilalloTum oiaera 390
Stauni miaera iolida 311
-« f-ii fpatboft 3«3i
Digitized by VjOOQ IC
StuA minera ftriatt
„^ r^ vitrct cry
ftallifata
Stanni terra
Sptnniol
Suu^aum
•^-T- ciflcreum
— nativum
— fisaatnm
SQaprolithi
S|iq)achites
Steliite
-t- criniti
— /multifidi
319
ibid.
316
203
318
iH
38a;4^i. 604
ibid»
-T^ ' quinquefidi ' ibid^
-^ te^a^i - • ibid.
-^ trifaai ibid,
liarile nigrum Agricol^
S^ibftim vid^ Antimoniwn.
SQria fofliJis • jgfi
SilH>^uli abictis pctrift 407'
Siri^mbitc 1 488. 45^
Sitcfini alchemia 116
•^ indolcf 110
-* _origo iif
Si<0)num lOS
•^ :lmgru» 106
S^ts 51a
StiliAur la^
-^ -cabaHinBiii, / 143
-<^' . mixtum ' jo,^
-^ n^tivum /ubriim ibid.
-^ .rtibrtim ifnti^tforMfli itfg
-^ . ftillatitiuni ' 143
•^ vividtt 123
Salphur vulgar^
Sulphuris origo
T.
Tcchnogljrphi
Techoomorplu
Tcflinitae
'fcrebratule
Terra aluminaria
— aluminis .
— arfeaicaiia
^-^-c^ bituminofil
— magnefia
— ^ mercurialis
— • muriatica
— nitrofa
-^ plumbaria
-*- fulphtma
-~ vitriolka
Terrificata >tq;etabilia
41^1
Teffera arfenicalia
Tpi&ras Badenfes
«^ :iBicace«
Teftudo petrilicata
Tedrapodolithi
Tibulas
Tii^a!
Tomback
Tonnits
Tophi
— arenarii
^v ? Javeacami
143
497
31
3»
4f-yi
.54
4?
314
Ac,
167
^34
40a
Digitized by VjOOQ IC
tTbfihl polymorplii ^94
>-^ turblnati 396
Tophus Impe&ati 377
*rrichit€s DioscoaiDU 32
Trigonella ftriata 538
yrochilithi 487
^rochitdti ibicf»
TrDchitae 4J3
.Tubcra lapidea 441
TubipotaB 417
Tubularia ibid,
e-* purpurea ^ 418
Tubuli poncamerati 47 1
t^r vermiculares ibid»
TubulitaB 417. ^6^
^Turbinit* 488* 489
Turcofa f75'
Typolithi amphibio^m ^49
k** lacerta^ ibid*
— finrpeiittim ^^o
Typolithi avium ^67
r^ offium ^58
f— plumarum ibid.
Tfp olithi Conchyliofom f 1 4
w*. Ammonicarum • f 15
J—*- Anomiarum - 516
>i— Aifularum ' yi8
'm^ Bttcardior. 517
fr^ Buccinorum fi6
— - CanaUoib - f if
»— Chamarum ^17
— Cochlearum .^ 51^
- — Echinorum 518
•^ lapidis Jud. ibid,
i— • mufculojum 517
•— Orthoceratitanim 5 if
lYpoIithi . Oftrearitm .f tS
— . Patellarum 5lf
— • Peftinum 513
*— ^ Pholadum ^18
-— . Pintlarum ^ 17
^— Radiorum Echini 51 g
— - Solcnorum 517
»-^ Stromboruni - ^16
— •. Turbinum ibid*
Typolithi CorallorUfil 443
— Aftroitarum 444
*-* FuDgitarum ibid*
— Pungitas Oculati ibid.
Typolithi Itife£):oruii^ 5^41
— cruftaceor. f^%
— Aftaci ibid*
^— cauds aftaci ibid»
— Paguri ibid^
i^-^ Squilte . ibid^
— Pterygiorum. f43
— Ccm volantii ; ibid*
— Gjrylli ibid^
^^ Hemer«bii ibidi
^^ Libellulis ibidl
— Mufc» ibid,
^*iK) Fapilioni^ ' « ibidl
•— Scarabaei ibid^
s^ TipuIiB ibid^
Typolithi mo|i6cuIo affi-
nis infccti f 41
Typolithi Pifciutti ff9
^— • — caudantn ^60
— - .;,-.. Gloffopetra f ($t
* — integrorum f 60
*-^ , , offium ' ibidi
Typolithi vcgatabiafli 40S
T t a Ty-
^
Digitized by VjOOQ IC
TyppKthi tm\i§
409
Vegetabiha MSlia
ferret 417
m^ flonim
410
— induraCa
418
•« foliorum
ibid.
— ^etrificau
999
-» £ra£tas
ibid.
— pyricicofii
416
— Ugni
410
— terrincaU
4«»
— .' pitnttf. 4O8
. 409
— vitriolica
4t4
Typolithi Zoophytorum feu
Vemis
«7t
vermittia
46X
Vermic\ili:;8
470
— Aftrcriae
463
Vertebrdl* .
5fJ
^— Entrochi
ibid.
VerruciB
. ^^^
»— Stells marins
46a
Viperas tnelitiifes
petn£-
— Stellae crinitai
ibid.
catas
4?»
Tyromorphittt
60S
Viridc aeris
^
1^— montaaum
ofiS
.
Wiimuthi mincrt
cine-
U'
. rea
M7
— r martialis
sot
'
— verficoler
ibid.
Umbra
97
WismHthi ochn
209
Undulagincs IUktuan*
-^ indoles 6c compofida
Nl
?fii
«l
Uaicornu foflile fjs
^573
Wismuthum
203
Xiatones
6a6
r- nativura
sof
Vranomarphi lapides
f^o
VitrioUca terra
a6
tJrnts
611
VitrioluDi
19
Utaros cryftalliniis
617
— cupri
to
. L . ' '
— fcrri
2a
— mixtum
•?
K
i
— • zinci
«4
Vitriola qaomodo
vte pnB>
- * ", ♦ '
paranda
ai.s^sf
>^arirlit«
619
Volutiui
490
Vegetabilia foiSlU alomi-
*
^^
nofa 38. 41^
rr- . bitaminora 415,
. 4x5
— caprea
4I«
Digitized by
Google
ZooIitHi dentes Tiridi ecni«
^— cernuum qwidnipt^
dutn
STi
humana
^79
pifciuiB
S53
quadrup^dum
571
fceleti Crocodili
548
z.
Zaffcra
Zioci coflTcnieatla
ftanno
— flores
— indoles
Zinci minera
— vitrct
2;inct ochra
^incum
— - nativum
Zmgiberites
Zinter calcareum
-^ Sypfofnni
Zooglyphi
ZaolitU
CUfll
184
ftI2
604
389
391
602
i:7o
57^
f78
f3«
573
f7S
4«3
lei
-— hominis •
Zoolithi infedoraoi
— pifcium
— quadrupedutn
— Trichcti Rofmari
Zoolithi j&ineralifati
Zoomorphi
Zoophyta mineralifata
— — fcrrea 263, 464
— — pyritacea
i3f-4«3
Zoophytolitht 445. 447
Zoophytotypolithi v» ly-
polithi^
iC&«
Mtugo nativt ^g^
-— k viridi «ris diiUn-
guenda M^y
— plumofa a88
— rubra apo
i£s vide CopnuD*
iEtitae 157^ 614
4^
i. sag
T t3
/sje-
Digitized by VjOOQ IC
REGISTER
rt B* V E R.
BE 'SVENSKA NAMNEN
As
ftrycWngat af Amphj"
bier
549
af orin$Iig;te(
550
afddlor
S^
af Conchiliec-
tH
Ammoaiter
Sif
Anoraiter
516
Bucarditer
fi7
Buccinit^r
' fi$
Canaliter
Si-y
Chamiier
517
Cochlitef
5X6
Bchiniter
.5i»
Echinit-Vlrtor
il)id>
Jade - nahlat
ibid.
jude - ftonar
ibid.
Mufculiter^
ii7
Orthoceratitec
Si^
Qftraciter
5I«5
Patelliter
f»^
Peainitcc
517
Aftryckningar af Pholadxter
— Pinnitcr ?I7
— . Solcnitcr ibid
— t Strombitcr ^16
~* Turbioitcr ibid.
— ^ Corallcr 443
— . Aftroiur 444
— ^ Corall Sv^mpAt ibid«
— ^ Corall fvampar^ dgon
ibil
— ^ Fiskax: ^<5o
—^ H<?la fiskar ' ibii
.— Fisfc ^ ftjortat ibii
-^ O^mtungor cUcr fisk^
tiuder
Foglar
fogelben
fogclQadcr
flygand^ inC
monoclcr
Skaldjui: ellec
toi:
561
.568
ibid.
ibii
Kraf.
ibii
Aftryck.
Digitized by
Google
Aftrjr^kningar af Maskar.
Zoophfter 46a
lu Aftcricr ' 463
— Entroc^itcr . ibid.
*^ fjdftjcmor* StcUi-
f^r 4*z
•~ tlfTade (iSftjeriKMr ibid.
— - V<geta!>iliec 408
— blad, 410
^— biofl^nior ibid.
.« Fruckt ' ibid.
>^ ftj^lke. Halm. 419
*- TrI: 410
•i^ Orter 409
/Ikaliskt Salt 61
— Bruns - fait 63
^ ¥lycktigt 6$
Alon 31
u- gcdicgcn jt
Alona Kalkftcn livit 34
•— fvart J 3
Alun-jord 33
0^ Schifwcr 35
— Torf 33
Alunhaltige Conch]rIier ^76
— . vegetabilier 415
Ambra iig
•^ Bnfargad 119
*-• Spracklig ijg
Amtnoniter* Anmons-
hotn 477
Aaiphibier Sten - windfade '
. 547
Amomter 497
ifttfenik If 7
^ S^diefMi Hrit 160
T
Arfenik gediegta Arart m
Arfeoicalisk jord 269
Adenicalisk Kcea i6f
~ — grt r!J7
~ ■— guhl 168
— — filfweihal- -
tig 34«
Aska af Bldfprotande Berg^
' 37T
Ask - hlj aoj
Allerier 4^7
Aftroiter . 429
Atlas Erzt sgg
Atramcnt-fte« a7
Aur 385
Aunpigment 154
B.
Balaniter fo6
Beleiunifer 447
Benbrott-ftea . 3^
Berg-balfan gp
Berg, beck 94
Bergbeckf - joril 97
Berg.blatt £89
Berg-fetma 99
Berg-gr8nt S^gS
Bcrg-olja 91
B^rg-falmiack 78
Berg -fait 5' 3
Berg-tjSlra 9^
Berg-agg I019
Berliner - clltt saturligt a6i
t 4 B»*
Digitized by VjOOQ IC
Bfld - ftciMir 5^
«^ artificielle 6€9
«» fom lifaia Djur ellir
defe Delar 6o2
•^^ fi)Bi likna kofiftgjordt
arcete 60^
•»*. Mithemathka 606
<^ fom Ifkua menniskor
dier Defs D«kr 599
— • fom likrta Ortcr 604
Jbitnttiniferadd VegotabilU
Bitnmift6s jord 97
.Bkter-(ak 71
Biandat Vitriol a4
Blad £3rftenSKle 405
Blende di8
— cryftallifiitt aii
Biod^ften ^46
*- guM 447
Bly a$9
«^ gedieget 301
Bly -giants 301
«^ cryft^Iif^irMt 304
— fpeifig jof
Bly -lord elltr dckrc ^la
Bljr * malm pSn jog
— hvit 307
»-* r6d joj
^ frart ibid.
Biy-iaaderze 312
Bly-fchtTcif gof
Bly*fpat 307
^ gr»i 308
^^ rSd 309
BI7- ftflft
«
Bly.fteil kalk«n%
310
Slitter - Erzt
34f
Boi.falt
5f
Borax
8«
Borek
8f
Boskapt-ftensr
«}j
Brattenburgs tioamffv
500
Braunc
*^>
Buoarditer
f04
Buccinit^r
488
B'arnften
K«
Bifwer-ftMur
«fr
C
Caffllter
501
Canalither
4^9
CariaphiUiMr
46I
Cement Kopitf
»7f
Cinober
IfO
Cobolt
17J
— Blomrtii
i8f
- g^**.. .
I7<
— jord elkr oebra igj
Cobold * malm cryiUIli-
ferad 175
— — g^2l 177
— ti— fivafwaM 17!
Gochlicer 45g» ^gf
Coiicfayliter 4^
^ afiiSttd {33
— Calciaeradt 53J
-« zeftmerade iUA
*^ mask«*fbiflfM 5^
Digitized by
Google
Concfaylitr xniMralifcrade^if
-^ ofBrandrade 529
«— fteo - wandlade 451
mm TryckU e€h bdgde ^ 33
Copal III
Coquilier 475
Kchiniter 50f
£chimt*skal f to
Echinidske ftenwiiidladc
C«raIIer 4lt. 4a^ 4^4
ben
511
CMall - pingar
4i7
Eckel -fogelften
633
Coral] - skorpa
43?
Eifenglimnier. Eir«nnafl
043
Corall-fviranipar
438
Eifenram
048
Cor«II-tra
443
Elpheben
frs
Coralliniska Hippuritet
434
^ncriniter
459
Cryftall - moder
<H7
Sntrochiter
454
Cuculliter
490
■— grcaig*
4^6
Cylindcitcr
491
E
D.
tahl-Brtt
iif
Durdaf
47«
FaV-kupfer Ert<
381
Davids slung >fteMr
ro?
Piik-fehifvrar
566
Uendriter
593
Fiskar fted-vtrandladt
f5t
Diphyiter
5^3^
Eligenfittiges SillMrtrz
393
I>faconiter
<a»
FlQgen - pulver
l6l
Dropp*ften
387
Foglar ftcn - wandlade
<«5
M-^ figcrerad
388
Formade ftenar
55^
«^ folid
389
Fornlikc ftenar
«I3
.^ Ijpatardg
390
Frnkt ftenvirandlad
466
-^ fpatformig gyptar-
Fangitcr
438
«g
39*
Fyffotad* Ojor ftmw^od*
Ihrdc • fteiiar 3^.
394
Jade
57^
.—• faadartage
397
Fitrade fteaar
«»o
•^> sf utgtSpte fan-
Videt'Jtttt.ViXdtt-mw9t
339
Kiglor
39«
— — • tttimeniallsk
197
T t f
G.
Digitized by
Google
Oagal lOtf
Galizen-ftcii ad
Galmeja ^16
Gam - ftenar 633
Qift-kiei i6g
QUbe 1^
Gipiartige ftcogjrttrlngar
i wattca , 391
Gipt-fiatec ibid«
— fpatartigt 395
Ojfttja ^fter (USia-wattQn
393
311
378
3^9
331
477
244
70
3T^
3ff
3^f
ST*
,3r7
ibid.
38^
Giants- malm
Olas-agach
Glas-Enz
•— hwit
k^ Koppar
QIaskopf fwjStt
Glaabers- fait
Olobofitct
Grdh Vl^iol
Gryphitcr
Gold
— gediegel
— hwitt
Gald-kies
— wask
Gyldidct Ittaidt
<— Cinober
Ouhr .
GXnfe-kStig SilfrenMlm'
I4S« 34*
Hafwi;*Iais.ftfttaf
— fait
Half-metaller
Holiciter
Hjul-ftenar
Holts - graupen
Horn af EabSrniogar
Horn
434
4f3
tn
Eitz. Ilornofilfver
33«
Hwit Vitriol 14
Hyfterolitber fij
HaJk-ileq^r 637
/
Jen ^
— gcdieget «3j
Jernhaltige Conchyliir fig
•^ Coraller 444
— IrfcQcr 5^5
-— Menisko • krop-
par ^83
— Vcgctabilitcr 417
-— Zoupfayter 464 '
Jern-kies ia6
Jem • malm bll 241
*^ brun eller fbtig ^Xf%
-— Cryftalliftrad ^34
— g[l eltor gricli 939
— Hwrit aya
Jeci-
Digitized by VjOOQ IC
Jem - malm KShI - fpej;-
lande eller J'arnbran-
erz 1^7
immd Magnetisk ^3^
-^ Mjrrnalm. 8j8-
malm 2^6
— / Swart Qllcr ftrart-
gra 137
Jem • ockcr blsl 261
— bron ibid*
— guhl a^g
^- red a?4
Jern-fand q^^
Jern-faiidertz ^^g
Jem-ftenar 15-4
Jcrndvvandlingar fe Jern^
halti^c.
Jem Vitnol 12
Indianiske Ormfteiiar 6ig
Iflhuggne ftenar 613
Infaltade foglar f 69
InfeQer ftenwandlado f 38
Islands agat 378
Jord-waiidlad rot 4*13
— ~ tra ibid,
— . — 8rt«r 41X
Judcn - beck 94
Jddc-i^lar 512
•^^ ftenar fl^
jatte-grytot ^24
K
KalkarKge^ccgyttringar i
wattcn 37j^
Kalkfteps -pilar gaO:
Kalk-falt 73
Ki« 116
— bailar 129
— cryftallcr ijx
— gra arfenicalisk 167
-~ guhl arfcnicaliflc l6g
— Hwit J 5^
— Silfwerhaltig 341
Kieshaltige Conchjrlier f atf
— ^ Corallcr 44^
— Fisk . fchifwrar 5 6^
•~ Infefter 5-44
— Vcgctabilitr eller
tr'^ 416
— Zoophyter 46^
Kies^wandlingar 134^ yig
Kittel«ften 20%
Kj'dU^falt ^7
Kj61Ierfarg ^yg
Knofpen 288
Kok-falt ^3
Kokfalts-fyra 9
Koppar /t/I
— gediegcn 274
— PfsBcipiterad 27 f
Koppar brard-Ertz 287
Koppar glas ^j^
— — rod ^7^
— — fwart ago
KopparhaltgcConchylicr ^29 '
— Fisk -fchifwrar f^z
-» Mcnniskokroppar fg3
!» Vcgetabilier cller
Vaxter 4ig
Koppar- Lazur 279
Kcfftr-nalmbleckguhl a84
Kop-
Digitized by VjOOQ IC
Ko^ar " malm guhlbrnn 7%^
.t^ ^mm gublgrdn eUcr
gtonaktig. i85
«*«i^ -^ r5d. Leber-
ertz 276
Koppar-rBfc 117
Xoppar "^ Vitriol ao
Kornahrcn 993
Ko-ftenaf 6l}
Kfit-falt 7?
Kcafioff Hem - wadlande 540
Xraft-ftenar 627
Kugel-Brtz i^l
Kiipter-biuche 28S
Kupfcr-ErtzF'aW a8l
Xupfer Nickel 190
Kubrieme 2<3
KaMgraupeD 29 i
Kapp - itenar 619
1lV%
V7
Leberertt
a?*- 338
leftirersUg
133. a8f
Lenk-ftenaf
4($0
I^aditer
4<y8
tilije-ftenar
4?9
XiUdut Helfflondi
39f
M.
MAdreporiter
4n
M^nee
235
Maficticke onnftecar 628
Maraontova koft 573
Marchafiter 131
MaFc-ftenar 507
MarJekor 394
Maskar Sten-^wndbde fe
StenwandJ*
Mash -ftraar 471
Medelfalt 70
— rciit 74
Meniusko - kroppir ftem
wandladc^ r« ften-*
wandl^
Mennisko - ilenar ^39
Mergel-ntiffe 129. 133
Mctallcr 217
Milleperiter 420
Mineraliferade Conehy-
lier ^2f Ac
"^ Coraller 444. &c.
— Fiskar ^62. &c.
— Foglar f 68. &c
— Iflfeacr 5-44. &c
*^ Alennisko- krop*
par f 82. &ۥ
— Fyrfbtade Djur 57^
— Vcgctabilicr 463.&C.
— Zoophytcr clJcr
maskar 453* &C
Miocralisk Alkali 61
— jordblandat 6%
— Kalkblandat 64
Mis-pickel \$^
-- eryftalliferad i65
Model - ftenar , fe StenfyD-
niDgar.
Moriciter 491
Mur*
Digitized by
Google
Marfalt
«4
— (xUpetertkUgt
46
MoTculicer
foa
Muffel - martQor
534
Myr-nialai
as6
Mytulitcr .
Soz
Blsklade ftenar
^90
— — BJed I^tit
ioa
— — died Himmels-
k» krojipar
.591
_ — med m(;nni»-
ko Bilder
59«
— — med vegeta-
bilier
S93
— — med kouft-
gorde faker
59«
N.
fihphthi '
S9
Naudliter
476
Keglike • denar
461
Merititer
48<S
Nickel
IS8
— bIo«aina eller ockra
1 i^f
lUlcke-brM
390
O.
©live ftenar
yij
Operment
]54
Orntungor
SfA
Orthoceratiwr
471
Oftraciter
49?
OftreopeQinitcr , fe Amo-" '
alter.
Padd - ftenat
Facelliter
Pecbblende
Pech-Ertz
Pctliniter. Pedunoulk^ fo?
Petriticater , fe Sten-
.. wandlingar,
Pholaditer
Pkosphorefceraodc Mine-
ralisk fyn
Piggfmns^sar
Piniften
Sf7
340
28Q
Sotf
Pinnicer
Planiter
Phtlua
Porcelianitcr
Porpitcr
f»una Con'let
Purpuriter
P3rlor
10
635
37&
469
36f
493
4>'7
435
49»
<?*
4fS
I4«
Qvv^am - Ibnar
Qwickiilftrer
— : gcdeget j^
Qwicklilwer-iiiidai fwairt*
. »citig 4j,
R,
Rif
Baufch> gelb
— ~ Kie»
i«3
Digitized by VjOOQ IC
Hhombitet 49^
Roft , ^ ^S9
Roth ftenwandlid 404
Rothgiilden , 333
Ram-ften 383
R()dt - Bcrgfwaftrcl 1 2?
R8d-ockcr as^
RQdslagr ^^^
R6hr Coralla 4^7
Salmiak 7?
fialtarter 3
Saltjord ^4
Salqpcter 44
Saltpeterhaltist mirfidt 46
Salpetet jord 4?
•^ fyra 7
Salt- ftcn 55
Sammet-Ertz a88
Scherbcn Cobolt. Schirl
Cobolt 162
SchiSlmalm 3^^
gchlacken Cobolt 18©
Schwaben - gift I69
Scgcl-ftca ^3f
Sediment 39^
Scglarc 47<5
Silfwcr 3^6
— gccScget sag
Silfwcr glas • Ertz 3^9
_. _ Hwit 332
-Silft^rcrhaltig arfenicalisk
kies 34'
Silfiverhaltig kief 341
Silfwerhaltigt Pechblende 340
Siifwer-malm bran 338
— gr^ 337
— ganfckotig 34^
Sil&vermiJiin. ^Silfwerhal-
tig jord 34«
Silfiyer-iaAderz 343
Silfwer - ftenar 34)
SUfwrande figurater ^48
Sinter 385. 3>l
Sj5 ^ malm ^^6
Skallerftenar 614
Skal-muskloc 468
Skdrp- ftenar 98I
SUg-fand 37?
Smergel 043
SnUcke^fand. ' 534
Soleniter 504
Spatartig Oropp - den 390
— • -^ Gips Dropp-^ftea .
39a
Spitsglas 194
-*" gcdieget 19C
Spitsglas -malm) ciryftalli*
ferad 19S
— r8d 199
— ftraiig is6
— saiat 19S
SpitgIasFjlder*malai« P2*
dcr-Ertz I97
Sp&rftenaT) Te Aftrycknin-
gar.
Stahl - ftein 20
StangengraMpea 29)
SteUiter 45 c
8l»*
Digitized by VjOOQ IC
Stenar a£ opinor 638'
w^ Belluga fiskea 630
— Boskap 6j3
-— EckeJfogel ibid.
-* Elephanter gjg
— Flygandc Drakit 629
— r Gam .. 633
— i Hjortar 6^5
-r- Igvana 6I9
— Piggfwin ' ^36
— Rhinoceroth 638
— Skyllpaddor 630
— Svvin 636
— TragSrds Snacko* 627
Stea - afwel 623
Sccaar nicd Cbacaficrer 62!
Stcofyllningar Ammonici^
$kd. ^21
-r^ Anomijiike ^23
-— Bucardidske 524
-^ Buccinitfske ^22
-— Canalitifkc 5 19
-7- Chamadske ^24
— * CochJitisk# ' 5^21
-*« Echinitiske ^25
•-— Globofitiskf {-32
— Mucicitiake ibid,
— Mufculidskf ^24
— Nciidskc ^21
..^ Oilracitiske j-^^a
— Patellitiske yij
— Pcftinitiska ^2f
•«r Pinnidskc ^24
— Tellinitiske ibid.
•— Trochiiitisk^ jai
— Vermicilidsk^ 12a
— VoJ?uli$ke f 22
Stengycfccl j-gj^
StCBgytiringar 3*4
— 1 eld : ibid.
T* , i wattcn 37^
—a gipsarciSa 3^
r ^., kalkartigc 3(5^
Stenlcilar ^^a
Stenkahl *^ ' eg
Stenskarpof 33 j.
Stenvvandlingar ^po
Stc^VN^ndlade Amphibier
— : Grodor ^43
i-^ -Crocodil* bc^ra* .^
gel ibid.
— Ormar ' y^
— Skyllpaddor . ^47
— Odlor ^^g
StcQvvandlade Coocbylier
467 &c.
*— mufsclor ,45 j ^c»
— • mXngskaligfi Con-
chylicr j-qS
— Sn^ckor ^53 &c
-^ Piskar , ^^y g
~ Fiskbea . ,^(^x
— » Fiskgclar . 5^^
— » Fiskhufvvudea ibid,
— Fiskiljcrtar 5^3
— Fogbr 56ft
— Fogclbcn 5^7^
^ Fogclfjadn. \64
Stea-
Digitized by VjOOQ IC
SteavTiMtede Fog^lftes
Svvafirvdl
l«J
i57
— arttr
8t
— . Fog«II^
y<s6
— gedtegct
l»4
^ fjrrfodato Djur
570
— Jord
I2«
>-~^ — Ben
571
— Kies
ibid.
•^ — Horn
f7f
— . rCdt
laf
i^ InfeSer
538
Swafrvel-fjra
4
^- Monoeler
539
Svval-ftcnar
<5J»
•- Skaldjur eUer
Svvartsyldea
33<
Xrafior
540
•<- Maskar^ Zoophy>
ter
445
T.
■^ SjlSmiiskar
447
T~ Sj5ftjenior. Kars-
trdL
451
Tclliniter
5(9
s- Tafvvla4e Sj8-
Tenn
3U
ftferaor
452
~ gcdiegct
318
•^ Mienntskokrop-
Tenberg
Ml
|>ar
f78
Tenbet
«3-a«f
4— Ben
^79
Tcumalm ftrdlig
itad.
— W&zter oeh Orter
Tenfimd
399
Tenfpat
ibid.
— Bladet
40f
Teitbratuliter
497
— - Frucbter
406
Tinckal
83
-i- Rot
404
Trochilkn
487
— StjdkcllerHalm
4«5
Trochitcr
4»
k~ Tra
401
401
— Orter
400
— undeijosdiike
419
Stefl wixter •
4*1
Tobuliter
4«7.4<9
i^era Corallet
4«r
Tungftcn
af4
S^eropelare cantige
4f«
Tuppcftenar
631
Stjem-fteflar
4*9
Turbinuer
489
•— kaiitige
4f7
Turcos
MS
Stripmahm StMrutmlm
30f
Tyre
<^3»
fitrombiter
489
fwbrops-lUt
7»
^*
F.
Digitized by VjOOQ IC
' u.
tJaderjordiska t^^iAfldiadc
Tran 418. 4I9
V.
Vermiculiter 471
Vitriol 19
^ blandad ,n%
-^ bla ao
r- gron ^a
-— hvit ^4
Vitrioliska vcgctabilicr 414
Titrios ' jord a?
Vitriols • fyra 4
Volutiter 45O
w.
Walfar 4U
Waik-guld 311
^^affer-blef 249
MTatten Coraller 431
^Wattcn Kics ljj*itf7
*WaUen-ften 392
Weisgyldcn 335
UT^is-Ertz 380t 340
-— gediegen lOf
Wiimuth-blomma ' 9o8
— - kalk elltr ockra ao9
Wi^muth • malm glantfig.
Wismuth - giants 206
-^ u- jcrnhaftig aog
Wismuth - malm Ljusgra 207
— - — Skymttnde aog
Waglika Coraller 431
Waft*Ata«r fiQ
Watte - Ijus 447
Waxter ftenwandlade 399
Waxters ftenac (14
z.
Zinck aia
— gedieget 215
Zifick glas - erts ibid.
Zinck-malm ax 8
— ockra ^2%
Zinngraopen 319
ZoophyterAeavvandlade 44$
Zvviter 300
Afiic-ftciutt 627
Orn<»Aentr tfl4
Orter ftenrvaadlaii 41^
V V
TJM^
Digitized by VjOOQ IC
TABLE
ALPHABETl Q. V ^
Jks matieres emtenues dans lafeconde Vanie.
A.
Anomies
497
/\cide inarin . 9
Antimoine
194
— vierge
I9<
— raincraux 4
Anthropoglyphites
599
— nitrcux 7
Anchropomorphiles
5>i
-r- phosphoriqu? Mine
Apluonatron
^
ral , JO
Arbres & plantes ehangics
-— vitriolique 4
en terre
411
Airtant ^3 if
Ardoire alumioeuft
3^
Alatitcs , ' 491
-^ cuivreuft
^92
Alcionitcs ' 4^8
Argent
326
Aftrali mineral 6 1
— vierge
in
-i^ volatil <^8
Arfehic
»?r
Alun 31
-^ blanc
160
— natif ou tkrgc yi
— jaune
16%
Ambrc gris II8
— noilr natif
161
•^ ' de plufieurs Cbtiletart
— — rouge
164
ibid.
— ~ tcftaci
I«s
— d'unc fcuk^couleur 119
"^ Tierge ou blanc
Asphalt
.160
Ammonites 477
94
4^hibies petrifies, ^m-
Afte^ries
4ff
^i^phib»lit|iei V . f4?
— - coIcyDaaires
Aftroites
45«
Ammaux penetr^s d'une
4W
fubftancc fermgi*
B.
neufe g^ffiL
— d'une fubftaECi? pyri-
Balanites
506
teufe 134
Bafes d'Enerinites
4tiO
.^v/.
to
Be.
Digitized by
Google
ifilemnitd 447
Jlefojird des Antt ^37
-e- de Beftiaux 6^3
— df Cerf <3^
^ dc Chevaux (537
p«. de Cochon ^36
•^ d' Elephans 638
-^ dc Porc^Epio 63^
-r- proprerasiK dit 634
..^ 'de Rhinoceros 638
— ' de Singes ibid^
Biatf 260
fiiblioliches 405
Biimuth 203
— vicrge ou natif 1^05
Bitumes 89
— - de Jud^c 94
— oieles avec de la
ttrre 97
Bivalves 493
Blende ai8
-— crjrl^allifte Stai
u^ rouge Z20
— — tenant or 3f7
B)ett de tnontagni 189
— de PruiTe naturel 261
Bois changes en terM 411
..— - foffile 419
h— . — conftrvi dans
Ton etat naturel ibid.
— — mineralir<(^ Vojr. Vc*
getaux.
-^-^ petrifii 4t)I
9orax ga
— - bnii %f
V
Bucttrditct
f04
BuccinitM
48S
BaffbniceS
5f7
BiOles
49*
a
Ctdavce humain minerali-'
— perietri dc cuivre f:?3-
— pcnetri de fcr ibid,
— vitriolifi yga
Caillou arfcnical i6z
Calamine zii
Calculs 6^3
— des amjmaux, voy*
Pierrcs.
— des vegetaux Yoy»
Picrres.
Cardites fd4
CarpQlithes 40^
Ceodres des Volcant 37^
Certbrites fbffiles 43t
Chamites foi
CharboR fbffile 410
— de pierre 9^
— — cuivreufd dg^
Chaux de Bifmath ^209
Chelidoines 63a
GhryfocoUe 2%6
Cinoabre 150
-r- teaant ot 3I97
Cobalt 173
Cochlitff 4i|
V a Cott«;
Digitized by VjOOQ IC
485
504
373
5^3
388
Cocklitcs lunaires
-p — fcmiluniiret
Coeur de Boeuf
Conches anatiferes
— fpheriques
Concretions
Concombres
Confctto di Trivoli
Coquilles fofliles ou Tefta'
cites 4^5
— — calcin^cs fjz
— — non chang^ 529
— .^^ comprimdes 6c
lecoorbees 533
•^ — detruites
— . — niineralifees
— * — alumineufes
.^ _^ cai\fretsres
-^ — ferrugineofes
— — . pyritcufes
— — petriH^s
-^ — vermoulucs
— — uftcs
Conllites
Coralloides
Ooriux
^-* en buiflbns
-^ de la forme de mon
noic 437
-«- de Mivkt pinrecie 413
-*• niineralif(6s ^^^
-^ — fcrrugincot 44^
-**• — pyritcux ibid.
Conjed' Ammoa * ^ 477
-^ de Narvahl lofSle 5^9
Oamcts 490
fl9
5*29
f28
S26
467
ibid.
414
413
411
4t4
Cottons philofophicales ii}
Couprcufe verte natordle oi
Crate cooUante jgo
Cray ou Mines de Plomb 249
Crapauds petrifi^
Crapaudines
Crooodil petrifii
Croftacites
Cryilaux d' Btaia
CuiTre
— precipiti
— vierge
Cylindrices
D.
548
548
f40
319
271
Vi
a74
49(
Daids d'herUTons foffilet fu
de pierre
Deniimecaux
Dendroiithes
Deduces
Dentaliches
Depot de TSau
Diphyites
Drabonites
E.
^yx*
520
144
401
4^9
35?
f^S
4^9
Editnites fOf
Borivifes petrifi^es f 40
Bou de Brattenborg* {O0
B^ffons d' ourfins * 510
Bg«.
Digitized by
Google
Bgagropilts 639
Etneril ^143
Empreintcsd'Aoifliibies 549
— dcLezardi ibid.
— deSerpMts 550
>f-« dc CoquiUu 514
— d'Amonites 517
*— dc BuceiDilit f 16
-*- da ChamM ^17
— de Cardites ibid^
•— . de Corne d^ Am-
noQ fif
•^ d'Huicre 516
— - de Lima^oni ibid.
-— ^ de iDammillons d'
ourfms ^i5
r:-^ de nianche de cou-
teau
— r dc Moulcs
— d'Orthoccratitw
— Q* Ourfins
.^ , de PatelliCei
: — de Peignes
~ de Pholaditei
*^ de Pierrtfr Judai-
ques jrl
*— de Pinnttis ^7
«— de Points otfiDards
ibid.
fi8
dHeriffoa
de Tubulites
de Turbinites
de Via
de Coraux
tf Aftroim
de Chanqpigpofls ibid;
de Foog^ oeil**
let ibid^
5^8
ibid*
443
Espraiatft d'Xnftaei 54A
— de CrafUtttes oa
d'Ecrivifiw ibid.
— - d* Infedes volans 549
w de Monoclea f 4(1
— de PoifToas ^60
— des Aretes d« llois^
fons f 6x
^-r de gloffopetvef ou
dc Dents . dice .
PoifGma ibid«
-p» de Poiflbn; eotiera
560
uw de queue de Poi^
fons ibid.
— des Oi&aux ^67
-^ des OS d'oifeaux ^tfg
— des plumes d'oi-
feaux
de vegetiiix
de bois
de feailjkt
de fleurs
de fhitt
de plantei
de tiges de pbn*
tes ibidi
de Zoo^yies 461
des Afteries 463
des Entfoqoti ibi(C
des Etoilles de mer
ibid.
410
ibkk
ibid.
40f
crimtes
Encrinites
Entomolithes
— ferri^neax
-• pyriteux
V V3
ibid.
4f9
S38
54f
14*
En-
Digitized by VjOOQ IC
MttUoqWA W E]ftrMlik«s 454
-r- ' tamtufes - 4f6
Itfettrim 43^
IKldn 316
•r-f vitrge Oil A«df 318
fpath 312
m>^ mkMttlifi 6c ftri^ ibid.
Etoiks dc mer petri-
fi6es 4^1
v-^ teanchues petrifi^es 4f^
^^ crinites petrifides 45 j
Galene en Plomb eti cik
bes
k-« 69 l^mb mtnerali-
fie
-^ dc Ploflib ftriie
Glands da met petrifies
'Globofites
Glo(foptlr«9
Gpaptolitbea
Grignard
GryphJtaa
Guhr ou Craye aoulante
H.
v»-- -^ ■
929
^ vierge
a33
r^ mnctMi daas in lu
^ { non
af6
•^. min^raJifil dua k
(a.
We
ar?
PeHet d'E^agne- v
244
i^eiulies pettifi^ ^^
4»r
Fleun 4e Btfanill '
9»8
w-' de Cobalt.
I9i
rrr de MioM ^
1^
Foagites
4^S
Jtaats ftttifi^
4^
<?,
^«Itne de Bifyi$^-
»o«
^ 4^ Cobolt
l?^
30»
550
t/fi
Haiiotkhtf
Helicites
HelmiiitolitiMS
Hematite jaone
'n- neiratre
-r- roug^
Bippolitkcfs
HipptwiMs o*r^iae»-434.4)f
^ville 9g
khuUc de Vetnlt ^
Huitrw petrifieas 4^
Hyfterolit^n, 51;
4^
4»
44tf
»47
6*'
Jail eu Jajiet
I(Athyoib(2)«i
106
Jcox
Digitized byCjOOSlC
IncruIUdons 3gl
loledcs p«trifitev« Bnto*
molithes. '^
tHf dans les Svctuii 544
-ST-
lU^ermckel
443
190
If
4f4
377
4<58
4f8
4»5
41*
4of
/ ^
Ltngut.de Serpent
Laves
Lfpadites
Lf zardft petri£is
Lma^ons
I^ de pierte
\,ith(ictlzmcs
Litbfifl^yphites ou liAmmr'
1 . pbites I rj^
— - UfHT^fefltans des atii-
I9au:s- 502
-r- repr^renlans d^ ehe*
les ardficiolk^ 6Qf
Tr > reprtfenuns dee figu-
res bttmaines : 599
«— ifepr^ntMs des figt^ '
fcs dp IMMiema-
tique ; 6q6^
rqpidentaw dtsrye-
geiMK : >«04
LUhophyiei
Lithophytts
lathoxyles
Ifltfus Helmontii
i«f.
405
411
401
395?
M^drqporites
Maltha
Malachites
MameUont d'onrfint
Manche de couteauz
Marchafites
Matrices de ciyftmx
Mea|)driMs
Mercure
— vitrge
MetaiiK
Miea femiginenm
— «: des peintree
MtUeporites
Mtne d* Antimoioe cole
r^ 199
— cj^ialliftt X9t
«^^ en pittflie i^j
— folide ' log
— ftfi*^ ISW
Mine d* Argent blanehelui-
fante ou
le
4^5
f'o
504
131
617
41 1
146
148
24^1
4K
blanche
brune
cornfe
feuiliei^
VT4
•riindca-
340
3K
338
33*
Mi.
Digitized by VjOOQ IC
m^ merde d' Oye 34$
ta- moIlQ V M^^
— noirci 336,
•— pierreufe ^42
— oi plumt 339,
— pyriteufe 341
— 'ougc ^3j
— «-^ fablQneufc 343
^^ vitrcufe 1 929
^-« zinqueufe 341
fAine d'Arieniii Uimhi^ l^
— blanche, cryftalliftk^ |«6^
— pyriuflfe.jaune l6|
— rougMtre^ 19O
Mipe de Bifmuth^ fitnrogk
neufc, log
•— dVne ms d<? eeeirc 107,
Mme de. Cpbj^lt blinchtj
, briXUiote, 176,
~-. cendjre^ 177^
»- encryftaux 17J>
— .AiUureuft 1178
— ' pierreufe^ Igi
«f-*^ vitreufe feahUi|B.4
^ i des fcoiiit igq,
Miae d« Ci|ivrq aj^gUtH-.
*- aaorAr 479,
~. blanche 280.
ilm. figurfe a^i
*-• gfife aft!
— hepatique 295
— jtune ^8t
— • jaune pale 394
JM^e de Cpiirre^oiie ^ok
triable i uD^feorie
▼ittifite ago
— roi^eatrt ajS
— iaUoB^iife 394
— ^. fcrolylable i do char-
— verdatre agj
— vitrcvfc 278.
— r vitrcufe noire aja
Mige d[^9tain cryftidiMi6K 3t<l
— . folide. ; ^l
Minil dc C<Pi; blanche 252
— ^. bl^clie tr^ p^fimteaf 4
— bleuatrc 241
— x cryftallifte 2J4
-«- foligineufe^ 238
— . d'« grit df cendre s^'
•— . limon^ufe 2f6,
— roicac6e, 142
— mieac^e rougeatre x^
— .;> noir^tre 137
— ^ rouge 1^
-^ fabloneufe ifg
bon ^ 2f^
...^ ftmbJable & une m^.
cM dcgrna^ 2f4
Mine>de'Oa|cM ^il
nfino de Merctre noiite i f I
— WMlft, 150
»I»«€d'Q|^ nmge 3f7.
M]Mc4e HofBk Uifitte^ *
-||M*ique -^ 307
-~^ cryftallifite 304
— ' en 'Mbee * r 302
-r noire cryAiBifH 309
Mine
Digitized by VjOOQ IC
Mae dc Plomb piovrt 31 %
~ rouge 309
-^ fabloneufe 31a
r-- folfureufe tt arfeniT
ctXt
306
b- .te^reafe
31*
— teffulaire (
304
*-* ve'rte
305
Mia« de ZiM
«i8
1^ vitieufc
• 41 f
Molybdene
249
MdoocIm pctriMi
539
Multivilv«t
fo6
MorieilM
491
^ufoalkts. MytoIiMt^
ro\
Noyaux de Olobofites f la
— • de Leptt * 519
— - de Limacont fai
— de Mufculites 5a4
— de Nerites yii
^— . d' Orthoceratitei rid.
Datdi dc ^cnrc.
d'Oftr^cites
rfOurfins
de Pedififees
de Pinnkes
de Stombites
de TcUinittfs
de Tuyaux de met 519
dc Vcrmiciilaires f 10
de Yis U%
f2a
52f
ibid.
Pn
^Aifhthe,
99.
N%tfon
6^
Ocre de Bifinudi
2Q9
Niratilitet
47*
— de Cobalt
i8a
Ncridtes
48<5
rr- • de Cuivre noirt
391
Nickel
i9»
•f- > de Cuivre rouge
ibid.
NitM
44
•^ ■■ de Per bleue
4«r
li««c 6fmm '.>
49*
— r— bhW '
ibid.
Slajwox 4' Anomict;
5«3.
J-s. — jatfnatfe •
aa
«__ de BoeairikM -
^44
■^-- -— ro«^' -'
' «f 9
.^— de BMtnm
fia
Otm. de Rue
ate
— -4ie.aBnMM''
5«-
-r- { — de Zinc
• a«a
f— deCasqaet >
f".
0#i|debojeuf ''
4tfS
-- deCoqiAMi<
f?
Oiftaux minerriiaf - '
y«9
t*-; deCttoMftlAnnM ^tr
-^? petrifies '■ •
5tfr
-fM> dt Cornet*' ><
52r
jMydtiiiHis. '-'^>
5«r
^, dt €(||s^^kap#
<2I
••n del oeuft ^
^6r
V V
S
Oi«»
Digitized by VjOOQ IC
^^ des plumif « f 6($
Olives petriiliM; f 15
OoUthes 3g3
Or; 35 t
^- blanc 36f
— nttif m^ vitift ^ §f f
-^ rependu dass diflSsfen-
^ tes efpeces dc cerres
ou de iables 3fg
breillcs dc ma 469
Orpiment 1^4
Orthoceratitii 471
Os hiMDainspcitrifi^s ^79
Oflfcicts.d'omfinf fii
Qft^ocoIIe jga
Oftiacites 49}
Ourluis de mtx petrifi^ f 07
PjktclUtof 4«
Pe£tinitQi V > ^05
Series : ; 6a«
Petfi^cations fv, F4)ffilt 398
*r- d*AiDiibit'i«& 547
»*-. de Coquittci^ 4^66
•^ de Coraux 4^1-
-r- Humaieft^ j7g
»«^ d' Infedes \ f^
^<i-!> de Poiflbns . f^
-^ de QuadrupfdfM 570.
•^ v^etaks , 399
Petrifieattom ife Vte» 446
Petrole 9c
Pholadites fo6
PhytofjIyphidK 604
Phytolithes 400
Pbxcotypolitlies ¥«d, Em-
prelates^
Piedra de Cobra 67%
Iftedra del Porea ^j^
Pieire d' Aigle ^ 6(4
-r Aledorienoer 4§i
-^ . alumin«ife MI«L jf
•^ aloraineufe mekMigfo
de terre caleaire 34
^~, aluflNoettA & bid^
mineufe noiratre 35
— calcaire alumineufe 34
— A anini%|i^ 516
•^ des beiUaux 6^3
•r^ ealaminaire 216
-i^ de Caftor 4^
"•^ de cochoDs 6jS
— Coquillieres ^34
«^ . creafes ^is
^vrr. de Dragons ^f
-r- d* Eerevifles tfif
-»^ ^oiI6e tn gavew 419
-^ figurte fg9. f99
-«* ^r^onaftsieiilltt
: ou foppaftfii 609
*T^ de GalliQMo oa Lai-
- thee . 379
*«p^ rfHiroiulrie ejl
•^ d»iilediHQ«» 631
-r' . humaine^ , -^^ 639
-T« mali« 4e: felgsaiM st
. . Pio.
Digitized by VjOOQ IC
^-r- d«S IDMS ij2
— Judtiquif ' 5 13
*-*a lenticttteiref 484
r^ de Liraa^onf • 61$^
.^. — literair^s 6ai
•^tr- numismlfr 494
T— Obfidienne ond^Oali ..
linm, - 37«
>^ ovairc :. . • 383
Bierres peintes 590
«^ avec der;MifiiA]r f9a
v-^ tvec dercboiin arti"^
. . licielits f96
«9*- tvec des corps cc«
leflcs * f^
•— tvec des figures hu*
naisor f 91
•ii^ tve( dfts vegoltvx f 9^
Pierre de Pingouin 63I
ii^-' de Poiflbn 4t Bel- '-
. lugt • tfjo
«^ du Poux de ner 62S
.^^ de petite verole 6j^
Pierres ponces - )y6
•»— de ferpenti . ^ 6l!i
' — QiiombtA T en
«^ taillces 613
* — : detortues- 63c
'i — . trochleaires 464
•^« de vautours ^f§
*«- . de vegetauz 614
•^^ formies danrtfof Te
getaux ibkK^
w^ ttti^radM duM der ^
VcgetaqjK €9f
Pierres dc vegftaux vitrio-
liques 2g
— -* ptmiter ^dj
Pietrm d* Aveniarx . 6eg
PJantes imprimees far les
^ ^ I»f BKs. vidti Em- ^ -
preintes.
— * petrifi^QS ^
Platine
Wimb
1-^ natif on iritrfB
Points d' heriflfons
les ^ sfi
EoiflTons mineralifi^ f ^
P^Mfons petrifite f^i
-^ aretes de poiflotis 5'^^
— ^ des ouies de poPiflws
pctrifide^ * - ^^51
queues de poiflbns 553
400
foff:
301
— tete de poifTons
Poix mineral
PDrccUamtei
POfCS ... .
^t?-^^ formds dans Teau-
•«^ formes dans le feu
Borpiees : ^^
?dodu£tions d^ voIciMf
Ptirpurites "» *^ * '
Pfrite blanche ^
aW brune mar(iafo
-M cendrie - • f
— ctyOMUXh ^ -
4^; en gtobakf^^^ —
-^^ fulfureufe Mnrme-
5^2
4f3
379
m
37f
itfT
131
129
12a
<?•
Digitized by
Google
Qoadfupedet pattifi^s f 70.
*-• cerne tk qoadnipe-
des S'TS
— ot d« qiaadnfwdes 571
kaeinet petrifi^ 404
r- chang^ «ii terr^ 413
Refidto . }9t.
Hetepofitet 433
Hhsmbitet 49I
Ithizolithes ■ 404
lUchers - 491
RoulMitx ibid.
Ilewge d' lad*. 3^.
. S.
S«We de coquiOw
— d* Etain '
Sa^ts
^IS
••— aeidei
Sal aDMii
'-^ de fontaioM
— terrcuz
*— . voIatUe
Sd Ammoniac
-^ — en cMotaa
^— — de- ▼oteaw
1^ — ftw
Sel de chaux
Sei eonmuQ
534
487
i
4.
63
6t
f 7
>ibid.
79
7f
73
Sel comtnM de fcntekit 57
w. — gemmemiftffile f;
— • -— marifl om dc
euifaie f r
Sel de craie jf
Sel iriural 64
•i^ — nitreoz 46
Sel neutrt 70
— . — calcain 71
-T -r-. poc ^
Salpetre 44
— dtli*Hfcgr 46
Scocie arroodie 37g^
Stq>eDs petrifite 549
Sint^ 389
-w: gypfens 391
Solenhcs. 5*04
^ommeet d'EKioques 450
Soode Ufmche d'EgypuP^
-rrr, flitlaag^ ; i^
•?r nadf ou vierge 104
§^^•^.w I7S- 387
.« calcaires ^79
— gypfottfer 391
•- « gypfeofe^ d' os ti(i
lu fpathens 39^
<T- fpatheirfes 396
Stalagmites ^ 3^^
$i0kchitef^ 4t>i
SMlites 4fi
— « oriiiJtM 453
StRMDbites 4g9
SubftttiG« iaflauMiblis gg
Succia ^ log
Digitized by VjOOQ IC
Tellinites
Tcrcbratuli(es
Terrc i^Ioiuineufe
— arfeiiicale
— bituniineafc
— nitrcufe
— dc fcl gcmme
— vicriolique
Tiges petrifies
Tonnites
Tortue petrifi^e
Toupies
Toutbe aluiaineufe
Trochites
TrochiJices
Trompette
Tubulices J^^y,
Tnf
— d'un aflremMage de
corps coniqucs 39^
— fabloncuK 357
Turbinites ' ^^
7\irquoife ^j^
Tuyauz dt mer ^^
•— cloifonn^ ^71
Typdithes v, Smprtinttff
K
Vtri«Iitef gjj
Vcgeuttx changfc en mi.
neraux 4I4
•"^ dovcnustcrrt 413
504
497
3}
169
97
4S
f4
17
40f
492
f47
487
33
4f3
487
488
469
394
-^ mincralifllr ilumi-
neux
— bitumineux
— cuivreux
-*- ferrugiaeux
— pyriteux
— * vicrioliques
Verd dc montagac
Vcrmicolithcs
Vers petrifies
Vis
Vitriol
— blieu ou de cofvre
— meli ou hermaphrt^
dita 2f
— verd la
• — de zinc ^4
Umtome foffile v« Coin
de NavahU
Univalves 468
Voiliers . 476
Voltttites 41^
.415
ibid.
418
417
416
414
286
471
446
489
19
20
r.
Yvoir foiSIe
Z.
Zine
-— vierge on sadf
Zooglyphitcs
Zodithes
Zoophytes mineralifts
— — ferrogineiuc
"^ — pyriteux
Zoophytolithfs
f73
an
$0%
f70
4^3
464
ibid.
447
RE-
Digitized by VjOOQ IC
REGISTER
DEUTSCHE N NAMEN
d e r .
Em - anen uni Stein* wUcbfe.
A.
bdrUcke von Att|)hi
1
bien
f49
von Eidexen
Ibid.
voft ScWingcti
SSO
von Coiiehylien
5U
AHomiten
fi7
AnMnonshorn
5»?
Bucarditen
5ir
Bocciniten
516
Canaliten
5If
Chaniiten
V7
Echiniten
518
Jadenfteinft.
S19
Mufculiten
U7
Orthoc««ck6a
^H
Oftftcitcn
ei«
Patellitcn
51^
Peainitea
Si?
Pholaditc^
ft*
Pinniten
fi7
See - IgelAachefai
5»8
Soleniten
fi7
AbdrQcke von Turbim-
..^ Warzen der Echini-
ten fij
--- Corallen 444
— Aftroiten ibid*
-— Augender Corallcn^
SchvUmme ibid«
— Firchen 560
— ganzea Ftfi^bM ibid.
— Graten f6i
— Schwantzoft 560
— ZUhnen 561
— Infeften f*^
-^ fliegenden toffden 543
•7- monoclen 541
— Sclyaaltbioren o4fr.
Kre6feil 541
:^ KrSutern. * 403
— Biattern 410
-*- ; Bluhmen ilbiA^r
— FrQcfatin ibMl«
^ Holx ibii
-^ PflanzfD ,. 40^
— Stengeln ibid
Ab-
Digitized by VjOOQ IC
AbdrOcke Yon V8g^ ^67
— • Vogelfedern 568
■**- Vogdknochcn ibid.
'^ Zoophyttn odcrWDr-
men 4^a
•— ' von Aftcrittt ibid.
^^ Entrochiten 463
-^ Secuernen 46a
-«- tgebarteten Scefttrnen
ibid.
A^erftein tti4
Alaun 31
— gediegener 31
AU«n.crdc ^3
Alaunhaltigc^Confcbylicn $26
-^ Gew^chfe 41^
u- Turf 33
Altun - Kalkfteia 34
-jii. ' fchw^ar2er j^
^-. fchiefer 36
Alkalifches Safz * ^l
-^ Brunnenfalx ^3
.^ flucbrjges 68
Alp-fchoife 447
Ambra 1 18
— gefpr&kelter ibid«
-*^ cinfarbigcr 119
Attimons Hdrnci^ 477
Am^hibien verileinertt f 47
Antiniiten S. Terebratebu
Apfanfteine 6^8
Atffenic
^?7
— gediegener weifler 16&
-^ — fchvihirzct 161
Arftnicalifche Erdt 169
Arfenicalifcber Kies gelber
168
— — grauer 16'/
Afche der feuerijA^endea
Bergen 37X
Aftacoliten S. Kreblen*
Afterien 4^7
A'ftroiten 429
Atlas -Ertz 288
Atranrentftein 17
lb.
Bachftellzen ^ (leine 631
Baltfnicen ^06
Bairam oatQrlicher. S. Berg-
balfam.
Bauer • Ertz jOi
Beinbrftchftein 38^
Bdeinniten S^ Lucbsfteine^
Bergbalfam 89
Bergblau ^^^
Bergfettc 89
BerggrQa ^86
Berg-Eier 129
Beri - Pech 94
-^ — Erdc 57
Berg - Theer 9^
Bergtorf S^ Berpeeh^Erde.
Bcrgzttnder 34^
Berlinerblau natQrlieb^s a6l
Beraftein 1O8
— mit eingefchloffcnen
InfefUa ^44
Be-
Digitized by VjOOQ IC
Bezoaifteine 534
Biberfteine 6^7
Bildfteine f 99
*^ gemachte 609
— die kUnftlichcr Ar-
beit gleichen 804
•M von mathematifchei
Figur 608
K« die dem Menichen
Oder dcflen Thei-
len gleichen f 99
— ^ die Pflanzcn und de-
ren Theilen glei-
chen 604
c^ die Thief en oder de«
rer T)ieilen glei-
chen 60%
Bimf-fteine ^76
Bitterfiilz 7I
Bituminifirte Gew&chfe 41 f
Bicuminfire Erden 97
Blatterfteine 619,
Blauer Vitriol ao.
Blende 2x8
-~ cryftallifirte 121
:^ tothe 220
Bley 09^
~ gediegen 301
Bleyglants 30a.
— cryftallillrter 304
— ttrahlichcr oder (jpeis-
figer .jof
Bleyerde oder Ocher 31^
Bleyfandertz ibid«.
Bleyfchwcif 306
Bleyfpath odtT iBitytrtz
r- gruner ^
— rothcr g^jj^
— fchwarzer ibid.
-^ weiiTer jq^
Bleyftein kalkartigtr 310
Blucftein 24^
"- gelbiger ^^
Blatter verileinerte 40;
Blatter -Ertz 345
Boy-Salz y^
Borax gi
Borech gf
Braunertz j ^jg
Brattenbtttgifehe nmnitt*
ge ^(fi
Brunnen-Salz 57
Bucarditen 504
Buccinitm 4gg
Bufoniten . ^fj
Buntfenileine fij
BaUe 639
C
Caryophilliten
Cementkupfer
Cinnober
Chamicen
Cochliten
461
150
501
4^48S
Conchylien abgennzte f 33
— calcinirte J31
— gedracktc ^3}
— mineralifirtc fif
— unverandcrtc ^19
Cos-
Digitized by
Google
Ctmsbyliefl vctdtiMftt
^ — verft5hrte $-31
—. — wurnallichliche f33
Copal m
Corallen* Corallftcind 411
Corall-Hol:^ 443
CorallifcVe HippttriUrt 434
Corall-Pfennigc 437
Corallrindc 433
Corall-^ Schwjtnmc 438
Crocodil- Scelec verdel^
nert 08
Cryftallmuttet ^17
CuculUten 490
Cylindriten 491
Cyprifchcr Vitriol io
Eyftcirt , 583
Eifcn 119
-^ gedic|erl i^$
Eifen - Ertz blautichei 94!
-^ — braunes oder rufli-
giJs 134
-— i» — kohlfpicglcndcs
BraAdertz 1ft
-^ -^ Cfyftalltbrrtiigcs 13^
— ^ — fchwarzcs i37
— ^ _ weilTes aji
Eifenglan:^ 241
Eifenglimracif ibid; ^
Eifcnhaltigc Vcrftcineron-
gen 2/Ja
_ --* Conchyli^n ^28
— — Corallen 4^^
.^ -^ Gcwachse 417
-— — ^ Inlcdcn f4^
— — MenfchenkBr-
per
,f83
©cndriten
^95
— -9^ Zoophyten
odtr
Dcponirtc Erde nach Uc-
Wiirmi
1?
bdtrchwemmungen
39^
Eifeukies
Diphyten
f^3
Eifcnrabnl
26i
Oonncrkeile
447
Eifenockef blauer
]}rachen(leta
419
— — briunc^
ibid.
JDraconiten
619
«-- -^ gclbcr
«f8
DQcl^ciii
391
— • — ^ rocher
2«9
EiTenrand
a?f
JB.
Eifenfteirt grauer K^dtr
graublaulichcr
'*?9 ,
Eckel VSgclftclne
rf^3l
— — rothcr
24^
X^chiniten
<07
— — wciffcr demQra-
Eidexe verfteiiierte
f48
natileiu ahnllGher if 4
Eingehauetc Sceiai
6C3
Eifen -Vitrial
31
X X
Ele-
Digitized by VjOOQ IC
Elephantenfteine
6}S
Encriniten
4^9
Englisches Roth
360
Entrochiten
4r4
Erelfteine
637
Fahl . Ertz 377
Fahlkupfer- Ertz aSi
Feder-Ertz 33^
— Antimonialifches 197
Fifchc vcrftciheste y^i. 552
— Flofsfcdcrn
— Fifchgritea
— Kopfe
-r- SchwJlnze
Pifche mineralilirte
Fifchfchifcr mit Abdru-
ckcn, St AbdrQcke^
FHch mauler ^ . ^gg
Fliegeufittiges Silbererz 293
161
SS7
406
548
434
ibid.
in
a62
Fiicgcnpulver
Frofchftcinc
Fi-Qchte verlteinerte
FrSfche vcrftcijicrtc
. Fungitcn
Gagatk
Galaiey
Ocformic StciiKi fs^.
Gcfarchctc Steine
Gcierftcinc
Gelbor Eiftnocber '
106
216
613
620
<J33
Gelenkftcint 4(0
Gemahlce Sceine f9o
•— mit himmlifchcn K5r-
pern ibid.
— mit verfchiedenen
durchKuoft ge-
mahlten Sachen 59^
— mit Mcnfchcnbil-
dern 591
— niit verfchiedeDcn
Pflanzen 593
— « mit verfchiedenen
Thicren
Gienmufcheln
GifcKies
Gilbe Silberhaltigc
Gilft Oder Gilfas
Glanzertz
Glasertz
— Kupfer
— weifles
QIaskopf fchwarzer
Glaubers Wunderfalz
Globoliten
Gold
— gediegcn
— wafch
— weifles
Goldkies
Goldartfge Blende
Goldifcher Zionober
Grjrphiten
Guhr
Gypsfiuter
— fpaurtiger
1(58
346
30
3^1
319
^7t
3n
244
70
492
3U
3?f
^«
365
ibid.
495
38O
391
Oln-
Digitized by
Google
H.
Hahienfteme
HalbmetalU
Heliciteo
HertzfBrtnige Mttfchtbi
Hippuriten
Hirrcheoftoin^
HbU alaanichtes
-^ bitumindfes
- — verftei&ertef
... uoterirdifches
Holzgraupen
Hornercz. Hornfilber
HJSrner gegubent 4«s
Nifval
--^ VOQ vierf&ffigen Thie
rcn 57f
Hyfterolichea 5:23
418
144
68
48*
5*4
434
4it
ibid.
401
• 419
a93
332
?f9
Jkieobsnttfcheln fOl^
ladiaoifche Schlangenftti*
ne 618
Inftden vetfieintrtf 538
Isl^fldifchec Achat 378
Judenaadela 512
Judenpech 94
Judtmltint flf
X
Kllkfalt 71
K^lmmufcheln 50^
KApaunenfteint 63 1:
Kegelfeh eakcn 490
Keflelftein 391
Ki^i 124
— arrcnikalifcliet (Mi«r
wciflcr I6if
— . gclber 168
— filberhaltiger 341
Kiesballc 129
— cryftaDen 131
Kieshaltige VerfteinerttB*
gen t33
— Conchilicn f^^
— CorftllcB 44J
— Fifchlchiefic f6%
-^ Holz 4i(f
— Infeden 54^
-^ ZoophyteA 45%
KimphSmer 4gg
Klapperfteine 53 {
Knochenfteint jpof
Knofpca ftf^^
Kobole 17^
— Biath* igr
— cryftallifirtit 1^9
— derber I77
— Olfitz 178
-* Erde 182
Kobolt ' Erzti gf aiic 177
— • fchwtfclichtc 178
Kochfalz 5f
— Slttar# f
Digitized by
Google
KShlgraupen ^9)
Kornahren ibid*
Kriuterabdriicke S* Ab-
drttcke
— ^ mineralifirte 4M
*-^ vcrfteinertt S* V«r-
fteinerte
KfcWe verfteinertc S40
KrctiftMie 6^7
Krckldalz 7f
Kra«felfchneckca 431
KrStenfteinc 5f7
Kidiriemms af3
Kuhjileine 613
Kupifec V7i
— gcdiegthes ^74
-*- prscipitirtea a7f
Kufpferblau a89
l^erbmihe a88
KiifH'erbrandertz aB6
I^uplircrda oder Ocker
roth«r/ 2;91
— — fchwarzer ibtd.
Kupferertz bUichg«ibeg 1184
•^ braunes flt8>
— fahlcs 281
— gelbes Q%%
— gclbgriinlichea ig^
— tigurines . 19*
-— rothcs If6
Ktrpfcrglas. KiipfcrOIas-
Ercz ^78
^^ — fchwarzes ago
KupfergrUn l8f
KopfcrhaUige Conchfiicn 509
— — Fifchc odor Fffch-
fahie.cr 5$a
Kopferbakigt GcwIeUb
od«r KrSuter 4Ig
-^ — SleasdienkOr-
Kupferlazur 279
— Letcen 094
Kapfernickffl 190
— Sandcrtx 094
— Schifcr 198
— Vitriol W
L«V8
377
LMigenfalz n«tQrlicbe« 61
—- mit Eitie verinifch'
tes
6i
.^ nit Kalkerde
64
Leberertz
n(*- 33«
L«berscb|ag
«8f • 338
Liiienfteioe
4S9
Luehtt'tvine
447
Ludtis Helmontii
i9f
M.
Madrcporitea
4«?
Magnetftcin
ns
Manontova Koft
m
Marchafitaa
131
Mattcrialz ,
^
— faltpeterhalt^ • 46
MeereichelftciiM
S0<
Meerrohr
4<»
Mceffalz
S$
Metrfteroc Tfifteiacrte ^I
Mc
Digitized by VjOOQ IC
579
2*7
50*
f25
444 «£«.
ftfs &c.
fH &e.
414 <Sec.
Itenfchenknedhea
MenfchenftMa
MergdnQfle
Ttiesmufcheln
Milleporiten
Mtneralifirte Con«li]f4Na
•- -w Corallcn
— _ FifchcQ
if— — Infedea
»» ^ Krautcr
— — Menfelieii'
kfirper fTg &c.
♦— — V6gel<i f^8 &e.
•-T — Zoophjrten
Oder Wflr-
me 4^3 &e.
Misfpickel
— — ~ cryftallifirter
Mtttelfalz
— — kalkartiges
— — reinej
Monocle
Mftckenpulver ■
MQhIfteine -
Jkforiciten
fidufeuliten odec Mytali
ten
M«rchelmaraier '
Mtttterfttin
iV.
^NiVl>tha
^htturrpielc
166
70
7«
74
itfl
41^3
4t«
5J4
y»3
Nautilitea
419
NclkenAnae
461
Ntridten
4S6
Nickel
188
— Biathe Oder Okr«
Wl
MigtlmuTcheln
f^
0.
Olivenfteint
f»5
Opcrment
X64
Orthoceratiten
493
Oftreope£Uniten i.
Aao- "
tniten. -
^
89
f«9
X
p.
PatellUen j448
PecbUende 340
Fechertz yjjp
FeQiniten, PeQnqculitM f«9
Perlen €1^
Perleafchlacke j]|S
Petrificateo S. Verfteisf-
rung^
Pfiirdefteiae gg^
Pflanzen verfteinerte 409
Pboladiten fo^
Pbosphorefcirende Miqe.
rair^ucrea,
Pkinitea
Planiten
Platina
Pockenfttin
Pun£t- Corallea
Porcellanitcn
10
f03
4^4
3«5
619
4i^
493
Por.
Digitized by VjOOQ IC
PuqpcMritea
«!— «F«- gtdiegenct
^eckfilb^rcfttt kk'V^
Itaofeh^Ib
Wi. ^ Kin
ilauwackp
HeisbJey
Hhoinbiten cdfit Rolfef
ittnghdrnec
^llohrcotatle.o
Hoeker Bergfchwafid:
Eocher bifeuc^ker '
^HethgQidcnnErtii ^ "
UR#tluchlig
Rtd^rlleui^
lladerft^ine
BilucDfteiac
s.
Salmtak
4J7 Salpeter- 1Srd« 4f
4gg SadpeterhalugefMiMdah^tf
4^ — p Sauie j
Salzt )
SiUzcrdk 54
146 -- *^e"»t jf
l^ Samiifiyxti fflg
Sohaliiufchelii 46I
ici S^vb«nkoboIt« 9clud^
' Sohi|dtkr6te mfteinortc ^^7
Sfhifkattel , 476
f ^^ SchIackeakoboI( igo
1(7 SchlfRgen verftctaerti 54}
d49 — — Zungen ^^4
4^1 Sctinact:eQ vei^Wiene ^6%
612 Sobvr^ngift 169
3^1 Schwabenfteia Qi
623 Schwar^^ct 3^7. 338
488 SchwarzgiUdtn - Eru 33$
583 Schwcf^l laj
427 -^ gedicgC9cr 144
j^c -^ lothcr Bergfchv^
«?? fcl Mf
333 :6<dbw^fclcrd^ i3(
»ip •^ Ki<5s ibid.
asp -^ SSlur^ 4
4fj Scfaweinfteint tfi&
2^ SohviTHnfchocakM 4fii
4(^ ^QOelm^cbcla 4a
SediiH^jQt 39^
S^glcr 47a
Sec n Ekhd S. BalMit^
77 S«e*Ertz sjf#
44 6m- LftiMftciiie ^ tsg
Digitized by VjOOQ IC
See-Okt ^ . 469
.Seefalz 8« Meerfalz
Se^ilerne verfteinercc 4{fi
-— gebartctc 453
SccSpfcI 507
Silber / , 3^5
.— gcdicgcuef , - 3a8
«— figurirtcs ,,348
Silbermulm 346
J— Sandcrtz 343
— Stcinc ^42
Silbcrertz gSii(ckStig<f
34f • a4<i
fiilberhaltiger arfei^cali-
fchcr Kies' . 340
^— . — Kics ibid.
'»— . — Pcchblcndc 341
fiilberne Naturblendun-
Sojenitcn ^q^
'Spl^sglas • 194
— gediegwics 155
fificsglas-Ertz cryftallfor-
.— rothcs 199
»— ftahldicktcf i9g
— ftr lichcs 196
Spiesglasfederertz 199
fipizmufcheln 5*06
Spuhrfteine S. Abdriicke
St^chrlmufcheln 49 1
Stachelftein ^la
IStftchclfchweinfteine 6^6
Stuhlfteio 2fa
StangengraupcQ 19 j
j^tockmyfchein fP3
Stelnc ffiit Charaftercn tfn
, — in Qcwachfen 624
— von Apfcn . 63%
— -^ von Belluga (630
— von^EckelvSgcIn 63^
— von Elephantcn . ^38
— vop Efeln 637
— von fiiegenden Oia-
chcn ^30
—^ voa Gartcnfchncc-
kcn (J47
-— von Hirfchen ^35
— von Igvana ^39
'-* yon Pferdcn ^7
-^ von Rindcn 633
— von Rhinoccrotcn 639
— von Sceiaufcn 616
— von SchildkrStcn 630
'— von Schweine 636
— von Stachclfchwci-
nc ibid.
Steingewachfc 411
Stcinkernc 419
^^ Ammonitifche j^I
— Anomitische ^^3
^-^' Buc^rditische 524
— Buccinitischc ji^
-^ Canalidsche ^19
— Chaniitisohc fi4
— Cochlitischc 5^1
— -^ Echinidschc ^2^
— Globofitischc ^21
— Muricitische ibid.
— Musculitische j^i
• — Ncritischc 5^1
— Oftracitischc fij
X 4 Stein*
Digitized by
Google
^tcinkcrn^ !*ate11itisph?
fI9
^^ PcaihTti&clic ' ,
5?5
--- Pinnitwcli^ ;
.5?*
^ TfUinitischi
Ibid,
^^ •frochiiitiscKt
J".
»— Turbinitisch^
f«
-J. Vcnniculid«ch#
jaQ
r— ' Volutitischc
521
'^tcii}fni« Kegcleia
^^5
^S^cinkohlcA
98
^^e^nkrQllQ
38
5t^inpfennig«
484
^tcinfpiclc ' 5^9
f^X
379
*- V— gypsartigc
391
^ -^ kaik^t»8;c
379
5tcin5W
S^
gcclliuu
4^1
gtcngcl v^rdtmrHt
40^
i5^euxporall^
43!
Stcron?R€l
46C1
^ternftein 4^i>' 4f7
$tcrnfaulcnftein^
4f8
3 crpwiirzcl
460
5chraubinfchneckci3L
•^•l^
Straub^wMncQkei^
ibid..
Swipcrt?;
iM
Stroinbit^B
489
5utnpfcfd«
393
5viinpf«tt?. „
»,5P
r.
^avbenhalfi^ Wisminhn
extt
208
Terebriwin 4Sff
Tlkierft«iiie 6^6
Thickal 8'3
Tonnemnvfehelq 49^
~-, tn. fiiiidarttger 3^
TtochU«tcn» Trochlittn 4^
Trochitcn 453
Tropfftein 3S7
-. figurirtcr 3^
— fpathartlgnr .^ 39Q
*— fpathartiger Qypi4
TTOffil«>H 39*
Tubufiten 427^4^
Tupfftein 399
gcl^ 394
Turbinit^a 489
Tuifeiflfe ??(
VnterwMis^es Hohfe 41 S%
4'J
tJnvwStodfftt Coi'^hyUw
in
K
Vtnusfchnecken 493
Vwnu-ftein f»3
Vermiculiten 47 (
Vcrlteinerte K»rper |^
*-^ Atnphibifcn ji7
«.^ Crocodilw^.'clet • f^
Digitized by VjOOQ IC
VferftcincrU Eicfexc f 48
— — Frofche ibid.
I-* — - Schlangen f49
— — SchildkrStc ^47
Verfteinerte Conghylren 4G6
* — — Wufchcln 493 &c«
i- ^— Schneckcn 468 &^»
-— — Vtclft*J|lig^
Twftciocrtc Fifchc ^f x
•^— — FlosWcrt 5^a
— — jSraten 5^3
W — K6pfc 5^a
Verfteinerte InfcQen y 5^8
's— — Monoclcn ^35^
•— — Schalthicre pder
Krcbfc f4o
Verfteinerte Krautcr 400
— — Blatter 405
— — FrOphte 4Q<J
— — Hn]z 40 X
< — ^-^ fflanzcn 400
-^ ^ Stengel 40?
-^ — Wiirzel 404
Verfteinerte McnA:hcnk6r*
per 57g
^^ -^ Bcine fj^
Verfteinerte vicrrufligc
Thierc , ^70
— — H6rner 57 f
— - -^ Kn^chen 571
Verfteinerte V6gela 56^
.i— — Fcder y5o
^— — Eier ibid.
•— ~ Knochci 567
VerAdilerte Nefter ^i'y
— — £!biophyteii «der
Wurme 44^
— .^ getairtetc See-
fteme 4fj
— * —J SeeRemie 4^1
— «— SecwBtn* 447
VgrftClirte Codeliylifea <aa
Vitriol • T9
— ^ blaucr 30
^-^ grUner jfa
— Zinc 94
Vttriolhaltige Oevirlchre 4^4
^Vitriolilirte Meqfidieoicfir-
per fga
Vitriolerde j|7
«-*^ Sauerf 4
Volutitcn - 400
Vfigel durchfaltzene 569
•^ mineralifirce ^^g
— verfteinerte 0f
Walzcnfchncckcn
Waluenfteine
— ' — ^ nif und
t^rmige
Wartzenftcine
V\ alchertz
Wafchgold
VV^llerbJey
Walleikics
Waffcriuji
4tf»
zweig-
5"
311
3f8
a49
133
39*
Digitized by
Google
Weiiertz a8o* 340
WelienfSrmige Corallen 431
Wismuth
*— gediegcmor
«^ BItlthe
u^ Brdc Oder Kalk
Wi^motli-Krtz glinzises.^
^ . Wismuthglaos ao6
^ eifenhaltiges
«— - lichtgraues
WQrmfteine
WQrczeln vecfteinertc
Z. :
Zink ail
r- godicgener 915
ao3
aog
009
ao8
007
471
404
Zinkgloscrtz •
Zinkertz
— Ockci:
Zinn
— g^kgcnw
316
318
Zinnberg od^r ZkiilLcm 321
Zinnertz ftrahlicbcs 3^
Zinngraupen J19
Zinafand sn
Zinnfpack ibkU
Zinter ' 389. 39^
Zoophytm vcrftccacitt 446
Zwittcir 300
-. * •.'*
UK-
Digitized by VjOOQ IC
EXP-LICATIO
FIGVRARVM IN TABVLA !!*•
E
ig.' 26. Vitriolum cupri cryftallifatum , cryftallis
dodecagdricis , cfn p. to.
Fig. a7. Vitiiolum Martis ; cryftallis rfiomboidali*
bus, hcxaedricis. p, 22.
Fig, 28. Vitrioluui Zinci , cryftallis dodccaftdricis
prismaticis. p. 24.
Fig. 29, Alumen , cryftallis oftoedricis, cfr. p. 31.
Fig. 30. Nitrum cryftallis' hexangularibus prisma-
ticis , apice hexagdro parum ad unum lams
inclinante , cfr, p. 44.
Fig« 31. Muriafeu Sal communis, cryftallis cubicis,
hexafidris p. 53*
Fig. 3 2. Sal neucrum , cryftallis priftnaticis oAoS"
dris p, 70.
Fig. 33- Sal ncutrum pyramidale cavum^ cryftallis
pyramidalibus quadrilateribus cavis. cfr. p. 74.
Fig. 34^ Borax, cryftallis oflaedris prifmaticis^ p. 8»*
Fig. 3?. Borax, cryftallis prifmaticis hexa5dris vcl
figura quadrata oblonga^ p. 81.
Fig. 36. A. & B, Tophus turblnatus. p. 396.
L. A. Superius ftratum, corn's turbinaris^ mul-
tiplici cortice concentrico praediris,
L. B. inferius ftrarum , conis vacuis , qui prio*
ribus correspondent & eosdem in fe red-
piunt.
F<5* 37. Jscult lapidea^ p, 520.
L. a, cum eftrgie hmar.
L. b. cum eftigie Inna? falcarar,
I., c, cum eftigie luna; iHrefccndi^
Digitized by VjOOQ IC
Digitized by VjOOQ IC
Tal,. If.
33.
Digitized by VjOOQ I
J
Digitized by VjOOQ IC
.,s '■'•
Digitized by VjOOQ IC
Digitized by
Google
Digitized by VjOOQ IC
w
Digitized by VjOOQ I
A
- K
:tf
^■li.
•1'^
&